Bijlage 1. Visiedocument Samen op koers! Voor een Gezond en Veerkrachtig Krimpen

Beleidsnota’s • Inclusie, nog op te stellen • Bestaanszekerheid 2025-202923

30

6.3 Kansengelijkheid Iedereen evenveel kans Kansengelijkheid betekent dat iedereen, ongeacht hun achtergrond, gender, leeftijd, sociaaleconomische status, seksuele voorkeur, etniciteit, of andere kenmerken, gelijke toegang heeft tot kansen en middelen die nodig zijn om te slagen in het leven. In Krimpen aan den IJssel mag iedereen er zijn en bieden we iedereen een eerlijke kans om binnen de eigen mogelijkheden mee te kunnen doen. 1. We werken met elkaar aan een inclusieve gemeente We zorgen ervoor dat we gebruik maken van meer verschillende perspectieven in ons handelen. Zo bevorderen de inzet van ervaringsdeskundigheid, innovatie en creativiteit. Maar vooral borgen we ook dat inwoners volledig mee kunnen doen in de samenleving. Dit zorgt voor een groter gevoel van eigenwaarde en versterkt de mentale gezondheid van onze inwoners. We zorgen voor een goede toegankelijke gemeente. We geven zelf het goede voorbeeld richting inwoners en ondernemers. 2. We dragen zorg voor passende en toegankelijke basisvoorzieningen We zorgen ervoor dat de basisvoorzieningen passend en toegankelijk

zijn. Hierbij denken we aan kinderopvang (inclusief Voor- en Vroegschoolse Educatie) onderwijs, jongerenwerk en sport. We geven samen met het onderwijs en de samenwerkingsverbanden passend onderwijs uitvoering aan Regionale Ontwikkelagenda Onderwijs en Ondersteuning 2024-2027. 3. We zorgen er met elkaar voor dat inwoners voldoende basisvaardigheden kunnen opdoen We optimaliseren de samenwerking binnen de bestaande infrastructuur (onder andere lokaal taalnetwerk) en gaan themagericht aan de slag.

doelgroep. We hebben aandacht voor de mogelijk complexe achtergrond van nieuwkomers en dragen zorg voor voldoende bestaanszekerheid. We dragen hiermee bij aan het welzijn van deze inwoners, maar ook aan een verminderde druk op voorzieningen en het draagvlak vanuit de samenleving. Door in te zetten op goede en vroegtijdige integratie en het activeren van nieuwkomers richting werk, verstevigen we de zelfredzaamheid.

Niet alle Krimpenaren hebben evenveel kans.24 Voorzieningen (inwoners wat tevreden is over het aanbod) - Gezondheids-/zorgvoorzieningen

94%

- Welzijn

61%

- Speel tot 12 jaar

63%

- Sport

73%

Voortijdig schoolverlaters totaal

2,8%

(VO+MBO - 2022) Voortijdig schoolverlaters Nederland totaal

2,4%

(VO+MBO - 2022)

4. We zorgen in de eerste 1000 dagen van een kind voor een stevige basis We investeren in een goede, kansrijke start in de eerste 1000 dagen van een kind. We creëren, samen met inwoners en partners een ondersteunende omgeving met voorlichting, toegankelijke gezondheidszorg en vroegtijdige interventie. Zo bouwen we aan de gezonde generatie van morgen. 5. We bieden nieuwkomers perspectief en zorgen voor een goede integratie In Krimpen wonen en leven steeds meer nieuwkomers, zoals statushouders, vluchtelingen en Oekraïense ontheemden. We zetten in op een goede start en vroegtijdige integratie van deze

Laaggeletterden (2013)

13%

Laaggeletterden Nederland (2013)

12%

Geregistreerde discriminatie

7

incidenten bij de politie25 Kinderen met (verwacht) risico op onderwijsachterstand26 - Peuters

10%

- Basisschoolleerlingen

13%

Bereik Voorschoolse Educatie (VE)27

57,2%

Beleidsnota’s • Uitvoeringsprogramma Het jonge kind, jaarlijks • Lokale Educatieve Agenda, nog op te stellen • Inclusie, nog op te stellen • Nota basisvaardigheden, nog op te stellen 31

