1.12 Boek Versnellen woningbouw Krimpenerwaard, Uitvoering woondeal
Tekst van het document
22
23
15
16
1
Coalitieakkoord
Volkshuisvesting en ruimtelijke ordening Inleiding We willen vitale kernen bevorderen. Naast voldoende ruimte om te wonen, willen we ook dat mensen de mogelijkheid hebben om te kunnen werken, leren, bewegen, sporten, eten en ontmoeten. Daarvoor is een evenwicht in de bevolkingssamenstelling en -omvang van de verschillende leeftijdsgroepen belangrijk: het draagt bij aan het behoud van bestaande maatschappelijke voorzieningen als welzijn, bibliotheek, onderwijs, sport en cultuur. De verschillen tussen onze kernen zijn groot. Hierbij gaat het om de sociale samenhang, de voorzieningen als ook de verwachtingen ten aanzien van de rol van de gemeente. De verschillen zijn te herleiden tot het DNA van een kern. Samenwerking tussen inwoners, ondernemers en maatschappelijke partijen is van groot belang. De huidige kernen zijn (mede door provinciaal beleid) afgelopen jaren aardig volgebouwd. We zien steeds meer de keerzijde van dit beleid, namelijk weinig ruimte voor groen, parkeren, opvangmogelijkheden voor water en ruimte om zaken als hittestress tegen te gaan. Onze Omgevingsvisie is een integrale visie en geeft aan hoe we als gemeente onze faciliterende rol willen pakken. We hebben extra woningen nodig voor bestaansrecht van voorzieningen en om een evenwichtige samenstelling van bevolkingsopbouw te behouden.
De leeftijdsopbouw van de bevolking verandert geleidelijk en dit heeft effect op de mogelijkheden van onze inwoners voor een passende woning. Jongeren komen moeilijk aan een woning in ons gebied. Ouderen en al kwetsbare doelgroepen vinden geen geschikte woningen om door te stromen. Nieuwkomers, vanuit de stedelijke omgeving, maar ook mensen met een migratie achtergrond vestigen zich in de gemeente. Wij nemen ook onze verantwoordelijkheid in de huisvesting van asielzoekers, statushouders en vluchtelingen. We staan daarom voor een goed en voor de kernen op maat gesneden ontwikkeling van wonen, werken en mobiliteit. We zetten in op levensloop geschikte woningen, alternatieve en creatieve woonvormen, en meer woningen voor starters. Alleen met een evenwichtige woningvoorraad, met aandacht voor de combinatie van wonen en zorg, faciliteren we dat samenleven, het zorgen voor en in nabijheid van elkaar, werkelijkheid kan worden.
35. Wonen Om de vitaliteit van de kernen te versterken zetten we vol in op het ontwikkelen van de minimaal 3.000 woningen uit de woonvisie, in èn aansluitend aan de randen van de bestaande kernen. We willen dat iedereen op een passende manier in onze gemeente kan wonen. Dit is zowel een kwantitatieve als kwalitatieve 35. Wonen opgave. De huidige woonvisie is de ondergrens. Voor een goede basis wordt de Woonvisie zo spoedig en zal een versnellingsagenda Wonen 3.000 Om de vitaliteit van de mogelijk kernen tegeactualiseerd versterken zetten wevervolgens vol in op het ontwikkelen van de minimaal worden opgesteld. Dit in samenwerking met onder andere woningbouwverenigingen. Hierbij wordtdat ook woningen uit de woonvisie, in èn aansluitend aan de randen van de bestaande kernen. We willen gekeken naar de combinatie tussen wonen en zorg per kern. Mede door de vergrijzing is het belangrijk iedereen op een passende manier in onze gemeente kan wonen. Dit is zowel een kwantitatieve als om voldoende levensloopbestendige woningen ontwikkelenVoor waareen zorg en wonen worden kwalitatieve opgave. De huidige woonvisie is dete ondergrens. goede basis kan wordt de gecombineerd. Ook worden de mogelijkheden van creatieve woonvormen en oplossingen zoals een Woonvisie zo spoedig mogelijk geactualiseerd en zal vervolgens een versnellingsagenda Wonen woonfonds en zelfbewoningsplicht onderzocht.
worden opgesteld. Dit in samenwerking met onder andere woningbouwverenigingen. Hierbij wordt ook gekeken naar de combinatie tussen wonen en zorg per kern. Mede door de vergrijzing is het belangrijk 36. voldoende Opvang statushouders en asielzoekers om levensloopbestendige woningen te ontwikkelen waar zorg en wonen kan worden Wij zetten in op Ook passende opvang van asielzoekers, statushouders en andere vluchtelingen in onze gecombineerd. worden de mogelijkheden van creatieve woonvormen en oplossingen zoals een gemeente. Indien noodzakelijk wordt meegewerkt aan kleinschalige noodopvang met een maximum woonfonds en zelfbewoningsplicht onderzocht. van 100 asielzoekers voor de duur van maximaal twee jaar. 36. Opvang statushouders en asielzoekers 37. zetten Buitengebied Wij in op passende opvang van asielzoekers, statushouders en andere vluchtelingen in onze Samen metIndien onze partners (waaronder de agrarische zoeken noodopvang we naar economische gemeente. noodzakelijk wordt meegewerkt aansector) kleinschalige met een maximum perspectieven die het voor buitengebied versterken. We staan positief t.o.v. maatwerkoplossingen van 100 asielzoekers de duur van maximaal twee jaar. bijvoorbeeld op het gebied van bouwvlakken, windmolens tot een ashoogte tot 15 meter voor eigen energie-opwek, herbestemming vrijkomende agrarische bebouwing en nevenactiviteiten o.a. in de 37.
Buitengebied recreatieve Bij te nemen maatregelen bij de inrichting het buitengebied en het voldoen aan Samen met sfeer. onze partners (waaronder de agrarische sector) van zoeken we naar economische (bijvoorbeeld stikstof-) opgaven van het Rijk zijn de ambities vanuit de gemeente leidend, waarbij de perspectieven die het buitengebied versterken. We staan positief t.o.v. maatwerkoplossingen belangen van het rijk worden meegewogen. bijvoorbeeld op het gebied van bouwvlakken, windmolens tot een ashoogte tot 15 meter voor eigen energie-opwek, herbestemming vrijkomende agrarische bebouwing en nevenactiviteiten o.a. in de recreatieve sfeer. Bij te nemen maatregelen bij de inrichting van het buitengebied en het voldoen aan (bijvoorbeeld stikstof-) opgaven van het Rijk zijn de ambities vanuit de gemeente leidend, waarbij de belangen van het rijk worden meegewogen.
De coalitie zet niet alleen in op de vitaliteit van inwoners en kernen, maar ook op de vitaliteit van het buitengebied. Zij gaan namelijk hand in hand, zij kunnen elkaar versterken! Het buitengebied kent vele uitdagingen, hierbij gaat het om een duurzame landbouw, verkeer, bodemdaling, energietransitie, waterwinning, biodiversiteit, recreatie en natuur- en waterdoelen. De reactie op deze uitdagingen is niet voor het hele buitengebied hetzelfde. In de Omgevingsvisie hebben we per gebied kansen en speerpunten aangegeven. Robuuste boerenbedrijven kunnen het landschap goed beheren en ook de landelijke en Europese opgaven die eraan komen het hoofd bieden.
Ambities 33. Leefbaarheid en vitaliteit De ambitie is om vitaliteit en leefbaarheid niet te laten begrenzen door schijnbare onmogelijkheden (zoals regelgeving van hogere overheden of conflicterende belangen). Met daadkracht willen we ons laten leiden door wat goed is voor de Krimpenerwaard. We gaan uit van onze eigen kracht! De Strategische visie Krimpenerwaard schetst in de optie “Schouders eronder” (en op onderdelen “Met brede blik) onze ambitie. Hier gaan we actief mee aan de slag. We zetten in op het instrument van actieve grondpolitiek indien het bijdraagt aan het realiseren van deze maatschappelijke doelen. 34. Kernen We stimuleren initiatieven vanuit de kernen die aansluiten bij de behoefte en identiteit van de eigen kern. De gemeente faciliteert hierbij. Dit past bij de nieuwe Omgevingswet. Aan de randen van onze kernen maken we ruimte voor wonen en werken.
