Bijlage - Circulair Actieprogramma 2024-2027

Circulair Actieprogramma Krimpen aan den IJssel 2024 – 2027

Inhoudsopgave

Onze visie op een circulair Krimpen aan den IJssel

3

Uitvoering

In 2050 een volledig circulaire economie

4

Uitvoering: inleiding

22

Schema: visie, ambities en doelstellingen

5

Bedrijfsleven

23

Bouw en openbare ruimte

26

Gemeentelijke organisatie

30

Consumenten

33

1

Waarom een Circulair Actieprogramma?

1.1 Aanleiding

7

1.2 Voordelen van een circulaire economie

8

1.3 Transitie naar een circulaire economie

10

4

1.4 Context van Krimpen aan den IJssel

11

Verantwoordelijkheid van domeinen

1.5 Opbouw van het actieprogramma

12

Organisatie 37

Register 2

Beleid van Rijk, Provincie en Regio

Bedrijfsleven

39

2.1 Rijksbreed programma Circulaire Economie

15

Bouw en openbare ruimte

40

2.2 Provincie Zuid-Holland

17

Gemeentelijke organisatie

41

2.3 Metropoolregio Rotterdam Den Haag

18

Consumenten

42

2.4 Gemeente Krimpen aan den IJssel

19

Onze visie op een ­circulair Krimpen aan den IJssel

In 2050 een volledig circulaire economie, in 2030 zijn we op de helft Voor u ligt het Circulaire Actieprogramma voor Krimpen aan den IJssel. Dit programma biedt een circulaire visie en een uitvoeringsparagraaf voor de komende jaren. Het heeft als doel om interne en externe samenwerking te stimuleren en te faciliteren. Bovendien geven we met dit actieprogramma invulling aan de Duurzaamheidsagenda 2021-2024. In een circulaire economie bestaat (bijna) geen afval en gebruiken we grondstoffen steeds opnieuw. Dit vraagt om hergebruik van materialen, werken aan een schoner milieu en minder uitstoot van broeikasgassen. We geven als gemeente zelf het goede voorbeeld en scheppen de juiste randvoorwaarden voor de samenleving. We initiëren projecten en betrekken hier zowel de samenleving als de eigen organisatie bij. We hanteren de volgende overkoepelende ambitie: De gemeente Krimpen aan den IJssel omarmt de landelijke doelstelling van het Rijk: een volledig circulaire economie in 2050. In 2030 moeten we al op de helft zijn: 50% minder verbruik van primaire abiotische grondstoffen (dit zijn mineralen, fossiele brandstoffen en metalen).

4

De invulling van deze ambitie ziet er voor iedere gemeente anders uit. Via een beleidsanalyse en verschillende werksessies met interne en externe stakeholders zijn 4 centrale thema’s gedefinieerd die bijdragen aan de Krimpense circulaire economie. Dit zijn: − Bedrijfsleven − Bouw en openbare ruimte − Eigen organisatie − Consumenten Op de volgende pagina geven we een overzicht van de visie, ambities en doelstellingen voor een circulair Krimpen.

Een circulair Krimpen Visie, ambities en doelstellingen

Con

m

e

Bed

n e t n

Voor 2027 is kennis over de circulaire economie in alle lagen van de organisatie breed verankerd

f

50% minder primaire grondstoffen in 2030

nt is el i j k at ie e

Regionale kennisuitwisseling tussen bedrijven en onderwijs is gefaciliteerd

We richten de gebouwde omgeving volgens circulaire principes in

te

In 2030 is de inkoop 100% circulair (met een tussenstap van 50% in 2027)

ee G e m an org

Als gemeente geven we het goede voorbeeld

rij

Bedrijventerreinen zijn op basis van circulaire principes ingericht en beheerd

ven s le

In 2030 hebben we 100 kg afval per inwoner per jaar (fijn en grof)

su

Voor 2027 is hoogwaardig hergebruik gestimuleerd en gefaciliteerd

We stimuleren het bedrijfsleven om circulair te handelen

en ru im

We stimuleren bewoners om de levensduur van producten en materialen te verlengen

w u Bo are b n e op

In 2030 is 50% van nieuwe woningbouw circulair of industrieel In 2030 is het maatschappelijk vastgoed 100% volgens circulaire principes onderhouden Het primair materiaalgebruik voor de afwerking in de openbare ruimte is in 2030 met 50% gereduceerd

1 Waarom een Circulair Actieprogramma voor Krimpen?

1.1 Aanleiding De huidige economie legt een steeds grotere druk op onze planeet en richt schade aan die steeds lastiger te herstellen is. Bovendien raken steeds meer grondstoffen en fossiele energiebronnen op. Er is een nieuwe economie nodig. Een economie waarmee we binnen de natuurlijke kringlopen van de aarde en met hernieuwbare energie in onze menselijke behoeften voorzien. In deze economie gebruiken we uitsluitend hernieuwbare energie. Afval bestaat niet. Restproducten zijn de grondstoffen voor nieuwe producten, of worden weer opgenomen door de natuur. We moeten gaan werken in kringlopen, net zoals de natuur dat doet.

3

4

Levensduurverlenging: producten en onderdelen langer en intensiever gebruiken door hergebruik en reparatie. Dit vertraagt de vraag naar nieuwe grondstoffen (slow the loop); Hoogwaardige verwerking: de kringloop sluiten door recycling van materialen en grondstoffen, zodat er minder afval wordt verbrand of gestort én er meer hoogwaardig aanbod van secundaire grondstoffen ontstaat (close the loop).

Deze kringlopen worden via verschillende strategieën gerealiseerd. De R-ladder is hier een bekend model voor die de mate van circulariteit aangeeft. Strategieën hoger op de ladder besparen meer grondstoffen en zijn meer circulair. De R-ladder kent verschillende varianten. In de basis zijn ze te herleiden naar onderstaande 4 strategieën. Deze komen voort uit het advies van het Planbureau voor de Leefomgeving (bron: PBL, 2023) en staan centraal in dit Actieprogramma: 1 Vermindering van grondstoffengebruik: minder (primaire) grondstoffen gebruiken door af te zien van producten, deze te delen of ze efficiënter te maken (narrow the loop); 2 Substitutie van grondstoffen: primaire grondstoffen vervangen door secundaire grondstoffen of duurzame biogrondstoffen die zo hoogwaardig mogelijk toegepast worden, of door andere meer algemeen beschikbare grondstoffen met minder milieudruk; 7

17 | Nationaal Programma Circulaire Economie 2023-2030

1.2 Voordelen van een circulaire economie Veel natuur- en milieuproblemen komen voort uit ons grondstoffengebruik. De hoeveelheid grondstoffen die we gebruiken is sinds 1970 wereldwijd meer dan verdrievoudigd en de verwachting is dat deze hoeveelheid vanaf nu tot 2050 weer gaat verdubbelen (zie studie). Met een circulaire economie wordt het grondstoffengebruik en de negatieve effecten hiervan (zowel in Nederland als in productielanden) sterk verminderd. Een circulaire economie levert daarmee een belangrijke bijdrage aan 4 grote maatschappelijke opgaven en zorgt voor verschillende voordelen voor een toekomst­ bestendige leefomgeving en - bedrijfsvoering. 1. Klimaatdoelen en tegengaan van klimaatverandering Efficiënter omgaan met grondstoffen en materialen draagt in hoge mate bij aan de klimaatdoelen. Door grondstoffenkringlopen slim te sluiten kan de uitstoot van broeikasgassen worden verminderd. Er is minder energie nodig om grondstoffen te delven en om er vervolgens materialen en producten van te maken. Bovendien produceren we zo minder nieuwe producten. Dat maakt het gemakkelijker om de energievraag met duurzame energie te vullen. De Sociaal Economische Raad heeft in 2022 geconcludeerd dat zonder versnelling van de grondstoffentransitie de klimaatdoelen niet gehaald zullen worden. Deze ontwikkelingen gaan dus hand in hand.

