bijlage - Kadernota 2022

Inhoudsopgave Voorwoord: Krimpen aan den IJssel na de crisis Krimpen aan den IJssel anno 2021 1. 2. 3. 4. 5.

2 4

Een plek waar jong en oud prettig en veilig kunnen wonen 8 Klimaatneutraal en gezond in 2050 13 Krachtig verder in het sociaal domein 16 Een duurzaam mobiel Krimpen aan den IJssel 20 Financiële situatie 22

Bijlagen 1. 2. 3. 4. 5. 6.

Technische uitgangspunten Budgetactualisaties Integraal investeringsprogramma Nieuw beleid en intensiveringen Risico’s Eneco

1

Voorwoord: Krimpen aan den IJssel na de crisis Het is nog geen jaar geleden dat wij het stokje van het vorige college hebben overgenomen. Onze bestuursperiode begon in een periode van grote onzekerheid. Enerzijds wordt die veroorzaakt door de COVID-19 pandemie. Anderzijds wordt die veroorzaakt door grote onduidelijkheid over de middelen die het rijk in algemene zin en voor nieuwe taken aan gemeenten beschikbaar stelt. Dat maakt het moeilijk om keuzes te maken. Bovendien: om te kunnen kiezen heb je een afwegingskader nodig. Bij gebrek daaraan lijkt het op de scene in Alice in Wonderland: als je niet weet waar je naar toe wilt kan je de vraag niet beantwoorden welke weg je moet nemen. Wat voor gemeente willen we zijn? Het besturen van Krimpen vergt een afwegingskader om met gebruik van schaarse middelen de juiste einddoelen te bereiken. Om te bepalen wat voor gemeente je wilt zijn, heb je kennis nodig van de ontwikkeling. In 2003 is die ontwikkeling in de Structuurvisie ‘Ruimte voor ontwikkeling’ als volgt weergegeven: “Na de ingebruikneming van de Algerabrug in 1958 is het toenmalige dijkdorp Krimpen aan den IJssel snel gegroeid, zowel in oppervlakte van het bebouwde gebied als in aantal inwoners. De aandacht verschuift geleidelijk van uitbreiding met nieuw stedelijk gebied naar ontwikkeling en vernieuwing van bestaand stedelijk gebied.

De aanpak van die opgaven moet in samenhang worden beschouwd.” De in de structuurvisie 2030 vastgelegde ontwikkelvisie (het waarom) is de basis voor de gekozen strategie (het waar naar toe), de daaruit te kiezen focus (het wat) en de fasering (het wanneer). Van denken naar doen!

Verder op de ingeslagen weg Wij kiezen ervoor om verder te gaan op deze met de structuurvisie ingeslagen weg. Anders gezegd: ook wij willen de inwoners van Krimpen de mogelijkheid blijven bieden om duurzaam en veilig te kunnen opgroeien, wonen en recreëren. Na 2003 is in afzonderlijke beleidsnota’s inhoud gegeven aan dit uitgangspunt voor een leven in Krimpen aan den IJssel in alle levensfasen. Daarin wordt duidelijk dat ons gemeentebestuur wil dat de inwoners van Krimpen van geboorte tot overlijden de benodigde voorzieningen dichtbij kunnen benutten. Dit betekent aandacht voor de passende ontwikkeling van de woningbouw (doorstroming, levensloopbestendig, jongeren), infrastructuur (mobiliteit en toegankelijkheid), onderwijs, zorg, voorzieningen en duurzaamheid. Het behouden van voorzieningen is de basis voor het kunnen opgroeien in Krimpen aan den IJssel en het behouden en vestigen van jong en oud. Krimpen aan den IJssel is geen ‘buitenwijk’ Het beperken van het aanbod slechts ter ondersteuning van wonen en het faciliteren van de benodigde dagelijkse producten voor levensonderhoud resulteert op termijn in een geheel ander profiel van de gemeente Krimpen aan den IJssel. Het unieke karakter gaat dan op in een meer algemeen stedelijk karakter als ‘buitenwijk’ van Capelle aan den IJssel of Rotterdam. En dát vinden wij niet passen in onze visie op Krimpen aan den IJssel.

Er is al veel gedaan Een oplettende Krimpenaar of Krimpenees heeft de afgelopen jaren gemerkt, dat goede stappen zijn gezet om de toekomstige kwaliteit van Krimpen voor de volgende generatie te behouden. We pakken de grote kruising aan, we vernieuwen de infrastructuur voor de fiets, we bouwen flink wat woningen (o.a. Centrum Zuid), we investeren

2

in onderwijsvoorzieningen en we voeren een programma uit om ondanks de slechte bodemgesteldheid (veengrond) de kwaliteit van de woonomgeving op niveau te houden. De laatste 5 jaar is wel een aanscherping doorgevoerd binnen de maatschappelijke voorzieningen. Het eigendom van maatschappelijk vastgoed is verminderd (Big Bear, Muziekschool en Onderdak) en het aanbod van maatschappelijk organisaties is geconcentreerd in De Tuyter. De exploitatie van enkele voorzieningen is verzelfstandigd (muziekonderwijs, kinderboerderij) of uitbesteed (zwembad, binnensport). Ook is de laatste 5 jaar de taakstelling en financiële problematiek op het gebied van zorg flink gegroeid. Dit veroorzaakt niet alleen een structureel knelpunt in de gemeentelijke begroting, maar verplicht ons ook om beleidswijzigingen te overwegen. Het college heeft het afgelopen jaar duidelijk een stap naar voren gezet. Dit ondersteunt de discussie met het Rijk over het aanvullen van de financiële middelen. Er is enige ‘beweging’ zichtbaar (2021 en 2022), maar de structurele spanning tussen beschikbare en benodigde middelen is nog niet opgelost. We kijken met belangstelling uit naar het komende regeerakkoord.

Kadernota 2022 is gericht op de uitdagingen die er nog liggen… In deze kadernota adresseren wij enkele langlopende dossiers, die in het kader van de gewenste continuïteit en kwaliteit van het voorzieningenniveau de aandacht vragen. Bestendigen van het gewenste profiel van Krimpen aan den IJssel maakt het ‘doorhakken van knopen’ op enkele dossiers noodzakelijk. Te denken valt aan het duurzaam en toekomstbestendig maken van de buitensportaccommodaties en het zwembad, maar ook aan de

benodigde impuls van gerichte woningbouw (jongeren, ouderen, zorgwoningen). Maar we kijken ook nadrukkelijk naar de nieuwe uitdagingen die voor ons liggen, met name op het gebied van duurzaamheid. Als we onze doelen willen bereiken, dan moeten we nu écht doorpakken. Dit jaar hebben we daarvoor ook de middelen tot onze beschikking, maar we zijn nog in afwachting van de middelen die wij hier (exact) van het rijk voor gaan krijgen. …en de Enecomiddelen kunnen daar goed voor worden gebruikt De inzet van de middelen die onze gemeente heeft ontvangen bij de verkoop van de Eneco-aandelen maakt het mede mogelijk om onze ambities ook te gaan realiseren. Het kan het gewenste comfort voor ruimtelijke investeringen (Woonvisie, IHP) bieden die niet volledig budgettair neutraal kunnen worden afgewikkeld. Ook kunnen de middelen worden ingezet voor enkele specifieke bestemmingen op het terrein van duurzaamheid en buitensportaccommodaties. En tenslotte kunnen ze worden ingezet voor de eerdere bestuurlijke toezegging om een financiële bijdrage te leveren aan de lange termijn aanpak van de Algeracorridor. Tenslotte Wij kijken uit naar de uitwisseling van meningen en het daarbij behorende politieke debat over de aangeboden richting en keuzen voor een toekomstbestendig Krimpen aan den IJssel met voor de inwoners de mogelijkheid voor een leven in Krimpen aan den IJssel in alle levensfasen.