24
25
17
18
1
Coalitieakkoord
2
Portefeuilleverdeling Portefeuilleverdeling Burgemeester Burgemeester Openbare Orde en Veiligheid Openbare Orde en Veiligheid Personeel & Organisatie Personeel & Organisatie Handhaving Handhaving Integriteit Integriteit Bestuurlijke coördinatie en Bestuurlijke coördinatie en intergemeentelijke samenwerking intergemeentelijke samenwerking Externe betrekkingen Externe betrekkingen Wettelijke taken publiekszaken Wettelijke taken publiekszaken Pascal van der Hek (VGBK), 1e loco Pascal Hek (VGBK), 1e loco van der Financiën Financiën Dienstverlening & Participatie Dienstverlening & Participatie Informatiemanagement Informatiemanagement Project gemeentekantoor Project gemeentekantoor Publiekszaken Publiekszaken Archief Archief Communicatie Communicatie Inkoop Inkoop Erik Wassink (SGP), 2e loco e loco Erik WassinkWater (SGP), en2waterveiligheid Water en waterveiligheid Openbare ruimte (beheer en beleid) Openbare ruimte (beheer Projecten openbare ruimteen beleid) Projecten openbare ruimte Gemeentelijk vastgoed Gemeentelijk vastgoed Grondzaken Grondzaken Sport en onderwijs huisvesting Sport en onderwijs huisvesting Projecten IHP 2de fase de fase Projecten IHP 2 Project Veenweide Project Veenweide Economie (inclusief landbouw/ Economie (inclusief detailhandel/ horeca)landbouw/ detailhandel/ horeca) Recreatie &
toerisme Recreatie & toerisme Project gemeentewerf Project gemeentewerf
26
Irma Bultman (CDA), 3e loco e loco
IrmaBultmanJeugd (CDA), 3 Jeugd WMO WMO Onderwijs Onderwijs Preventief domein & gezondheid Preventief domein & gezondheid Sportstimulering Sportstimulering Maatschappelijke voorzieningen Maatschappelijke Subsidiebeleid voorzieningen Subsidiebeleid Ria Boere (VVD), 4e loco Ria Boere (VVD), 4e loco visie Strategische Strategischeordening visie en Ruimtelijke Ruimtelijke ordening en vergunningverlening vergunningverlening Gebiedsontwikkeling Gebiedsontwikkeling Wonen Wonen Cultureel erfgoed Cultureel erfgoed Milieu Milieu Verkeer & vervoer Verkeer vervoer Projecten& IHP 1ste fase Projecten IHP 1ste fase Project Gemeentekantoor Project Gemeentekantoor Wisja Pannekoek (VGBK), 5e loco e locore-integratie en Wisja (VGBK), 5werk, Pannekoek Participatiewet, Participatiewet, werk, re-integratie en inkomen inkomen Wet sociale werkvoorziening Wet sociale werkvoorziening Wet inburgering Wet inburgering Volwasseneneducatie Volwasseneneducatie Cultuur (inclusief bibliotheekwerk) Cultuur en (inclusief bibliotheekwerk) Natuur dierenwelzijn Natuur en dierenwelzijn Duurzaamheid, energie & klimaat Duurzaamheid, energie & klimaat Afval Afval Project Afvalbrengstation Project Afvalbrengstation
19 19
Toekomstperspectief Gemeente Krimpenerwaard
27
2
Toekomstperspectief
Inleiding
Toekomstperspectief
Vitaal Krimpenerwaard
Toekomstperspectief voor vitaal Krimpenerwaard Krimpenerwaard staat, zoals veel steden en streken in Nederland, voor grote uitdagingen. De uitdagingen voor Krimpenerwaard zijn uniek, vanwege haar specifieke ligging en opbouw, haar ontstaansgeschiedenis en ontwikkeling, haar veilige samenleving met een groot verenigingsleven en cultuur. De afgelopen jaren heeft Krimpenerwaard veel aandacht besteed aan het schetsen van een duurzaam, integraal toekomstbeeld. Dit alles in het licht van aanhoudende maatschappelijke, sociale, economische, klimatologische en technologische veranderingen. We stellen dit toekomstperspectief op om helder samen te vatten welke duurzame toekomst het huidige college en de raad voor ogen hebben en hoe die toekomst samenhangt met gemeentelijke, regionale, provinciale en nationale doelstellingen. Ook geven we aan welke handelingsruimte verlangd wordt om deze doelstellingen te kunnen behalen.
1. Vitale inwoners en gemeenschappen: wonen en leven
2. Vitale inwoners en gemeenschappen: ondernemen en leren
3. Vitaal buitengebied: landbouw, natuur, recreatie en water
Onze samenleving is een rijk weefsel van sociale, economische en culturele initiatieven en relaties. Het omzien naar elkaar is van oudsher sterk aanwezig in Krimpenerwaard. Een vitale samenleving vereist een sterk fundament. In dit toekomstperspectief omschrijven we de voorgestelde koers voor drie grote opgaven in het kort: voor wonen, voor werken en voor het buitengebied. De koers voor deze opgaven is voorwaardelijk voor andere opgaven, zoals mobiliteit. De voorgestelde ontwikkelingen zijn een zaak van langere adem: ze komen niet tegelijkertijd en niet in één keer tot stand, eerder stap voor stap. Het toekomstperspectief vat samen waarom ontwikkeling nodig is en geeft de richting aan. Voor elke planuitwerking geldt dat waarden, zoals veiligheid, duurzaamheid en leefbaarheid, meegenomen moeten worden. Onze koers zal, door iedereen omarmd en met vaste hand uitgevoerd, het fundament voor Krimpenerwaard verstevigen en verduurzamen.
28
29
2
2
Toekomstperspectief
1
Vitale inwoners en gemeenschappen: wonen en leven
Een vitaal Krimpenerwaard betekent vitale inwoners en gemeenschappen, vitale kernen én een vitaal buitengebied.
De vitaliteit van Krimpenerwaard vraagt om aandacht voor het welzijn van haar inwoners. Een goede balans in de samenstelling van de bevolking is een belangrijke basis voor dat welzijn. Er moet ruimte zijn voor een woningaanbod dat starters en jonge gezinnen de gelegenheid biedt in Krimpenerwaard te blijven wonen én dat aansluit bij de bredere vraag uit de regio. De ‘groene’, jonge kant van de woningmarkt levert een belangrijke bijdrage aan het draagvlak voor tal van voorzieningen én helpt om het sociale weefsel op peil te houden dat steun geeft aan de ‘grijze’, oudere kant van de samenleving. Een zorgvuldig woningaanbod, niet alleen in aantal en prijs, maar ook in locatiekeuze en woontypes, is een onmisbaar ‘instrument’ om de samenleving vitaal te houden! We willen een gemeente zijn waar het fijn opgroeien, leven, wonen en werken is, waar mensen naar elkaar omkijken en elkaar helpen / steunen en zich zo kunnen redden. Hiervoor is een sterke sociale basis van groot belang, waarin maatschappelijke voorzieningen een belangrijke rol vervullen, alsmede behoud/ondersteuning van vrijwilligers, mantelzorgers en verenigingsleven, en investeren in sociale netwerken, vroegsignalering en preventie. Werken aan bestaanszekerheid, bevorderen van kansengelijkheid, inspelen op gevolgen van vergrijzing en creëren van passende woonvormen voor verschillende (kwetsbare) doelgroepen.
Dit draagt bij aan vitale inwoners en vitale gemeenschappen.
Krimpenerwaard: een bijzonder landschap waarin mensen al eeuwenlang wonen en werken.
De tot 2040 voorspelde groei van het aantal huishoudens in de Regio en Krimpenerwaard vraagt om ruimte. Dit kan op gespannen voet staan met de wens om de Waard ‘open en groen’ te houden. Er is een overlap met tal van beleidsterreinen waaronder mobiliteit, energie, water en bodem. Dit brengt ons op het gebied van wonen en leven tot het volgende toekomstperspectief:
30
31
3
4
2
Toekomstperspectief
In aansluiting op de genoemde uitdagingen, het daarvoor opgestelde beleid en te verwachten ontwikkelingen (we kijken immers minstens twintig jaar vooruit) zal er bij het opstellen van een integraal ruimtelijk plan voor wonen veel aandacht gegeven worden aan de raakvlakken met parallel beleid. We noemen de belangrijkste.
•
•
Er is daarbij extra aandacht voor de jonge kant van de markt en voor de meerwaarde van doorstroming en dus voor maatwerk afgestemd op huidige (oudere) bewoners.
•
Er wordt zowel binnen als aan de bestaande kernen gebouwd. De capaciteit binnen de kernen is zeker niet toereikend voor de opgave - er is binnen de kernen immers ook ruimte nodig voor de verrijking van het openbaar gebied (denk aan: ruimte voor klimaatadaptatie, ontmoeten en biodiversiteit).