2. Schoner milieu en een sterkere economie Een circulaire economie draagt op verschillende manieren bij aan een betere lucht-, water- en bodemkwaliteit, denk hierbij aan: − Minder primaire-grondstoffengebruik en schadelijke effecten hiervan bij de winning en verwerking; − Het uitfaseren van zo veel mogelijk (zeer) zorgwekkende stoffen (ZZS), en; − Het voorkomen van zwerfafval. Daarnaast tonen onderzoeken van onder meer het PBL en TNO aan dat de nieuwe economie ook nieuwe banen oplevert, juist op lokaal niveau. Dat gaat onder meer over reparatieen onderhoudsdiensten, maar ook voor de verwerking van grondstoffen. Wat dit exact voor Krimpen betekent is nog ongewis, maar het belang van een sterke lokale economie die vertegenwoordigd wordt door verschillende fases van de keten zal steeds verder toenemen. 3. Herstel van biodiversiteit De transitie naar een circulaire economie biedt ook ruimte voor het herstellen van de biodiversiteit: − Dowor minder landgebruik voor primaire ­grondstofwinning en -teelt; − Door minder uitstoot van vervuilende stoffen naar lucht, water en de bodem tijdens het productieproces, gebruik en afvalfase, en; − Door minder verdroging Door het herstellen van de biodiversiteit is ons landschap minder gevoelig voor klimaatextremen en draagt het bij aan een veilige en toekomstbestendige omgeving.

8

4. Grotere leveringszekerheid van grondstoffen Naast de stappen die we zelf zetten, wil de gemeente ondernemers faciliteren om meer circulair te gaan ondernemen. Veel bedrijven zijn nu al met circulair ondernemen aan de slag om (op langere termijn) te kunnen overleven. Ze maken zich zo minder afhankelijk van steeds schaarser en duurder wordende grondstoffen. Deze trend was al langer gaande, maar is de afgelopen jaren extra versterkt door de Coronapandemie, de dagenlange blokkade van ­vrachtschepen in het Suezkanaal en de oorlog in Oekraïne.

Naast de hoge prijzen voor grondstoffen wordt ook het nadeel van afhankelijkheid van onstabiele landen en bedrijven steeds zichtbaarder. De circulaire economie is, met andere woorden, een middel om verschillende maatschappelijke doelen te behalen: tegengaan van schadelijke klimaatverandering, een schoner milieu en schonere leefomgeving, herstel van biodiversiteit en verminderen van afhankelijkheid van grondstoffen en het stimuleren van lokale werkgelegenheid.

Figuur 2: Positionering circulaire economie ten opzichte van maatschappelijke opgaven en andere beleidsthema’s

Positionering circulaire economie ten opzichte van maatschappelijke opgaven en andere beleidsthema’s (Nationaal Programma Circulaire Economie 2023 - 2030 | Beleidsnota | Rijksoverheid.nl)

9

Bron: PBL; bewerking IenW

1.3 Transitie naar een circulaire economie De overgang naar een circulaire samenleving is niet van de ene op de andere dag gerealiseerd; het is een proces van de lange adem. Net zoals andere transities is het een fundamentele maatschappelijke verandering in cultuur (manier van denken), structuur (manier van organiseren) en werkwijzen (manier van werken) en vergt het vaak meerdere decennia voordat deze op grote schaal zijn gerealiseerd (zie studie). Denk hierbij aan de energietransitie die ruim 20 jaar geleden in gang is gezet en waar nu de wettelijke kaders en technieken duidelijk ontwikkeld zijn.

Een circulaire economie als einddoel De X-curve laat zien dat transities worden gekenmerkt door verschillende patronen. De lijn linksboven vertegenwoordigt de lineaire, niet duurzame, economie. De noodzaak is om deze gestaag af te bouwen, zodat we onze negatieve milieuimpact kunnen reduceren. De lijn linksonder vertegenwoordigt de circulaire, duurzame, economie. Deze dient opgebouwd te worden, zodat we een toekomstbestendige economie kunnen garanderen die in balans is met de planeet. In essentie gaat het dus om het afbouwen van lineaire economische activiteiten en het opbouwen van circulaire activiteiten.

De transitie naar een circulaire economie staat nog in de kinderschoenen. Dit vraagt om zowel nieuwe innovaties vanuit de markt als toenemend sturende wet- en regelgeving van de overheid. Omarm onzekerheid Onzekerheden zijn inherent aan transities. Een fundamentele verandering in de samenleving voltrekt zich niet in een lineaire lijn. Het is eerder een weg die gekenmerkt wordt door obstakels, weerstand en een lange adem. Het gaat immers om het afbouwen van een niet-duurzame economie en het opbouwen van een duurzame, circulaire economie. Om te begrijpen hoe transities zich voltrekken is de X-curve van onderzoeksinstituut DRIFT een handig instrument (zie figuur hier rechts).

10

De X-curve laat de transitie zien van een vervuilende, lineaire, economie (de lijn linksboven), naar een duurzame, circulaire, economie (lijn linksonder). Het gaat om het om- en afbouwen van de vervuilende economie, naar het open voortbouwen van de duurzame economie. Bron: DRIFT

1.4 Context van Krimpen aan den IJssel Nederland wil in 2050 een circulaire economie zijn. Om hier in Krimpen invulling aan te geven is het belangrijk om een beeld te krijgen van de economische context en de samenwerkingsstructuren.

samenwerking met dichtbijgelegen gemeenten in Cyclus N.V.. Zij faciliteren de inzameling van afval- en grondstoffen en het beheer van het grondstoffencentrum aan de Stormsweg.

Economische context Krimpen aan den IJssel is een gemeente met een hoge bevolkings- en banendichtheid. Een aantal kenmerken en cijfers van de Krimpense economie: − In Krimpen is handel de grootste sector, met 1.900 banen en een oververtegenwoordiging van 66% t.o.v. het Nederlandse gemiddelde in 2019 (gemeente in beeld Krimpen aan den IJssel, 2021). − Andere relatief oververtegenwoordigde sectoren zijn openbaar bestuur en overheidsdiensten (87%), overige dienstverlening (83%), verhuur en handel onroerend goed (81%) en bouwnijverheid (49%) (gemeente in beeld Krimpen aan den IJssel, 2021). − De sterkst groeiende sectoren zijn gezondheids- en welzijnszorg en verhuur en overige zakelijke dienstverlening. − Krimpen heeft een beroepsbevolking van 15.000 en een netto arbeidsparticipatie van 72.6% (Arbeidsdeelname regionale indeling 2022, CBS)

Binnen het fysieke domein, waaronder het beheer en gebiedsontwikkeling vallen, is DCMR Milieudienst Rijnmond actief, een gezamenlijke omgevingsdienst van de provincie Zuid-Holland en dertien gemeenten in de regio. Ook hier staat het thema circulaire economie hoog op de agenda

Regionale samenwerking Binnen de gemeente wordt het belang van samenwerking op verschillende niveaus benadrukt. Op regionaal niveau werken we samen met Ingenieursbureau Krimpenerwaard (IBKW) en IJsselgemeenten voor ondersteunende processen, waaronder ICT en Sociale Zaken. Daarnaast hebben we een

Om tot een circulaire economie te komen, streven we ernaar om gezamenlijk op te trekken met inwoners, het bedrijfsleven, maatschappelijke instellingen, sportverenigingen, buur­­­ gemeenten en regionale en nationale overheden. Deze brede samenwerking is essentieel om de transitie naar een circulaire economie te realiseren.

11

Door de Visie en Uitvoeringsparagraaf Circulaire Economie in samenhang met de Duurzaamheidsagenda 2021-2024 te ontwikkelen, kunnen we extra aandacht en inzet genereren voor de circulaire economie. We geloven dat een gecoördineerde aanpak en nauwe samenwerking tussen alle betrokken partijen cruciaal zijn om de doelstellingen van een circulaire economie te bereiken en een duurzame toekomst voor Krimpen aan den IJssel te waarborgen.

1.5 Opbouw van het actieprogramma Een circulaire economie ziet er niet voor iedere gemeente hetzelfde uit. Om te komen tot een circulaire visie en uitvoerings­paragraaf voor Krimpen zijn er verschillende stappen ondernomen. Beleidsanalyse en verkennende gesprekken In hoofdstuk 2 wordt eerst een context van nationaal, provinciaal en regionaal beleid gegeven. Op welke manier is het nationale, provinciale en regionale beleid ingericht en op welke thema’s richten zij zich? Vervolgens is de lokale context in kaart gebracht aan de hand van bestaande beleidsstukken en gesprekken met de relevante portefeuillehouders. Wat kenmerkt de lokale economie, welke circulaire kansen doen zich voor en welke thema’s zijn relevant om op te nemen in het Uitvoeringsprogramma? 3 werksessies Vervolgens zijn er 3 sessies georganiseerd: (1) inspiratie en kennissessie; (2) thema’s bepalen en kansen verkennen, (3) belangrijkste acties en actierichtingen bepalen. Er waren verschillende teams aanwezig van bouw- en openbare ruimte tot afval en communicatie. Hier is gekeken naar welke ­initiatieven er al zijn en welke initiatieven we in de toekomst graag in Krimpen zouden zien. Ook zijn er individuele gesprekken gevoerd binnen de verschillende teams om de circulaire opgave verder uit te diepen. Externe stakeholders Naast de ambtelijke betrokkenheid zijn ook externe stakeholders betrokken geweest.