3

Krimpen aan den IJssel anno 2021 Vanaf 2019 teren we in op ons eigen vermogen en verhogen we de lokale lasten Wat troffen wij vorig jaar bij ons aantreden aan? Tot en met 2019 werd het begrotingssaldo sterk beïnvloed door de uitnamen uit de bestemmingsreserve sociaal domein. In 2019 is voor het laatst een bedrag aan de reserve onttrokken. Uiteindelijk is de jaarrekening 2019 met een negatief saldo van € 2.172.934 afgesloten. Bij ons aantreden was ook het meerjarenbeeld 2021-2024 niet sluitend en niet structureel in evenwicht. Uiteindelijk heeft uw raad op ons voorstel toch een sluitende begroting 2021-2024 met een klein structureel overschot kunnen vaststellen. Dat was vooral mogelijk door een positieve ontwikkeling van de algemene uitkering. Daarnaast is de kostendekking van de lokale heffingen binnen de bandbreedte van de Nota Lokale Heffingen 2019 gemaximaliseerd. In het lopende begrotingsjaar 2021 zetten we ook in op de transformatie van regionale naar lokale zorg. Met het oog daarop investeren we extra in casusregie. Op basis van eerdere ervaringen verwachten wij dat hierdoor op termijn (vanaf 2023) besparingen optreden bij de inkoop van Wmo-begeleiding en (lokale en regionale) jeugdhulp. In de huidige begroting loopt de omvang van deze taakstelling op tot € 320.000 in 2024.

Zodoende is in de lopende begroting ook – zoals uw raad weet – structurele dekking gevonden voor de breed gewenste uitbreiding van de BOA’s en gratis openbaar vervoer voor senioren. De kosten hiervoor lopen op tot in totaal € 286.000 in 2024. Overigens hebben wij juist dit jaar al veel profijt van onze BOA’s gehad!

Tegelijk hebben we in de begroting 2021-2024 (nog steeds) geen afbreuk hoeven doen aan de kwaliteit van onze dienstverlening en de kwaliteit van onze openbare ruimte. Ook hebben wij meerjarig nog steeds voldoende ruimte voor de al geplande investeringen in met name de openbare ruimte en onderwijshuisvesting en binnensport. Meer structurele financiële ruimte is noodzakelijk In de begroting 2020 was oplopende structurele ruimte gecreëerd door besparingen op het sociaal domein (versoberen en afschalen individuele hulp) en door een (eerste) verhoging van de kostendekking van de lokale heffingen. Die ruimte was (en is nog steeds) nodig voor onder andere de energietransitie, klimaatadaptatie, de lange termijn aanpak van de Algeracorridor, de vernieuwing van de huisvesting van de buitensport (waaronder DCV) en het verduurzamen van ons (overige) maatschappelijk vastgoed. Met name door kostenontwikkeling en open einde regelingen in het sociaal domein is die ruimte in de loop van 2020 helaas al weer snel ‘verdwenen’. Uiteindelijk sluiten we ook de jaarrekening 2020 met een negatief saldo af. Wél is de € 864.000 negatief aanzienlijk minder negatief dan halverwege 2020 werd verwacht.

Juni 2021: opnieuw zijn onze uitgaven structureel niet in evenwicht met onze inkomsten Helaas lijkt ook 2021, net als de voorgaande jaren, een jaar te worden waarin de uitvoering van alle voorgenomen activiteiten niet meer mogelijk is binnen de beschikbare middelen. Met name de kostenontwikkeling in het sociaal domein is nog steeds zo onbeheersbaar dat structureel evenwicht wéér uit het zicht is verdwenen.

4

Zoals uw raad weet legt het sociaal domein een relatief groot en nog steeds toenemend beslag op onze algemene middelen. In onze begroting 2021 is dat 48%, waar het in 2019 nog 44% was. Bovendien hebben de uitgaven in hoge mate een dwingend karakter. En evenmin is er veel beleidsvrijheid om de uitgaven te beperken of beheersen. Wij zijn in belangrijke mate het ‘uitvoeringsloket’ van het rijk zónder dat we daar de bijbehorende middelen voor krijgen. En we zijn zeker niet de enige. In het recente rapport ‘Gemeenten in de knel’ constateert Cebeon dat gemeenten zo lang mogelijk proberen om het opgebouwde lokale voorzieningenniveau in stand te houden door in te teren op hun eigen vermogen en de lokale lasten te verhogen. Ook voor onze gemeente is dat een herkenbare strategie. Zij het dat we de lokale lasten inmiddels tot het maximum binnen de afgesproken bandbreedten hebben verhoogd. Daar staat tegenover dat ons eigen vermogen een forse boost heeft gekregen door de opbrengst van de Eneco-aandelen. Gemeenten in Nederland treffen maatregelen om structureel evenwicht te bereiken In meer algemene zin hebben gemeenten de afgelopen jaren verschillende maatregelen getroffen als gevolg van de financiële druk. Maatregel Vooruitschuiven van uitgaven Interen op vermogen Besparen op uitvoeringskosten

Toelichting • Substantieel verlengen van afschrijvingstermijnen • Uitstellen van (vervangings)investeringen • Onttrekken middelen aan reserves • Verzilveren grondposities, deelnemingen • Bezuinigen op overhead en formatie • Bezuinigen op gemeenschappelijke regelingen

Beperken bijdragen • Beperkte cofinanciering van opgaven in aan landelijke opgaven energietransitie, klimaat of woningbouw Verhogen van • Heffingen (meer) kostendekkend maken inkomsten • Verhogen van OZB woningen/niet-woningen • Niet indexeren of verlagen budgetten beheer Verlagen uitgaven aan openbare ruimte voorzieningen • Verlagen bijdragen aan recreatie, sport en cultuur

Dat is tot nu toe ook de strategie in onze gemeente geweest. We schuiven noodzakelijke investeringen (waaronder die in DCV) al enige jaren voor ons uit. We zijn ‘zuinig’ met indexering. We besparen op uitvoeringskosten. We verhogen onze inkomsten. We investeren zelf maar beperkt in de grote opgaven van deze tijd, zoals bijvoorbeeld de energietransitie. En we teren in op ons eigen vermogen. Effect van meicirculaire is positief; veel is nog (steeds) onzeker Als gezegd leidt de actualisatie van de lopende begroting tot een sterke verslechtering van het saldo. Ook de structurele begrotingsruimte geeft opnieuw aanleiding voor zorgen. Het goede nieuws is dat onze gemeente op basis van de meicirculaire een extra bedrag van € 1.126.000 ontvangt voor – met name – het sociaal domein. Het ‘slechte’ nieuws is dat het grootste deel van dit bedrag moet worden ‘gereserveerd’. Het rijk verwacht namelijk dat onze gemeente daar (extra) inspanningen tegenover zet. Per saldo is het effect van de meicirculaire voor 2021 maar zo’n € 203.000 positief. Bovendien is er nog steeds veel onzekerheid over de algemene uitkering, over de kostenontwikkeling in het sociaal domein en over de uitvoering van een aantal nieuw taken in het fysieke domein (Omgevingswet).

5

Hoe staan we er ‘inhoudelijk’ voor? Het is onder die omstandigheden dat wij ons de afgelopen maanden in een aantal sessies hebben gebogen over ‘de stand van Krimpen aan den IJssel’. Wij hebben dat gedaan aan de hand van het laatste integrale visiedocument dat door de gemeenteraad (in 2003) is vastgesteld: de Structuurvisie ‘Ruimte voor Ontwikkeling’. Wij hebben geconstateerd dat deze Structuurvisie de afgelopen 20 jaar – bewust of onbewust – een belangrijke leidraad is geweest. De opgave waar wij als gemeente en gemeenschap voor gesteld stonden en staan is dat wij: • • •

Onze werkgelegenheid behouden en vergroten Ons voorzieningenniveau in stand houden Onze unieke ligging tussen het grootstedelijk gebied en de ‘groene’ Krimpenerwaard beter benutten

En in 2003 was en nu nog steeds is het daarbij van het grootste belang dat wij een vlotte doorstroming van het verkeer op de Algeracorridor bevorderen. Veel van onze inwoners studeren, werken en besteden hun vrije tijd immers buiten onze gemeente. Zodoende kunnen onze inwoners ook profiteren van de voorzieningen in de Metropoolregio en van de ‘groene ruimte’ in de Krimpenerwaard. En wat is er (heel) veel gebeurd. Samen met onze partners hebben wij als gemeente geïnvesteerd in het centrum van onze gemeente, in onze bedrijventerreinen en winkelcentra, in onze wijken en buurten, in onze verkeersnetwerken en in onze voorzieningen voor onderwijs en vrijetijdsbesteding. En ‘en passant’ hebben wij ons het ‘hoofdpijndossier’ van het sociale domein eigen gemaakt.