6.4 Veerkracht Mensen hebben aandacht voor elkaar en ondersteunen elkaar waar nodig Veerkracht betekent dat individuen, gezinnen en gemeenschappen zich kunnen aanpassen aan en herstellen van tegenslagen, stress en crisissituaties. Het gaat om de innerlijke kracht. En het gaat om het vermogen van mensen om met uitdagingen om te gaan en hier sterker uit te komen. In een veerkrachtige samenleving hebben inwoners aandacht voor elkaar en ondersteunen elkaar als dat nodig is. Een samenleving waar sociale cohesie aanwezig is door een stevige sociale basis. Wanneer die basis niet helemaal stevig is, is de inzet van een sociale omgeving van belang. De samenredzaamheid van inwoners en organisaties/instellingen (scholen, gemeente, corporaties, KrimpenWijzer, politie, enzovoorts) is voldoende om mee te bewegen en in staat om eventuele verstoringen op te vangen. 1. We willen een stevige sociale basis Dit doen we in combinatie met voorzieningen en ondersteuning die hier goed op aansluiten. Dit moet resulteren in veerkrachtige inwoners. Inwoners die zo veel mogelijk met het heft in eigen handen om kunnen gaan met de uitdagingen en tegenslagen die horen bij het leven. Inwoners vinden makkelijker in hun eigen buurt of wijk oplossingen voor behoeften, problemen

of beperkingen die zij in het dagelijks leven ervaren. Wij hebben ook oog voor inwoners met een verstandelijke beperking en/of GGZ-problematiek. Hiervoor zijn verschillende voorzieningen beschikbaar, zoals Buurtcirkel en het project vangnetwerken. 2. We blijven zorgen voor een sociaal veilige leefomgeving We richten onze fysieke leefomgeving zo in dat de ruimtelijke invulling zo goed mogelijk aansluit bij onze visie op het Sociaal Domein (Hoofdstuk 4). We willen dat alle inwoners een veilig thuis hebben. In de regio Rijnmond willen we de cirkel van geweld doorbreken. KrimpenWijzer werkt gezinsgericht. Het gezinssysteem staat centraal. We leggen de verantwoordelijkheid waar deze hoort. En we leren met en van elkaar. Bij situaties waar sprake is van meerdere problemen op het gebied van zorg én veiligheid werken we met de betrokken partijen samen. Dit noemen we de lokale samenwerking zorg en veiligheid. 3. We versterken de pedagogische basis We willen dat meer kinderen gezond en veilig opgroeien. Hiervoor is het nodig dat we meer én expliciet oog hebben voor de belangen van kinderen. Dat is

geen zaak van professionals in het jeugddomein alleen. Ouders zijn verantwoordelijk voor de opvoeding van hun kinderen. We ondersteunen hen daarbij waar nodig. We gaan scherper aan de wind varen, als het gaat om de toekenning van individuele voorzieningen. We toetsen hierbij nadrukkelijk of de draagkracht en draaglast in balans zijn. Individuele hulp moet er vooral zijn voor de kinderen, jongeren die het écht nodig hebben. Indien scholen signaleren dat ondersteuning en/of jeugdhulp nodig is dan wordt in een multidisciplinair overleg gekeken welke ondersteuning passend is. Gezamenlijk wordt bekeken wat het onderwijs kan bijdragen en wat er nodig is vanuit de gemeente. De afspraken, die we met het onderwijs maken, zijn beschreven in de Ontwikkelingsagenda. Samen met het onderwijs en de samenwerkingsverbanden passend onderwijs voeren wij deze ontwikkelagenda uit. 4. We stimuleren, waarderen en faciliteren vrijwilligersorganisaties en vrijwilligers Vrijwilligerswerk in Krimpen aan den IJssel is een gemeengoed dat door veel inwoners als vanzelfsprekend wordt gezien en gewaardeerd wordt. Vrijwilligers voelen zich gesteund door de gemeente en betrokken partijen uit