Naast partijen die een publieke taak verrichten zoals Cyclus, DCMR, IBKW en

12

Lelie Zorggroep hebben ook verschillende bedrijven actief meegedacht. Zo zijn er interviews gehouden met Heuvelman, Hollandia en WD Trading om te achterhalen wat hun behoefte is en waar zij tegenaan lopen. 4 circulaire thema’s voor Krimpen Op basis van deze resultaten zijn er 4 thema’s bepaald die relevant zijn voor Krimpen de komende jaren. Dit zijn: 1 Bedrijfsleven – Krimpen heeft een gevarieerde economie met een mix van industrieën, dienstverlening en detailhandel. De gemeente heeft een belangrijke rol om hen te faciliteren om meer circulair te werken. 2 Bouw en openbare ruimte – Krimpen heeft vergeleken met de rest van de provincie een relatief bescheiden nieuwbouwopgave van 733 woningen tot 2030. De grootste opgave zit in herontwikkeling en openbare ruimte. De bouwsector is een materiaal-intensieve sector en verantwoordelijk voor 40% van het primaire grondstoffen­ verbruik, 40% van de totale afvalproductie en 11% van de totale CO2-uitstoot (zie publicatie DGBC). Hier is veel impact te winnen. 3 Eigen organisatie – We hebben als gemeente een maatschappelijke voorbeeldfunctie. Via inkoop en facilitaire dienstverlening hebben we een belangrijke troef in handen om circulariteit te stimuleren in onze eigen organisatie en uit te vragen aan de markt. 4 Consumenten – De gemeente heeft zorgplicht voor afvalstoffen.

Het terugdringen van restafval en het verbeteren van de zuiverheid van reststromen biedt betere mogelijkheden voor hoogwaardig hergebruik.

13

Acties, rollen en eigenaarschap In hoofdstuk 3 worden de concrete acties die tot en met 2027 uitgevoerd moeten worden. We hebben voor iedere actie het eigenaarschap van deze actie bepaald op basis van onderstaande portefeuilles. Bovendien is voor iedere actie de rol van de gemeente bepaald. Onder rollen maken we een onderscheid tussen: − Uitvoerder: uitvoering door gemeente zelf; − Partner: uitvoering samen met andere partijen; − Regisseur: uitbesteden van uitvoerende taken, met behoud van sturing en controle; en − Facilitator: uitvoering ligt bij samenleving, gemeente heeft een faciliterende rol. Op basis van de verdeling van onderwerpen zijn binnen de gemeente Krimpen de thema’s als volgt binnen de portefeuilles verdeeld: − Teams Openbare Ruimte − Team Duurzaam Wonen en Werken − Team Vastgoed Facilitair − Team Omgevingsloket − Team Samenleven

2 Beleid van Rijk, ­ provincie en regio

2.1 Rijksbreed programma Circulaire Economie Het Rijksbrede programma Circulaire Economie richt zich op 5 sectoren: (1) biomassa en voedsel, (2) kunststoffen, (3) ­maakindustrie (nieuwe producten), (4) bouw en (5) consumptiegoederen. De focus ligt op het wegnemen van belemmerende wet- en regelgeving en het ontwikkelen van juridische en beleidsinstrumenten die de circulaire economie stimuleren. Uitvoeringsprogramma Circulaire Economie 2021-2023 In 2020 is het Uitvoeringsprogramma Circulaire Economie 2021-2023 vastgesteld met inhoudelijke transitieagenda’s voor de hierboven genoemde 5 sectoren. Het Rijk formuleert hierin 3 belangrijke doelen: − Bestaande productieprocessen maken efficiënter gebruik van grondstoffen, zodat er minder grondstoffen nodig zijn. − Wanneer nieuwe grondstoffen nodig zijn, wordt zoveel mogelijk gebruikgemaakt van duurzaam geproduceerde, hernieuwbare (onuitputtelijke) en algemeen beschikbare grondstoffen. Zoals biomassa, dat is grondstof uit planten, bomen en voedselresten. − Nieuwe productiemethodes ontwikkelen en nieuwe producten circulair ontwerpen. Daarnaast werkt de Rijksoverheid aan verschillende dwarsdoorsnijdende thema’s die relevant zijn voor alle inhoudelijke transitieagenda’s, zoals producenten­ verantwoordelijkheid en financieringsinstrumenten, maar ook circulair inkopen.

15

Op dit moment sijpelt er nog weinig beleid van de Rijksoverheid door naar de gemeenten. De verwachting is dat nieuw beleid zich de komende jaren steeds verder zal ontwikkelen. We zullen als gemeente goed op de hoogte moeten blijven van deze ontwikkelingen. Het is verstandig om ook al in deze fase aan de slag gaan, zodat we goed voorbereid zijn op verwachte veranderingen. Met het Nationaal Programma Circulaire Economie 2023 – 2030 heeft het Rijk hier deels invulling aan gegeven. Nationaal Programma Circulaire Economie 2023 – 2030 In het NPCE 2023 – 2030 staat duidelijk gesteld dat het circulaire economiebeleid tot op heden vooral gericht is op vrijwilligheid en vrijblijvendheid. Om de ambitie te verwezenlijken zijn meer richtinggevende en dwingende maatregelen nodig. Het Rijk zet daarom in op een mix van beprijzende, normerende en stimulerende maatregelen. Waar het beleid zich eerder voornamelijk richtte op de achterkant van de keten, worden er nu meer maatregelen genomen op de inputkant (zoals circulair ontwerp) en in de gebruikersfase. Er zijn 4 ‘knoppen’ waar met het circulaire economiebeleid aan gedraaid kan worden. Deze knoppen staan ook centraal in het Actieprogramma Circulaire Economie voor Krimpen:

16

 ermindering van grondstoffengebruik: minder V producten (primaire) grondstoffen gebruiken door af te zien van het produceren of kopen van, deze te delen of ze efficiënter te maken (‘narrow the loop‘). In het NPCE is bijvoorbeeld de ambitie geformuleerd dat de Nederlandse overheden veel meer circu­lair gaan inkopen. Van bureaus en stoelen tot wegen en waterwerken. Dit gaat ook iets vragen van gemeentelijke inkoopprocessen. 2 Substitutie van grondstoffen: primaire grondstoffen vervangen door secundaire grondstoffen en duurzame biogrondstoffen die zo hoogwaardig mogelijk toegepast worden, of door andere, meer algemeen beschikbare grondstoffen met een lagere milieudruk. Denk hierbij aan de verplichting tot een bepaald percentage recyclaat (hergebruikte materialen). 3 Levensduurverlenging: producten en onderdelen langer en intensiever gebruiken door hergebruik en reparatie. Dit vertraagt de vraag naar nieuwe grondstoffen. Een maatregel die gericht is op levensduurverlenging is bijvoorbeeld een reparateursregister vanaf 2023 voor elektrische en elektronische apparaten, zodat men gemakkelijk een geschikte reparateur kan vinden. Dit levert lokaal arbeidsplekken op. 4 Hoogwaardige verwerking: de kringloop sluiten door recycling van materialen en grondstoffen, zodat er minder afval wordt verbrand of gestort én er meer hoogwaardig aanbod van secundaire grondstoffen ontstaat.

In 2050 moet het verbranden van recyclebaar materiaal volledig verleden tijd zijn.