Het heeft onze gemeente en gemeenschap onmiskenbaar beter gemaakt. Maar een gemeentebestuur heeft nooit tijd op zijn lauweren te rusten. Er is altijd wat te doen. In deze Kadernota laten wij u zien wat er volgens ons college nog gedaan moet worden om ‘ontspannen’ in ons dorp te kunnen blijven wonen en werken. Dat overzicht treft u vooral aan in het integrale investeringsprogramma dat wij dit jaar voor het eerst als zelfstandig document aanbieden. In het Investeringsprogramma 2022-2025 laten wij zien welke (nieuwe) ideeën wij in 2022 willen verkennen, welke plannen wij in 2022 willen maken en welke investeringen wij in de periode 20222025 in uitvoering verwachten te nemen. De financiële link met de Kadernota is dat wij het jaar na afronding van de realisatie de kapitaallasten in de meerjarenraming opnemen. Zodoende krijgen wij zicht op de ontwikkeling van het structureel evenwicht. En dat legt vervolgens het fundament voor een meerjarige begrotingsstrategie. Behalve investeringen treft u in de Kadernota nog een beperkt aantal andere voorstellen voor ‘nieuw beleid’ aan. Veel van die voorstellen vloeien voort uit nieuwe en uitbreiding van bestaande wettelijke taken. Een enkel voorstel vinden wij zelf van groot belang. Wij vertalen uiteindelijk alles (actualisatie van bestaande budgetten, investeringsprogramma, nieuw beleid) in een meerjarig saldo.

Dat saldo zal pas over enkele jaren structureel evenwicht kunnen bereiken. En dan alleen als er voldoende middelen van het rijk beschikbaar komen. Op grond van deze kadernota ziet het meerjarig saldo er inclusief nieuw beleid als volgt uit:

6

Meerjarenbeeld Totaal inclusief nieuw beleid Structureel evenwicht

2022 147

2023 634

2024 -105

2025 52

-279

293

-105

52

In de begroting 2022-2025 doen wij uw raad uiteindelijk een definitief voorstel inclusief dekkingsplan. Maar eerst bieden wij ‘onze’ Kadernota graag aan uw raad aan. Wij beantwoorden graag uw technische vragen en zullen met belangstelling kennisnemen van uw algemene beschouwingen. Leeswijzer Dit jaar bestaat de Kadernota uit vijf hoofdstukken. In de eerste vier hoofdstukken gaan wij in op onze ambities op het gebied van ons voorzieningenniveau, duurzaamheid, sociaal domein en mobiliteit en bereikbaarheid. In het vijfde hoofdstuk gaan we uitvoerig in op onze financiële positie. Daarnaast bevat de Kadernota een aantal (technische) bijlagen. Én, zoals net aangegeven, bieden wij uw raad een integraal investeringsprogramma aan.

7

Een plek waar jong en oud prettig en veilig kunnen wonen

Vanaf 2023 houden wij de financiën voor de culturele programmering in de Tuyter en het Innovatiefonds cultuur in gelijke mate beschikbaar.

Wonen en werken in Krimpen aan den IJssel betekent wonen en werken in een aantrekkelijke gemeente met een gevarieerd aanbod aan woningen, winkels, scholen en andere (maatschappelijke) voorzieningen. Maar ook: genieten van de groene Krimpenerwaard én profiteren van de goed bereikbare stedelijke voorzieningen van de metropolitane regio Rotterdam Den Haag.

Ons grootste ‘cultuur-historische’ project voor dit en volgend jaar is de restauratie en herontwikkeling van de voormalige scheepswerf Van Duijvendijk. Wij hebben daarvoor de combinatie van Coup Urban Producers en Vakwerk Architecten geselecteerd. Na de zomer nemen wij uw raad graag mee in de plannen die zij met het werfterrein hebben.

In de Structuurvisie ‘Ruimte voor ontwikkelingen’ heeft het gemeentebestuur in 2003 een strategische ‘routekaart’ opgenomen. Aan de hand van deze routekaart hebben wij als gemeente forse investeringen gedaan.

Sporten, spelen en bewegen Tijdens de COVID-19 pandemie is zichtbaar geworden hoe zeer sporten, spelen en bewegen een onlosmakelijk deel van ons leven zijn. Het verbetert onze natuurlijke weerstand. Én bewegen is ook goed voor ons fysieke en mentale welzijn.

Maar niet alleen wij, ook talloze (maatschappelijke) ondernemers en ander overheden hebben dat gedaan. Denk aan woningcorporaties als QuaWonen en Ouderenhuisvesting Rotterdam (het Facet) en aan ontwikkelaars als Martens (Veerdam), Bluehouse (Waardhuis) en This Side Up (Veld en Beemd). Maar ook aan bedrijven als Casteleijn, IHC en Hollandia. Om de winkelcentra De Korf en De Olm niet te vergeten. In dit hoofdstuk gaan wij in op de stand van zaken en onze specifieke beleidsvoornemens op dit terrein. Daarbij geven wij aan het eind extra aandacht aan het (maatschappelijk) vastgoed dat wij hiervoor (willen) inzetten. Cultuur In de nota ‘Culturele kracht’ heeft uw raad het culturele beleid voor een ‘Kleurrijk Krimpen aan den IJssel’ bepaald. Daarbij hoort een uitvoeringsprogramma voor de jaren 2019-2022 waar wij uitvoering aan geven.

Daarom is het zo belangrijk dat wij op dit moment werken aan een nieuwe Sportnota 2022-2025. Wij willen die in het 1e kwartaal 2022 ter vaststelling aan uw raad voorleggen. Voor 2022 willen wij graag kunnen beschikken over een eenmalig budget om extra aandacht aan de implementatie van de Sportnota te kunnen besteden. Onderwijs Al eerder heeft uw raad het Integraal Huisvestingsprogramma 20222025 vastgesteld. Het eerste grote project – nieuwbouw Groeiplaneet gecombineerd met sportzaal – is inmiddels in voorbereiding. Nog voor de zomer stellen wij uw raad voor om het stedenbouwkundige kader vast te stellen. Daarna werken we binnen dit kader het bouwplan verder uit. En we gaan het nieuwe bestemmingsplan voor de locatie aan de Populierenlaan opstellen.

8

Zoals u weet, zijn wij in gesprek met het bestuur van Driestar/Wartburg over de stichting van een nieuwe school in onze gemeente. In deze fase is dat gesprek vooral nog verkennend en gericht op het vinden van een geschikte locatie. Dat valt in onze gemeente, waar elke vierkante meter ‘bestemd’ is, nog niet mee.

In de Woonvisie 2020-2030 heeft uw raad uitgesproken dat we die kwaliteiten moeten behouden. Ook omdat het onze gemeente aantrekkelijk maakt voor woningzoekenden van buiten de gemeente. En dan vooral voor gezinnen die een fijne, rustige woonplaats in een drukke metropolitane regio zoeken.

Wel is het onze uitdrukkelijke inzet om een passende locatie te vinden. Wij denken namelijk dat een school voor reformatorisch voortgezet onderwijs (vmbo, havo, vwo) een aanwinst voor onze gemeente kan zijn. Het maakt onder andere duidelijk dat onze gemeente op de grens van ‘stad en land’ een zekere centrumfunctie heeft.

Qua ‘woningbouwproductie’ willen wij tot 2025 netto zo’n 458 woningen toevoegen. Dat gebeurt vooral in het project CentrumZuid dat recent de realisatiefase is ingegaan.

In financiële zin gaan wij ervan uit dat de realisatie van een bouwplan en de ruimtelijke inpassing daarvan voor onze gemeente budgettair neutraal kan verlopen. Recreatie (en toerisme) Onze gemeente beschikt over een groenstructuur die we koesteren en die uitnodigt tot (kleinschalige) recreatie en het maken van een ommetje. En op de fiets ben je zo in de Krimpenerwaard. Zoals hiervoor al aangehaald, is de afgelopen maanden opnieuw gebleken hoe belangrijk het is om hier zorgvuldig mee om te gaan. Voor de komende jaren hebben wij zelf geen specifieke plannen met het Zwaneneiland, de Heemtuin of het Middenwetering- en Moderatopark. Aan de rand van het Zwaneneiland realiseren we wel het skate/freerun/calisthenics park. In het kader van de Kwaliteitsimpuls Krimpenerwaard voert de Groenalliantie al enige tijd projecten in het Loetbos en in Krimpenerhout uit. Wonen Onze inwoners zijn trots op het dorpse karakter van Krimpen. De saamhorigheid en gemoedelijkheid die daarbij horen. Én op de groene woonomgeving met nabijheid van de natuur.