Beleidsnota’s • Integraal Veiligheidsplan 2023-2027 • Preventie- en handhavingsbeleid voor de uitvoering van de Alcoholwet 2023-2027 • Uitvoeringsplan Integrale Veiligheid, jaarlijks • Vrijwilligerswerkbeleid 2024-2027 • Dementievriendelijk 2025-2028 • Uitvoeringsplan Jeugd en Veiligheid 2024-2027

het maatschappelijk middenveld bij het uitvoeren van hun vrijwilligerswerk. 5. We willen een dementievriendelijke gemeente en gemeenschap/samenleving blijven. Voor inwoners met dementie en hun mantelzorgers betekent dit een omgeving, die hen (h)erkent en aanvaardt. Waarin vooroordelen en taboes worden doorbroken. Dit verbetert de levenskwaliteit van de inwoner met dementie, maar ook voor mantelzorgers, familie en vrienden.

32

Den Haag

Krimpen aan den IJssel Rotterdam

“In een veerkrachtige samenleving hebben inwoners aandacht voor elkaar en ondersteunen elkaar als dat nodig is.”

In meeste buurten leven mensen prettig. Maar er zijn ook buurten, waar die positieve basis er niet (meer) is.28 Buurt als leefomgeving (rapportcijfer) Krimpen:

7,86

Nederland

8,04

Sociale veiligheid Krimpen:

6,70

Nederland:

7,04

Inzet bereidheid inwoners voor leefbaarheid buurt Krimpen:

74%

Nederland

76%

Buurtbewoners staan altijd voor elkaar klaar Krimpen:

63%

Nederland:

66%

Weerbaarheid inwoners29 Krimpen: - Weerbaren

52%

- Buitenstaanders

29%

- Compenseerders

8%

- Kwetsbare

12%

Nederland: - Weerbaren

52%

- Buitenstaanders

27%

- Compenseerders

9%

- Kwetsbare

12%

Betekenisvolle sociale relaties (2023)

85%

33

H7. Financieel beeld In hoofdstuk 7 informatie over ons financieel beeld en de gemeentelijke planning en controlcyclus. Het maken van financiële keuzes gebeurt bij de opstelling van de kadernota, aangezien het gelet op de forse bezuinigingsopdracht het noodzakelijk is een integrale afweging te maken. 34

H7. Financieel beeld

integrale afweging

Planning en Control De gemeentelijke Planning- & Controlcyclus (P&C-cyclus) brengt reguliere taken en nieuw beleid/speerpunten bij elkaar om tot een integrale afweging te komen. De financiële (on)mogelijkheden zijn daarbij de belangrijkste randvoorwaarde. Allereerst stelt de gemeenteraad een kadernota vast. In 2025 gaat hier een gesprek met inwoners en organisaties aan vooraf. De opbrengst van het participatietraject wordt gebruikt om in 2025 een kadernota op te stellen waarin alles bij elkaar komt: • Wat voor een gemeente willen we zijn of worden? • Hoe maken we dat haalbaar en betaalbaar? • Wat betekent dat concreet voor bewoners, bedrijven en maatschappelijke organisaties? Met het vastgestelde kader stelt het college de (meerjaren)begroting op die de gemeenteraad vaststelt. Na afloop van het begrotingsjaar wordt met de jaarrekening verantwoording afgelegd over de beleidsagenda en de financiën. Gemeentelijke inkomsten Sociaal Domein Uitkeringen van het rijk De gemeente ontvangt op 2 manieren middelen van het Rijk: 1. Via de Clusterverdeling van de Algemene uitkering • Sociale basisvoorzieningen • Jeugd • Wmo • Participatiewet 2. Via Specifieke uitkeringen, onder andere • Gezond en Actief Leven akkoord (GALA 2023-2026) • Onderwijs Achterstanden Beleid (OAB) • Bundeling Uitkeringen Inkomensvoorzieningen Gemeenten (BUIG) • Inburgering • Enzovoorts