1

2.2

Provincie Zuid-Holland

Maar liefst 30% van het grondstoffenverbruik van Nederland ligt in provincie Zuid-Holland. In het stimuleren van een circulaire economie, richt de provincie zich op 4 transitiethema’s. De provincie Zuid-Holland vervult binnen deze thema’s de rol van opdrachtgever, verbinder en aanjager (circulair.zuid-holland.nl).  ouw; B − Bedrijventerreinen − Gebouwde omgeving − Grond-, weg-, en waterbouw 2 Groene Grondstoffen en Voedsel; − Circulaire productie en keten − Vergroten en differentiëren van aanbod van groene grondstoffen − Verwaarden van reststromen 3 Maakindustrie; en − Circulaire energietransitie − Maritieme maakindustrie − MKB maakindustrie 4 Kunststoffen − Industrie − Microplastics − MKB in circulaire ketens − Retoursystemen 1

Om sturing te houden in deze grote verandering, focust de provincie zich op 5 actielijnen, gericht op de 4 genoemde thema’s: − Aanjagen netwerken en ketensamenwerking − Kennis en innovatie ontwikkelen en delen − Actualiseren beleid en regelgeving − Inrichten fysieke leefomgeving − Inkoop en aanbesteding De circulaire economie vraagt om andere vormen van samenwerkingen tussen bedrijven, kennisinstellingen, overheden en maatschappelijke organisatie. Daarom faciliteert de provincie sinds 2020 netwerken rondom biobased bouwen, circulaire zonnepanelen, microplastics en optimaal verwaarden van natuurlijke reststromen. Hieronder schematisch toegelicht in een transitiepad, opgesteld door DRIFT.

Er worden op verschillende circulaire thema’s transitieteams, vernieuwersnetwerken opgesteld en doorbraakprojecten uitgevoerd. Deze dienen via een verandernetwerk verbreed te worden.

17

2.3 Metropoolregio Rotterdam Den Haag (MRDH) De MRDH zet zich in voor diverse onderwerpen die raken aan de circulaire economie, zoals het bevorderen van de samenwerking tussen onderwijs en de arbeidsmarkt. Binnen de MRDH streven we naar een verminderde afhankelijkheid van fossiele brandstoffen en lineaire materiaalketens. In onze economie is er een groeiende behoefte aan mensen die bekend zijn met deze nieuwe technieken en ontwikkelingen, en in staat zijn ermee om te gaan.

− Afval van landbouw, tuinbouw, aquacultuur, bosbouw etc.: Circulaire potentie: €76.195 − Bouw- en sloopafval (inclusief afgegraven grond van verontreinigde locaties). Afvalstof Omschrijving: ijzer en staal. − Circulaire potentie sloopijzer: €51.543 − Circulaire potentie sloophout: €25.375

De MRDH vormt samen met andere regio’s het opdrachtgevende consortium voor Circulair.biz, een organisatie die de regio’s ondersteunt bij de realisatie van circulaire bedrijventerreinen. In diverse deelnemende gemeenten is een ­inventarisatie gemaakt van de transport en afvalen reststromen op een bestaand bedrijventerrein en zijn circulaire mogelijkheden geïdentificeerd. Een voorbeeld van zo’n terrein is de Stormpolder in Krimpen. Zoals hier rechts inzichtelijk is gemaakt zijn er verschillende afvalstromen waar op Stormpolder circulaire kansen liggen. Op basis van de circulaire potentie liggen de meeste kansen op de volgende stromen: − Ferrometalen: Circulaire potentie: €1.801.228 − Metalen: Circulaire potentie: €507.766 − Vet- en oliemengsels (uit olie/waterscheiders die uitsluiten spijsolie en –vetten bevatten): Circulaire potentie: €401.150 − Olieafval en afval van vloeibare brandstoffen (exclusief spijsolie, 05 en 12): Circulaire potentie: €180.889

18

Overzicht van circulaire potentie bij bedrijventerrein Stormpolder. Bron: MRDH - Circulair.biz

2.4 Gemeente Krimpen aan den IJssel Duurzaamheidsagenda 2021-2024 In de Duurzaamheidsagenda 2021-2024 zijn verschillende circulaire ambities en doelstellingen opgenomen. Hieronder een aantal belangrijke punten. Circulair inkopen Het doel is om in 2024 al 30% van de inkopen circulair te maken en ­uiteindelijk in 2030 volledig circulair in te kopen. Om dit te bereiken is er in 2021 een gedegen plan opgesteld voor Maatschappelijk Verantwoord Inkopen. Aanvullend afval- en grondstoffenbeleid Daarnaast wordt er aanvullend afval- en grondstoffenbeleid ontwikkeld op basis van de nieuwe VANG-doelstellingen (minder restafval, een betere afvalscheiding en een hoge kwaliteit van grondstoffen). Een belangrijk aspect is de volledig gescheiden inzameling van het bedrijfsafval van de gemeente­ ­lijke organisatie. Hiermee wordt het mogelijk om materialen beter te scheiden en te recyclen. Samenwerking met de markt Ook wordt er nauw samengewerkt met marktpartijen om de ketens te sluiten en zo de circulariteit te bevorderen. Het organiseren van Repaircafé’s blijft een belangrijk initiatief om hergebruik en reparatie te stimuleren. Er wordt tevens een pilot gestart met een werkplaats voor duurzame reparaties, een ambachtscentrum. Dit biedt mogelijkheden om duurzame reparaties te bevorderen en vakmanschap te stimuleren.

19

Circulaire woningbouw en - openbare ruimte Vanaf 2021 wordt er gestreefd naar een Milieu Prestatie Gebouwen (MPG) van 0,8. Dit betekent dat er wordt ingezet op het verminderen van de milieubelasting van gebouwen. Tot slot worden er kansen onderzocht om circulariteit toe te passen in projecten in de openbare ruimte, waardoor duurzaamheid nog verder geïntegreerd kan worden. Conclusie In dit Actieprogramma Circulaire Economie 2024 – 2027 bouwen we voort op bovenstaande punten die zijn vastgesteld in de Duurzaamheidsagenda. Met name circulair inkopen, kwaliteit van grondstoffen, en het hoogwaardig hergebruiken van producten worden hieruit meegenomen. Bestuursakkoord Krimpen aan den IJssel 2022-2026 We streven ernaar om elke 2 jaar de Krimpense duurzaamheidsprijs uit te reiken aan een vereniging, inwoner of onderneming die een stimulerend idee heeft op het gebied van duurzaamheid en circulariteit, of die een voorbeeldfunctie vervult op het gebied van duurzaamheid. Deze prijs erkent en beloont inzet en innovatie op het gebied van duurzaamheid. Een belangrijke doelstelling is het realiseren van 75% afvalscheiding en het beperken van het restafval (fijn en grof) tot niet meer dan 100 kilo per inwoner per jaar in 2030. Hierbij ligt de focus op het behouden van een zo hoog mogelijke kwaliteit van de ingezamelde grondstoffen.

Realisatieafspraken Woningbouw – Regio Rotterdam Als vervolg op de Samenwerkingsafspraken tussen provincie en het Rijk, worden met dit besluit de regionale Realisatieagenda regio Rotterdam vastgesteld. Hierin zijn afspraken opgenomen tussen het BZK, provincie, gemeenten, woningcorporaties en waterschappen die actief zijn in de regio Rotterdam. Als onderdeel hiervan zijn concrete circulaire bouwafspraken opgenomen die centraal moeten staan bij de nieuwe woningbouwontwikkelingen.

De nieuwbouwopgave voor Krimpen is niet enorm. Toch biedt deze aanknopingspunten voor de 733 woningen die tot 2030 gebouwd moeten worden. De volgende realisatieafspraken voor circulair bouwen zijn hierin opgenomen en ondertekend: − (Regio)gemeenten spannen zich in om in 2030 minimaal de helft van het aantal woningen circulair en industrieel te laten bouwen, zoals ook benoemd in het Programma Woningbouw van BZK. Deze verschuiving leidt onder meer tot een kortere bouwtijd, minder stikstofuitstoot op de bouwplaats en een betere milieuprestatie. − Om te zorgen voor een toekomstbestendige ­woningvoorraad besteden partijen aandacht aan de ­aanpasbaarheid en flexibiliteit van woningen, om in te kunnen spelen op toekomstige behoeften. Hieruit is dus al een bestuurlijke doelstelling vastgesteld om in 2030 50% van het aantal woningen circulair en industrieel te laten bouwen. Een belangrijke doelstelling om ook in dit Actieprogramma centraal te zetten.

20

3 Uitvoering

Uitvoering Op basis van de beleidsanalyse, de gesprekken met de wethouders en de werksessies met het kernteam en opgavemanagers zijn er voor de 4 circulaire thema’s doelstellingen en bijbehorende acties geformuleerd voor de periode 2024 – 2027.