Wij denken na 2025 nog slechts mondjesmaat woningen te kunnen toevoegen op zogeheten inbreidingslocaties. Recent hebben wij u daarover geïnformeerd tijdens de jaarlijkse actualisatie van het Meerjaren Perspectief Grondexploitaties. In de Investeringsagenda gaan wij er nog kort op in. Bij de realisatie van nieuwbouwprojecten staan vijf doelstellingen centraal: 1. 2. 3. 4. 5.

Voor elk wat wils Doorstroming Levensloopbestendig Geclusterd wonen Toegankelijke openbare ruimte

Door in te zetten op doorstroming (en niet alleen op het langer zelfstandig in het eigen huis blijven wonen) kunnen we optimaal voorzien in de huidige en toekomstige behoefte die voortkomt uit de vergrijzing. Daarbij is het van belang om rekening te houden met de nieuwe verhoudingen tussen wonen en zorg, waarbij de zorg steeds meer aan huis wordt geleverd. Dat vraagt om nieuwe woonvormen waar wij een beter zicht op willen krijgen.

9

Dit jaar willen wij een kwantitatieve analyse maken. Het opstellen van een woonzorgvisie hebben wij voor 2022 als nieuw beleid opgenomen. Economie In deze collegeperiode hebben wij een (virtueel) ‘ondernemersloket’ ingericht en een accountmanager voor ondernemers aangesteld. Ook is de beleidscapaciteit uitgebreid zodat wij nadrukkelijker onze rol kunnen spelen in de metropoolregio Rotterdam Den Haag. En dat is ook nodig omdat er veel speelt, zowel op het gebied van onze winkelcentra als op onze bedrijventerreinen. Op dit moment werken wij aan een nieuwe visie op onze detailhandelsstructuur. Voor het eerst besteden we daarbij ook expliciet aandacht aan horeca. Horeca en detailhandel raken steeds meer met elkaar verweven. Wij willen zo snel mogelijk met uw raad in gesprek over de bevindingen van bureau DTNP dat wij hiervoor hebben ingehuurd. Zelf zijn wij van mening dat wij voor een aantal cruciale keuzes staan waarover wij eerst het (politieke) gesprek moeten voeren, voordat de visie kan worden afgerond en vastgesteld. Verder willen wij in de jaren 2022 en 2023 graag twee keer over een incidenteel budget kunnen beschikken om de visie te kunnen uitvoeren.

Samen met de aangrenzende terreinen Parallelweg en De Krom en (in Krimpen aan de Lek) de terreinen Zaag, Noord en Tiendweg is de Stormpolder het grootste aaneengesloten bedrijventerrein aan de oostkant van de metropoolregio Rotterdam Den Haag. Maar dat lijkt niet iedereen zich altijd te beseffen. Daarom willen wij de komende vier jaar extra aandacht besteden aan het positioneren

1

Big Bear, muziekschool Tuinstraat, Onderdak

van onze gemeente en onze bedrijventerreinen als centrum van (maritieme) maakindustrie. Vooral de Stormpolder heeft nog veel potentie om de werkgelegenheid in onze gemeente te laten groeien. Zowel op particuliere kavels als op de locatie Stormpolderdijk (EMK-terrein) zijn en komen nog duizenden uitgeefbare meters beschikbaar. En ruimtelijk gezien kan het aan de Nieuwe Maas gelegen ‘front’ met IHC, Hollandia, het ‘uitzichtpunt’ en de kade langs het OGMSterrein nog verder uitgroeien tot de blikvanger van Krimpen aan den IJssel. Om de bereikbaarheid van de Stormpolder met het openbaar vervoer te waarborgen moeten wij de komende jaren investeren in het vervangen van het ponton van de halte van de Waterbus en in het toegankelijk maken van de bushaltes. Ook bezien we opnieuw of het cameratoezicht verbeterd kan worden. Maatschappelijk vastgoed In de Kadernota 2021 heeft het vorige college de dilemma’s in onze ‘portefeuille’ beschreven. Enerzijds is er de afgelopen jaren veel gedaan door gebouwen af te stoten1 en gebouwen en accommodaties te vernieuwen2. Anderzijds zijn er lastige dossiers (verduurzaming, scouting, DCV) die zich al enige tijd voorslepen. Daar is dit jaar MHCK nog bij gekomen. In onze raadsinformatiebrief van 18 maart hebben wij uw raad daarover geïnformeerd. In die brief hebben wij aangegeven dat wij streven naar een Integraal Huisvestingsplan Buitensport.

En dat wij hier in ieder geval dit jaar ten tijde van de behandeling van de Kadernota en de meerjarenbegroting met elkaar over van

2

KOAG/Krimpenerwaardcollege, kinderboerderij, Tuyter, clubgebouw MHCK, tennisaccommodaties.

10

gedachten kunnen wisselen en wellicht ook al besluiten kunnen nemen. Dat gezegd hebbend herhalen wij allereerst de uitgangspunten die wij in de raadsinformatiebrief hebben geformuleerd. 1. Bestaande sportaccommodaties houden wij in stand, onder andere om kapitaalvernietiging te voorkomen 2. Wij streven naar multifunctioneel en gezamenlijk te exploiteren sportaccommodaties, onder andere om efficiencywinst in de (gemeentelijke) exploitatie te kunnen boeken 3. Sportaccommodaties die in een woongebied liggen passen wij zodanig aan dat overlast voor omwonenden zoveel mogelijk kan worden beperkt 4. Wij overwegen verplaatsing van sportaccommodaties (naar de rand van de gemeente) als dat voor de exploitatie en/of voor het beperken van overlast gewenst of noodzakelijk is

3.

4.

5.

6. Met inachtneming van deze uitgangspunten hebben wij Synarchis opdracht gegeven om een verkenning uit te voeren naar TCK, MHCK en DCV. Op basis van deze verkenning hebben wij (voor deze drie accommodaties) de volgende richtinggevende keuzes gemaakt die wij graag in deze Kadernota aan uw raad voorleggen. 1. Wij kiezen er niet voor om TCK, MHCK of DCV te verplaatsen. De kortst mogelijke samenvatting om dat niet te doen is dat de kosten niet opwegen tegen de baten.3 2. Net als voor de ‘infrastructuur’ voor binnensport kiezen wij ervoor om als gemeente de (financiële) verantwoordelijkheid voor het aanleggen, onderhouden en vervangen van de

‘infrastructuur’ voor buitensport (sportvelden) te dragen. Dat betekent voor MHCK en DCV dat wij deze verantwoordelijkheid van hen overnemen, maar wel onder een voorwaarde. De noodzakelijk voorwaarde voor onze keuze onder 2 is dat verenigingen zélf de volledige (financiële) verantwoordelijkheid dragen voor hun ‘vastgoed’. Zij bepalen daarbij zelf hun programma van eisen. Als daarvoor binnen de exploitatie van de verenigingen financiële ruimte aanwezig is, brengen wij een huur in rekening voor het gebruik van de sportvelden. Dat doen wij op dit moment bijvoorbeeld al bij TCK en TV Langeland. Wij nemen daarbij de Wet Markt en Overheid in acht. Eventueel zijn wij bereid om een rol in de financiering van het ‘vastgoed’ te spelen. Zoals wij dat nu bijvoorbeeld al doen bij TCK, waar wij eigenaar zijn van het clubgebouw waarvoor TCK ons een kostendekkende huur betaalt. Tenslotte dragen wij als gemeente óók de (financiële) verantwoordelijkheid voor de openbare infrastructuur waarmee een sportaccommodatie wordt ontsloten, inclusief de noodzakelijke openbare parkeergelegenheid buiten de sportaccommodatie. Dat betekent voor DCV dat wij deze verantwoordelijkheid van hen overnemen.

Voor de goede orde onderstrepen wij dat dit in deze Kadernota ‘slechts’ richtinggevende keuzes zijn. Na de behandeling van de Kadernota zullen wij bezien of wij uw raad in de begroting één of meer voorstellen kunnen doen. Wat wij uw raad wél in deze Kadernota voorstellen is om een deel van de Reserve Eneco specifiek af te zonderen ten behoeve van

Wij houden nog één slag om de arm. Het kán ruimtelijk/planologisch interessant zijn om – net als bij de combinatie van het Krimpenerwaardcollege met KOAG – de vestiging van Driestar/Wartburg te combineren met MHCK. 3

11

mogelijke investeringen in DCV en MHCK. U treft dat voorstel financieel uitgewerkt aan in één van de bijlagen. Zwembad Uit de rapportage van Synarchis waarvoor uw raad recent een krediet heeft verstrekt, komt naar voren dat er bij het zwembad op korte termijn geen gemeentelijke investeringen nodig zijn. Wel moeten we Optisport aansporen om (achterstallig) onderhoud te plegen. Het zwembad is op leeftijd, maar ons college streeft ernaar om het bad in ieder geval tot 2035 in goede staat te houden en te (laten) exploiteren. Volgens Synarchis kan dat ook, maar alleen als wij als gemeente na de exploitatieperiode van Optisport extra investeringen doen. Synarchis adviseert om een aantal van deze gemeentelijke investeringen naar voren te halen en vóór 2027 uit te voeren. Wij treden daarover nu eerst in overleg met Optisport waarna wij vervolgens een concreet plan gaan maken. In het Investeringsprogramma houden wij wel al rekening met een investering.

