Bijlage 5 - Afsprakenkader

PROJECT NACHTWACHT Overeengekomen november 2022

tekenversie

per

25

AFSPRAKENKADER KAPITAALBEHOEFTE REGIONALE NETWERKBEDRIJVEN

tussen

De Nederlandse Staat als de Staat en Alliander, Enexis en Stedin als de Netwerkbedrijven

_______________________________________________ met regelingen voor het doen van verzoeken aan de Staat om toe treden als aandeelhouder van de Netwerkbedrijven _______________________________________________

53101355 M 51617993 / 3

PROJECT NACHTWACHT

i

INHOUDSOPGAVE Clausule 1

DEFINITIES EN INTERPRETATIE .................................................................... 7 1.1

2

Pagina

Definities en interpretatie......................................................................... 7

1.2 Bijlagen ................................................................................................ 7 HOOFDLIJNEN AFSPRAKENKADER............................................................... 7 2.1

Introductie............................................................................................. 7

2.2 2.3 2.4

Monitoring, ontstaan Kapitaalbehoefte en verlaging Kapitaalbehoefte ............ 7 Toetredingsverzoek................................................................................. 8 Participatieovereenkomst......................................................................... 8

2.5

Stedin ................................................................................................... 8

3 4

PROCESAFSPRAKEN ...................................................................................... 9 VEREISTEN VOOR HET DOEN VAN EEN TOETREDINGSVERZOEK ..............10

5

VOORWAARDEN VOOR TOETREDING..........................................................11

6 7

5.1 Toetreding Staat als aandeelhouder ..........................................................11 5.2 Participatieovereenkomst Staat en Netwerkbedrijf ......................................12 LOOPTIJD ......................................................................................................13 GEHEIMHOUDING.........................................................................................13

8

9

7.1 Geheimhoudingsverplichting...................................................................13 DIVERSEN .....................................................................................................15 8.1 Bindend effect.......................................................................................15 8.2 Gehele Overeenkomst ............................................................................15 8.3 8.4 8.5

Overdracht ...........................................................................................15 Ongeldige bepalingen.............................................................................15 Wijziging .............................................................................................16

8.6

Kosten .................................................................................................16

8.7

Geen stilzwijgende afstand van recht; geen rechtsverwerking .......................16

8.8 8.9 8.10

Geen ontbinding of vernietiging...............................................................16 Kennisgevingen.....................................................................................17 Ondertekening in delen...........................................................................18

TOEPASSELIJK RECHT EN GESCHILLEN ......................................................19 9.1 Toepasselijk Recht.................................................................................19 9.2

Geschillen ............................................................................................19

53101355 M 51617993 / 3

PROJECT NACHTWACHT

ii

Bijlagen

Pagina

BIJLAGE 1.

DEFINITIES EN INTERPRETATIE ......................................................22

BIJLAGE 2.

TERM SHEET GOVERNANCE ...........................................................31

BIJLAGE 3. BIJLAGE 4. BIJLAGE 5.

TERM SHEET WAARDERING EN PRIJSBEPALING............................40 TERM SHEET KAPITAALBEHOEFTE ................................................46 TEMPLATE FINANCIËLE PROGNOSE KAPITAALBEHOEFTE ...........50

53101355 M 51617993 / 3

PROJECT NACHTWACHT

3

AFSPRAKENKADER KAPITAALBEHOEFTE NETWERKBEDRIJVEN Dit afsprakenkader kapitaalbehoefte Netwerkbedrijven (de Overeenkomst) is aangegaan op [*] tussen: 1.

de Staat der Nederlanden, waarvan de zetel is gevestigd te Den Haag, te dezen vertegenwoordigd door de Minister van Financiën (de Staat);

2.

Alliander N.V., een naamloze vennootschap opgericht naar Nederlands recht, met statutaire zetel te Arnhem geregistreerd bij de Kamer van Koophandel met nummer 34108286 (Alliander);

3.

Enexis Holding N.V., een naamloze vennootschap opgericht naar Nederlands recht, met statutaire zetel te 's-Hertogenbosch geregistreerd bij de Kamer van Koophandel met nummer 17238877 (Enexis); en

4.

Stedin Holding N.V., een naamloze vennootschap opgericht naar Nederlands recht, met statutaire zetel te Rotterdam geregistreerd bij de Kamer van Koophandel met nummer 24306393 (Stedin), Alliander, Enexis en Stedin ieder afzonderlijk ook een Netwerkbedrijf en samen de Netwerkbedrijven.

OVERWEGINGEN A.

De Netwerkbedrijven zijn een essentieel onderdeel van de Nederlandse energieinfrastructuur. De Netwerkbedrijven dragen sinds lange tijd, ondersteund door hun aandeelhouders (provincies en gemeenten), zorg voor (de realisatie van) de publieke belangen van een veilig, betrouwbaar, toegankelijk en betaalbaar (regionaal) energienetwerk. Om die reden is bij wet vastgelegd dat de aandelen van netwerkbedrijven direct of indirect publiek worden gehouden. Naast publiek aandeelhouderschap, worden de benoemde publieke belangen geborgd door wet- en regelgeving en een onafhankelijke toezichthouder.

B.

De Netwerkbedrijven, althans op dit moment enkel de netbeheerders binnen de groepen van de Netwerkbedrijven, zijn op grond van wet- en regelgeving, dan wel bindende besluiten van een toezichthouder gehouden om energienetwerken te beheren (de Energienetwerken) en daarin te investeren. Door de Netinvesteringen dragen de Netwerkbedrijven onder meer bij aan het halen van de klimaatdoelen en het faciliteren van economische groei. Op de lange termijn verdienen de Netwerkbedrijven de efficiënte Netinvesteringen plus een redelijk rendement terug via de nettarieven, maar op de korte termijn moeten zij deze Netinvesteringen voorfinancieren en ontstaat een financieringsbehoefte. De financieringsbehoefte moet worden ingevuld met een

53101355 M 51617993 / 3

PROJECT NACHTWACHT

4

combinatie van vreemd vermogen en eigen vermogen, waarbij een solide kredietwaardigheid van belang is om toegang tot vreemd vermogen te houden tegen maatschappelijk aanvaardbare kosten. Onder meer als gevolg van de energietransitie neemt deze financieringsbehoefte verder toe. C.

In de afgelopen jaren hebben de aandeelhouders van de Netwerkbedrijven actief bijgedragen aan het invullen van de financieringsbehoefte door de eigenvermogenspositie van de betreffende Netwerkbedrijven te versterken middels kapitaalinjecties van respectievelijk EUR 500 miljoen (Enexis), EUR 600 miljoen (Alliander) en EUR 451 miljoen (Stedin, grotendeels door het niet uitkeren van de EUR 251 miljoen verkoopresultaat als gevolg van de verkoop van Joulz Diensten).

D.

Op korte termijn ontstaat bij een aantal Netwerkbedrijven een behoefte aan eigen vermogen om de Minimale Credit Rating te behouden (de Kapitaalbehoefte). Deze loopt in ieder geval door tot 2040 of mogelijk zelfs tot 2050 en daarna. Het precieze moment waarop deze Kapitaalbehoefte voor ieder van deze Netwerkbedrijven zich voordoet, verschilt aanzienlijk van Netwerkbedrijf tot Netwerkbedrijf, maar voor alle Netwerkbedrijven geldt dat zij, op de korte of lange termijn, een omvangrijke Kapitaalbehoefte verwachten waardoor de borging van de publieke belangen onder druk kan komen te staan.

E.

De Netwerkbedrijven, de aandeelhouders van de Netwerkbedrijven en de Staat ervaren een gezamenlijke verantwoordelijkheid voor de borging van de publieke belangen bedoeld in overweging A. Sinds medio 2021 voert de Staat daarom gesprekken met vertegenwoordigers van de Netwerkbedrijven en hun aandeelhouders over voornoemde Kapitaalbehoefte en mogelijke oplossingsrichtingen waarbij de Staat een rol kan spelen. De verschillende besproken oplossingsrichtingen zijn beschreven in de Kamerbrief van 13 juli 2022 (Financiering regionale netwerkbedrijven, Kamerstukken II 2021-2022, 32 813, nr. 1086) (de Kamerbrief).

F.