Con

f

te

ee Ge m an org

50% minder primaire grondstoffen in 2030

nt i s el i j k at ie e

22

rij

en ru im

Een schematisch overzicht van alle doelstellingen en acties is te bekijken in het register.

m

e

Bed

n e t n

ven s le

1 Wat houdt de actie in? 2 Wat is de rol van de gemeente? 3 Hoe ziet het resultaat eruit (welke vorm)? 4 Wat is de geplande startperiode?

su

Per actie komen de volgende punten naar voren:

w u Bo are b n e op

Bedrijfsleven

Het werken volgens circulaire principes kan voordelen hebben voor kosten, milieu en regelgeving (onder andere CSRD). Voorbeelden zijn bijvoorbeeld circulaire ontwerpstrategieën, zodat er minder primaire grondstoffen nodig zijn, opknap- of herfabricage processen of het gezamenlijk optrekken in afvalcontracten om bijvoorbeeld transportbewegingen te reduceren. Circulair handelen

Wat willen we bereiken?

voor het bedrijfsleven kan dus zowel binnen als tussen bedrijven plaatsvinden.

We stimuleren het ­bedrijfsleven om circulair te handelen

Voor het thema ‘Bedrijfsleven’ zet Krimpen in op 2 strategieën.

Krimpen heeft een gevarieerde economie met een mix van (maak)

terreinen, zodat bedrijventerreinen volgens circulaire

industrie, dienstverlening en detailhandel. Er is veel potentie

principes worden beheerd. ­Anderzijds zetten we in op ­regionale

voor bedrijven in Krimpen om meer te werken volgens circulaire

­kennisuitwisseling tussen kennis­instellingen en lokale bedrijven.

Enerzijds op het stimuleren van circulariteit op bedrijven­

principes (Circulair.biz). Er zijn al verschillende bedrijven waar recycling gebruikelijk is. Denk hierbij aan puin-, grond- en groenverwerker Heuvelman, verwerker van ferro- en non-ferro metalen en ­elektronika WD Trading en grondstofverwerker Cyclus. De kansen voor deze partijen zitten in het hoogwaardiger hergebruiken van inkomende producten of grondstoffen. Zij kunnen ook onderscheidend vermogen opbouwen door kennisontwikkeling en ervaring op te doen met het hoogwaardig hergebruiken van secundair materiaal.

23

Voorbeeld: Hergebruik bij de Tegeltaxi De Tegeltaxi is een project in het kader van Project Steenbreek. Het idee is om meer tegels uit tuinen te halen om meer ruimte te geven aan groen en zo een bijdrage te leveren aan wateropname en het voorkomen van hittestress. De Tegeltaxi is een initiatief om deze tegels weer een tweede leven te geven. De tegels worden zoveel mogelijk naar een natuurgebied in de omgeving gebracht (Stichting Natuurrijk) waar ze er onder andere stapelmuurtjes van maken voor insecten.

Doelstelling 1

Actie 1

Actie 2

Bedrijventerreinen zijn op basis van circulaire principes ingericht en beheerd

We stimuleren c ­ irculaire samenwerking op bedrijven­ terreinen en zoeken de samenwerking op met de Ondernemerskring Krimpen

We stimuleren toekomst­ bestendige bedrijven­ terreinen en reserveren ruimte voor circulaire ­activiteiten

We verkennen bijvoorbeeld of er gebruik gemaakt kan worden van elkaars reststromen, transportdiensten (bijvoorbeeld gezamenlijke afvalcontracten om het aantal transportbewegingen te reduceren) en het delen van elkaars assets (werktuigen, machines en faciliteiten). Ook verkennen we mogelijke acties om de circulaire potentie voor ferrometalen op bedrijventerrein Stormpolder te verzilveren. Tot slot, verkennen we of er met OKK thema gebonden inspiratiesessies georganiseerd kunnen worden.

De belangrijkste bedrijventerreinen van Krimpen aan den IJssel, Stormpolder, Parallelweg en De Krom, tonen tekenen van verval. De gemeente gaat in samenspraak met bedrijven en overleg­organen plannen maken om de beschikbare ruimte intensiever en efficiënter in te richten. ­Bedrijventerreinen krijgen een grotere rol in de Duurzaamheidsagenda ’25-’28. ­Circulariteit nemen we, naast de andere duurzaamheidsthema’s, hierin mee. Hierbij houden we rekening met, onder andere, de volgende punten: – Bij nieuwe ontwikkelingen of herontwikkeling gaan we uit van de meest actuele vereisten met betrekking tot duurzaamheid, efficiënt ruimtegebruik en landschappelijke inpassing. – Ruimtereservering voor circulaire activiteiten (bijvoorbeeld bouwhubs; reparatie-/deelfaciliteiten). We behouden of creëren ruimte voor grootschalige circulaire activiteiten die passen binnen de gestelde ruimte voor geluid en geur. (zie pagina 11 document Omgevingswet) – Mocht er een visie voor de ­Stormpolder komen, nemen we circulariteit daarin mee.

Een belangrijk aspect in de circulaire economie is het hergebruik van producten, componenten, materialen en grondstoffen, zodat afval niet meer bestaat. Bedrijventerreinen vormen een belangrijke bron van reststromen die momenteel nog niet hoogwaardig (her) gebruikt worden. Zo laat bijvoorbeeld de circulariteitsscan van Circulair. biz zien dat 81% van reststromen op bedrijventerrein Stormpolder worden gerecycled, 19% wordt gebracht naar op- en overslaglocaties en dat 0% wordt hergebruikt. Dit biedt circulaire kansen die door Circulair.biz worden geschat op in totaal € 3.063.292. Bedrijventerreinen zijn essentieel voor de economische groei, werk­­ gelegenheid en duurzame ontwikke­­ling van de gemeente Krimpen. Om deze toekomstbestendig te maken stellen wij een visie op en gaan we circulaire samenwerking op bedrijven­terreinen stimuleren. ↳

Actie 1 + 2

24

Ontwikkeling toekomstbestendige ­bedrijventerreinen; ruimtevraag circulaire economie vraagt anticipatie (PBL)

Doelstelling 2

Actie 3

Actie 4

Regionale kennis­ uitwisse­ling tussen bedrijven en onderwijs is gefaciliteerd

We faciliteren kennisdeling over circulariteit onder bedrijven

We verbinden lokale maakbedrijven met regionaal praktijkgericht onderwijs op het thema circulaire economie

Om bedrijven te verleiden meer circulair te handelen zetten we in op kennisuitwisseling. Hierbij delen we bestaande regionale initiatieven en cursussen op het thema circulaire economie met lokale ondernemers en verbinden we de juiste partijen aan elkaar. Een belangrijke partner die wij zien in het samenbrengen van bedrijven is de Ondernemerskring Krimpen (OKK). Door op verschillende manieren de kennis en kunde samen met lokale bedrijven en kennis­instellingen te ontwikkelen, stimuleren we onderlinge verbondenheid en daadkracht. ↳

Actie 3 + 4

25

We promoten circulaire kennissessies, ­initiatieven en cursussen op het thema ­circulaire economie. Hierbij richten we ons op zowel maakbedrijven, MKB en ­winkeliers. We promoten hierbij initiatieven die worden opgezet in de regio of provincie en die ­circulaire verdienmodellen ­stimuleren. Zo gaan we: – Verkennen of we samen met MRDH CIRCO-tracks kunnen aanbieden onder Krimpense bedrijven (mogelijkheid hiervoor is CIRCO-track Maritiem). – Promoten we Circulair.biz als platform en inspiratietool om de circulaire potentie te verzilveren in verdienmodellen – Verkennen we of er andere kennis­ delingsmogelijkheden zijn voor Krimpense bedrijven

We verkennen de mogelijkheid om de lokale maakindustrie te koppelen aan lokaal en regionaal (praktijk)onderwijs op het thema circulaire economie. Zo leidt de Hogeschool van Rotterdam studenten op die aan een circulaire maakindustrie werken. Zij zijn continu op zoek naar onderzoeks- en innovatieprojecten. Anderzijds kent Hollandia in Krimpen ook een bedrijfsschool die ook bij kan dragen aan onderlinge kennisuitwisseling op het thema. Zo zetten we in op circulaire kruisbestuiving tussen lokale maakbedrijven en het onderwijs én binden we starters aan Krimpen.

Circulair praktijkgericht onderwijs bij de Hogeschool van Rotterdam. Foto impressie van Circular Harvest 2023: ideeën, inzichten en bijzondere projecten over circulariteit, Bron: Hogeschool Rotterdam, 2023

Bouw en openbare ruimte Wat willen we bereiken?