12

Klimaatneutraal en gezond in 2050

Vooralsnog gaan wij ervan uit dat er ten tijde van het opstellen en behandelen van de begroting 2022-2025 wél duidelijkheid is.

We hebben op 22 april unaniem met elkaar de ambitie uitgesproken om in Krimpen aan den IJssel in 2050 klimaatneutraal en gezond te zijn. En tot 2030 willen we al een aantal flinke stappen zetten. Daarom hebben we voor de jaren 2021-2024 een Duurzaamheidsagenda opgesteld en een volledig nieuwe website ontwikkeld (www.krimpenaandenijssel.nl/duurzaamheid).

Aan de hand van de Duurzaamheidsagenda willen we langs vier lijnen gaan werken.

Als we onze doelen willen bereiken, dan moeten we nu écht doorpakken. Dit jaar hebben we daarvoor ook de middelen tot onze beschikking, maar voor de volgende jaren is nog onduidelijk welke middelen wij hier (exact) van het rijk voor gaan krijgen. De uitvoeringslasten van het Klimaatakkoord voor gemeenten komen vooralsnog neer op ongeveer € 600 miljoen in 2024. Zo blijkt uit een advies van de Raad voor het Openbaar Nestuur. De Raad adviseert voor de periode van 2022-2024 een brede doeluitkering. Tot op heden is er echter nog geen overeenstemming met het Rijk bereikt over de hoogte van het bedrag en de wijze van bekostiging. Bij de behandeling van de recent vastgestelde Duurzaamheidsagenda hebben we als uitgangspunt geformuleerd dat de gemeente vanaf 2022 alleen de benodigde middelen voor de uitvoering van die agenda in de meerjarenbegroting zal opnemen, indien en voor zover daar in gelijke mate extra middelen van het Rijk tegenover staan. Niet helemaal in theorie zou dit kunnen betekenen dat de uitvoering van de duurzaamheidsagenda in 2022 in gevaar komt.

4 Om ervoor te zorgen dat investeringen in de openbare ruimte ook voor de (middel)lange

termijn betaalbaar blijven, is in een eerdere bestuursperiode een Integraal Beheerplan opgesteld. Op basis van dat plan is besloten om het niveau van de (exploitatie)lasten in de meerjarenbegroting 2016-2019 vast te houden.

1. Samen met onze inwoners en ondernemers zorgen we ervoor dat we voorbereid zijn op klimaatverandering en we beperken overlast en schade als gevolg van klimaatverandering zoveel mogelijk. 2. Samen met onze inwoners en ondernemers gaan we klimaatverandering tegen door de uitstoot van CO2 te verlagen. Dit doen we door de vraag naar energie te verminderen en de opwekking van energie van energie te verduurzamen. 3. Samen met onze inwoners en ondernemers passen we het Krimpense economische systeem zodanig aan dat we reststoffen opnieuw kunnen gebruiken en grondstoffen niet uitputten. 4. Samen met onze inwoners en ondernemers maken we duurzame keuzes die bijdragen aan de gezondheid en aan de verandering van het voedselsysteem. Klimaatadaptatie In een eerdere Kadernota is aangegeven dat wij in de meerjarenplanning voor de openbare ruimte ook de (extra) investeringen op het gebied van klimaatverandering, toegankelijkheid en (verkeers)veiligheid in beeld willen brengen. Om zodoende inzichtelijk te maken of wij die (extra) investeringen kunnen uitvoeren binnen de huidige begrotingsruimte4. Dat proces Het jaarlijkse surplus dat zodoende ontstaat wordt de eerste jaren in de Reserve Hoofdinfrastructuur gestort. Daarna blijft nog enkele jaren sprake van een surplus. Dit wordt toegevoegd aan de Bestemmingsreserve afschrijvingen maatschappelijk nut.

13

is inmiddels afgerond. Dat heeft geleid tot een Meerjarenplanning herstraten waarin alle noodzakelijke maatregelen op een ‘sobere wijze’ zijn opgenomen. Daarmee is in beginsel ook in de dekking van de kapitaallasten van deze investeringen voorzien. In Langeland zijn de eerste twee fasen van het project ‘Next generation’ inmiddels afgerond. In de praktijk is goed te zien welke algemene uitgangspunten wij daarbij hanteren voor bijvoorbeeld duurzaamheid en verkeersveiligheid. Bij de voorbereiding van de verschillende fasen werken wij samen met een Klankbordgroep van bewoners uit het gebied. Tijdens de uitvoering houdt de opzichter van het IBKW wekelijks een spreekuur in de ‘Eco-unit’. Ook voor Oud-Krimpen zijn eerst algemene uitgangspunten voor het nieuwe ontwerp opgesteld. De werkzaamheden in Oud-Krimpen staan vooral in het teken van het klimaatbestendig maken van de wijk met speciale aandacht voor de laag gelegen woningen. Vandaar de overkoepelende doelstelling ‘Oud-Krimpen Waterproof’. Aan de hand van deze uitgangspunten is de eerste fase inmiddels gerealiseerd. Fase 2 is in uitvoering. Bij ieder fase werken wij samen met een ontwerpgroep van bewoners uit de betreffende buurt.

De ervaringen in Oud-Krimpen, een mooi en karakteristiek deel van onze gemeente, hebben ons tot de conclusie gebracht dat we zo snel mogelijk moeten starten met het opstellen van een lange termijn visie voor deze wijk. Veel woningen zijn niet onderheid en zijn daardoor – net als het openbaar gebied – naar een lager niveau gezakt dan zij in het verleden zijn aangelegd. Door de verzakkingen van de woningen kunnen we het openbare gebied niet ophogen tot het oorspronkelijke aanlegpeil. Dan zouden de woningen veel lager komen te liggen dan de straat met alle wateroverlast van dien.

Dit gegeven, gecombineerd met de klimaatverandering én de relatief geringe hoeveelheid oppervlaktewater in Oud-Krimpen, maakt dat het op lange termijn een forse uitdaging is om de wijk klimaat- en toekomstbestendig te maken. In 2022 zullen wij starten met een eerste verkenning. Energie In het kader van de energietransitie hebben wij in Langeland een ‘Warmtesafari’ georganiseerd. Van bijna 1500 woningen is een ‘warmtefoto’ gemaakt. Op basis van deze foto krijgen bewoners een isolatieadvies. En aan de hand van dat advies kunnen bewoners deelnemen aan een inkoopactie isolatie en profiteren van subsidie. Dit is een voorbeeld van de wijze waarop wij de komende jaren ‘wijkacties’ willen organiseren. Binnenkort start de volgende actie ‘Energiezuinig wonen in Kortland-Noord’. Daarin gaan we de reeds ontwikkelde wijkaanpak combineren met nieuwe ideeën. In de Duurzaamheidsagenda staat dat we in 2022 een lokale subsidieregeling willen lanceren. De subsidies zijn bedoeld om mensen in beweging te krijgen en voorbeeldgedrag te belonen. Denk hierbij aan een isolatievoucher, zonnebonus, stimulering Verduurzaming VvE’s en de overstap naar aardgasvrij koken. Voor de uitvoering van deze maatregelen zijn er landelijke en provinciale subsidies beschikbaar. Wij willen dit aanvullen met een lokale regeling en daar een deel van de Reserve Eneco voor benutten.