In de Kamerbrief wordt door de Staat geconcludeerd dat de Netwerkbedrijven zich moeten inspannen om de Kapitaalbehoefte zo ver mogelijk te reduceren, bijvoorbeeld door hun financieringsmix, waar mogelijk, te optimaliseren. Voor de invulling van de Kapitaalbehoefte die overblijft, ervaart de Staat ook hier samen met de aandeelhouders van de Netwerkbedrijven en mogelijke nieuwe publieke regionale aandeelhouders van de Netwerkbedrijven binnen de verzorgingsgebieden van de Netwerkbedrijven een gezamenlijke verantwoordelijkheid. Indien, na mogelijke verlaging van de Kapitaalbehoefte en mogelijke invulling van de Kapitaalbehoefte door de verwachte storting van huidige en nieuwe aandeelhouders van de Netwerkbedrijven (zoals geprojecteerd in het plan van aanpak zoals beschreven in Bijlage 4 (Term Sheet Kapitaalbehoefte)), een deel van de Kapitaalbehoefte resteert (de Kapitaalstortingsbehoefte), wordt een Kapitaalstorting door de Staat als (gedeeltelijke) invulling daarvan, en daarmee aandeelhouderschap van een Netwerkbedrijf, gezien als

53101355 M 51617993 / 3

PROJECT NACHTWACHT

5

een belangrijk verder uit te werken onderdeel van een oplossing voor de Kapitaalbehoefte en de Kapitaalstortingsbehoefte. G.

Als een Netwerkbedrijf, in nauwe samenwerking met de AHC dan wel (indien toepasselijk) het GAO, met inachtneming van hetgeen daarover is bepaald in deze Overeenkomst, meent dat toetreding van de Staat als nieuwe aandeelhouder noodzakelijk is om de Kapitaalstortingsbehoefte in te vullen, zal de Staat beoordelen of toetreding van de Staat als nieuwe aandeelhouder opportuun is of dat wellicht andere oplossingsrichtingen meer geschikt zijn om de Kapitaalstortingsbehoefte van het Netwerkbedrijf geheel of gedeeltelijk in te vullen. Dit gebeurt in nauwe afstemming met het betreffende Netwerkbedrijf en de betreffende AHC dan wel (indien toepasselijk) het GAO. Een dergelijk proces zal een zekere doorlooptijd vergen.

H.

Beoogd wordt het proces rondom de invulling van de Kapitaalbehoefte in het algemeen en de Kapitaalstortingsbehoefte in het bijzonder zorgvuldig en efficiënt vorm te geven, met rekenschap voor de complexiteit, uitvoerbaarheid en transparantie van een dergelijk proces. Uitgangspunt is hierbij dat de bestaande aandeelhouders, nieuwe regionale aandeelhouders en de Staat voldoende tijd zal worden geboden om hun respectievelijke besluitvormingsprocessen op adequate en zorgvuldige wijze te kunnen doorlopen. Hierbij trekken de Netwerkbedrijven, de aandeelhouders van de Netwerkbedrijven en de Staat met respect voor elkaars rollen en verantwoordelijkheden, zoveel mogelijk gezamenlijk op. Zo dient te worden geborgd dat de aandeelhouders van de Netwerkbedrijven en de Staat, voor zover redelijkerwijs mogelijk en werkbaar, over dezelfde informatie beschikken zodat zij een gefundeerde beslissing kunnen nemen ten aanzien van respectievelijk de invulling van de Kapitaalbehoefte en een Toetredingsverzoek.

I.

Partijen wensen in deze Overeenkomst vast te leggen hoe de Staat een Toetredingsverzoek zal beoordelen, welke minimumeisen de Staat zal stellen aan een Toetredingsverzoek en aan daadwerkelijke deelneming als nieuwe aandeelhouder, alsmede bijbehorende procesafspraken. Onderdeel daarvan zijn afspraken over waardering en prijsbepaling en de governance die van toepassing zullen zijn indien de Staat zal participeren. Ten aanzien van de governance delen Partijen de volgende uitgangspunten: a.

De Staat als toetredend aandeelhouder streeft dezelfde publieke belangen na als de aandeelhouders van de Netwerkbedrijven. Vanuit dat perspectief handelen de aandeelhouders en de Staat als toetredend aandeelhouder waar mogelijk vanuit gelijkwaardigheid. De Staat heeft ten aanzien van de onderwerpen die raken aan de Kapitaalstortingsbehoefte een zelfstandige positie.

b.

De Nota Deelnemingenbeleid Rijksoverheid 2022 is voor de Staat leidend geweest in de totstandkoming van deze Overeenkomst. In deze Nota Deelnemingenbeleid staat hoe de Staat zijn aandeelhouderschap in deelnemingen invult. De borging van de publieke belangen staat daarbij centraal. Waarbij het voor de Staat ook onlosmakelijk aan zijn rol van aandeelhouder verbonden is dat

53101355 M 51617993 / 3

PROJECT NACHTWACHT

6

hij stuurt op de financiële waarde van de onderneming en bijdraagt aan goed ondernemingsbestuur. c.

Op het moment dat de Staat participeert in een van de Netwerkbedrijven zal de Staat toetreden in een bestaande vennootschap, naast bestaande aandeelhouders. Waar mogelijk wordt aangesloten bij de huidige structuur en worden de voorgestelde (specifieke) zeggenschapsrechten voor de Staat zoveel mogelijk ingebed binnen de huidige zeggenschap van de AHC, dan wel (indien toepasselijk) het GAO, c.q. de AvA.

d.

Een goed samenspel tussen de RvB, RvC en AvA in lijn met de Corporate Governance Code en de wet, legt de basis voor een effectieve borging van de publieke belangen.

J.

Door de Netwerkbedrijven, hun aandeelhouders en de Staat wordt schouder aan schouder en vanuit vertrouwen gewerkt aan het realiseren van de energietransitie. Vanuit de gezamenlijke verantwoordelijkheid die Partijen voelen voor de borging van de publieke belangen, zijn Partijen ook met elkaar in gesprek om te bezien hoe zij door andere instrumenten kunnen bijdragen aan een efficiënte wijze van het beheren en investeren in de Energienetwerken. Dit kunnen publiekrechtelijke instrumenten zijn, zoals de toepasselijke wet- en regelgeving en de inzet van ruimtelijk instrumentarium. Daarnaast kunnen deze instrumenten zich bevinden in de privaatrechtelijke sfeer. Zo delen Partijen de visie dat een GRE-uplift van de Netwerkbedrijven bij S&P, als gevolg van deze Overeenkomst, ook een bijdrage zou kunnen leveren aan een efficiënte borging van de publieke belangen.

K.

De Overeenkomst is tot stand gekomen in nauw overleg met de AHCs, dan wel (indien toepasselijk) het GAO, van de Netwerkbedrijven en met betrokkenheid van de respectieve RvC’s. Ieder Netwerkbedrijf heeft voorafgaande goedkeuring verkregen van de AvA voor het aangaan van deze Overeenkomst.

L.

Deze Overeenkomst behelst geen bindende (voorwaardelijke) verplichting van de Staat om te participeren als aandeelhouder in één of meer van de Netwerkbedrijven en laat onverlet dat de Kapitaalbehoefte van de Netwerkbedrijven geheel of gedeeltelijk op andere wijze wordt ingevuld. Zonder afbreuk te doen aan de intentie van bestaande aandeelhouders van de Netwerkbedrijven om naar vermogen bij te dragen aan de invulling van de Kapitaalbehoefte van de Netwerkbedrijven, zal niets in deze Overeenkomst worden begrepen als een verplichting van één of meer aandeelhouders van de Netwerkbedrijven om een storting te doen of op andere wijze in de Kapitaalbehoefte van de Netwerkbedrijven te voorzien. Partijen zijn zich er tot slot van bewust dat deze Overeenkomst een lange looptijd kent en is aangegaan op basis van omstandigheden en inzichten zoals die op dit moment gelden.

M.

Hoewel geen partij bij deze Overeenkomst, geldt dat deze Overeenkomst ook als basis kan dienen voor het overeenkomen van eventuele Participatieovereenkomsten met Cogas

53101355 M 51617993 / 3

PROJECT NACHTWACHT

7

Groep, Juva N.V. en Rendo Groep. ZIJN ALS VOLGT OVEREENGEKOMEN 1

DEFINITIES EN INTERPRETATIE

1.1

Definities en interpretatie Woorden en uitdrukkingen met een hoofdletter hebben de betekenis zoals opgenomen in Bijlage 1 (Definities en interpretatie) en zijn van toepassing op deze gehele Overeenkomst.

1.2

Bijlagen Alle Bijlagen waarnaar in deze Overeenkomst wordt verwezen vormen een integraal en onlosmakelijk deel van deze Overeenkomst en hebben effect alsof ze in het lichaam van deze Overeenkomst zijn opgenomen. Een verwijzing naar deze Overeenkomst geldt tevens als een verwijzing naar alle Bijlagen.