We richten de gebouwde omgeving volgens circulaire principes in De bouwsector is een materiaal-intensieve sector en verantwoordelijk voor 40% van het primaire grondstoffenverbruik, 40% van de totale afvalproductie van Nederland en 11% van de totale CO2-uitstoot (zie publicatie DGBC). Circulair bouwen en ontwerpen biedt een mogelijkheid om deze negatieve milieudruk te verminderen en zelfs klimaatpositief te bouwen. De (her)ontwikkelingsopgave van Krimpen biedt kansen voor een circulaire economie. Het stelt ons in staat om optimaal gebruik te maken van bestaande gebouwen en infrastructuur en de levensduur hiervan te verlengen. In plaats van te investeren in de bouw van nieuwe gebouwen, kunnen we bestaande structuren zoveel mogelijk ­hergebruiken en transformeren. Dit ­vermindert de behoefte aan nieuwe materialen. Binnen de bouw zetten we in op 3 onderdelen: woningbouw, maatschappe­­lijk vastgoed en de openbare ruimte.

26

Doelstelling 1

Actie 1

In 2030 is 50% van de (her)ontwikkelde woningbouw circulair of industrieel

We onderzoeken of we ons aan kunnen sluiten bij het convenant Toekomstbestendig Bouwen en stellen deze centraal bij woningbouw

De gemeente Krimpen heeft in verhouding weinig uitbreidingsmogelijkheden voor nieuwbouw. Binnen de gemeentelijke grenzen is daarentegen de sloop/nieuwbouw-, renovatie- en onderhoudsopgave groot. Als gemeente zetten we in op het toepassen van zoveel mogelijk hergebruikte en biobased materialen met een lage ­milieudruk en ontwerpen we voor toekomstig hergebruik. Om dit correct toe te passen in projecten sluiten we aan bij nationale standaarden omtrent circulair bouwen. ↳

Actie 1 + 2

De gemeente speelt een belangrijke rol in woningbouwontwikkelingen en kan daarbij ambities en eisen ten aanzien van circulariteit opnemen. Dat doen we altijd in samenhang met de andere duurzaamheidsthema’s en programmatische eisen van het gebied. Vanuit de provincie Zuid-Holland wordt gestuurd op het Convenant Toekomst­bestendig Bouwen. Hierin zijn verschillende opdrachtgevende en -nemende partijen (gemeenten, corporaties, ontwikkelaars etc.) aangesloten om één standaard voor toekomstbestendig bouwen te definiëren, waar circulariteit één van de thema’s van is. Per ontwikkeling moet op de verschillende thema’s een ambitie worden bepaald. We onderzoeken of we ons aan kunnen sluiten bij het Convenant en stellen deze altijd centraal bij woningbouw­ ontwikkelingen.

Actie 2

We verkennen met woningcorporaties de toepassing van circulaire bouw­­ concepten en stimuleren ­circulaire onderhoudsketens QuaWonen is in Krimpen de woning­ corporatie met de meeste woningen in bezit. Ze zijn daarom een belangrijke partner in de koers richting circulair bouwen en renoveren. QuaWonen heeft op dit vlak nog weinig ervaring en moet hier nog keuzes in maken. Een eerste stap is het opstellen van een visie op het gebied van circulariteit en klimaatadaptatie, als onderdeel van het te herijken duurzaamheidsbeleid. Dit proces start in 2024. De gemeente levert expertise tijdens dit proces. We maken hierbij kosteloos gebruik van de expert ‘Circulair bouwen’ van de provinciale regeling: Het Expertteam Toekomstbestendige Woningbouw. Ondertussen inspireren we de woning­ corporatie om bij renovatie en onderhoud circulaire maatregelen toe te passen. QuaWonen verkent met haar ketenpartners vervolgens de mogelijkheden. Waar mogelijk, pakken we in gezamenlijkheid een pilotproject op. Een voorbeeld hierbij is hergebruik van installatiesystemen.

Als het gaat om nieuwbouw: Hierbij hebben we zelf ook een rol en gaan we met QuaWonen het gesprek aan over circulaire bouw en de mogelijkheden (via bijvoorbeeld prestatieafspraken). QuaWonen is onderdeel van de Rotterdamse Bouw­­ versnelling die als doel heeft om samen met gemeenten en marktpartijen het bouwen te versnellen door in te zetten op fabrieksmatige (conceptuele) en duurzame bouw. Hiermee kan de bouwtijd versneld worden en de uitstoot van stikstof en CO2 sterk gereduceerd worden.

Circulair massief houtbouwproject M’DAM (Bron: Finch Buildings)

Doelstelling 2

Actie 3

In 2030 is het maat­schappe­lijk vastgoed 100% volgens circulaire principes ­onderhouden

We vragen eigen nieuwbouw van maatschappelijk vastgoed uit op circulariteit

Via maatschappelijk vastgoed kunnen we als gemeente direct sturen op circulariteit. In Krimpen liggen de grootste kansen binnen onderhoud en renovatie van bestaand vastgoed en minder bij nieuwbouw. Uitzondering vormt hierbij de grote sloop-/nieuwbouwopgave van de scholenbouw de komende jaren. Hier kunnen we samen met schoolbesturen experimenteren met circulaire bouw­­methoden. We stellen het doel om in 2030 het maatschappelijk vastgoed 100% volgens circulaire principes te onderhouden. Hieronder verstaan we: – De 4 circulaire strategieën worden toegepast. – We gaan uit van strategie 1 t/m 3 voorkomen van materiaal­ gebruik, levensduurverlenging en ­substitutie van grondstoffen. – Als substitutie niet mogelijk is geldt voor de overige materialen de minimale eis van recycling (strategie 4). ↳

27

Actie 3 + 4 + 5

In het geval van nieuwbouw op een locatie waar wij eigenaar zijn ofwel de grond­ positie hebben vragen we uit op circulariteit. Een pilot hiervoor kan zich voordoen bij de ontwikkelingen rondom Ontmoetingscentrum De Tuyter en Raadhuisplein 4. Hierbij maken we gebruik van het raamwerk van het Nieuwe Normaal, dé standaard voor circulair bouwen in Nederland (het Nieuwe Normaal is ook de onderlegger voor ­circulariteit in het Convenant Toekomstbestendig Bouwen). Vanuit de Provincie Zuid-Holland loopt er een subsidieregeling om advies te krijgen hoe het raamwerk toe te passen (via Cirkelstad). Voorbeeld: Raadhuis Krimpen Bij de transformatie van het raadhuis lag de focus het behouden van de bestaande fundering en de karakteristieke bogenconstructie van de half verdiepte betonnen kelderbak. Op de bestaande fundering is een nieuwe, lichte en volledig demontabele nieuwbouw van twee bouwlagen gerealiseerd. Hierbij is rekening gehouden met de mogelijkheid om alle onderdelen van de nieuwbouw in de toekomst opnieuw te gebruiken.

Een opvallend aspect van de vernieuwde gevel is de keuze voor keramische tegels in een lichte zandkleur, geplaatst in een strak raster. Wat bijzonder is, is dat de tegels niet zijn gelijmd, maar geschroefd. Dit maakt het mogelijk om de tegels eenvoudig te demonteren en hergebruiken in geval van toekomstige veranderingen of renovaties.