Concreet willen we in de jaren 2022-2024 jaarlijks € 100.000 beschikbaar stellen. In de Duurzaamheidsagenda is ook het verduurzamen van ons gemeentelijk vastgoed als actie opgenomen. Het gaat hier om een investering met lagere energielasten als rendement. Wij willen daarom voor deze investering de Reserve Eneco benutten en de

14

lagere energielasten gebruiken als (gedeeltelijke) dekking voor het wegvallen van het Enecodividend. Circulair Nog dit jaar stellen wij aanvullend afvalbeleid op gericht op het halen van de VANG doelstellingen. Zoals u weet, is dat een forse uitdaging omdat wij met het huidige beleid noch de doelstelling voor afvalscheiding noch de doelstelling voor restafval zullen halen. Wij verwachten dat er nog forse investeringen nodig zijn. Wij betrekken die bij de tariefstelling voor de afvalstoffenheffing. Gezondheid en voedsel We streven naar een gezamenlijke verantwoordelijkheid voor en samenwerking aan een gezondere bodem, voeding, levensstijl en een bloeiende lokale economie. Samen met de Voedselfamilie Krimpenerwaard geven we daar vorm aan. Nog dit jaar stellen we een gemeentelijke nota en preventiebeleid gezondheid op.

15

Krachtig verder in het sociaal domein Op 15 oktober 2020 heeft uw raad het beleidsplan sociaal domein ‘Kracht van Krimpen, krachtig verder 2020-2025’ vastgesteld. We hebben met elkaar afgesproken dat: • •

•

We met elkaar zorgen voor een goede basis Krimpenaren zich in het dagelijks leven zelf kunnen redden en naar vermogen een actieve bijdrage aan de samenleving kunnen leveren KrimpenWijzer en het Krimpens Sociaal Team het fundament van de inrichting van het sociaal domein zijn

Dat doen we op basis van vier leidende principes: • • • •

Een inclusief Krimpen aan den IJssel Meer inwoners helpen met preventie en basishulp Integrale ondersteuning en hulp waarbij de leefwereld van de inwoners centraal staat Grip op de uitgaven voor individuele hulp door inzet van meer casusregie, effectieve en efficiënte ondersteuning en hulp en tijdig(er) afschalen van individuele voorzieningen

Goede basis Eerder in deze bestuursperiode hebben wij besloten om preventieve maatregelen waarvan het effect tot op heden niet of onvoldoende ‘bewezen’ is, af te bouwen en voorzichtig te zijn met de introductie van nieuwe maatregelen. Volgend jaar willen wij vier maatregelen invoeren. Vanaf januari 2022 zijn alle kindercentra die voorschoolse educatie aanbieden, verplicht om een pedagogisch beleidsmedewerker in de voorschoolse educatie in te zetten. Wij zullen dat subsidiëren ten laste van de (extra) Rijksmiddelen voor Onderwijs Achterstanden Beleid. De invoering van de Inburgeringswet is uitgesteld tot 2022. Vanaf dat jaar ontvangen wij daar ook rijksmiddelen voor. Het jaar 2021 gebruiken wij om voorbereiden te treffen om klaar te zijn voor deze nieuwe taken. Bij de inrichting wordt aangesloten bij de uitgangspunten die ook zijn vastgelegd in het beleidsplan sociaal domein.

16

Hierbij wordt zoveel mogelijk aangesloten bij de huidige structuur van de toegang van het sociaal domein. Met onze partners zijn we de contouren aan het invullen om vanaf 1 januari 2022 de noodzakelijke en wenselijke begeleiding vorm te geven om inburgering van migranten soepel te laten verlopen. De wettelijke taak ‘vroegsignalering’ is een nieuwe taak die we vanaf 1 januari 2021 uitvoeren. We signaleren inwoners met betaalachterstanden vroeger en gaan hier ook in een vroeger stadium op af. Sinds we de betalingsachterstanden maandelijks registreren is er tot nu toe elke maand een toename van het aantal inwoners dat gesignaleerd wordt. We bereiken een grotere groep. Voor de uitvoering van de vroegsignalering in 2021 is via de begrotingswijziging van maart 2021 € 65.000 budget beschikbaar gesteld. Hiervoor is incidenteel dekking gevonden ten laste van de middelen voor het steun- en herstelpakket, onderdeel armoede en schulden (stelpost corona). Nu stellen wij in de Kadernota voor om dit bedrag structureel in de begroting op te nemen. ‘Wees sterk. Ik ben er voor je. Je bent niet alleen. Samen lossen we dit op.’ Door zogeheten WIJS (brieven)bussen te plaatsen op de Krimpense basisscholen willen we voor kinderen de drempel verlagen om signalen rondom huiselijk geweld en kindermishandeling kenbaar te maken.

Uit ervaringen in Capelle aan den IJssel blijken deze bussen effectief te werken. Als niet minder relevant resultaat blijken ook zorgen rond pesten via deze WIJS-bussen te worden aangekaart. Zelfredzaam Zoals in de begrotingswijziging van juni al toegelicht, blijft de vraag naar ‘hulp bij huishouding’ groeien. Bij de invoering van het abonnementstarief hebben wij ‘berekend’ dat de kosten voor onze gemeente met onze populatie zouden kunnen oplopen tot 4 miljoen (prijspeil 2018). Inmiddels bedragen de kosten zo’n 3,2 miljoen. Overigens is dat ook een gevolg van de verhoging van het tarief

voor hulp bij de huishouding onder toepassing van de AMvB Reële prijs. Wij hebben in de begrotingswijziging van juni daarom voorgesteld om de budgetten voor hulp bij de huishouding te verhogen. Bij deze verhoging zijn wij er wel van uitgegaan dat de invoering van de inkomenstoets zal leiden tot het afvlakken van de toename. Mede ten gevolge van COVID-19 is het uitkeringsbestand wederom toegenomen. Ook hebben we dit jaar te maken met een tegenvallend nader voorlopig BUIG-budget. Deels kan dit worden gecompenseerd door de vangnetuitkering. De GR IJsselgemeenten ondersteunt en stimuleert onze uitkeringsgerechtigde inwoners om te participeren naar vermogen. De GR heeft een meerjarige raming opgesteld voor de uitvoering van de re-integratieactiviteiten. Hierbij is ingezet op een eenduidige inzet van de re-integratie in de drie deelnemende gemeenten. Afwijking van deze inspanning zou in Krimpen aan den IJssel leiden tot een lagere inzet op uitstroom waardoor de uitgaven van de uitkeringen nadelig zouden oplopen. Daarom stellen wij voor om het participatiebudget voor de komende jaren (aflopend) te verhogen. Toegang sociaal domein Vanaf 2015 is in Krimpen aan den IJssel gekozen voor een sterke toegang van het sociaal domein.

Niet alleen een lokaal indicatieorgaan als doorgeleiding voor ingekochte zorg en ondersteuning, maar ook het bieden van hulp en het inzetten van algemene en voorliggende voorzieningen speelt hierbij een belangrijke rol. In 2020 en 2021 is extra geïnvesteerd in casusregie. Mede door Covid-19 is landelijk de druk op de jeugdzorg verder toegenomen. Ook in Krimpen aan den IJssel zien we dit effect. Wat wel opvalt is dat de wachtlijstenproblematiek binnen Krimpen aan den IJssel minder groot is dan in de rest van de regio.

17

Onze inzet is er niet alleen op gericht om onze Krimpense jongeren sneller de juiste benodigde hulp en zorg te bieden, maar ook om die uiteindelijk weer op een verantwoorde wijze te kunnen afbouwen. De wijze waarop onze toegang is georganiseerd, draagt er in belangrijke mate aan bij om dit laatste te kunnen realiseren. Uit een recente pilot is gebleken dat een betere verbinding tussen schoolmaatschappelijk werk en de toegang van het sociaal domein het aantal doorverwijzingen naar jeugdhulp helpt te verminderen. Door de functie van schoolmaatschappelijk werker te verbreden tot jeugdmaatschappelijk werker kunnen kinderen al in een vroeg stadium binnen de eigen (school)situatie worden geholpen. In de komende maanden verkennen wij met de schoolbesturen of en zo ja hoe het jeugdmaatschappelijk werk breder kan worden geïmplementeerd. Wij streven ernaar om uw raad in de begroting 2022 een concreet voorstel (inclusief dekking) te kunnen doen. Specialistische hulp In de regio Rijnmond werken wij samen om adequate specialistische jeugdhulp te kunnen aanbieden. De kosten en baten die daarmee verband houden blijven de komende jaren een onzeker beeld geven. Het goede nieuws is dat de conceptbegroting 2022-2025 van de gemeenschappelijke regeling Jeugdhulp Rijnmond (GRJR) voor onze gemeente een positieve, zij het aflopende reeks laat zien.