2

HOOFDLIJNEN AFSPRAKENKADER

2.1

Introductie

2.1.1

Zoals hierboven uiteengezet, voorzien de Netwerkbedrijven in de toekomst versterking van hun eigen vermogen nodig te hebben. De Staat heeft in de Kamerbrief aangegeven dat hij een Kapitaalstorting, en daarmee aandeelhouderschap, in de Netwerkbedrijven, door de Staat als belangrijk verder uit te werken onderdeel van de oplossing ziet, waarbij de volgende afspraken gelden.

2.2

Monitoring, ontstaan Kapitaalbehoefte en verlaging Kapitaalbehoefte

2.2.1

Partijen komen overeen dat ieder kalenderjaar na ondertekening van deze Overeenkomst, een Netwerkbedrijf op of omstreeks de datum waarop zij haar jaarrekening deponeert het initiatief zal nemen om de Staat en de overige leden van de AHC, dan wel (indien toepasselijk) het GAO, te informeren over haar op dat moment geldende financiële situatie (zoals die blijkt uit de meest recent gedeponeerde jaarrekening) en of zij een Kapitaalbehoefte voorziet die gaat ontstaan in de daaropvolgende kalenderjaren.

2.2.2

Indien bij een Netwerkbedrijf een Kapitaalbehoefte ontstaat, dient het desbetreffende Netwerkbedrijf, in nauwe samenwerking met de leden van de AHC dan wel (indien toepasselijk) het GAO, een plan van aanpak op te stellen en nadien aan de Staat te overleggen dat ingaat op de stappen die gezet zullen worden om de Kapitaalbehoefte

53101355 M 51617993 / 3

PROJECT NACHTWACHT

8

indien mogelijk te verlagen, zoals beschreven in paragraaf 4 van de Term Sheet Kapitaalbehoefte. 2.3

Toetredingsverzoek

2.3.1

Een verzoek van een Netwerkbedrijf aan de Staat om toe te treden als aandeelhouder van dat Netwerkbedrijf en daarmee aan een in dat verzoek omschreven Kapitaalstortingsbehoefte te voldoen (een Toetredingsverzoek) zal aan bepaalde procesen minimumvoorwaarden moeten voldoen om te worden meegenomen in het besluitvormingsproces van de Staat, zoals uiteengezet in deze Overeenkomst. Deze minimumvoorwaarden zullen, voor zover relevant, tevens van toepassing zijn op mogelijke vervolgstortingen nadat de Staat is toegetreden als aandeelhouder van een Netwerkbedrijf, zoals nader overeen te komen in de Participatieovereenkomst.

2.3.2

De beoordeling van ieder Toetredingsverzoek is onderhevig aan politieke goedkeuring, mandaat en dekking binnen de Rijksbegroting, hetgeen een discretionaire bevoegdheid van de Staat is.

2.3.3

De Staat zal ieder Toetredingsverzoek van een individueel Netwerkbedrijf (het Verzoekende Netwerkbedrijf) toetsen aan de criteria in Artikel 4. De Staat en het Verzoekende Netwerkbedrijf zullen zich over en weer redelijk inspannen om elkaar de informatie te verstrekken die nodig is voor deze beoordeling binnen de procesafspraken en tijdslijnen zoals opgenomen in Artikel 3.

2.3.4

De Staat zal een Toetredingsverzoek niet eerder honoreren door toetreding als aandeelhouder van het Verzoekende Netwerkbedrijf (door middel van een Kapitaalstorting), dan nadat aan de cumulatieve voorwaarden zoals opgenomen in Artikel 5.1.2 is voldaan, waarbij het op het moment van aangaan van deze Overeenkomst de intentie van de Staat is om rechtstreeks toe te treden als aandeelhouder van het Verzoekende Netwerkbedrijf.

2.4

Participatieovereenkomst

2.4.1

Indien de Staat een Toetredingsverzoek redelijkerwijs verwacht te honoreren, zullen de Staat en het Verzoekende Netwerkbedrijf, in nauwe samenwerking met de AHC dan wel (indien toepasselijk) het GAO, zich inspannen om een Participatieovereenkomst uit te onderhandelen, zoals bedoeld in Artikel 5.1.2f.

2.5

Stedin

2.5.1

Partijen erkennen dat Stedin reeds een verzoek heeft ingediend voor een Kapitaalstorting per 2023 van een bedrag ad EUR 500,000,000 (vijf honderd miljoen Euro) dat door de

53101355 M 51617993 / 3

PROJECT NACHTWACHT

9

Staat in behandeling is genomen. Dit verzoek zal enkel worden gehonoreerd indien is voldaan aan de cumulatieve voorwaarden in Artikel 5.1.2. 3

PROCESAFSPRAKEN

3.1.1

Partijen zullen er naar streven bij een Toetredingsverzoek zoveel mogelijk aan te sluiten bij het hieronder geschetste tijdspad, met uitzondering van de data genoemd onder a. en c., waarvan niet kan worden afgeweken. De hieronder aangegeven data zien op het jaar voorafgaand aan het gewenste stortingsjaar zoals opgenomen in een Toetredingsverzoek, voor zover niet anders vermeld: a.

Het Netwerkbedrijf informeert de Staat over het ontstaan van een mogelijke Kapitaalbehoefte en dient een door het Netwerkbedrijf en de AHC dan wel (indien toepasselijk) het GAO gezamenlijk gedragen plan van aanpak voor het invullen en zo mogelijk verlagen van de Kapitaalbehoefte in bij de Staat zoals beschreven in Bijlage 4 (Term Sheet Kapitaalbehoefte): vóór 1 oktober, twee jaar voorafgaand aan het gewenste stortingsjaar.

b.

Het Netwerkbedrijf informeert de Staat over het indienen van een mogelijk Toetredingsverzoek: vóór 1 februari.

c.

Zonder afbreuk te doen aan de voorkeursrechten en overige rechten van de bestaande aandeelhouders op basis van de bestaande governance, indien met in achtneming van de (beoogde) effecten van de verschillende mitigerende maatregelen zoals omschreven in het plan van aanpak zoals beschreven in Bijlage 4 (Term Sheet Kapitaalbehoefte) een Kapitaalstortingsbehoefte bestaat, dan kan het Netwerkbedrijf het Toetredingsverzoek, in nauwe samenwerking met de AHC dan wel (indien toepasselijk) het GAO (zonder dat formele goedkeuring door de AvA vereist is), indienen bij de Staat. Indienen Toetredingsverzoek door Netwerkbedrijf bij de Staat: uiterlijk 1 maart.

d.

Inrichten van een virtuele data room en beschikbaar stellen van financiële, fiscale en juridische vendor due diligence rapporten door het Netwerkbedrijf: vóór 1 april.

e.

Due diligence onderzoek door de Staat naar het Netwerkbedrijf (en de omvang van de Kapitaalbehoefte en Kapitaalstortingsbehoefte): 1 april – eind mei.

f.

Bekendmaking van het voornemen te voorzien in (een deel van) de Kapitaalstortingsbehoefte in de vorm van een voorgenomen kapitaalstorting in het Netwerkbedrijf door het kabinet, dat daartoe, volledigheidshalve, discretionair bevoegd is (de Kapitaalstorting): op Prinsjesdag.

53101355 M 51617993 / 3

PROJECT NACHTWACHT

10

Zodra het Toetredingsverzoek voldoende basis vormt voor nader overleg met de Staat en de Staat voornemens is te voorzien in een (deel van de) Kapitaalstortingsbehoefte, zal de Staat het proces zoals hieronder genoemd, te beginnen bij sub (g), verder opstarten. g.

Staatssteuntraject: voorafgaand aan besluitvorming door de Staat, waarbij de Staat het Netwerkbedrijf op de hoogte zal houden van het staatssteuntraject en het Netwerkbedrijf overeenkomstig Artikel 5.1.2c wordt geïnformeerd over de te nemen stappen.

h.

Besluitvorming door de Staat ten aanzien van een eventueel mandaat en budget na parlementaire goedkeuring: in (of omstreeks) december.

i.

Eerste concept Participatieovereenkomst door de Staat: in september, na Prinsjesdag.

j.

Onderhandelingen Participatieovereenkomst: 1 oktober (of, indien eerder, na ontvangst eerste concept Participatieovereenkomst) – 1 december.

k.

Het uitvoering geven aan de in de Participatieovereenkomst opgenomen voorwaarden om over te kunnen gaan tot het passeren van de akte van uitgifte van aandelen en het doen van de Kapitaalstorting: na ondertekening Participatieovereenkomst, afhankelijk van het verloop van de relevante democratische processen bij de Staat en aandeelhouders (doorlooptijd is naar verwachting minimaal 3 maanden).