•
De differentiatie van het aanbod sluit aan op vraag en beleid (huur/koop, prijscategorieën en percentage sociaal).
•
Naast aandacht voor nieuwbouw zal intensief worden ingezet op verbetering en transformatie van de bestaande voorraad, leegstaand vastgoed en vrijkomende locaties.
•
32
Er wordt ruimte geboden aan de groei van het aantal huishoudens dat zich in de Waard wil vestigen.
Er wordt rekening gehouden met provinciaal en nationaal beleid, zoals beschermingscategorieën, Water en Bodem Sturend, en de Ladder Duurzame Verstedelijking.
5
•
De hoofddoelstelling, een vitaal Krimpenerwaard, vraagt nauwe afstemming met het sociaal domein. De beschikbaarheid en bereikbaarheid van (maatschappelijke) voorzieningen (o.a. scholen, opvang, zorg, recreatie) en het duurzaam ondersteunen van sociale netwerken (o.a. verenigingen, mantelzorg) vormen daarom belangrijke criteria voor locatiekeuze en bouwprogramma. We houden daarbij rekening met het karakter van de afzonderlijke kernen, het draagvlak dat vereist is voor vitaliteit/sociaal netwerk en het realisme van een bouwprogramma-per-kern.
•
De aandacht die er gevraagd wordt voor het landschap vraagt om zorgvuldige keuze van locaties en woonprogramma’s. Dit raakt discussies over bouwen binnen/aan de kernen; over identiteit van kernen en sociale samenhang; over de inrichting en dichtheid van nieuwe locaties; over natuurinclusief bouwen en klimaatadaptiviteit/ruimte voor water; over de ruimte voor nieuwe voorzieningen en recreatiemogelijkheden.
•
De toename van het aantal woningen verloopt zeer geleidelijk, maar zal gaandeweg extra mobiliteit oproepen. Dit is onlosmakelijk verbonden aan de keuze van woningtypes en aantallen per locatie. Dit vraagt om blijvende aandacht voor de bereikbaarheid van het gebied door in te zetten op uitvoering van het 10-puntenplan voor een bereikbare Krimpenerwaard (onder meer bevordering van thuiswerken, gebruik van veerverbindingen en versterking fiets-OV-verbindingen).
De uitwerking van de woningbouwopgave is urgent en het is belangrijk dat de koers goed begrepen en breed gedragen wordt. Er moet op korte termijn een helder en gedeeld beeld ontstaan over de wijze van samenwerken met regio, provincie en hoogheemraadschap en de vereiste handelingsruimte. Krimpenerwaard neemt hierin een proactieve houding aan en voedt discussie en samenwerking met relevante studies en plannen. 6
33
2
2
Toekomstperspectief
Vitale inwoners en gemeenschappen: ondernemen en leren
Krimpenerwaard is gezegend met een bijzonder economisch profiel met grote toekomstwaarde: in werkgelegenheid gemeten zijn industrie, bouw en logistiek samen goed voor bijna 85% van de banen op bedrijventerreinen. Het zijn sectoren waar we op korte én langere termijn veel waarde aan toekennen: denk aan de grote opgaven in de (woning)bouw en het belang van maakindustrie in een toenemend circulaire economie. Op dit moment is er een tekort aan ontwikkelruimte. Alle kavels op bedrijventerreinen zijn verkocht, de leegstand is bijzonder laag en er zijn nog geen nieuwe locaties in ontwikkeling. Uit de behoefteraming die door de provincie is opgesteld blijkt dat er - ook op langere termijn - een aanzienlijke vraag naar ruimte voor bedrijven te verwachten is. De beschikbaarheid van ruimte voor nieuwe vestigingen en het uitbreiden of vernieuwen van bestaande bedrijven heeft ook sociaal-maatschappelijke waarde. De aanwezigheid van passende werkgelegenheid is een belangrijke voorwaarde voor het behoud van een vitale samenleving. Het toekomstperspectief voor bedrijfseconomische ontwikkeling van Krimpenerwaard omvat daarom het volgende: •
We doen een verkenning naar locaties voor het uitbreiden van bestaande en het aanleggen van nieuwe bedrijventerreinen. Het optimaal benutten van bedrijventerreinen, de goede bereikbaarheid ervan en de relatie met het water- en bodemsysteem en het landschap zijn hierbij belangrijk.
34
35
7
8
2
Toekomstperspectief
•
De verkenning mondt uit in een integraal plan voor de ontwikkeling van nieuwe én de herstructurering van bestaande bedrijventerreinen. Het plan biedt ruimte passend bij de lokale en regionale bedrijfsruimtemarkt.
•
De aanleg van een nieuw bedrijventerrein biedt schuifruimte, die benut moet worden om verouderde bedrijventerreinen te verbeteren en klaar te maken voor de toekomst.
•
We besteden veel aandacht aan de duurzaamheid van de nieuwe bedrijfslocaties, op het gebied van ruimtegebruik, energievraag- en aanbod en klimaatadaptatie.
•
Nieuwe bedrijventerreinen worden intensiever bebouwd dan de bestaande. Dit komt de compactheid van de terreinen ten goede. Ook bij herstructurering is intensivering een sturend motief.
•
We zetten bij de aanleg van nieuwe - én de herontwikkeling van bestaande - terreinen in op het aanleggen van een goede groenstructuur. Dit draagt bij aan de landschappelijke inpassing van locaties, levert een prettigere, gezondere werkomgeving op én komt de biodiversiteit en klimaatadaptiviteit van de terreinen ten goede.
•
We investeren in samenwerking om de aansluiting tussen onderwijs en arbeidsmarkt te verbeteren. Dat doen we onder andere via het Leerwerkbedrijf Krimpenerwaard. Het samenwerkingsverband spant zich in om de aansluiting tussen onderwijs en arbeidsmarkt te verbeteren én de zichtbaarheid en attractiviteit van (het werken bij) de lokale bedrijven te vergroten.
10
36
37
9
2
Toekomstperspectief
3
Vitaal buitengebied: landbouw, natuur, recreatie en water
Krimpenerwaard heeft een uniek en cultuurhistorisch waardevol, aantrekkelijk agrarisch cultuurlandschap. Een groen, open landschap met bloemrijke slootkanten waar boerenlandvogels zich thuis voelen. Dit landschap wordt benut en beheerd door onze boeren en bezocht door onze inwoners en door bezoekers uit omringende steden en streken. Het is een veenweidegebied met hoge natuur- en landschapswaarden dat, door haar recreatieve kwaliteiten, bijdraagt aan het levensplezier en de gezondheid van inwoners en bezoekers. Het buitengebied is deels beschermd als cultuurhistorisch kroonjuweel, stiltegebied, weidevogelgebied, natuurgebied en grondwaterbeschermingsgebied. Door de verandering van het klimaat en de grote waarde die we hechten aan de natuur is er blijvend aandacht nodig voor het gebruik en het beheer van het veenweidelandschap. De Veenweideaanpak, die door gemeente en partners is opgesteld, maakt onverkort deel uit van dit toekomstperspectief. De Aanpak stelt dat Krimpenerwaard inzet op de ontwikkeling naar een volhoudbare landbouw met hogere biodiversiteit en waterkwaliteit en minder uitstoot van broeikasgassen en stikstof. Het gaat hierbij om toekomstgerichte landbouw met een realistisch verdienmodel en ruimte om in te spelen op veranderingen; landbouw met een basis voor bedrijfsopvolging, zonder per se vast te houden aan de huidige bedrijfsopzet en werkwijze.
Tegen deze achtergrond schetsen we op het gebied van landbouw, natuur, water en recreatie het volgende toekomstperspectief: •
Krimpenerwaard is en blijft een mooi agrarisch landschap, met een groot areaal aan rijke, waterafhankelijke natuur.
38
39
12
2
Toekomstperspectief
in te leveren. Een deel van de boeren zal om die reden stapsgewijs de overgang maken naar extensieve, meer natuurinclusieve landbouw. Een ander deel van de boeren zal, samen met overheden, de ontwikkelruimte vooral zoeken in een combinatie van veeteelt met technieken als onderwaterdrainage, slootkantbeheer en weidevogelbeheer. Zeker daar waar de bodemdaling beperkt is, lijkt dit een realistisch scenario. Door op deze wijze te gaan voor perspectief voor zowel agrarische als natuurbelangen, kunnen die elkaar ook op de lange termijn versterken.