Daarnaast mogen we in 2022 en 2023 rekenen op een positieve afrekening van de ‘vlaktaks’. Feitelijk krijgen we daarmee een deel van onze inleg uit de jaren 2019 en 2020 terug. In die jaren was sprake van forse jaarrekeningtekorten die ten laste van de Algemene Reserve zijn gebracht. De voordelen in 2022 en 2023 zijn uiteraard incidenteel.

Onze bestuurlijke inzet is gericht op afschaffing van de vlaktaks per uiterlijk1 januari 2023. Wij streven naar een systematiek waarbij iedere deelnemende gemeente inlegt op basis van diens verwachte gebruik aan specialistische jeugdhulp en er wordt afgerekend op basis van het feitelijke gebruik. In onze optiek ‘loont’ het op deze manier om daadwerkelijk te investeren in het zo lokaal mogelijk organiseren van jeugdhulp. Onafhankelijk onderzoek van AEF heeft laten zien dat gemeenten zo’n € 1,7 miljard meer uitgeven aan jeugdzorg dan dat zij aan rijksmiddelen ontvangen. Inmiddels is na arbitrage door het demissionaire kabinet € 1,3 miljard extra voor 2022 toegezegd. Er is nog geen overeenstemming met het Rijk bereikt over een structurele compensatie van het tekort. In de algemene uitkering zit t/m 2022 zoals bekend een extra bijdrage voor jeugdzorg van € 300 miljoen. Na 2022 is die bijdrage nog niet zeker, maar wel in onze ramingen opgenomen. In 2021 stelt het rijk daarnaast eenmalig € 613 miljoen beschikbaar. In de meicirculaire is inmiddels duidelijk geworden dat dit voor onze gemeente een incidentele extra bijdrage van € 707.000 betekent. In de begrotingswijziging van juni hebben wij dit bedrag als een stelpost opgenomen. Inmiddels wordt regionaal gewerkt aan een aanpak van de wachtlijstproblematiek.

De van het Rijk ontvangen middelen van € 613 miljoen zijn grotendeels ook bedoeld om dit probleem op te pakken. De GRJR heeft een wijziging van de ontwerpbegroting in voorbereiding waarin extra middelen voor deze aanpak worden uitgetrokken. Wij zullen uw raad op een later moment informeren hoe deze vraag om extra middelen zich verhoudt tot de stelpost die wij hebben opgenomen.

18

Tenslotte Met name in het sociaal domein zijn wij via subsidierelaties verbonden met een groot aantal zelfstandige partners. De afgelopen jaren hebben wij deze subsidies geïndexeerd conform de gebruikelijke prijsindexering. Zo rekenen we voor inflatiecorrectie de komende jaren met 1,5%. Daarmee hanteren wij een iets lager percentage dan volgens het Centraal Economisch Planbureau wordt verwacht (1,68%). Tegelijk zien we echter dat de lonen in de CAO-afspraken van diverse partners veel harder stijgen dan de prijsindex die wij als uitgangspunt hanteren. Dit zorgt er voor dat bij diverse partijen de te organiseren activiteiten onder druk komen te staan, omdat met de beschikbare subsidie dan feitelijk minder formatieve inzet geleverd kan worden. In deze Kadernota verbinden wij daar nog geen consequenties aan. Sowieso stellen wij voor om hier vanaf volgend jaar in de (voorbereiding van de) Kadernota nadrukkelijk(er) bij stil te staan. Wellicht dat met meer gedifferentieerde indexeringsnormen moet worden gewerkt die beter aansluiten bij de aard van de diensten van onze partners. Indien er door extra rijksmiddelen structureel voldoende financiële ruimte ontstaat, kunnen wij wellicht in de begroting 2022 naar sommige specifieke partners al een gebaar maken.

19

Een duurzaam mobiel Krimpen aan den IJssel

•

Het verkeersbeleid in onze gemeente richt zich al jaren op bereikbaarheid, veiligheid en leefbaarheid. Van recentere datum is de aandacht voor duurzame mobiliteit.

•

Beperkte aanpassingen IJsseldijk (vooruitlopend op maatregel 24) Rotonde Aalberslaan/Koekoekstraat (maatregel 52)

Korte termijn maatregelen Verder hebben wij zoals uw raad weet, meerdere projecten in voorbereiding en realisatie waarmee we meer ruimte voor de fiets willen creëren.

Op 15 oktober 2020 heeft uw raad een herziene versie van de Verkeer- en vervoervisie vastgesteld met een bijbehorend uitvoeringsplan. Wat die uitvoering betreft, is het vast beleid dat we de realisatie van de maatregelen integraal afwegen bij het opstellen van de Meerjarenplanning Herstraten. In aanvulling op die Meerjarenplanning Openbare Ruimte willen wij op korte termijn vier maatregelen uit het Uitvoeringsplan zelfstandig in voorbereiding nemen c.q. realiseren. Het gaat dus om maatregelen die de komende 10 jaar niet in één van de projecten uit de Meerjarenplanning kunnen ‘meeliften’. Meer concreet hebben wij in het Investeringsprogramma opgenomen: • •

Alternatieve fietsroute Ouverturelaan (maatregel 4) Toegankelijk maken bushaltes in de Stormpolder (maatregel 11 t/m 14)

Deze projecten hangen vaak nauw samen met het project ‘De Grote Kruising’. Nadat we eerst een aantal doorstroommaatregelen hebben gerealiseerd, zijn we dit jaar begonnen aan de reconstructie van de grote kruising zelf. Het werk verloopt voorlopig, zowel financieel als uitvoeringstechnisch, voorspoedig. Regionale context: de Algeracorridor Zoals uw raad ook weet, is het project ‘De Grote Kruising’ onderdeel van de regionale Korte Termijn Aanpak van de Algeracorridor. Ook de campagne ‘Slim reizen’ van Ways2go is nadrukkelijk gekoppeld aan het project grote kruising.

20

Als onderdeel van de (lange termijn) MIRT-verkenning wordt binnenkort de Notitie Kansrijke Oplossingen (NKO) vastgesteld. Maatregelen op de Algeracorridor is één van de ‘hoofdstukken’ in deze notitie. De NKO heeft geen formele status, maar is bedoeld om focus aan te brengen. Recent hebben wij hier met uw raad over gesproken. Na de zomer volgt gedetailleerder onderzoek naar het meest kansrijke pakket maatregelen. In 2022 kan uiteindelijk een besluit worden genomen.

In het kader van deze besluitvorming heeft ons college zich bestuurlijk garant gesteld voor € 8 miljoen van de € 46 miljoen die de regio gezamenlijk voor de lange termijn reserveert. Wij denken dat het goed is om in deze Kadernota een besluit te nemen over de dekking van deze bijdrage. Meer concreet stellen wij uw raad voor € 8 miljoen voor dit doel af te zonderen van de Reserve Eneco.

Wij achten dit ook het moment om terug te komen op de bekostiging van de lange termijn maatregelen. Eind 2019 is uw raad geïnformeerd over de regionale, financiële afspraken over de Algeracorridor. Kort samengevat hebben de betrokken bestuurders op 20 november 2019 de totale investering in de Algeracorridor op € 90 miljoen geraamd, waarvan € 22 miljoen voor korte termijnmaatregelen en € 68 miljoen voor lange termijnmaatregelen. Uitkomst van het Bestuurlijk Overleg MIRT van 20 november 2019 was verder dat: 1. De korte termijnmaatregelen ter hoogte van € 22 miljoen worden bekostigd via de Korte termijn aanpak binnen het Programma MoVe; 2. Gezien de dekking van de korte termijnaanpak vanuit die Korte Termijn Aanpak € 22 miljoen vrij valt ten behoeve van de lange termijnmaatregelen; 3. De regio gezamenlijk de resterende € 46 miljoen reserveert voor de lange termijn maatregelen Algeracorridor; 4. Definitieve kostenverdeling en hoe om te gaan met mee- en tegenvallers wordt vastgelegd na afronding van de verkenningsfase.