3.1.2

In de bovenstaande indicatieve tijdslijnen zijn de deadlines van (en specificaties omtrent) de vereiste integrale politiek-bestuurlijke besluitvorming en/of goedkeuring zoals beschreven in Artikel 5.1.2d niet meegenomen.

4

VEREISTEN VOOR HET DOEN VAN EEN TOETREDINGSVERZOEK

4.1

Een Toetredingsverzoek dient aan de volgende cumulatieve voorwaarden te voldoen om te worden meegenomen in het besluitvormingsproces van de Staat, conform het bepaalde in deze Overeenkomst: a.

het Toetredingsverzoek is tijdig ingediend conform de regeling in Artikel 3.1.1a tot en met 3.1.1c;

b.

het Toetredingsverzoek bevat de vereiste informatie zoals omschreven in de Financiële Term Sheets; en

c.

de Kapitaalbehoefte en de Kapitaalstortingsbehoefte omschreven in het Toetredingsverzoek voldoen aan de eisen uit de Term Sheet Kapitaalbehoefte.

53101355 M 51617993 / 3

PROJECT NACHTWACHT

11

5

VOORWAARDEN VOOR TOETREDING

5.1

Toetreding Staat als aandeelhouder

5.1.1

Zoals omschreven in Artikel 2.3.2 en hierbij benadrukt, is de beoordeling van ieder Toetredingsverzoek onderhevig aan politieke goedkeuring, mandaat en dekking binnen de Rijksbegroting, hetgeen een discretionaire bevoegdheid van de Staat is.

5.1.2

De Staat behandelt een Toetredingsverzoek conform de daarvoor gebruikelijke budgettaire en parlementaire processen. De Staat zal niet eerder een Toetredingsverzoek honoreren door toetreding als aandeelhouder van het Verzoekende Netwerkbedrijf (door middel van een Kapitaalstorting), dan nadat aan alle cumulatieve voorwaarden uit dit Artikel 5.1.2 is voldaan: a.

budgettaire dekking is verkregen voor de Kapitaalstorting binnen de reguliere procedures voor het vaststellen van de Rijksbegroting;

b.

een mandaat is verstrekt door de ministerraad voor het onderhandelen van een Participatieovereenkomst met het Verzoekende Netwerkbedrijf;

c.

vanuit staatssteunperspectief (i) de Kapitaalstorting niet kwalificeert als staatssteun en (ii) deze (informeel) door de Staat is voorgelegd aan de Europese Commissie, waarbij de Staat het Netwerkbedrijf op de hoogte zal houden van het staatssteuntraject en wordt geïnformeerd over de te nemen stappen zodat het Netwerkbedrijf de AHCs dan wel (indien toepasselijk) het GAO zal kunnen informeren;

d.

integrale politiek-bestuurlijke besluitvorming voor de toetreding van de Staat als aandeelhouder van het Verzoekende Netwerkbedrijf heeft plaatsgevonden met inachtneming van toepasselijke wet- en regelgeving, waaronder mogelijk maar niet beperkt tot interne besluitvorming/goedkeuring van de betrokken ministers van Financiën en EZK, besluitvorming en/of goedkeuring in de ministerraad en Staten-Generaal, overleg met de Algemene Rekenkamer en het doorlopen van de voorhangprocedure als bedoeld in de Comptabiliteitswet;

e.

de Staat een due diligence onderzoek heeft laten uitvoeren en tevreden is met de uitkomsten van dat onderzoek; en

f.

de Staat en het Verzoekende Netwerkbedrijf, in nauwe samenwerking met de AHC dan wel (indien toepasselijk) het GAO, overeenstemming hebben bereikt over de inhoud van een participatieovereenkomst tussen de Staat en het Verzoekende Netwerkbedrijf, inclusief bijlagen, waaronder een wijziging van de

53101355 M 51617993 / 3

PROJECT NACHTWACHT

12

statuten en het aandeelhoudersconvenant van het Verzoekende Netwerkbedrijf, waarin uitputtend de rechten en plichten zijn vastgelegd in verband met de toetreding van de Staat als aandeelhouder, de daarbij horende Kapitaalstorting, alsmede de voorwaarden die van toepassing zullen zijn op eventuele verzoeken van het Netwerkbedrijf aan de Staat, na de Kapitaalstorting door de Staat, om aanvullende extra Kapitaalstortingen te doen (een Participatieovereenkomst). 5.1.3

Het aangaan van een Participatieovereenkomst door een Netwerkbedrijf vereist de voorafgaande goedkeuring door de AvA en RvC van het relevante Netwerkbedrijf.

5.2

Participatieovereenkomst Staat en Netwerkbedrijf

5.2.1

Een Participatieovereenkomst bevat tenminste de volgende elementen die van toepassing zijn op iedere Kapitaalstorting door de Staat als aandeelhouder: a.

vaststelling van het door de Staat te verwerven percentage in het aandelenkapitaal van het Netwerkbedrijf in de vorm van een kapitalisatietabel waaruit de belangen van iedere aandeelhouder in het aandelenkapitaal van het Netwerkbedrijf blijken na het toetreden van de Staat als aandeelhouder van het Netwerkbedrijf;

b.

een verplichting van het Netwerkbedrijf dat de Kapitaalstorting enkel ten goede komt aan de Netinvesteringen en daarmee aan de activiteiten en de investeringen ten behoeve van de Energienetwerken van de aangewezen netbeheerder;

c.

een akte van uitgifte van aandelen in het aandelenkapitaal van het Netwerkbedrijf;

d.

implementatie van de voorwaarden in de Term Sheet Governance, waaronder een statutenwijziging van het Netwerkbedrijf en een amendement van het aandeelhoudersconvenant van het Netwerkbedrijf;

e.

de eisen uit de Financiële Term Sheets bij deze Overeenkomst worden, voor zover relevant geacht door de Staat, het betreffende Netwerkbedrijf en de betreffende AHC dan wel (indien toepasselijk) het GAO, integraal opgenomen (en waar nodig nader uitgewerkt) in de Participatieovereenkomst en zullen, voor zover relevant, mede van toepassing zijn op eventuele vervolgverzoeken van het Netwerkbedrijf om additionele Kapitaalstortingen, inclusief bijbehorende rapportageverplichtingen;

f.

de voorwaarden om tot het passeren van de akte van uitgifte van aandelen en de Kapitaalstorting over te gaan, waaronder in ieder geval begrepen:

53101355 M 51617993 / 3

PROJECT NACHTWACHT

13

i.

ii.

iii.

positief advies van de ondernemingsraad van het Netwerkbedrijf, voor zover vereist, in verband met het toetreden van de Staat als aandeelhouder van het Netwerkbedrijf; goedkeuring door de AvA en RvC van het Netwerkbedrijf ten aanzien van het toetreden van de Staat als aandeelhouder van het Netwerkbedrijf, inclusief de vereiste besluitvorming om uitvoering te geven aan deze toetreding; andere (publiekrechtelijke) goedkeuringen en/of het staatssteun traject;

g.

relevante interim convenanten;

h.

relevante en marktconforme garanties en fiscale vrijwaring; en

i.

een inspanningsverplichting voor het Netwerkbedrijf om op verzoek van de Staat met de overige Netwerkbedrijven samen te werken om op een efficiënte manier de energietransitie te bevorderen.

6

LOOPTIJD

6.1

Deze Overeenkomst wordt aangegaan voor bepaalde tijd op de Ondertekendatum en eindigt van rechtswege en zonder dat kennisgeving is vereist: a. ten aanzien van een Netwerkbedrijf dat een Participatieovereenkomst heeft gesloten met de Staat, op de datum van inwerkingtreding van die Participatieovereenkomst; b. ten aanzien van alle Partijen, op de datum dat alle Netwerkbedrijven een Participatieovereenkomst hebben gesloten met de Staat; c. ten aanzien van alle Partijen, op 31 december 2036, 24:00 uur (MET), waarbij Partijen deze Overeenkomst in overleg kunnen verlengen indien een Netwerkbedrijf op dat moment redelijkerwijs verwacht een Kapitaalbehoefte te krijgen in de periode tot 31 december 2047; d. Indien alle Partijen schriftelijk instemmen, kunnen Partijen overeenkomen deze Overeenkomst te beëindigen.

7

GEHEIMHOUDING

7.1

Geheimhoudingsverplichting

7.1.1

Partijen erkennen dat deze Overeenkomst openbaargemaakt kan worden.