Uitkeringen andere overheden De gemeente ontvangt ook op andere wijze middelen van Gemeenschappelijke Regelingen of (mandaat)gemeenten, bijvoorbeeld voor: • DUVO (Doeluitkering Vrouwenopvang) uitkering • IZA (Integraal Zorgakkoord; Rotterdam is mandaatgemeente voor de verdeling van de Specifieke uitkering binnen de Zorgkantoorregio) Bij het schrijven van dit visiedocument is er nog veel onzekerheid met betrekking tot de inkomsten vanuit IZA. • Enzovoorts Eigen bijdrage In de Voorjaarsnota 2024 van de Rijksoverheid staat dat vanaf 1 januari 2026 voor alle maatwerkvoorzieningen binnen de Wmo een inkomensafhankelijke eigen bijdrage zal gaan gelden. De invoering is afhankelijk van een tijdig wetgevings- en uitvoeringstraject. Voor zover nu bekend, wordt er geen eigen bijdrage voor jeugdhulp ingevoerd. Overige bijdragen Voor de (regionale) aanpak van volwasseneducatie en laaggeletterdheid ontvangen gemeenten gelden op basis van de Wet Educatieve Beroepsonderwijs, zogenoemde WEB-gelden. Het Rijk werkt aan een nieuwe financieringssystematiek voor gemeenten. Op dit moment is nog niet bekend wat de gevolgen zijn van de nieuwe financieringswijze. Risico’s De specifieke uitkeringen van de IZA gelden en GALA gelden zijn er tot en met 2026.

Daarnaast wordt er voor meerdere onderdelen binnen deze Specifieke uitkeringen vanaf 2025 geen budget meer toegekend, zoals bijvoorbeeld voor de aanpak overgewicht en obesitas en mentale gezondheid. In het hoofdlijnenakkoord bij de kabinetsformatie is daarnaast opgenomen dat het aantal specifieke uitkeringen wordt teruggedrongen, door de middelen van deze specifieke uitkering over te hevelen naar het gemeentefonds. Dit gebeurt naar verwachting met een korting op het budget van 10%.

35

Bijlage 1 - verdiepende informatie In de bijlage staat een uitgebreidere samenvatting van de maatschappelijke ontwikkelingen (hoofdstuk 3) met verwijzingen naar de bronnen. Daarnaast treft u daar ook een overzicht van alle maatschappelijke partners, die uitgenodigd zijn om input te leveren. 36

Bijlage 1 - verdiepende informatie

maatschappelijke ontwikkelingen

Demografische ontwikkelingen. We zien dat we in Krimpen aan den IJssel te maken hebben met zowel een groene als een grijze druk. Bij de jeugdzorg is de relatie tussen demografie en gebruik niet eenduidig te leggen bij de groene druk. Bij maatschappelijke ondersteuning en de grijze druk zien we wel een relatie. De staatscommissie ‘Demografische ontwikkelingen’ schrijft in haar rapport ‘Gematigde groei’ dat de vergrijzing van de bevolking in de komende 10 tot 15 jaar piekt en resulteert in een blijvend ‘oudere’ samenleving naar 2050. Ook Krimpen aan den IJssel krijgt hier mee te maken. ​(Staatscommissie, 2024)​ Door de situatie in de wereld neemt het aantal vluchtelingen in Nederland toe. Dit zorgt ervoor dat er ook in Krimpen aan den IJssel een toename is van statushouders, asielzoekers en ontheemden uit Oekraïne. De culturele diversiteit neemt daardoor ook verder toe in Krimpen aan den IJssel. Het aantal eenoudergezinnen neemt ook in Krimpen aan den IJssel toe. Verder zien we steeds meer vrouwen die thuisloos of dakloos zijn. Ook zien we een toename in de complexiteit van problemen. Economische ontwikkelingen De vraag naar inkomensondersteuning en re-integratie hangt samen met de conjunctuur en heeft dus direct invloed op het al dan niet participeren in de samenleving. De krapte op de arbeidsmarkt raakt ook het Sociaal Domein fors.

Personeelstekorten doet wat met wachtlijsten voor ondersteuning en zorg, en het kan ook een druk op de kwaliteit leggen door bijvoorbeeld een hogere caseload. Technologische ontwikkelingen De technologische ontwikkelingen kan de autonomie en zelfredzaamheid van mensen vergroten. Corona heeft laten zien dat er technisch veel meer mogelijk is dan vooraf werd gedacht, maar we hebben ook gezien dat er grenzen zijn aan die mogelijkheden. In het Sociaal Domein is juist ook behoefte aan menselijk contact en individuele aandacht. De ontwikkelingen rondom kunstmatige intelligentie (Artificial Intelligence) volgen elkaar snel op. Deze zullen ongetwijfeld ook van invloed zijn op de samenleving en ook specifiek op het Sociaal Domein.