21

Financiële situatie Algemeen De gemeenten verkeren financieel in zwaar weer. Dat is het landelijke beeld en Krimpen is daarop geen uitzondering. De artikelen, adviezen, meningen en rapporten over dit onderwerp volgen elkaar snel op. Onder andere de Raad voor het Openbaar Bestuur (“Rust, reinheid en regelmaat”), het CEBEON en de Provincie Zuid-Holland (“Roeien met te korte riemen”) hebben onderzoeken gedaan (of laten doen) naar de financiële staat van gemeenten. Daaruit komt steeds weer naar voren dat de gemeenten in de uitvoering van hun taken worden beperkt door veel onzekerheden, dat ze per saldo te weinig middelen hebben en steeds minder beleidsvrijheid. In Krimpen aan den IJssel is dat onder meer merkbaar aan de moeizame begrotingsprocessen, met opvolgende ombuigingsoperaties, weinig nieuw beleid en inmiddels drie opeenvolgende jaren met een tekort op de jaarrekening. Aanhoudende onzekerheid over (structurele) rijksmiddelen leidt ertoe dat de financiële ruimte ontbreekt om nieuw beleid met structurele lasten te ontwikkelen. De investeringscapaciteit van de gemeente is afgenomen en beperkt zich voornamelijk tot het hoognodige qua onderhoud en vervanging. Om het hoofd financieel boven water te houden zijn de afgelopen jaren telkens ombuigingen nodig geweest, tarieven (meer) kostendekkend gemaakt en toevallige meevallers van het gemeentefonds gretig ingeboekt.

Ook zijn gewenste en benodigde investeringen langdurig uitgesteld, waardoor de nood op een aantal plaatsen hoog is geworden.

Al met al geen rooskleurig financieel verhaal. Met alle financiële onzekerheden die nog in de lucht hangen, is de hoogste prioriteit dat we nu geen onomkeerbare bezuinigingen op voorzieningen inzetten. En daarnaast willen wij in deze Kadernota laten zien dat er ook perspectief is om te investeren in de toekomst van Krimpen. In dit hoofdstuk gaan wij in op de afzonderlijke onderdelen van de financiële positie en doen wij voorstellen voor dekking van het rekeningsaldo 2020, de inzet van de reserve Eneco versterking van het weerstandsvermogen. Ontwikkeling saldo begroting De begroting 2021 bevatte nog een structureel sluitend meerjarenperspectief. Maar na de jaarrekening 2020 met een negatief structureel saldo vertoont ook de juniwijziging een structureel negatief beeld voor 2021. Het gevolg is dat het meerjarenbeeld – het vertrekpunt voor deze Kadernota – niet langer sluitend is. Er is meerjarig zelfs sprake van forse tekorten, ook structureel. Meerjarenbeeld Saldo begroting 2021-2024 Totaal begrotingswijzigingen t/m 25 maart Begrotingswijziging 24 juni Saldo t/m 24 juni

2022 -86 -55 -857 -999

2023 14 -15 -579 -580

2024 92 -134 -580 -623

2025 92 -134 -1.002 -1.045

Dit beeld hebben wij geactualiseerd op basis van de technische uitgangspunten (zie bijlage 1).

22

Meerjarenbeeld 2022 Saldo t/m 24 juni -999 Budgetactualisatie bestaand beleid GR Jeugdhulp Rijnmond - conceptbegroting 2022 331 GR Jeugdhulp Rijnmond - vlaktaks 501 Sluitende exploitatie afval en riool 14 Bedrijfsvoering -321 Meicirculaire 331 Overig -161 Saldo bestaand beleid -304

2023 -580

2024 -623

2025 -1.045

213 357 101 -328 271 132 166

93

97

163 -313 231 -127 -576

343 -623 1.280 -438 -386

Deze actualisatie op basis van het bestaande beleid heeft een forse verbetering van het saldo tot gevolg. De bijdrage van Krimpen aan de GR Jeugdhulp daalt, mede door de lokale maatregelen die wij de afgelopen jaren hebben genomen. Ook de vlaktaks afrekening over 2019 en 2020 is positief. We hebben dus eigenlijk teveel betaald in die jaren. Dit geeft in 2022 en 2023 een fors incidenteel voordeel. De meicirculaire draagt ook bij in de positieve ontwikkeling. Het jaar 2025 vertoont een uitschieter, omdat daarin ook de trendmatige ontwikkeling van 2024 naar 2025 is opgenomen. In bijlage 2 geven wij een verdere toelichting op de regels uit deze tabel. Financiële voorstellen In deze kadernota doen wij twee (min of meer) financieel technische voorstellen die effect hebben op het saldo. Dit betreft de inzet van de reserve overrente en de stelpost voor herijking algemene uitkering.

in deze kadernota worden meegenomen. Dat zijn de verwerving van cumulatief preferente aandelen in Stedin en het investeren in verduurzaming van maatschappelijk vastgoed. Alternatieve dekking Overrente Dividend Stedin Verduurzaming vastgoed Mutatie onttrekking reserve overrente Meerjarig effect

2022 20 10 -45

2023 41 20 -42

2024 41 30 -40

2025 41 40 -38

-14

19

31

43

De omvang van de nieuwe aandelen Stedin is afhankelijk van de totale intekening. In het raadsvoorstel waarmee u op 3 juni heeft ingestemd is dit toegelicht. Wij gaan vooralsnog uit van rendement op basis van toewijzing pro rata. Voor de verduurzaming van het maatschappelijk vastgoed is een bedrag van € 1 miljoen nodig uit de reserve Eneco. Uit onderzoek blijkt dat deze investering afnemende exploitatielasten tot gevolg heeft, die wij voorzichtig oplopend willen verwerken. Deze beide voorstellen maken het mogelijk om de (onttrekkingen uit de) reserve overrente te verlagen, door uit de onderbouwing een lening te laten vervallen. Per saldo levert dit in 2022 een klein nadeel op en in de jaren daarna een oplopend voordeel. En uiteraard het weer beschikbaar komen van € 460.550 uit de reserve overrente, die terugvloeit naar de reserve Eneco. Een verdere toelichting hierop vind u bij de paragraaf over de inzet van de reserve Eneco.

Mutatie inzet reserve overrente De inspanningen om tot alternatieve dekking voor het weggevallen Eneco dividend te komen hebben twee voorstellen opgeleverd die

23

Herverdeling gemeentefonds De herverdeling van het gemeentefonds leek voor Krimpen, op basis van algemene kenmerken, lange tijd op een fors nadeel af te stevenen. Vorig jaar is daarom via de kadernota een stelpost van structureel € 750.000 opgenomen met ingang van 2022. Daarnaast is met een risico van dezelfde omvang rekening gehouden. Begin 2021 werd duidelijk dat herverdeling niet in 2022, maar pas in 2023 wordt doorgevoerd. Bovendien gaven de eerst uitkomsten op gemeenteniveau aan dat Krimpen in plaats van een groot nadeel zou kunnen rekenen op een voordeel. Op basis van de vele reacties die de uitkomsten opriepen heeft het kabinet besloten nog eens goed naar de herverdeling te kijken en met een aangepast voorstel te komen. Dat voorstel wordt in juli verwacht. De uitkomsten daarvan zijn uiteraard opnieuw onzeker. Omdat de laatst bekende uitkomst voor Krimpen positief is en omdat er nu geen grote verschuivingen meer verwacht worden is het verantwoord om de stelpost in de meerjarige cijfers te laten vervallen. Dat geldt zonder restrictie voor 2022, omdat de invoering is uitgesteld. Voor de jaren erna wordt nog wel een risico opgenomen. Het effect van de mutatie inzet reserve overrente en het laten vervallen van de stelpost herijking leidt tot het volgende saldo.

Meerjarenbeeld Saldo bestaand beleid Financiële besluiten Kadernota Mutatie inzet reserve overrente Laten vervallen stelpost herijking algemene uitkering Totaal inclusief financiële besluiten

Structureel evenwicht Bij de beoordeling van de cijfers is het ook van belang om naar het structureel evenwicht te kijken. Dat wil zeggen dat incidentele meeen tegenvallers uit de cijfers worden gehaald. Dan ontstaat de volgende reeks: Structurele begrotingsruimte Structurele begrotingsruimte t/m 24 juni

2022 -924

2023 -564

2024 -623

2025 -1.045

Structureel effect mutaties kadernota

930

1.158

827

1.452

Totaal structurele begrotingsruimte

5

594

205

407

Nieuw beleid In bijlage 4 is een overzicht opgenomen van al het nieuw beleid dat in de voorgaande hoofdstukken is toegelicht. Een (groot) deel daarvan wordt gedekt uit (reeds beschikbare of nog toe te kennen) rijksmiddelen en reserves. Een kleiner deel heeft gevolgen voor het financieel meerjarenbeeld. Dat leidt tot het volgende eindbeeld van deze kadernota: Meerjarenbeeld Totaal inclusief financiële besluiten Nieuw beleid Kadernota Saldo nieuw beleid Totaal inclusief nieuw beleid

2022 432

2023 935

2024 205