7.1.2

Behoudens het bepaalde in Artikel 7.1.1 alsmede Artikel 7.1.3, verbindt iedere Partij zich ertoe om alle informatie die zij heeft ontvangen of verkregen als gevolg van het aangaan of uitvoeren van deze Overeenkomst te behandelen als strikt vertrouwelijk en deze

53101355 M 51617993 / 3

PROJECT NACHTWACHT

14

informatie niet publiek te maken of te gebruiken, voor zover die informatie betrekking heeft op: a.

de inhoud van de onderhandelingen met betrekking tot deze Overeenkomst of enig document waarnaar in deze Overeenkomst wordt verwezen of welke is aangegaan krachtens of in verband met deze Overeenkomst;

b.

de aandeelhouders van de Netwerkbedrijven; of

c.

een Netwerkbedrijf, groepsmaatschappijen,

haar

bedrijfsactiviteiten

of

die

van

haar

a tot en met c hierboven worden hierna tezamen aangeduid als Vertrouwelijke Informatie. 7.1.3

Artikel 7.1.2 geldt niet voor publieke bekendmaking van Vertrouwelijke Informatie: a.

voor zover bekendmaking voortvloeit uit geschreven en/of ongeschreven (publieke) verantwoordingsverplichtingen, op grond waarvan de Staat of de aandeelhouders van de Netwerkbedrijven zijn gehouden tot het verstrekken van inlichtingen aan het parlement, provinciale staten, gemeenteraden, de algemene of lokale rekenkamers of andere organen van de Staat of de aandeelhouders van de Netwerkbedrijven;

b.

voor zover bekendmaking vereist is of wordt door het Recht, regels van een effectenbeurs of door een Autoriteit of andere autoriteit met bevoegdheden die van toepassing zijn of worden op de Staat, de Netwerkbedrijven en/of de aandeelhouders van de Netwerkbedrijven, ongeacht of deze regels kracht van wet hebben maar in dat geval slechts na raadpleging van de andere betrokkenen (onder de Staat, de Netwerkbedrijven en/of de AHCs dan wel (indien toepasselijk) het GAO), al naargelang het geval, over het tijdstip en de inhoud van de bekendmaking, voor zover die raadpleging praktisch mogelijk is en toegestaan krachtens het Recht;

c.

voor zover bekendmaking vereist is in verband met het proces voor de benodigde goedkeuring van enige rechtshandeling die voortvloeit uit deze Overeenkomst door de Staat en/of de Netwerkbedrijven;

d.

voor zover die bekendmaking of het gebruik van die informatie vereist is in verband met het uitoefenen van rechten of rechtsmiddelen uit hoofde van of in verband met deze Overeenkomst;

53101355 M 51617993 / 3

PROJECT NACHTWACHT

15

e.

aan en tussen de professionele adviseurs, vertegenwoordigers of accountants van Partijen, de aandeelhouders van de Netwerkbedrijven en de centrale ondernemingsraad van de Netwerkbedrijven, mits die bekendmaking redelijkerwijs noodzakelijk is in verband met hun opdracht en aan hen een gebruikelijke vertrouwelijkheidsverplichting is of wordt opgelegd;

f.

aan Kredietbeoordelingsbureaus, mits die bekendmaking plaatsvindt met inachtneming van dezelfde vertrouwelijkheidswaarborgen waaronder het betreffende Netwerkbedrijf in de normale gang van zaken informatie deelt met het betreffende Kredietbeoordelingsbureau; en

g.

voor zover die informatie op of na de Ondertekendatum openbaar is geworden anders dan door onrechtmatige openbaarmaking waarvan de betrokken Partij op het moment van openbaarmaking wist of redelijkerwijs had kunnen weten dat deze onrechtmatig was.

8

DIVERSEN

8.1

Bindend effect Deze Overeenkomst zal niet bindend zijn en derhalve niet rechtens afdwingbaar totdat alle Partijen deze Overeenkomst rechtsgeldig hebben ondertekend.

8.2

Gehele Overeenkomst Deze Overeenkomst vormt de gehele overeenstemming tussen Partijen en vervangt alle eerdere mondelinge of schriftelijke overeenkomsten, verbintenissen en regelingen tussen Partijen, voor zover die op enige manier betrekking hebben op het onderwerp van deze Overeenkomst.

8.3

Overdracht Geen van Partijen heeft het recht om deze Overeenkomst (contractsoverneming) of een of meer van haar rechten krachtens deze Overeenkomst in het geheel of gedeeltelijk over te dragen zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de andere Partij of Partijen, al naargelang het geval.

8.4

Ongeldige bepalingen Ingeval een bepaling van deze Overeenkomst (in zijn geheel of gedeeltelijk) nietig of niet afdwingbaar is, blijft de rest van deze Overeenkomst van kracht voor zover, gegeven de strekking en het doel van deze Overeenkomst, die rest niet onverbrekelijk verbonden is met de nietige of niet afdwingbare bepaling. Partijen zullen hun uiterste best doen om

53101355 M 51617993 / 3

PROJECT NACHTWACHT

16

overeenstemming te bereiken over een nieuwe bepaling die, gegeven de strekking en het doel van deze Overeenkomst, zo weinig mogelijk afwijkt van de nietige of niet afdwingbare bepaling. 8.5

Wijziging Wijzigingen in deze Overeenkomst hebben geen rechtskracht tenzij en totdat deze schriftelijk zijn vastgelegd en door alle Partijen zijn ondertekend. Ondertekening vindt pas plaats nadat ieder Netwerkbedrijf voorafgaande goedkeuring heeft verkregen van de algemene vergadering van aandeelhouders voor het wijzigen van deze Overeenkomst.

8.6

Kosten Tenzij in deze Overeenkomst anders is bepaald, draagt iedere Partij haar eigen kosten in verband met de voorbereiding, onderhandeling en ondertekening van deze Overeenkomst.

8.7

Geen stilzwijgende afstand van recht; geen rechtsverwerking

8.7.1

Afstand van recht in verband met deze Overeenkomst kan slechts geschieden door een daartoe strekkende schriftelijke kennisgeving.

8.7.2

Indien een Partij haar rechten uit hoofde van deze Overeenkomst niet uitoefent (daaronder begrepen verlenging van de termijn waarbinnen een andere Partij haar verbintenissen uit hoofde van deze Overeenkomst dient uit te voeren) mag dit niet worden opgevat als rechtsverwerking. De rechten van een Partij krachtens deze Overeenkomst mogen zo vaak als nodig worden uitgeoefend en zijn cumulatief ten opzichte van en doen geen afbreuk aan, rechten en rechtsmiddelen die een Partij krachtens het Recht toekomen.

8.8

Geen ontbinding of vernietiging

8.8.1

Partijen doen hierbij afstand van hun rechten uit hoofde van artikelen 6:265 tot en met 6:272 BW om deze Overeenkomst, in het geheel of gedeeltelijk, te ontbinden of in rechte daarvan ontbinding te vorderen.

8.8.2

Voor zover toegestaan krachtens het Recht doet ieder van Partijen hierbij afstand van hun rechten uit hoofde van artikelen 6:228 en 6:230 BW om deze Overeenkomst, in het geheel of gedeeltelijk, te vernietigen op grond van dwaling, of daarvan in rechte vernietiging of wijziging te vorderen.

53101355 M 51617993 / 3

PROJECT NACHTWACHT

17

8.9

Kennisgevingen

8.9.1

Alle kennisgevingen, verzoeken, goedkeuringen en andere correspondentie krachtens of anderszins in verband met deze Overeenkomst dient schriftelijk te geschieden en ter hand te worden gesteld, aangetekend te worden verstuurd of verzonden te worden als e-mail naar het betreffende e-mailadres overeenkomstig Artikel 8.9.2. Verzending per koerier zal hebben te gelden als terhandstelling.

8.9.2

Kennisgevingen, verzoeken, goedkeuringen of andere correspondentie krachtens of anderszins in verband met deze Overeenkomst dienen geadresseerd te worden aan de adressen van Partijen zoals uiteengezet in deze Overeenkomst of aan zulk ander adres waar de betreffende Partij voor dat doel kennis van geeft aan de andere Partijen in overeenstemming met de bepalingen van dit Artikel 8.9 (Kennisgevingen).

8.9.3

Tenzij anders overeengekomen, worden kennisgevingen gedaan op de volgende (mail)adressen: a.

Staat Ministerie van Financiën Korte Voorhout 7 Postbus 20201 2500 EE Den Haag E-mail:

b.

Alliander Alliander N.V. t.n.v. Utrechtseweg 68 6812 AH Arnhem Email: en met een kopie aan: Allen & Overy LLP Apollolaan 15 1077 AB Amsterdam t.n.v. email:

c.

Enexis Enexis Holding N.V.