•
Boeren zijn (mede) beheerders van dit landschap: ze leveren als een onderdeel van hun bedrijfsvoering diensten voor bodem, groen, water en energieopwekking. Dit draagt sterk bij aan behoud, ontwikkeling en stabiel beheer van het landschap.
•
De natuur is deels ‘puur natuur’, deels toegankelijk voor recreatief gebruik. Dit recreatief gebruik, ook door bezoekers van buiten Krimpenerwaard wordt sterk gestimuleerd: het draagt bij aan een gezonde levensstijl én aan alternatieve verdienmodellen voor het landschap, onder andere op het gebied van recreatie, energie en zorg.
•
Krimpenerwaard blijft samen met beide groepen ondernemers actief op zoek naar ontwikkelkansen en -ruimte. In gebieden waar reeds nieuwe natuur wordt gerealiseerd, is het waterpeil al fors verhoogd en het landgebruik al ingrijpend aangepast. In andere gebieden waar nog volhoudbare, reguliere landbouw uitgevoerd kan worden zonder drastische aanpassingen, willen wij samen met andere overheden hiertoe vooral innovaties als waterinfiltratiesystemen (WIS) en toepassing van klei-inveen faciliteren. Verhoging van het grondwaterpeil is dus geen doel op zich, zeker waar bewezen andere methodes de uitstoot verminderen. Peilopzet kan dan zoveel mogelijk beperkt worden om boeren, ook in de toekomst, een werkbare situatie te blijven geven.
•
We bieden ruimte voor uitbreiding van nevenactiviteiten van landbouwbedrijven als bron voor extra inkomsten. Het landschap van Krimpenerwaard wordt omringd door stedelijke gebieden. Voor veel mensen biedt dat kansen om te ontspannen in het buitengebied van Krimpenerwaard. Een breed recreatief aanbod kan inwoners, kernen en het buitengebied sterker met elkaar verbinden en inwoners van Krimpenerwaard en daarbuiten kunnen genieten van de maatschappelijke waarde van het buitengebied. Zorgvoorzieningen kunnen de gezondheid ondersteunen.
•
Bekijk het buitengebied en de kernen in samenhang bij het uitbouwen van de recreatieve structuur. Het gaat bijvoorbeeld om (fiets)verbindingen tussen kernen en met omliggende steden en het versterken van het aanbod aan horeca. De inzet is het stimuleren van vormen van recreatie die passen bij de ruimte en rust in Krimpenerwaard.
Om dit toekomstperspectief te kunnen waarmaken vragen de volgende onderwerpen onze bijzondere aandacht. •
•
We blijven eendrachtig op zoek naar ontwikkelkansen en ontwikkelruimte voor agrarische bedrijven. Als voortzetting van het project Proeftuin Krimpenerwaard zetten we in op technieken en sociaaleconomische begeleiding (à la Mijn Koers) om tot adaptieve landbouw te komen. Krimpenerwaard heeft inmiddels een forse bijdrage aan de nieuwe natuur geleverd door 2.250 ha landbouwgrond
40
13
14
41
2
Toekomstperspectief
3 Woonzorgvisie Gemeente Krimpenerwaard
42
43
3
Woonzorgvisie Vitale kernen in het groen
2
22.217
Voorwoord Beste lezer, Wij zijn trots op de nieuwe woonvisie die voor u ligt: Vitale kernen in het groen. Woonvisie Krimpenerwaard 2023-2028: met aandacht voor wonen, zorg en duurzaamheid – Programma Volkshuisvesting. In deze woonvisie zetten we in op het versterken van onze vitale kernen doordat iedereen beschikt over een passende woning en prettige en passende woon- en leefomgeving. We willen tot 2040 4.000 woningen bouwen. Locaties binnen de kernen zijn schaars. En waar er nog ruimte is willen we ook groen behouden. Daarom zullen we vooral aan de randen van onze kernen moeten bouwen. Hierbij hebben we aandacht voor onze ruimtelijke en groene structuur die ons mooie gebied kenmerkt. Van de 4.000 woningen zetten we in op 30% sociale huurwoningen. Ook zetten we fors in op de bouw van middenhuur en betaalbare koopwoningen. In totaal moet 75% van de woningen in nieuwbouwplannen betaalbaar zijn. De nieuwe woonvisie heeft een andere boodschap dan onze woonvisie uit 2017. Zes jaar geleden spraken we de ambitie uit 3.000 woningen te bouwen en zagen we slechts behoefte aan 200 nieuwe sociale huurwoningen. Daarbij moest de hele opgave een plek krijgen binnen de bestaande grenzen van de kernen. In 2023 ziet de wereld er anders uit. De opgaves zijn groot.
Klimaatverandering, zorgdragen voor voldoende passende woningen voor een vergrijzende samenleving, tekort aan starterswoningen, verschillende (zorg)doelgroepen die langer zelfstandig thuis (moeten) wonen, de groeiende groep mensen die een beroep moet doen op de sociale huursector en een groot tekort aan woningen, zijn maar enkele voorbeelden.
Vitale kernen in het groen Woonvisie Krimpenerwaard 2023-2028: met aandacht voor wonen, zorg en duurzaamheid Programma Volkshuisvesting
We zullen niet in de termijn van één woonvisie alle opgaves die in het verleden zijn ontstaan het hoofd kunnen bieden. Maar door kaders en duidelijke doelen te stellen, willen we een grote stap vooruit zetten. Het bouwen van woningen draagt eraan bij dat inwoners in hun geliefde Krimpenerwaard kunnen blijven wonen. Jongeren hoeven niet te vertrekken om een passende woning te vinden. Jonge gezinnen blijven of verhuizen op latere leeftijd terug naar onze gemeente. We hebben te maken met een ouder wordende bevolking en dat brengt nieuwe behoeften aan verschillende woonvormen en soms ook een zorgvraag met zich mee. Ook zijn er andere doelgroepen die zorg behoeven en een eigen plek nodig hebben. Het hebben van een dak boven je hoofd is een basisbehoefte. Maar er is nog zoveel meer dat bijdraagt aan prettig kunnen wonen en goed in je vel zitten. Een sterke sociale basis met een laagdrempelig aanbod van activiteiten stimuleert ontmoeting en voorkomt eenzaamheid. De woonvisie heeft niet alleen aandacht voor stenen, maar ook voor het sociale gedeelte van wonen en de zorg die sommige mensen nodig hebben. De woonvisie is daarom niet alleen een woonvisie, maar tegelijkertijd ook een woonzorgvisie. Tot slot is er ook aandacht klimaatverandering en duurzaamheid in de woonvisie. We moeten zorgen voor klimaatadaptieve, natuurinclusieve en duurzame woonwijken.
Dit geldt voor nieuwbouw, maar ook voor bestaande wijken. Veel woningen staan er immers al. We kijken ernaar uit, samen met onze betrokken partners, uitvoering te geven aan de doelen en actiepunten uit onze woonvisie. Veel leesplezier!