37

Sociaal culturele ontwikkelingen De kracht van de lokale samenleving Een van de uitgangspunten van de decentralisaties in het Sociaal Domein was dat kosten bespaard konden worden door meer in te zetten op ‘de kracht van de lokale samenleving’. Voorkomen moest worden dat mensen met een hulpbehoefte te snel bij de overheid aankloppen, terwijl hun problemen ook zelf of via hun netwerk kunnen worden opgelost. In de praktijk zien we dat de verwachte ‘eigen kracht’ of hulp uit het eigen netwerk niet altijd mogelijk is of onvoldoende is. Steeds meer zijn er geluiden te horen dat we realistisch moeten zijn en de verwachtingen waar nodig moeten bijstellen op basis van de praktijkervaringen. Het is tegelijkertijd niet goed om het uitgangspunt van eigen kracht volledig los te laten. De inwoner en de lokale samenleving kunnen wel een belangrijke bijdrage leveren in het ondersteunen van anderen. ​(WRR) Opvoeden en opgroeien De afgelopen decennia zien we dat het beroep op jeugdzorg enorm is gegroeid. Begin van deze eeuw kreeg 1 op de 27 kinderen een vorm van jeugdzorg. Vandaag is dat landelijk gezien 1 op de 7. In onze samenleving is prestatie- en geluksdruk gegroeid. Er is sprake van een sterke individualisering van de opvoeding en een zware eigen verantwoordelijkheid van burgers in allerlei te maken keuzes.

Daarbovenop komen grote problemen op het vlak van klimaat, wonen en betaalbaarheid van het gewone leven. Kinderen en jongeren gaan daar elk op hun eigen manier mee om. Er zijn aanwijzingen uit onderzoek dat deze ontwikkelingen bij een groot deel van hen stress, angst, somberheid, eenzaamheid of opstandigheid in de hand werken. Jeugdzorg kan die problemen niet oplossen. Wat kinderen en jongeren nodig hebben, is een hoopvol toekomstperspectief. ​(NJI, Andere kijk op groeiend jeugdhulpgebruik)​ Hoewel de jeugdzorg pakweg iedere 10 jaar gewijzigd is, zijn de problemen vrijwel hetzelfde gebleven. Het beleid wordt steeds complexer, de uitvoering wordt duurder, maar een verbetering van de ondersteuning van kinderen, gezinnen en scholen blijft uit. Het beleid rondom jeugdhulp heeft de afgelopen 50 jaar iets gemist: historisch besef. ​(Stellaard, 2023)​ Steeds meer hoor je in het land: het moet anders! Bij de ouders en in het gezin ligt de basis voor een gezonde ontwikkeling van kinderen. Ruim 4 op de 10 ouders ervaart zorgen of problemen die betrekking hebben op de gezinssituatie.

De Raad voor Volksgezondheid & Samenleving stelt dat in het generieke beleid op ouderdomeinen de belangen van kinderen niet tot nauwelijks een rol spelen. De focus is primair gericht op de situatie van de ouder. Pas als het water aan de lippen staat, dan pas wordt er rekening gehouden met de belangen en het welzijn van kinderen. Terwijl deze situaties juist voorkomen moeten worden door de belangen van kinderen in het generieke beleid te borgen. We zien dit bijvoorbeeld ook als ouders gaan scheiden, steeds vaker wordt over hoofden van de kinderen/jongeren ruzie gemaakt over de belangen van de ouders. Terwijl het belang van het kind meer centraal zou moeten staan. We zien de laatste jaren dat steeds meer kinderen een diagnose krijgen. Het helpt wellicht om een goede hulp te bieden, maar vaak komt daar ook een stempel bij: Je bent anders, bijzonder, afwijkend. Vervolgens zijner diverse aanpakken en trajecten. Maar niet alles is een probleem dat we per mens moeten oplossen. We moeten het omdraaien. We moeten geen hokjes creëren maar kijken hoe we iedereen erbij houden, op school, de kinderopvang, de sportclub enzovoorts. We zijn allemaal anders. Dat we allemaal verschillen is normaal. Het leven loopt ook vaak anders dan verwacht of je misschien wel zou willen. Ook kinderen en jongeren kunnen niet altijd voldoen aan alle idealen en altijd maar weer maximaal presteren.