53101355 M 51617993 / 3

PROJECT NACHTWACHT

18

t.n.v. Magistratenlaan 116 5223 MB 's-Hertogenbosch email: en met een kopie aan: De Brauw Blackstone Westbroek N.V. Claude Debussylaan 80 1082 MD Amsterdam t.n.v. email: d.

Stedin Stedin Holding N.V. t.n.v. Blaak 8 3011 TA Rotterdam Email: en met een kopie aan: Stek Advocaten B.V. Leidseplein 29 1017 PS Amsterdam t.n.v. email:

8.9.4

Een kennisgeving, verzoek, goedkeuring of andere correspondentie krachtens of anderszins in verband met deze Overeenkomst zal voor doeleinden van deze Overeenkomst enkel geldig zijn mits een ontvangstbewijs verkregen is.

8.9.5

De bepalingen van dit Artikel 8.9 (Kennisgevingen) zijn niet van toepassing op de betekening van documenten met het oog op een juridische procedure.

8.10

Ondertekening in delen Deze Overeenkomst kan in delen worden ondertekend. Dit heeft hetzelfde effect als wanneer de handtekeningen op de verschillende exemplaren waren gezet op een en hetzelfde exemplaar van deze Overeenkomst.

53101355 M 51617993 / 3

PROJECT NACHTWACHT

19

9

TOEPASSELIJK RECHT EN GESCHILLEN

9.1

Toepasselijk Recht Deze Overeenkomst en alle overige documenten die krachtens of in verband met deze Overeenkomst worden aangegaan, zullen uitsluitend worden beheerst door en uitgelegd in overeenstemming met Nederlands Recht.

9.2

Geschillen Partijen komen overeen dat alle geschillen in verband met deze Overeenkomst en alle overige documenten die krachtens of in verband met deze Overeenkomst worden aangegaan, met inbegrip van enig geschil ten aanzien van de geldigheid van deze Overeenkomst of deze bepaling, de bevoegdheid van het scheidsgerecht of de vatbaarheid van het geschil voor arbitrage, bindend zullen worden beslecht overeenkomstig het arbitrage reglement van het Nederlandse Arbitrage Instituut (het NAI), zoals dit van kracht is op het moment dat de arbitrage aanhangig wordt gemaakt. a.

De procedure zal worden gevoerd en alle documenten zullen aan de arbiters worden overgelegd in de Nederlandse taal.

b.

De plaats van arbitrage zal Den Haag zijn. Zittingen zullen plaatsvinden in Den Haag, tenzij anders overeengekomen.

c.

Het scheidsgerecht zal bestaan uit 3 (drie) arbiters. De Staat en het betreffende Netwerkbedrijf zullen ieder 1 (een) arbiter benoemen en het NAI zal de derde arbiter benoemen die tevens de voorzitter van het scheidsgerecht zal zijn en die een Nederlands advocaat dient te zijn. Indien de eisende Partij niet binnen 30 (dertig) dagen na de datum van haar arbitrageaanvraag of de gedaagde Partij niet binnen 30 (dertig) dagen na de datum van de benoeming van de arbiter van de eisende partij een arbiter heeft benoemd, dan zal die arbiter door het NAI worden benoemd.

d.

Samenvoeging van arbitrale gedingen als bedoeld in artikel 1046 van het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering is uitgesloten, tenzij anders overeengekomen.

e.

Het scheidsgerecht beslist naar de regelen des rechts.

f.

Het scheidsgerecht zal zorg dragen voor een proportionele en efficiënte wijze van bewijsvergaring, zo nodig met inachtneming van de standpunten van de Partijen.

g.

Het is Partijen toegestaan om de strekking van het vonnis te delen voor zover

53101355 M 51617993 / 3

PROJECT NACHTWACHT

20

vereist is op basis van geschreven en/of ongeschreven (publieke) verantwoordingsverplichtingen, op grond waarvan de Staat of de aandeelhouders van de Netwerkbedrijven zijn gehouden tot het verstrekken van inlichtingen aan het parlement, provinciale staten, gemeenteraden, de algemene of lokale rekenkamers of andere organen van de Staat of de aandeelhouders van de Netwerkbedrijven. [RESTANT VAN PAGINA OPZETTELIJK BLANCO GELATEN]

53101355 M 51617993 / 3

PROJECT NACHTWACHT

21

Deze Overeenkomst is aangegaan op de datum die aan het begin van deze Overeenkomst staat vermeld.

De Nederlandse Staat

___________________________ Naam: Titel: Directeur Financieringen

Alliander N.V.

__________________________ NNaam: Titel: Bestuurder / zelfstandig bevoegd

________________________________ Naam: Titel: Bestuurder / zelfstandig bevoegd

Enexis

__________________________ NNaam: Titel: Bestuurder / zelfstandig bevoegd

___________________________ Naam: Titel: Bestuurder / zelfstandig bevoegd

Stedin

__________________________ NNaam: Titel: Bestuurder / zelfstandig bevoegd

53101355 M 51617993 / 3

__________________________ Naam: Titel: Bestuurder / zelfstandig bevoegd

PROJECT NACHTWACHT

22

Bijlage 1.

DEFINITIES EN INTERPRETATIE

DEEL 1: DEFINITIES De volgende met een hoofdletter geschreven woorden en uitdrukkingen in deze Overeenkomst hebben de volgende betekenis: AHC

aandeelhouderscommissie

Autoriteit

een supranationaal, nationaal, provinciaal, gemeentelijk of ander met overheidsgezag bekleed orgaan dan wel een bevoegde rechter (alsmede een onderdeel daarvan) of een quasi-overheidsinstantie of privaat orgaan dat toezichtrechtelijke, fiscale, douane of andere (quasi)overheidsbevoegdheden uitoefent, met inbegrip van de Europese Unie

AvA

algemene vergadering van aandeelhouders

BW

het Burgerlijk Wetboek

CvA

commissie van aandeelhouders

Energienetwerken

heeft de betekenis die daaraan wordt gegeven in overweging B. van deze Overeenkomst

Financiële Term Sheets

de Term Sheet Waardering en prijsbepaling in Bijlage 3 en de Term Sheet Kapitaalbehoefte in Bijlage 4

Financiële Uitgangspunten

heeft de betekenis die daaraan wordt gegeven in de Term Sheet Governance in Bijlage 2

Financieringsplan

heeft de betekenis die daaraan wordt gegeven in de Term Sheet Governance in Bijlage 2

GAO

Grootaandeelhoudersoverleg

Kamerbrief

heeft de betekenis die daaraan wordt gegeven in overweging E. van deze Overeenkomst

Kapitaalbehoefte

heeft de betekenis die daaraan wordt gegeven in overweging D. van deze Overeenkomst

Kapitaalstorting

heeft de betekenis die daaraan wordt gegeven in Artikel 3.1.1f van deze Overeenkomst

53101355 M 51617993 / 3

PROJECT NACHTWACHT

23

Kapitaalstortingsbehoefte

heeft de betekenis die daaraan wordt gegeven in overweging F. van deze Overeenkomst

Lange Investeringsplan

heeft de betekenis die daaraan wordt gegeven in Bijlage 2 van deze Overeenkomst (Term Sheet Governance)

Termijn

MET

Midden-Europese Tijd

NAI

heeft de betekenis die daaraan wordt gegeven in Artikel 9.2 (Geschillen) van deze Overeenkomst

Netinvesteringen

investeringen in Energienetwerken, met dien verstande dat: (a) ten tijde van ondertekening van deze Overeenkomst investeringen in warmtenetten hier niet onder zijn begrepen, voor deze investeringen geldt de bestaande governance en na toetreding van de Staat geldt hiervoor de procedure zoals beschreven in paragraaf 4.3 van de Term Sheet Governance; (b) rondom de inwerkingtreding van de Wet collectieve warmtevoorziening Partijen tezamen met de AHC dan wel (indien van toepassing) het GAO in overleg treden over de gevolgen daarvan voor deze Overeenkomst (inclusief de definitie van Energienetwerk en Netinvesteringen). Indien en voor zover het Netwerkbedrijf, dan wel de onder het Netwerkbedrijf vallende netbeheerder, alsdan of op een ander moment wettelijk verplicht wordt taken met betrekking tot warmte uit te voeren (vergelijkbaar met huidige verplichtingen m.b.t.

elektriciteit en gas), dan worden de warmtenetten waarvoor deze taken gelden automatisch als 'Energienetwerk' aangemerkt en de investeringen daarin als 'Netinvestering' voor de toepassing van deze Overeenkomst en de Participatieovereenkomst, met de kanttekening dat voor uitbreiding met warmtenetten mogelijk opnieuw een staatssteuntraject moet worden doorlopen; en (c) onverlet de bepalingen in sub (a) en (b) hierboven, geldt dat de Staat, het betreffende Netwerkbedrijf en de AvA van het betreffende Netwerkbedrijf gezamenlijk kunnen besluiten om (in privaatrechtelijke zin) de Overeenkomst conform Artikel 8.5 aan te passen door investeringen in