Een slimme en strategische plaatsing van een lift en trappenhuis speelt een cruciale rol in de flexibiliteit van het gebouw. Deze elementen zijn zodanig ontworpen dat, mocht de bestemming van het raadhuis veranderen, de ruimtes eenvoudig aan elkaar kunnen worden gekoppeld. Dit geeft het gebouw de mogelijkheid om zich aan te passen aan toekomstige behoeften en functies, zonder dat er grote structurele veranderingen nodig zijn. Door de keuze voor herbestemming in plaats van nieuwbouw en de toepassing van demontabele elementen en slimme ontwerpoplossingen, is het raadhuis in Krimpen aan den IJssel een voorbeeld van circulaire bouwelementen. Het laat zien hoe het behoud van bestaande structuren en het hergebruik van materialen bijdragen aan duurzaamheid, efficiënt gebruik van resources en een flexibele gebouwstructuur die kan evolueren met de tijd

28

Actie 4

Actie 5

We dagen de markt uit door circulariteit mee te nemen in aanbestedingen voor de (ver)nieuwbouw van scholen

Voor eigen vastgoed vullen we onderhoudsplannen aan met kansen voor circulariteit

Er ligt een grote (ver)nieuwbouwopgave voor scholen de komende 5 jaar. 7 van de 14 gebouwen worden vernieuwd en dat biedt kansen voor circulair bouwen. Op dit moment is de prioriteit voor ­circulariteit bij scholen laag. Zij willen een kwalitatief schoolgebouw en moeten al afwegingen maken wat er binnen het budget gerealiseerd kan worden. We gaan het volgende doen: – We nemen circulariteit mee in ­aanbestedingen, waarbij inschrijvende partijen punten kunnen verdienen als ze ­circulaire principes toepassen. Zo dagen we de markt uit om circulair te bouwen en ontwerpen. – Ook stellen we eisen bij sloop/nieuwbouwprojecten voor het hoogwaardig hergebruiken van materialen. – We hanteren hierbij het raamwerk van Het Nieuwe Normaal Gebouw, een gedragen standaard voor circulair bouwen. – Tot slot, worden er in de komende 5 jaar 7 van de 14 schoolgebouwen vernieuwd. We verkennen hierbij of tenminste één school op korte termijn als circulair pilotproject aangewezen kan worden om te experimenteren met circulair en/of biobased bouwen.

Binnen het bestaande maatschappelijk vastgoed bestaan voor ieder gebouw onderhoudsplannen. Deze worden elke 3-4 jaar vernieuwd om de portefeuille in kaart te brengen. Vanaf de volgende herijking voegen we hier kansen voor ­circulariteit aan toe op basis van een nulmeting. Bij onderhoud binnen aflopende raam­­ contracten voegen we voor onderaannemers aanvullende ­circulaire eisen toe – zoals bijvoorbeeld hergebruik van verouderd materiaal of toepassing van biobased verf.

Referentiebeelden van biobased maatschappelijk vastgoed zoals scholen & sportaccommodaties (bron: LIAG Architecten, Heiplaat Rotterdam)

Doelstelling 3

Actie 6

Het primair materiaal­ gebruik voor de afwerking in de openbare ruimte is in 2030 met 50% ­gereduceerd

Bij aanleg, onderhoud en einde gebruiksduur van de openbare ruimte onderzoeken wij de inzet van circulaire alternatieven

De inrichting van de openbare ruimte valt onder de verantwoordelijkheid van de gemeente en biedt een kans om te sturen op circulariteit. Samen met het Ingenieursbureau Krimpener­waard (IBKW) gaan we inzetten op het toepassen van circulaire materialen en ontwerp­ methoden tijdens aanleg, onderhoud en einde gebruiksduur. In verband met de locatie specifieke verzakkingsproblematiek zijn toegepaste materialen in de openbare ruimte lastiger her te gebruiken. De toegepaste ophoogmaterialen zakken namelijk weg en kunnen niet meer worden hergebruikt. Er zijn juist weer nieuwe ophoogmaterialen nodig. Daarom wordt de voorkeur gegeven aan het reduceren van het primair materiaal­gebruik binnen de scope van de zichtbare afwerking. ↳

Actie 6 + 7

29

Bij de aanleg van de openbare ruimte hebben we de ambitie om primaire materialen te vervangen voor ­circulaire ­alternatieven Deze wereld is volop in ­ontwikkeling. We gaan daarbij het volgende doen: – We onderzoeken de ­mogelijkheden voor biobased afwerkings- en ­inrichtings­materialen. – Tijdens de regelmatige onderhoudscycli zal de focus in plaats van het vervangen van objecten en meubilair liggen op levensduurverlenging en het repareren en herstellen ervan. Nu doen we dit door pilots binnen het dagelijks beheer, in de toekomst ondersteunen we dit door het experimenteren met materialen­ paspoorten als tool voor waardebepalingen en hoogwaardige demontage. – Na het einde van de gebruikscyclus van de openbare ruimte faciliteren we hoogwaardig hergebruik van onderdelen. Hiervoor onderzoeken we bijvoorbeeld of bij de bouw meer grond binnen de gemeente kan verblijven of hoe gebruikte

onderdelen, zoals bestratingstegels, van goede kwaliteit na einde gebruiksduur hergebruikt kunnen worden of een andere functie kunnen krijgen. – Aansluitend op bovenstaand punt onderzoeken we de behoefte voor een opslaglocatie voor vrijgekomen grondstoffen en bouwproducten en -materialen (bouwhub).

Voorbeeld: Gerecyclede kunststof ­verkeersborden Vanaf 2022 zijn alle nieuwe of te vervangen verkeersborden in Krimpen van gerecycled kunststof in plaats van aluminium. Deze zijn gemaakt van oude plastic spullen. Al het plastic komt uit Nederland en daar zijn de borden ook gemaakt. Het verschil zie je vooral aan de achterkant van het bord. Het maken van de duurzame verkeersborden kost 70% minder CO2 dan bij borden van aluminium. Ook kan het plastic later weer helemaal hergebruikt worden.

Actie 7

We integreren opgedane circulaire kennis jaarlijks in een aangepaste Leidraad Inrichting Openbare Ruimte Alle ambities over reductie primaire materialen, hoogwaardig hergebruik en levensduurverlenging door reparatie en onderhoud integreren we middels criteria voor circulariteit in de vorm van een aangepaste Leidraad Inrichting Openbare Ruimte (LIOR). Een belangrijk onderdeel om circulaire alternatieven in beleid op te nemen is daarbij het faciliteren van s­ amenwerking tussen de aanleg- en ­beheerafdelingen.

Gemeentelijke organisatie Wat willen we bereiken?

We geven als gemeente het goede voorbeeld Als gemeente hebben wij een maatschappelijke voorbeeldfunctie in de transitie naar een circulaire economie. Daarom hebben wij hoge ambities als het gaat om de onderdelen waar wij als gemeente direct invloed op uitoefenen. Naast circulaire ambities bij maatschappelijk vastgoed en de openbare ruimte geven we het goede voorbeeld door in te zetten op circulair inkopen en brede kennisontwikkeling binnen de organisatie.

Doelstelling 1

In 2030 is de inkoop 100% circulair (met een tussenstap van 50% in 2027) Circulair inkopen is het inzetten van het inkoopinstrument om productie en (her)gebruik van circulaire producten en ­diensten te stimuleren. Met inkoop kunnen we als gemeente een actieve rol spelen in de transitie naar een circulaire economie. Het gaat namelijk niet alleen om een ­eenmalige koop nu, maar ook over toezeggingen voor de toekomst. Denk aan afspraken over onderhoud, retourname en retourwaarde. Dat is nodig om tot een echte circulaire economie te komen. In de vastgestelde ‘Duurzaamheidsagenda 2021-2024’ is opgenomen om in 2024 al 30% van de inkopen circulair te maken en uiteindelijk in 2030 volledig circulair in te kopen. In december 2022 is het inkoopbeleid van Krimpen vastgesteld, echter is hier nog weinig rekening gehouden met circulariteit. Via dit Actieprogramma willen we het thema circulaire inkoop steviger op de agenda zetten.

30

We behouden de ambitie om in 2030 100% circulair in te kopen, en integreren een tussenstap van 50% in 2027. ­Hieronder verstaan we: 1 De 4 circulaire strategieën worden toegepast. 2 We gaan uit van strategie 1 t/m 3 voorkomen van materiaalgebruik, ontwerpen voor levensduur­ verlenging en substitutie van grondstoffen. 3 Als substitutie niet mogelijk is geldt voor de overige materialen de minimale eis van recycling (strategie 4). We erkennen dat er vanuit de organisatie behoefte is voor extra personeel binnen het inkoopdomein. Zodra de openstaande vacature is gevuld willen we een ­Circulaire Inkoopstrategie opstellen (Actie 3), waarin we duidelijke ambities stellen voor v­ erschillende productgroepen. Tot die tijd experimenteren we met het circulair inkopen van facilitaire zaken (Actie 2) en kopen we meer lokaal voedsel in voor lunches en evenementen (Actie 1). ↳

Actie 1 + 2 + 3

Actie 1

Actie 2

Actie 3

Voor lunches, bijeenkomsten en geschenken kopen we streekproducten in uit een korte voedselketen

We experimenteren met het circulair inkopen van ­facilitaire zaken en diensten

We stellen duurzaam inkoopbeleid op waar ­circulariteit onderdeel van wordt

In aanloop naar het opstellen van een ­Circulaire Inkoopstrategie gaan we ­experimenteren met circulair inkopen van facilitaire zaken. Denk hierbij aan inkopen als een dienst, waarbij de ­leverancier eigenaar blijft van het product, of verplichte terugnamegaranties bij ­producenten/ leveranciers. Hierbij gaan we een start maken met: – Kantoorartikelen waarbij we inkopen als dienst op een aantal producten toepassen, zoals printers en meubilair. Deze markt is al relatief volwassen. – Bij de opwaardering van de vergaderruimtes op de begane grond zoeken we naar mogelijkheden tot hergebruik producten, productonderdelen en ­materialen.