Stec Groep aan gemeente Krimpenerwaard
44
Bouke Timmen, Joery Schouten en Maartje Lucassen 26 april 2023
Wethouders Ria Boere en Irma Bultman
45
3
3
Vitale kernen in het groen
Woonzorgvisie
22.217
Inhoudsopgave Voorwoord
2
1
4
Een nieuwe woonvisie voor gemeente Krimpenerwaard 1.1 1.2 1.3
2
De kracht van Krimpenerwaard 2.1 2.2 2.3 2.4 2.5 2.6
3
Een nieuwe actuele en gedragen woonvisie ......................................................... 4 Hoe is de nieuwe woonvisie tot stand gekomen? ................................................. 5 Opbouw van de woonvisie .................................................................................... 5
Wonen in het groen dicht bij de stad .................................................................... 6 Een groene en waterrijke omgeving ...................................................................... 6 Hechte en levendige gemeenschappen................................................................. 7 Sterke lokale economie met toegewijde ondernemers en familiebedrijven ........ 7 Toekomstgerichte Krimpenerwaard: passend bij de Krimpener-waarden............ 7 Integraliteit: de sleutel tot succes ......................................................................... 8
Het woonbeleid in één oogopslag 3.1
6
9
Blijven werken aan vitale kernen, met aandacht voor groen en bestaande identiteit ................................................................................................................ 9
Pijler 1: Beschikbaarheid en betaalbaarheid
10
Wat zien we? ..................................................................................................................... 10 Wat willen we? .................................................................................................................. 12
Pijler 2: Aantrekkelijke en inclusieve nieuwbouw
17
Wat zien we? ..................................................................................................................... 17 Wat willen we? .................................................................................................................. 18
Pijler 3: Wonen, zorg en welzijn
22
Wat zien we? ..................................................................................................................... 22 Wat willen we? .................................................................................................................. 24
Pijler 4: Duurzaamheid
27
Wat zien we? ..................................................................................................................... 27 Wat willen we? .................................................................................................................. 28
Uitvoeringsprogramma Wonen 2023-2028
30
Pijler 1: Beschikbaarheid en betaalbaarheid ..................................................................... 30 Pijler 2: Aantrekkelijke en inclusieve nieuwbouw ............................................................. 32 Pijler 3: Wonen, zorg en welzijn ........................................................................................ 35 Pijler 4: Duurzaamheid ...................................................................................................... 37
46
Vitale kernen in het groen
4
22.217
1 Een nieuwe woonvisie voor gemeente Krimpenerwaard 1.1 Een nieuwe actuele en gedragen woonvisie Inzet op aantrekkelijke nieuwbouw mét aandacht voor de bestaande voorraad De woonvisie van de gemeente Krimpenerwaard was aan actualisatie toe. De vorige woonvisie stamt uit 2017 en – belangrijker nog – de afgelopen vijf jaar is de woningmarkt sterk veranderd. Van een woningmarkt herstellende van een economische crisis naar een oververhitte markt met nauwelijks beschikbaar aanbod en sterk gestegen prijzen. Tegelijkertijd verandert de bevolkingssamenstelling van de gemeente Krimpenerwaard. Gemiddeld bestaat een huishouden uit steeds minder personen, de bevolking vergrijst en de instroom door (vooral binnenlandse) migratie is groot. De bestaande woningvoorraad sluit niet goed aan op de wensen van woningzoekenden. Zowel kwantitatief als kwalitatief zijn er urgente opgaven. Inzetten op alleen aantrekkelijke nieuwbouw is dus niet voldoende. Ook de bestaande woningvoorraad verdient de nodige aandacht. Een groot deel van de toekomstige woningvoorraad staat er immers al. Een passende woningvoorraad als basis voor leefbare en vitale kernen Daarnaast zien we een belangrijke opgave in het versterken van de leefbaarheid en vitaliteit van onze kernen. Dit om deze ook richting de toekomst leefbaar en vitaal te houden. Goed wonen is daarvoor de basis.
We vinden het bijvoorbeeld belangrijk dat jonge en lokale werknemers een woning in onze gemeente kunnen vinden. Dit om ervoor te zorgen dat we onze jongeren behouden (vitaliteit) en tegelijkertijd onze lokale economie versterken. Om de vitaliteit en leefbaarheid in onze kernen te behouden is daarentegen meer nodig dan alleen goed wonen. Ook thema’s als voorzieningen, begeleiding en ontmoeting spelen hierin een belangrijke rol. Integrale en richtinggevende visie op wonen en zorg als basis voor concreet uitvoeringsprogramma We hebben als gemeente grote opgaven op het gebied van wonen. Het hoofddoel van de woonvisie is daarom: ‘’het versterken van onze vitale kernen doordat iedereen beschikt over een prettige en passende woning, woon- en leefomgeving’’. Aandacht hebben (en houden) voor de ruimtelijke en groene structuur die de Krimpenwaard kenmerkt is daarbij een belangrijk uitgangspunt. Doelen en richtinggevende kaders, zoals opgenomen in deze woonvisie helpen ons deze ambitie te verwezenlijken. Het visie deel van de woonvisie is namelijk de basis voor het uitvoeringsprogramma. Het uitvoeringsprogramma bevat acties, maatregelen en instrumenten die we uitvoeren en inzetten om de doelen uit de woonvisie te realiseren.
Hiermee stellen we als gemeente, maar ook voor onze woningmarktpartners (zoals woningcorporaties, projectontwikkelaars en zorg- en welzijnspartijen) duidelijke kaders. De woonvisie heeft een looptijd van vijf jaar (2023-2028), maar dient tegelijkertijd ook als richtinggevend kader voor het woningbouwprogramma tot 2040. Woonvisie vormt basis voor prestatieafspraken met woningcorporaties en huurdersorganisaties Het behalen van de ambities is mede afhankelijk van de samenwerking met de woningmarktpartners die actief zijn in onze gemeente. De bijdragen van de woningcorporaties in het behalen van de ambities worden vastgesteld in de prestatieafspraken. Deze zijn sinds de wijziging van de Woningwet (2015) verplicht. Een actuele en vastgestelde woonvisie is nodig om deze afspraken op een goede manier te kunnen maken.
47
3
Vitale kernen in het groen
Woonzorgvisie
6
22.217 Vitale kernen in het groen
5
22.217
1.2 Hoe is de nieuwe woonvisie tot stand gekomen? De nieuwe woonvisie is het resultaat van een intensief en participatief proces. Bij verschillende betrokken partijen (woningcorporaties, zorg- en welzijnspartijen, huurdersorganisaties, marktpartijen, klankbordgroepen en de gemeenteraad) is input en feedback opgehaald. Deze partijen zijn in een vroeg stadium geconsulteerd om – gevoed door bureauanalyses – een breed en integraal beeld van de lokale opgaven te vormen. Via interactieve sessies hebben betrokkenen kansen en opgaven voor de gemeente Krimpenerwaard benoemd. Deze zijn vertaald in de ambities en doelen van de nieuwe woonvisie.
WONINGBEHOEFTEONDERZOEK ALS ONDERLEGGER VOOR DE WOONVISIE De woningmarkt van onze gemeente is voorafgaand aan het schrijven van de woonvisie in beeld gebracht in een gemeentelijk woningbehoefteonderzoek. Hierin zijn zowel historische ontwikkelingen als verwachtingen voor de toekomst aan bod gekomen. Beide dienen als basis voor de nieuwe woonvisie. Een uitgebreide toelichting op het woningbehoefteonderzoek vindt u in het bijlage rapport.
1.3 Opbouw van de woonvisie
2 De kracht van Krimpenerwaard 2.1 Wonen in het groen dicht bij de stad De gemeente Krimpenerwaard telt per 1 januari 2023 ongeveer 57.000 inwoners, verdeeld over 11 kernen en een aantal buurtschappen. Er zijn zes grotere kernen (Schoonhoven, Lekkerkerk, Bergambacht, Krimpen aan de Lek, Ouderkerk aan den IJssel, en Stolwijk) en vijf kleinere (Haastrecht, Gouderak, Berkenwoude, Ammerstol en Vlist). De gemeente Krimpenerwaard ligt in het Groene Hart en is ingeklemd tussen de Hollandse IJssel in het noorden en de Lek in het zuiden. De stad is daarentegen nooit ver weg. Krimpenerwaard is onderdeel van de regio Midden-Holland en ligt tegen de metropoolregio Rotterdam-Den Haag aan. Het zuidwestelijke deel van Krimpenerwaard ligt daarom dicht bij Rotterdam. Het noordelijke deel grenst aan Gouda en kernen in het oosten zoals Schoonhoven en Vlist zijn meer georiënteerd op Utrecht. Figuur 1: Kernen in gemeente Krimpenerwaard
Wij presenteren onze visie beknopt en praktisch. Eerst beschrijven we de kracht van de gemeente Krimpenerwaard en de economische en maatschappelijke ontwikkelingen die het woonbeleid beïnvloeden (hoofdstuk 2). In hoofdstuk 3 presenteren wij de hoofddoelstelling van het woonbeleid en de vier pijlers ervan. Vervolgens gaan we in de vier daaropvolgende hoofdstukken nader in op deze pijlers. In de hoofdstukken geven we steeds aan welke ontwikkelingen we zien, wat we willen (beleid) en wat we gaan doen (actiepunten). In de tekst zijn de actiepunten [gemarkeerd] en genummerd. In het uitvoeringsprogramma zijn de actiepunten samengebracht, waarbij is aangegeven wie wanneer deze acties uitvoert.
Bron: Stec Groep, 2023.
2.2 Een groene en waterrijke omgeving Het groen en de natuur zijn kenmerkend voor het karakter van onze gemeente. Waar je ook kijkt buiten onze kernen en buurtschappen: overal zie je groene weides met koeien, slootjes met hoog water en knotwilgen. Onze agrariërs zijn de belangrijkste schakel in het beheer van ons prachtige veenweide landschap en de productie van duurzaam en gezond voedsel. Door klimaatverandering en bodemdaling veranderen geleidelijk de mogelijkheden voor gebruik van het landschap. Nu is de melkveehouderij de belangrijkste economische drager voor het landschapsbeheer. Hoe dat over vijftig of honderd jaar zal zijn, weten we (nog) niet. Er zijn daarbovenop veel opgaven en onzekerheden waar de boeren momenteel mee te maken hebben. In de komende jaren moeten we uitvinden hoe we de meerwaarde van het buitengebied kunnen behouden en beheren.