53101355 M 51617993 / 3

PROJECT NACHTWACHT

24

warmtenetten voor de toepassing van deze Overeenkomst en de Participatieovereenkomst te kwalificeren als ‘Energienetwerk’ en ‘Netinvesteringen’, met de kanttekening dat voor uitbreiding met warmtenetten mogelijk opnieuw een staatssteuntraject moet worden doorlopen. Deze bepaling bevat geen verplichting voor enige Partij (of aandeelhouders van de Netwerkbedrijven) om een dergelijk besluit ten aanzien van warmtenetten te nemen maar bevat ook geen beperking voor de Staat om zelfstandig te besluiten om middels wet- en regelgeving te bepalen dat het beheer van warmtenetten een wettelijke taak wordt van netbeheerders of Netwerkbedrijven. Netwerkbedrijven

Alliander, Enexis en Stedin (zoals opgenomen in de introductie van deze Overeenkomst)

Ondertekendatum

de dag waarop de Partijen deze Overeenkomst hebben ondertekend

Overeenkomst

deze overeenkomst tussen de Partijen, met inbegrip van alle Bijlagen en Annexen

Participatieovereenkomst

heeft de betekenis die daaraan wordt gegeven in Artikel 5.1.2f van deze Overeenkomst

Partijen

de Staat en de Netwerkbedrijven, en Partij betekent een van hen of de betreffende partij, al naargelang de context vereist

Recht

alle toepasselijke richtlijnen, wetten, verdragen, besluiten, beschikkingen, bevelen, regels, verordeningen, codes, vonnissen, arresten of decreten of andere vereisten van een Autoriteit

RvB

raad van bestuur

RvC

raad van commissarissen

Staat

heeft de betekenis die daaraan wordt gegeven in de preambule van deze Overeenkomst

Toetredingsverzoek

heeft de betekenis die daaraan wordt gegeven in Artikel 2.3.1 van deze Overeenkomst

53101355 M 51617993 / 3

PROJECT NACHTWACHT

25

Vertrouwelijke Informatie

heeft de betekenis die daaraan wordt gegeven in Artikel 7.1.2 van deze Overeenkomst

Verzoekende Netwerkbedrijf

heeft de betekenis die daaraan wordt gegeven in Artikel 2.3.3 van deze Overeenkomst

Werkdag

een dag, niet zijnde een zaterdag, zondag of een krachtens artikel 3 van de Algemene Termijnenwet algemeen erkende feestdag in Nederland

53101355 M 51617993 / 3

PROJECT NACHTWACHT

26

DEEL 2: FINANCIËLE DEFINITIES De volgende met een hoofdletter geschreven woorden en uitdrukkingen in de Financiële Term Sheets (en waar relevant deze Overeenkomst) hebben de volgende betekenis: Aandeelhouders

heeft de betekenis die daaraan wordt gegeven in Bijlage 3 van deze Overeenkomst (Term Sheet Waardering en prijsbepaling)

Credit Rating

de kredietkwaliteitstrap van een Netwerkbedrijf zoals van tijd tot tijd bepaald door een Kredietbeoordelingsbureau voor dat Netwerkbedrijf

Emissie

heeft de betekenis die daaraan wordt gegeven in Bijlage 3 van deze Overeenkomst (Term Sheet Waardering en prijsbepaling)

Emissie Prijs

heeft de betekenis die daaraan wordt gegeven in Bijlage 3 van deze Overeenkomst (Term Sheet Waardering en prijsbepaling)

Financiële Prognose

de financiële prognose van het Verzoekende Netwerkbedrijf voor de waardering van het Verzoekende Netwerkbedrijf, aan te leveren door het Verzoekende Netwerkbedrijf volgens de tab 'Prognose' van het template Bijlage 5 (Template Financiële Prognose Kapitaalbehoefte) en andere relevante informatie

Financiële Kapitaalbehoefte

Fitch

Prognose de financiële prognose van het Verzoekende Netwerkbedrijf voor het vaststellen van de Kapitaalbehoefte en Kapitaalstortingsbehoefte, aan te leveren door het Verzoekende Netwerkbedrijf volgens de tab 'Prognose' van het template in Bijlage 5 (Template Financiële Prognose Kapitaalbehoefte) en andere relevante informatie in overeenstemming met Bijlage 4 (Term Sheet Kapitaalbehoefte) Fitch Ratings

Funds from Operations (FFO) heeft de betekenis die daaraan wordt gegeven door het Maatgevende Kredietbeoordelingsbureau

53101355 M 51617993 / 3

PROJECT NACHTWACHT

27

GAW

heeft de betekenis die daaraan wordt gegeven in Bijlage 3 van deze Overeenkomst (Term Sheet Waardering en prijsbepaling)

Kredietbeoordelingsbureau

een bureau dat kredietbeoordelingen opstelt, waarbij de door Partijen erkende kredietbeoordelingsbureaus Fitch, Moody's en S&P zijn

Leidende Ratio('s)

de meest recente door het Maatgevende Kredietbeoordelingsbureau gehanteerde ratio('s) ter bepaling van de Minimale Credit Rating van een Netwerkbedrijf waarbij Partijen erkennen dat: (i) op het moment dat Partijen een onderhandelingsakkoord bereiken ten aanzien van deze Overeenkomst is de Leidende Ratio FFO / Netto Schuld minimaal 11% voor de middellange termijn zoals gehanteerd door het Maatgevend Kredietbeoordelingsbureau en (ii) deze ratio's aan verandering onderhevig kunnen zijn, indien een Kredietbeoordelingsbureau zijn methodologie aanpast

Maatgevende Kredietbeoordelingsbureau

het Kredietbeoordelingsbureau dat door de Staat wordt bepaald op basis van de op dat moment meest stringente Credit Rating die van toepassing is op een Netwerkbedrijf, waarbij Partijen erkennen dat (i) op het moment dat Partijen een onderhandelingsakkoord bereiken ten aanzien van deze Overeenkomst, het Maatgevende Kredietbeoordelingsbureau S&P is en (ii) dat dit kan wijzigen indien S&P niet meer de meest stringente Credit Rating hanteert die bepalend is voor de toegang tot een efficiënte kapitaalmarkt van het betreffende Netwerkbedrijf of indien S&P naar het oordeel van de Staat niet meer toereikend is voor de berekening van de Kapitaalbehoefte van een Netwerkbedrijf

Minimale Credit Rating

de Credit Rating die door de Staat in lijn met de Nota Deelnemingenbeleid Rijksoverheid 2022 benodigd wordt geacht voor een Netwerkbedrijf om toegang tot de kapitaalmarkten te behouden tegen maatschappelijk acceptabele kosten, waarbij de Minimale Credit Rating op het moment dat Partijen een onderhandelingsakkoord bereiken ten aanzien van deze Overeenkomst een zogenaamde A minus rating van S&P en (indien van toepassing) een A3 rating van Moody's is

53101355 M 51617993 / 3

PROJECT NACHTWACHT

28

Moody's

Moody's Investors Service

Netto Schuld

heeft de betekenis die daaraan wordt gegeven door het Maatgevende Kredietbeoordelingsbureau

Onafhankelijke Waarderingsspecialist

heeft de betekenis die daaraan wordt gegeven in Bijlage 3 (Term Sheet Waardering en prijsbepaling) van deze Overeenkomst

SO

heeft de betekenis die daaraan wordt gegeven in Bijlage 3 van deze Overeenkomst (Term Sheet Waardering en prijsbepaling)

S&P

Standard & Poor's Rating Services

Voorgestelde Emissie Prijzen

heeft de betekenis die daaraan wordt gegeven in Bijlage 3 van deze Overeenkomst (Term Sheet Waardering en prijsbepaling)

Waarderingen

heeft de betekenis die daaraan wordt gegeven in Bijlage 3 van deze Overeenkomst (Term Sheet Waardering en prijsbepaling)

53101355 M 51617993 / 3

PROJECT NACHTWACHT

29

DEEL 3: INTERPRETATIE Voor doeleinden van deze Overeenkomst: a.

Geslacht en meervoud Woorden die het enkelvoud aangeven zullen tevens het meervoud omvatten en omgekeerd, tenzij uitdrukkelijk anders is bepaald. Woorden die duiden op een geslacht kunnen ook duiden op een ander geslacht.

b.