Zodra er meer capaciteit vrij komt binnen het inkoopdomein gaan we starten met het opstellen van duurzaam inkoopbeleid met een focus op circulariteit. Hierbij zetten we de voorkeursvolgorde van de circulaire strategieën centraal. We formuleren voor verschillende productcategorieën circulaire ambities, waar we in ieder geval de bouw centraal zullen stellen.

We gaan voor lunches, bijeenkomsten en geschenken streekproducten inkopen uit een korte keten. Dit heeft verschillende voordelen. Zo stimuleren we de regionale economie, is lokaal voedsel over de hele linie duurzamer en gezonder en zorgt het ervoor dat de consument (onze medewerkers) dichter bij de boer komen te staan waardoor ze meer inzicht krijgen waar ons voedsel vandaan komt.

31

Bij het opstellen maken we gebruik van het stappenplan circulair inkopen voor gemeenten van het Versnellingsnetwerk Circulair Inkopen. Samen met de gemeenschappelijke regelingen (IBKW en GR IJsselgemeenten) onderzoeken wat de mogelijkheden zijn voor aanbestedingen in de circulaire bouw (bijvoorbeeld Het Nieuwe Normaal) en voor circulaire eisen bij afvalbeleid bij evenementen (bijvoorbeeld eisen opstellen voor vergunningverlening). Om circulaire inkoopambities te formuleren vormt de MVI-criteriatool een handig instrument.

Een goed circulair inkoopbeleid omvat verschillende elementen: – Doelstellingen en ambities: Het stellen van doelen helpt de organisatie om richting te hebben en de vooruitgang te meten, en het geeft een duidelijk signaal aan interne en externe belanghebbenden over de inzet voor circulariteit. – Levenscyclusbenadering: Een circulair inkoopbeleid moet een levenscyclus­ benadering omarmen, waarbij de impact van producten gedurende hun hele levensduur wordt beoordeeld. – Leveranciersbetrokkenheid: Het beleid moet leveranciersbetrokken­ ­heid stimuleren door het stellen van eisen en het bevorderen van samenwerking. Het betrekken van leveranciers is belangrijk omdat zij een sleutelrol spelen bij het leveren van circulaire producten en d ­ iensten. – Monitoring en evaluatie: Een effectief circulair inkoopbeleid omvat ­monitoring- en evaluatie­mechanismen om de voortgang en de impact van de inkoop­praktijken te meten. Dit kan inzicht bieden in de effectiviteit van het beleid, helpen bij het identificeren van v­ erbetermogelijkheden en de ­verantwoording vergroten.

Doelstelling 2

Actie 4

Voor 2027 is kennis over de circulaire economie in alle lagen van de organisatie breed verankerd

We initiëren v ­ erschillende kennissessies over ­circulaire economie

Een gebrek aan kennis wordt vaak als barrière benoemd als het gaat over de t­ ransitie naar een circulaire gemeente. Daarom zetten we in op interne kennis­ontwikkeling. Dit dient binnen verschillende teams te landen. De samenwerking en ­kennisdeling binnen de o ­ rganisatie gaan we met de Krimpense benadering stimuleren: gericht op actie en verandering. ↳

Actie 4

32

We maken gebruik van externe bronnen en partnerschappen voor kennissessies om de kennis over circulariteit en duurzaamheid aan te vullen. We kunnen gebruik maken van bestaande initiatieven, zoals trainingen, webinars, online platforms en publicaties, om de kennis binnen de organisatie te vergroten. Een ander belangrijk onderdeel is het creëren van bewustwording en het voeren van het goede gesprek. Op die manier kunnen we kansen spotten. Het is namelijk maatwerk. We stimuleren actieve participatie medewerkers en moedigen iedereen aan om over concrete vraagstukken mee te denken en om ideeën en best practices te delen, ongeacht team of functie. We ­organiseren bijeenkomsten, zoals teamvergaderingen of workshops, waarin medewerkers de gelegenheid krijgen om hun kennis en ervaringen op het gebied van duurzaamheid en circulariteit te delen.

Consumenten

Doelstelling 1

Actie 1

Voor 2027 is hoogwaardig ­hergebruik ­gestimuleerd en gefaciliteerd

We faciliteren locaties voor hoogwaardig hergebruik en sluiten aan bij het circulaire ambachtsnetwerk

Consumptiegoederen zoals elektronica, papier, kleding en kunststoffen moeten zo hoogwaardig en duurzaam mogelijk ‘hun route vervolgen’. Producten kunnen vaak nog een tweede leven krijgen, waardoor er minder nieuwe producten nodig zijn. Dit bespaart veel grondstoffen én energie. De levensduur van producten kan verlengd worden via hergebruik, reparatie, onderhoud of via opknapbeurten. Als producten ­uiteindelijk niet meer hergebruikt kunnen worden dan vormen ze een waardevolle bron om materialen uit terug te winnen via ­recycling.

Hoogwaardig hergebruik streeft ernaar om de levensduur van materialen te verlengen en waardebehoud te realiseren, waardoor de behoefte voor nieuwe grondstoffen wordt verminderd. In Nederland zijn we goed in recycling en minder goed in hoogwaardig hergebruiken. Daarom spreken we de ­ambitie uit om ons de komende jaren in te zetten voor hoogwaardig hergebruik. Hierbij werken we samen met Cyclus en voeren daarbij de komende jaren de volgende acties uit.

We zetten in op een combinatie van strate­gieën, van reduce en reuse naar recycle. Vanuit onze zorgplicht voor de ­inzameling van huishoudelijke afvalstromen ­verzorgen we de inzameling van ­gescheiden ­reststromen en zetten we in op een hoge kwaliteit van grondstoffen (VANG). Daarnaast gaan we samen met Cyclus een actieve rol op ons nemen om afvalpreventie te stimuleren (voorkomen) en het repareren en hergebruiken van producten mogelijk te maken (levensduurverlenging). We werken via verschillende acties aan 2 strategische doelstellingen.

↳

Om hoogwaardig hergebruik van consumptie­goederen mogelijk te maken dienen er voldoende reparatie- en deel­locaties te zijn. Samen met Cyclus en enkele gemeenten onderzoeken we de ­mogelijkheden om te komen tot een ­regionaal ­circulair ambachtsnetwerk. Dit gaan we doen: – We faciliteren locaties om circulaire activiteiten (reparatie en hergebruik) mogelijk te maken (bijvoorbeeld een kringloopwinkel in het centrum) – We ondersteunen bestaande initiatieven die hoogwaardig hergebruik stimuleren, zoals het Repair Cafe in de Vijverhoek, en verkennen mogelijkheden tot p ­ rofessionalisering, ruimere openingstijden, centrale(re) locatie(s) en mogelijke koppeling aan scholen. – We faciliteren een kringloopcontainer op de milieustraat, zodat producten sneller een tweede leven kunnen krijgen.

Wat willen we bereiken?

We stimuleren bewoners om de levensduur van producten en materialen te verlengen

33

Actie 1 + 2 + 3 + 4

Actie 2

Actie 3

Actie 4

We stimuleren circulaire en biobased mogelijkheden bij verduurzaming van ­particuliere woningen

We stimuleren bewustwording via educatie op scholen en evenementen

We verkennen de behoeftes van zorginstellingen in Krimpen om primair ­materiaalgebruik te ­verminderen

We willen bewoners stimuleren om bij de particuliere verduurzamingsopgave van woningen de keuze te maken voor circulaire en/of biobased. Dit gaan we doen door: – Bij het Loket Duurzaam Krimpen informatie te verschaffen over circulaire en biobased particuliere alternatieven (bijvoorbeeld biobased isolatie of plaatmateriaal van lokale vezels). – Bij inkoopacties voor bijvoorbeeld isolatie bieden we biobased en/of circulaire alternatieven aan.