48
49
3
Woonzorgvisie
Vitale kernen in het groen
7
Vitale kernen in het groen
22.217
2.3 Hechte en levendige gemeenschappen Het is goed wonen in Krimpenerwaard. Het groen en vele water zorgen voor een aantrekkelijke omgeving. Denk aan de groene lintbebouwing en polders die een grote landschappelijke diversiteit bieden. De verschillende kernen binnen de gemeente hebben daarbij allemaal een eigen identiteit. Bovendien zijn de mensen in de kernen betrokken met elkaar. De kernen en buurtschappen hebben een krachtige lokale samenleving en een sterke saamhorigheid. In elke kern is bijvoorbeeld een ontmoetingsruimte aanwezig. Ook hebben de meeste kernen veel (sport-) verenigingen, vrijwilligers en betrokken maatschappelijke organisaties. Daarnaast is een deel van de inwoners lid van een kerkgenootschap. Deze organisaties en verenigingen zorgen voor onderlinge verbondenheid. Ook de lokale corporaties hebben sterke wortels in de gemeenschappen. De actieve participatie van huurdersorganisaties zorgt voor sterke verbindingen tussen stakeholders. Ondanks dat vindt niet iedereen in onze gemeente de aansluiting en zijn er helaas ook inwoners die in een isolement leven. De hechte dorpscultuur in combinatie met de groene, waterrijke omgeving en de goede verbindingen met nabijgelegen grote steden onderscheid Krimpenerwaard daarentegen van andere gemeenten in Nederland.
2.4 Sterke lokale economie met toegewijde ondernemers en familiebedrijven Krimpenerwaard telt veel toegewijde ondernemers en familiebedrijven. Het arbeidsethos van werknemers uit Krimpenerwaard is hoog en bedrijven zijn lokaal geworteld. De maakindustrie in Krimpenerwaard maakt producten op maat voor de nationale en internationale economie. Dat is niet alleen belangrijk voor de economie nu, maar ook voor de circulaire economie van de toekomst. Voor innovatie, het benutten van kansen en de stap naar circulair ondernemen is ruimte nodig. De lokale- en regionale bedrijventerreinstrategie zet naast het beter benutten van bestaande bedrijventerreinen daarom (in lijn met de Omgevingsvisie) in op het uitwerken van zoeklocaties om zo het lokaal gewortelde bedrijfsleven te faciliteren.
DE KRIMPERNER-WAARDEN ALS VERTREKPUNT VOOR WOONVISIE •
•
•
•
‘TOEKOMSTPERSPECTIEF VITAAL KRIMPENERWAARD’ Er komen veel ontwikkelingen op ons af die vragen om veranderingen. Denk bijvoorbeeld aan ontwikkelingen op het gebied van samenleving (vergrijzing en toenemende zorgvraag), het klimaat (wateroverlast en droogte) en de economie (gezond houden omgeving en krapte op de arbeidsmarkt). Al deze opgaven hangen met elkaar samen. Inwoners en gemeenschappen, kernen en een buitengebied: ze hebben elkaar nodig om deze opgaven aan te pakken en vitaal te blijven. We willen daarom vanuit een hechte samenleving, verbonden bedrijfsleven en zorg voor ons landschap de toekomst tegemoet treden. Ook de professionele maatschappelijke organisaties moeten daarbij hechter samenwerken en beter aansluiten op de lokale dynamiek om vorm te geven aan de vitaliteit. Kwetsbare bewoners houden zo zoveel mogelijk de aansluiting op de eigen directe omgeving. Voor de toekomst wordt daarom in het kader van vitaliteit ingezet op drie speerpunten: (1) wonen en leven, (2) ondernemen en leren en (3) landbouw, natuur, recreatie en water.
50
8
22.217
•
Rustig landelijk woonklimaat vlakbij steden: Krimpenerwaard biedt een landelijk, dorps en veilig woonmilieu vlakbij steden als Rotterdam, Utrecht en Gouda. Men kan er wonen in de rust en ruimte van het buitengebied of de landelijke kernen en buurtschappen. In veel kernen is de leefomgeving erg stenig en is beperkt groen aanwezig. Hierdoor is in de kernen de groene omgeving vaak niet goed herkenbaar. In de linten in het buitengebied en aan de randen van de kernen is de groene omgeving vaak juist wel goed zichtbaar. Krachtige lokale samenleving: De kernen en buurtschappen hebben een krachtige lokale samenleving en een sterke saamhorigheid. In elke kern is een ontmoetingsruimte aanwezig. In de meeste kernen zijn veel (sport-)verenigingen, vrijwilligers en betrokken maatschappelijke organisaties. In een aantal grotere kernen zijn centrumvoorzieningen. Een deel van de inwoners is lid van een kerkgenootschap. Deze organisaties en verenigingen zorgen voor onderlinge verbondenheid. Voor mensen die zorg en/of begeleiding nodig hebben, zijn allerlei ondersteunende voorzieningen aanwezig. Ondernemend karakter; Het ondernemende karakter van Krimpenerwaard uit zich in een grote diversiteit aan bedrijvigheid. Krimpenerwaard heeft een aantal innovatieve bedrijven die niet alleen nationaal opereren.
Ook bevinden zich in Krimpenerwaard van oudsher veel familiebedrijven die door de tijd heen vaak meer uitbreidingsruimte behoeven. Krimpenerwaard kent een hoge arbeidsmoraal. De lokale verbondenheid is te zien aan de maatschappelijke betrokkenheid van ondernemers en de hoeveelheid familiebedrijven met veel medewerkers die in Krimpenerwaard wonen. Karakteristiek agrarisch zuivelgebied; De weilanden in de gemeente zijn voor een groot deel in agrarisch gebruik door de melkveehouderij. Melk en kaas worden doorgevoerd via de groothandel of verkocht op de boerderij. De melkveehouderij is kenmerkend voor Krimpenerwaard en speelt een belangrijke rol in de identiteit en ontstaansgeschiedenis van het gebied. We zijn trots op onze boeren die zich dagelijks inzetten voor de voedselvoorziening en het beheer van het karakteristieke landschap. Er zijn veel boeren die een actieve bijdrage leveren aan de biodiversiteit door bijvoorbeeld weidevogelbeheer. Ook zien we boeren die experimenteren en innoveren om bij te dragen aan de uitdagingen van de toekomst. Ontspannende recreatiemogelijkheden; Krimpenerwaard trekt mensen aan om te komen fietsen, wandelen en varen. Agrariërs grijpen de kans om recreanten op hun erf te verwelkomen. Op veel plekken worden streekproducten aangeboden. Het Loetbos en recreatiegebied Krimpenerhout trekken vooral inwoners uit Krimpenerwaard zelf.
De Vlist trekt veel dagrecreanten. Toeristen komen ook af op de kernen. Zoals zilverstad Schoonhoven met het Zilvermuseum en de vele juweliers of goud- en zilverwerkplaatsen en Haastrecht met museum Bisdom van Vliet. Er zijn verschillende culturele voorzieningen en door het jaar heen worden allerlei evenementen en activiteiten georganiseerd.
2.5 Toekomstgerichte Krimpenerwaard: passend bij de Krimpener-waarden
2.6 Integraliteit: de sleutel tot succes
De Omgevingsvisie geeft in hoofdlijnen aan hoe de gemeente in samenspraak met de gemeenschap de toekomst van de gemeente Krimpenerwaard ziet. Daarbij is rekening gehouden met de kwaliteiten en waarden van onze Krimpenerwaard. Sterker nog, die zijn het vertrekpunt en inspiratie om te werken aan een toekomstgerichte gemeente. In de toekomst is de gemeente Krimpenerwaard een vitaal leefbaar gebied waar we in goede gezondheid en met plezier wonen, werken en genieten van de unieke omgeving. Waarbij iedereen mee kan doen en zijn verantwoordelijkheid neemt. In deze dynamische gemeente zijn de kernen in verbinding met de omliggende gebieden en vervult Krimpenerwaard een belangrijke rol binnen de regio op het gebied van duurzaamheid, biodiversiteit en ruimtelijke ontwikkeling. We werken aan een toekomstgerichte Krimpenerwaard met vitale kernen en een krachtig buitengebied passend bij de Krimpener-waarden, de identiteit van Krimpenerwaard. In de woonvisie werken we de visie op wonen en het uitvoeringsprogramma met concrete acties uit. Hiermee sorteren we voor op de instrumenten van de Omgevingswet en nieuwe wetgeving waarbij het werken met programma’s als uitwerking van de omgevingsvisie de route is. De Krimpener-waarden en de geformuleerde speerpunten vormen daarvoor een belangrijk vertrekpunt.