Verwijzingen naar inclusief Woorden zoals "inclusief", "met inbegrip van" en "omvatten" worden gebruikt om aan te geven dat de aldus opgesomde zaken of aangelegenheden niet een limitatieve opsomming van alle bedoelde zaken of aangelegenheden zijn, tenzij uitdrukkelijk anders is bepaald.

c.

Kopjes De kopjes in deze Overeenkomst zijn opgenomen ten behoeve van de overzichtelijkheid en voor verwijzing, maar dienen niet voor de uitleg van deze Overeenkomst.

d.

Overwegingen, Artikelen, Paragrafen en Bijlagen Een verwijzing in deze Overeenkomst naar een: i. ii. iii. iv.

Overweging is naar de betreffende overweging van deze Overeenkomst; Artikel is naar het betreffende artikel (inclusief sub-artikelen) van deze Overeenkomst; Paragraaf is naar de betreffende paragraaf in een Bijlage of Annex bij deze Overeenkomst; en Bijlage is naar de betreffende bijlage bij deze Overeenkomst;

e.

Dagen Waar in deze Overeenkomst naar een periode van een aantal dagen wordt verwezen, dient die periode (tenzij uitdrukkelijk anders is bepaald) te worden berekend uitgezonderd de eerste en met inbegrip van de laatste dag, tenzij de laatste dag niet op een Werkdag valt in welke geval de laatste dag de eerstvolgende Werkdag is.

f.

Contra proferentem Geen bepaling van deze Overeenkomst zal ten nadele van een Partij worden uitgelegd uitsluitend vanwege het feit dat die Partij verantwoordelijk was voor het opstellen van die betreffende bepaling. Partijen erkennen dat vertegenwoordigers van beide Partijen hebben meegeschreven aan en onderhandeld over deze Overeenkomst.

g.

Documenten Verwijzingen naar documenten worden geacht te verwijzen naar die documenten zoals gewijzigd of aangevuld (anders dan door schending van de bepalingen van deze Overeenkomst) van tijd tot tijd.

h.

Redelijke inspanning Ingeval een verplichting wordt gekwalificeerd of omschreven met verwijzing naar de woorden "redelijk inspannen", "naar redelijkheid inspannen", "zich tot

53101355 M 51617993 / 3

PROJECT NACHTWACHT

30

het uiterste inspannen", "uiterste best doen" of woorden van gelijke strekking, dan wordt bedoeld de inspanningen die een persoon, die graag een resultaat wenst te bereiken, in vergelijkbare omstandigheden zou ondernemen om het ertoe te leiden dat dat resultaat zo spoedig mogelijk zal worden bereikt, daarbij rekening houdend met onder andere: (i) de prijs, het financieel belang en andere voorwaarden van de verplichting, (ii) de aan de inspanningen verbonden risico's om het verwachte resultaat te bereiken, en (iii) het vermogen van een onafhankelijke persoon om de nakoming van de verplichting te beïnvloeden.

53101355 M 51617993 / 3

PROJECT NACHTWACHT

31

Bijlage 2. 1.

TERM SHEET GOVERNANCE

Algemeen

Het aangaan van een Participatieovereenkomst met de Netwerkbedrijven heeft als doel om publieke belangen met betrekking tot het Nederlandse energiebeleid te borgen. Dat energiebeleid kent drie pijlers: betrouwbaarheid, betaalbaarheid en duurzaamheid. De Nota Deelnemingenbeleid Rijksoverheid 2022 geldt hierbij als uitgangspunt. De borging van de publieke belangen via het aandeelhouderschap staat hierin centraal. Het sturen op goed ondernemingsbestuur en het behoud van maatschappelijk kapitaal is onlosmakelijk met de rol van de Staat als aandeelhouder verbonden. Deze Term Sheet Governance bevat een overzicht van de zeggenschap die de Staat op dit moment nodig acht om deze doelen te bereiken. Indien het belang van de Staat in een Netwerkbedrijf boven de 30% stijgt, zal een gezamenlijke evaluatie met het betreffende Netwerkbedrijf en diens AHC dan wel (indien van toepassing) GAO plaatsvinden ten aanzien van de governance zoals voorzien in deze Term Sheet Governance, en voor zover de Staat betreft in relatie tot het dan geldende deelnemingenbeleid. 1.1.

Bijzondere besluitvormingspro cedure

Waar in deze Term Sheet Governance wordt gesproken over de bijzondere besluitvormingsprocedure, geldt het hieronder uiteengezette besluitvormingsproces en het daarbij behorende tijdspad. De vetohouders zijn de Staat en/of een coalitie van aandeelhouders van een Netwerkbedrijf, zoals nader bepaald in deze Term Sheet Governance. De RvB kan besluiten om een verkort tijdspad te hanteren indien de urgentie van een situatie in een voorkomend geval daar om vraagt. Stap

Inhoud

0

RvB communiceert voorgenomen besluit aan AHC/GOA*

1

Consultatie in de AHC/GAO

1A

Afweging inzet validatie / expert review door de AHC/GAO

2

Gemotiveerd voorgenomen besluit start bijzondere besluitvormingsprocedure door vetohouder(s) Heroverweging RvB* Bij heroverweging/aanpassing voorgenomen besluit → Terug naar stap 0 Bij vasthouden aan voorgenomen besluit → Door naar stap 4 Gesprek met RvB, RvC met vetohouder(s) en voorzitter AHC/GAO Heroverweging RvB* Bij heroverweging/aanpassing voorgenomen besluit → Terug naar stap 0 Bij vasthouden aan voorgenomen besluit → Door naar stap 6 Indien van toepassing: Besluit inzet vetorecht door vetohouder(s) Inzet vetorecht → besluit RvB gaat niet door of niet door naar de AvA Geen inzet vetorecht → besluit RvB kan worden genomen of worden voorgelegd aan de AvA. Besluit inzet vetorecht door de Staat wordt conform de gebruikelijke procedures voorgelegd aan de Minister van Financiën, waarbij in het kader van

3

4 5

6

53101355 M 51617993 / 3

Planning (vanaf datum RvBbesluit) 2 weken tot bespreking in AHC/GAO Afronding bespreking in AHC/GAO na max 5 weken 7 weken 9 weken

10 weken 11 weken

12 weken

PROJECT NACHTWACHT

32

investeringen het ministerie van Economische Zaken en Klimaat wordt geconsulteerd.

7

Bespreking / toelichting besluit inzet vetorecht in AHC/GAO

13 weken

* Waar relevant of vereist neemt de RvB (voorgenomen) besluiten slechts na consultatie met of goedkeuring van de RvC. Waar vereist neemt de RvB (voorgenomen) besluiten na advies of instemming van de ondernemingsraad. 1.2.

Wijziging statuten, convenanten en andere regelementen en ontbinding

Besluiten tot wijziging van de statuten, convenanten en andere reglementen van het Netwerkbedrijf, indien en voor zover die wijzigingen zouden aanbrengen in de afspraken die met de Staat zullen worden gemaakt in deze Overeenkomst en/of de Participatieovereenkomst (of de strekking daarvan), alsmede een besluit tot ontbinding van de vennootschap, kunnen door de AvA slechts worden genomen na voorafgaande goedkeuring van de Staat.

1.3.

Aandeelhouderscommissie

De Staat neemt zitting in de AHC, dan wel (indien toepasselijk) het GAO en de CvA van het Netwerkbedrijf. Indien het Netwerkbedrijf over deze organen beschikt, maar deze niet zijn opgenomen in de statuten, zullen de aandeelhouders van het betreffende Netwerkbedrijf samen met het betreffende Netwerkbedrijf zorgen dat deze organen en de hun toekomende informatie-, consultatie-, advies- en/of goedkeuringsrechten een statutaire basis krijgen voor zover juridisch mogelijk.

1.4.

Informatierecht

Er zal tweemaal per jaar overleg worden gevoerd tussen de Staat, de overige leden van de AHC dan wel (indien toepasselijk) het GAO, de voorzitter van de RvC en de voorzitter van de auditcommissie (al dan niet met één of meer overige leden van de RvC) over alle materiële onderwerpen die voor het specifieke Netwerkbedrijf op dat moment spelen. Daarnaast zal ieder halfjaar een bespreking plaatsvinden tussen de Staat, de overige leden van de AHC dan wel (indien toepasselijk) het GAO, en een delegatie van de RvB, waaronder in ieder geval de CFO, waarin de RvB de halfjaarcijfers van het Netwerkbedrijf zal toelichten en vragen kunnen worden beantwoord. Tevens worden eenmaal per jaar aan de AHC dan wel (indien toepasselijk), het GAO de prognoses (inclusief het Lange Termijn Investeringsplan en Financieringsplan) toegelicht, zie ook de paragrafen 2.2 en 4.2 hierna.