​(RVS, 2023)​ De huidige wet- en regelgeving biedt onvoldoende duidelijkheid over de samenwerking tussen onderwijsinstellingen en jeugdhulp. Dit gebrek aan heldere richtlijnen maakt de samenwerking te vrijblijvend. Om de beschikbaarheid van jeugdhulp voor het onderwijs te waarborgen, is een duidelijke en expliciete verankering van deze samenwerking in de wet- en regelgeving essentieel. Het is van belang dat ook de toegang tot en toewijzing van individuele voorzieningen en de afstemming met andere zorg-, onderwijs- en maatschappelijke ondersteuningsvoorzieningen beter worden geregeld. ​(Veen)​ De afgelopen jaren is er internationaal veel onderzoek (​ NJI_mediaopvoeding, 2024)​ gedaan naar het gebruik van sociale media door jongeren en de samenhang met hun ontwikkeling. Overzichtsstudies concluderen dat jongeren veel baat kunnen hebben van sociale media. Ze voelen zich er gelukkiger door en ervaren er meer welzijn door. Tegelijk wijzen andere studies erop dat sommige jongeren door het gebruik van sociale media meer depressieve gedachten kunnen hebben of er onzeker en angstig door worden. Sociale media biedt jongeren een extra omgeving om te oefenen met gedrag

38

en onderlinge communicatie. Voor een groot aantal opvoeders geldt dat zij nog onvoldoende zicht hebben op het mediagebruik in de gezinssituatie. Zij zijn er grotendeels zelf niet mee opgegroeid.

juiste beslissingen te nemen. Mensen die schaarste ervaren, zijn goed in het managen van hun korte termijn problemen. Maar verliezen de lange termijn vaak uit het oog (Bregman, 2013, Vijlbrief & Van Mourik, 2020).

Als het lukt om het alledaagse leven van gezinnen te versterken, dan kunnen we voorkómen dat kinderen in de knel komen te zitten en zelf problemen ontwikkelen. Als we willen dat meer kinderen gezond en veilig opgroeien, moeten we meer én expliciet oog hebben voor de belangen van kinderen. Dat is geen zaak van professionals in het jeugddomein alleen. ​(VanYperen, 2023)​​

De afgelopen jaren zijn inwoners met ongekende compensatiemaatregelen geholpen om te kunnen overleven. Gemeenten zien het aantal huishoudens dat zij bij inkomenscrises moeten helpen de afgelopen jaren verdubbelen naar bijna een miljoen huishoudens. De houdbaarheid van deze crisisaanpak is zowel financieel als in de uitvoering beperkt. Het vraagt om fundamentele en uitvoerbare keuzes. Het tij moet gekeerd worden om een menswaardig bestaan veilig te stellen. Als we daar de komende 10 jaar niet toe in staat zijn, ontstaat er een groep van onzekere inwoners die voor een maatschappelijke splitsing zorgen. ​(VNG, Bestaanszekerheid als belofte: naar een lokale agenda bestaanszekerheid)​