De speerpunten uit de omgevingsvisie leest u terug bij de pijlers waar deze de woonvisie raken.
Naast ruimte die nodig is voor wonen, werken en het landelijk gebied, spelen er in Krimpenerwaard nog vele andere ontwikkelingen die ruimte vragen. We zitten in een zoekgebied voor hoogspanningsleidingen en waterwingebieden, er wordt natuur ontwikkeld en is er veel aandacht voor duurzaamheid, het opwekken van energie en voldoende voorzieningen en mobiliteit. Daarbovenop hebben we te maken met stikstof. Voor de vitaliteit van Krimpenerwaard is het van belang deze ruimtelijke puzzel in samenhang met elkaar te bekijken en voldoende ruimte te hebben deze opgaves ook daadwerkelijk met elkaar aan te kunnen pakken.
51
3
Woonzorgvisie
10
Vitale kernen in het groen
9
Vitale kernen in het groen
22.217
22.217
3 Het woonbeleid in één oogopslag
Pijler 1: Beschikbaarheid en betaalbaarheid
3.1 Blijven werken aan vitale kernen, met aandacht voor groen en bestaande identiteit
Wat zien we?
De hoofddoelstelling van het woonbeleid is: ‘’het versterken van onze vitale kernen doordat iedereen beschikt over een prettige en passende woning, woon- en leefomgeving’’. Aandacht hebben (en houden) voor de ruimtelijke en groene structuur die de Krimpenwaard kenmerkt is daarbij een belangrijk uitgangspunt.
Koopmarkt Krimpenerwaard nauwelijks bereikbaar voor lage- en middeninkomens De woningvoorraad in Krimpenerwaard bestaat uit relatief veel ruime grondgebonden woningen. Bovendien zijn de woningprijzen de afgelopen jaren, net als in de rest van het land, fors gestegen. Hierdoor is de keuzeruimte op de woningmarkt beperkter geworden en staat de betaal- en beschikbaarheid van de woningmarkt onder druk. Ondanks dat 40% van de koopwoningen een WOZ-waarde heeft tot 300.000 kan lang niet ieder huishouden (op korte termijn) in een passende woning wonen. Starters en middeninkomens zitten het meest in de knel. Deze doelgroepen hebben in Krimpenerwaard een zeer sterke voorkeur voor koop, maar doordat zij nog niet of nauwelijks vermogen hebben opgebouwd is hun (eigen) budget beperkt. Bovendien zorgen de sterk gestegen inflatie en hypotheekrente voor minder koopkracht en lagere financieringsmogelijkheden. Het betaalbare segment (goedkoop en middelduur) is vaak nog binnen bereik, maar juist dit segment is (mede door de hoge vraag) nauwelijks beschikbaar in Krimpenerwaard.
Zoals beschreven wordt Krimpenerwaard gekenmerkt door relatief kleinschalige kernen, omringt door kilometers groen en water. De kernen kennen een open structuur en veel grondgebonden laagbouw. Dit is wat onze gemeente kenmerkt en waarom huishoudens hier graag wonen. Dit groene en landelijke karakter willen we behouden. Nieuwe woningen hebben we daarom jarenlang zoveel als mogelijk binnen de bestaande grenzen van de kernen toegevoegd. Gevolg van dit beleid is dat inbreidingslocaties schaars zijn geworden. De komende jaren willen we daarentegen wel blijven werken aan vitale kernen. Het toevoegen van woningen voor diverse doelgroepen is hiervan een belangrijk onderdeel. Omdat inbreidingslocaties schaars zijn en we ook binnen de kernen willen blijven zorgen voor voldoende groen, ontkomen we er niet aan om langs de randen van de kernen te gaan bouwen. We gaan daarbij zuinig om met het groen en sluiten aan op de bestaande identiteit van de kernen. Om de hoofddoelstelling te behalen is voor een aantal specifieke thema’s extra aandacht nodig. Vraag en aanbod sluiten op de woningmarkt nu bijvoorbeeld (lang) niet altijd op elkaar aan. Een betere afstemming kan bereikt worden door kwantitatieve en kwalitatieve toevoegingen middels nieuwbouw én aanpassingen in de bestaande voorraad. Ook is er extra aandacht nodig voor vitaliteit en duurzaamheid.
De hoofddoelstelling is daarom uitgewerkt aan de hand vier pijlers. Samen zorgen zij ervoor dat de hoofddoelstelling behaald kan worden (de volgorde van de opsomming heeft niks te maken met het belang van de pijlers): • Pijler 1 - Beschikbaarheid en betaalbaarheid • Pijler 2 - Aantrekkelijke en inclusieve nieuwbouw • Pijler 3 - Wonen, zorg en welzijn • Pijler 4 - Duurzaamheid Per pijler zijn de belangrijkste ontwikkelingen (wat zien we?) en doelen (wat willen we?) geschetst. In het uitvoeringsprogramma (pagina 29) is uiteengezet hoe we deze doelen gaan behalen (wat gaan we doen?).
Figuur 3: koopwoningvoorraad naar WOZ-waarde Gemeente 3% Vlist 3% Stolwijk 2%
18%
27%
24%
28%
Schoonhoven
4%
42%
25%
22%
6%
Ouderkerk aan den IJssel
4%
43%
26%
19%
8%
19%
8%
Lekkerkerk 3% Krimpen aan de Lek Gouderak
Ammerstol
Minder dan 200.000
20%
200.000-300.000
30%
40%
50%
300.000-400.000
60%
5%
27%
24%
40% 10%
17%
25%
27%
29%
5%
25%
30%
26%
17%
5%
18%
27%
46%
Bergambacht 2%
16%
25%
36%
4%
17%
26%
48% 21%
4%
Berkenwoude 2%
22%
48%
5%
Haastrecht 2%
0%
Figuur 2: Het woonbeleid in één oogopslag
23%
41%
17%
16%
10%
22%
26%
38%
70%
400.000-600.000
80%
90%
100%
Meer dan 600.000
Bron: WOZ-bestand gemeente Krimpenerwaard (2022), BAG (2022) bewerking Stec Groep (2022).
Vitale kernen met een prettige en passende woning en woon- en leefomgeving voor iedereen
Beschikbaarheid en betaalbaarheid
52
Aantrekkelijke en inclusieve nieuwbouw
Wonen, zorg en welzijn
Duurzaamheid
Ook het betaalbare huursegment is schaars: lage- en middeninkomens vallen tussen wal en schip Zoals beschreven is het beschikbare aanbod in het betaalbare koopsegment in de gemeente schaars. Tegelijkertijd zijn er relatief lange wachtlijsten voor sociale huurwoningen. De gemiddelde inschrijfduur is zeven jaar en het duurt gemiddeld twee jaar voordat actieve woningzoekenden een woning vinden. Eén van de oorzaken hiervan is dat dit segment relatief beperkt aanwezig is in de gemeente. Krimpenerwaard beschikt over een voorraad die voor 26% uit sociale huur bestaat. Dit is lager dan het landelijk gemiddelde (27%). Ook het middeldure huursegment (vanaf de liberalisatiegrens (€ 808,06, prijspeil 2023) tot zo’n (€ 1.000) is nauwelijks aanwezig in de gemeente Krimpenerwaard. Lage- en middeninkomens komen kortom, zeker wanneer ze op dit moment niet al beschikken over een woning, lastig aan de bak op de woningmarkt in Krimpenerwaard.
53
3
Woonzorgvisie
11
Vitale kernen in het groen
22.217
Figuur 4: woningvoorraad naar eigendomssituatie Gemeente
26%
Figuur 5: bevolkingsontwikkeling gemeente Krimpenerwaard 2015-2021 (links) en 2022-2042 (rechts) 7%
22%
10%
69%
Stolwijk
23%
5%
72%
Schoonhoven
29%
9%
17%
Lekkerkerk
27% 29%
Haastrecht
27%
Gouderak 11%
Bergambacht
6%
-100
62%
4% 20%
0% 2015
2016
73%
37% 10%
0
84%
23% 0%
100
67% 6%
50%
2% 30%
Corporatiehuur
40%
61% 50%
Particuliere huur
60%
70%
16%
19%
22%
25%
28%
28%
29%
30%
29%
27%
11%
11%
11%
11%
11%
36%
36%
36%
37%
38%
4% 5%
3% 5%
3% 5%
3% 5%
3% 5%
2022
2027
2032
2037
2042
200
63%
5%
Ammerstol
300
66%
8%
32%
Berkenwoude
400
76% 7%
100%
500
62%
7%
Krimpen aan de Lek
600
67%
Vlist
Ouderkerk aan den IJssel
12
Vitale kernen in het groen
22.217
80%
90%
100%
Koop
Bron: gemeente Krimpenerwaard (2023).
WET VERSTERKING REGIE VOLKSHUISVESTING Onlangs is de Wet regie volkshuisvesting (hierna: Wvrv) in consultatie gegaan. Het voorstel is om met de Wvrv vijf bestaande wetten te wijzigen om de regie op de volkshuisvesting te versterken door het bouwen van voldoende betaalbare woningen te versnellen, de juiste verdeling en het juiste gebruik van de woningvoorraad te bevorderen.
2017 2018 2019 2020 Natuurlijke groei Binnenlandse verhuizingen Buitenlandse migratie
2021
alleenst. en stellen 75plus alleenst. en stellen 55 t/m 74 jaar alleenst. en stellen 35 t/m 54 jaar
Bron: CBS (2022) en Primos (ABF Research 2019). Bewerking Stec Groep (2023).
Wat willen we? SPEERPUNT OMGEVINGSVISIE: TOENAME WONINGEN IN RELATIE TOT BEHOEFTE We willen per kern ruimte bieden aan woningbouw, zodat voorzien kan worden in de eigen behoefte. De nieuwe woningen komen in en bij de kernen. Er is behoefte aan extra woningen in Krimpenerwaard. Dit komt doordat huishoudens steeds kleiner worden (huishoudensverdunning). Hierdoor is voor hetzelfde aantal inwoners een toename van het aantal woningen nodig. Ook groeit de bevolking van Krimpenerwaard tot 2030. We willen dat mensen in Krimpenerwaard kunnen (blijven) wonen en willen voorzien in de behoefte aan passende woningen. SPEERPUNT OMGEVINGSVISIE: EEN DIVERSER WONINGAANBOD
Opvangen dubbele vergrijzing in woningmarkt is de grootste opgave voor de komende jaren De komende jaren veranderen de woonbehoeften in Krimpenerwaard flink, onder andere door demografische ontwikkelingen. De prognoses laten zien dat toename van huishoudens vooral komt door migratie en steeds minder door natuurlijke aanwas. Onderliggend neemt het aantal ouderen in omvang sterk toe. Dit zijn niet persé nieuwe huishoudens maar huishoudens die nu al in de gemeente wonen en simpelweg ouder worden. Ofwel: de bevolkingspiramide schuift door in de tijd. Dit zien we ook in onze gemeente. De komende jaren neemt het aandeel oudere personen (55-plus) sterk toe. Bovendien worden de oudste ouderen (80-plus) steeds ouder. Deze dubbele vergrijzing opvangen in de woningmarkt is qua omvang de grootste ruimtelijke opgave. Tegelijkertijd valt er voor ouderen weinig te kiezen. Het ontbreekt aan voldoende geschikt aanbod voor ouderen en geschikte plekken waar deze concepten kunnen landen. Zowel in de koop- als de huursector en in alle prijssegmenten.
54
We streven naar een divers aanbod van woonruimte, aansluitend op de woonwensen en behoeften van verschillende doelgroepen. Wonen in Krimpenerwaard betekent wonen in een groene, rustige en gezonde omgeving. Daarvoor hebben we voldoende woningen nodig die passen bij de behoefte. Woningen voor alle generaties en doelgroepen, nu en in de toekomst. Gedacht moet worden aan passende woningen voor zowel jongeren, gezinnen, ouderen, alleenstaanden als voor groepen met speciale woonbehoeften. Dit vraagt een kwalitatief, divers en flexibel woningaanbod met aandacht voor betaalbaarheid, zorg en bereikbaarheid van voorzieningen. Wij geven ruimte aan eigen wooninitiatieven en staan open voor nieuwe, onderscheidende en creatieve woonvormen. Doel: we zetten in op de bouw van 4.000 woningen in de periode 2023-2040 Op basis van autonome huishoudensprognoses mogen we in onze gemeente tot 2040 een huishoudensgroei van 2.650 huishoudens verwachten (bron: ABF Research). Onze woningbouwambities liggen hoger. Om onze kernen leefbaar, vitaal en toekomstbestendig te houden kiezen we er bewust voor in te zetten op de realisatie van 4.000 woningen in de periode 2023-2040. We hebben hier twee redenen voor: • Allereerst is het realiseren van gerichte nieuwbouw een belangrijke randvoorwaarde voor vitaliteit.
De bevolking van onze gemeente vergrijst in rap tempo en met nieuw en aanvullend aanbod behouden we onze jongeren en trekken we extra jongeren aan. Hiermee verbeteren we de vitaliteit en neemt het draagvlak voor voorzieningen en het verenigingsleven toe. Bovendien is de woningmarkt in onze regio (Midden-Holland) gemiddeld zo’n 15 tot 20% te krap. Met onze woningbouwambitie dragen we daarmee niet alleen bij aan het terugdringen van het woningtekort in onze eigen gemeente, maar dragen we ons steentje bij aan de regionale opgave. • Daarnaast realiseren we met een woningbouwprogramma van 4.000 woningen een groot aantal betaalbare woningen (sociale huur, middenhuur en betaalbare koop). We zetten daarmee nadrukkelijk in op starters en middeninkomens. Ook voorzien we hiermee in de groeiende vraag die ontstaat vanuit de huishoudensverdunning. Hierdoor moeten er in de toekomst meer huishoudens gehuisvest worden. Ook verlagen we hiermee het aantal scheefwoners (doordat 55
3
Woonzorgvisie
Vitale kernen in het groen
doorstroming wordt gerealiseerd). Dit heeft een positief effect op de huidige (te hoge) druk op het sociale huursegment. Laatstgenoemde is belangrijk. We verwachten richting de toekomst namelijk een nog grotere vraag naar geschikte en betaalbare woningen. Deze vraag komt bijvoorbeeld vanuit Oekraïense vluchtelingen en statushouders die ervoor kiezen in Nederland te blijven wonen. Hoe groot deze vraag exact zal zijn is nog onbekend. Om onze ambitie ook daadwerkelijk te halen stellen we een versnellingsagenda wonen op [actiepunt 1].
22.217
een ingroeimodel. Op basis van het beoogde bouwprogramma en het aandeel sociale huur zal dit aandeel daarentegen nog niet in 2040 bereikt zijn. Voor middenhuur gaan we uit van woningen met een huurprijs vanaf de liberalisatiegrens (€ 808,06, prijspeil 2023) tot 187 punten (tot 1 januari 2025 betekent dit € 1.100 per maand, daarna wordt de prijsgrens geïndexeerd). Voor het betaalbare koopsegment maken we een onderverdeling naar goedkope koop (tot € 250.000) en het overige deel betaalbare koop (€ 250.000 tot € 355.000). Op basis van de actuele planlijst brengen we specifiek in beeld voor welke bestaande projecten de 75% betaalbaarheidsregel niet gaat gelden (bijvoorbeeld omdat de planvorming niet meer beïnvloedbaar is of doordat vergevorderde plannen hierdoor teveel vertragen) [actiepunt 2].
DOORSTROMING IN DE GOUDEN DRIEHOEK VAN DE WONINGMARKT
Tabel 1: Woningbouwsegmentering per plan
Door de opbouw van de woningvoorraad is een woningmarkt ontstaan die doorstroming bemoeilijkt. Door de sterke prijsstijgingen op de koopmarkt is dit, voor met name starters, de afgelopen jaren nog moeilijker geworden. Er zit een gat tussen (betaalbare) sociale huur en steeds duurder geworden koopmarkt. Huishoudens met een middeninkomen (tussen circa € 45.000 en € 56.000) zitten klem en outsiders (huishoudens die nog geen koopwoning hebben) komen er niet meer tussen. Zoomen we in op de doorstroming van middeninkomens dan speelt de uitwisseling tussen sociale huur, middenhuur en betaalbare koop een sleutelrol.