IJslands preventiemodel De basis voor de aanpak ‘Opgroeien in een kansrijke omgeving’ is het IJslandse preventiemodel toegespitst op de Nederlandse situatie. ​(NJI, Preventief jeugdbeleid)​ Het IJslandse model is een integrale aanpak. Ouders en het bieden van alternatieve georganiseerde vrijetijdsbesteding spelen een centrale rol om het alcohol- en drugsgebruik, inclusief roken/vapen onder jongeren te verminderen. Een aantal kenmerken van de interventie is sterk en kan wetenschappelijk worden onderbouwd. Met deze aanpak wil men bereiken dat alle jongeren in Nederland opgroeien in een kansrijke omgeving, waar aandacht is voor welbevinden en het voorkomen van middelengebruik. Onderwijskansen In opdracht van het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW) en het Nationaal Regieorgaan Onderwijsonderzoek (NRO) is door het Kohnstamm Instituut en de Universiteit Utrecht een pre-COOL onderzoek uitgevoerd. De hoofdvraag van het onderzoek was: helpt voor- en vroegschoolse educatie (vve)? De resultaten van het onderzoek geven een positief beeld. Vve helpt, mits de kwaliteit goed is. Ook hoeveel kinderen van verschillende doelgroepen in de peuter- en kleutergroepen aanwezig zijn, is van invloed op de resultaten. Doelgroepkinderen gaan meer uren naar voorschoolse voorzieningen dan niet-doelgroepkinderen.

De afstand tussen doelgroepen niet-doelgroepkinderen wordt tussen tweejarige leeftijd en groep 8 kleiner. De onderzoekers vonden dat die verkleining mede gerelateerd is aan vve. ​(Rijksoverheid, Voor- en vroegschoolse educatie helpt, 2022)​ Bestaanszekerheid Bestaanszekerheid staat hoog op de politieke en maatschappelijke agenda. Als term is het de afgelopen jaren steeds meer in de belangstelling gekomen. Bestaansonzekerheid heeft grote gevolgen. Het gaat dan om fysieke en psychische gezondheid van mensen. Ook tast bestaansonzekerheid het vermogen aan om de

Eenzaamheid Iedereen kan zich op een punt in het leven eenzaam voelen. Dat is normaal en hoort bij het leven. Maar langdurige eenzaamheid kan leiden tot fysieke en psychische klachten. Denk bijvoorbeeld aan hart- en vaatziekten, depressies of vroegtijdige dementie. Ook weten we dat eenzaamheid samenhangt met voortijdig overlijden. Dit betekent dat wanneer eenzaamheid niet wordt aangepakt voordat het chronisch wordt, mensen meer gezondheidsrisico’s lopen. Zij doen dan ook sneller en een groter beroep op informele en formele zorg. Eenzaamheid bestaat niet alleen bij ouderen, maar komt voor onder alle leeftijdsgroepen. De toename in gevoelens van eenzaamheid is onder andere te verklaren door de dubbele vergrijzing, toename van eenzaamheid onder jongvolwassenen en de (nasleep van de) coronaperiode. Onderzoek wijst uit: • Van de volwassenen voelt 49% zich eenzaam • Meer meisjes dan jongens voelen zich eenzaam • Er is meer eenzaamheid bij laagopgeleiden • Het percentage eenzamen neemt toe • Meeste mensen in stedelijke regio’s zijn eenzaam ​​(VZinfo)​ (Vitale) ouderen Het rapport Investeren in vitale ouderen van het Sociaal en Cultureel Planbureau ​ (SCP_Vitale_ouderen)​geeft inzichten en handvatten om de kwaliteit van leven van ouderen te verbeteren. En het vermogen van vitale ouderen te vergroten om bij te dragen aan de samenleving.

Bij het maken van beleid is het raadzaam, aldus het SCP, om niet naar leeftijden te kijken, maar naar de levensfases van mensen. Er zijn namelijk

39

grote verschillen bij gepensioneerden. Met driekwart gaat het goed; zij zijn vitaal, ondernemend en doen volop mee in de samenleving. Maar met een kwart van de gepensioneerden gaat het minder goed. Zij worden beperkt door problemen op het gebied van bijvoorbeeld gezondheid, weinig of geen sociale contacten of een gebrek aan activiteiten. Juist door ook te investeren in het vermogen van de vitale groep ouderen, wordt de actieve derde levensfase waar zij zich in bevinden, verlengd. Ze komen dan ook minder snel in de hulpbehoevende vierde levensfase. Dat is niet alleen goed voor het welbevinden van deze mensen zelf; het is ook goed voor de samenleving. Beleid moet om die reden niet alleen gaan over de toenemende (mantel) zorgvraag en personeelstekorten. Maar ook over investeren in het vergroten van de betekenisvolle rol van ouderen voor de samenleving en hoe zij kunnen blijven meedoen en bijdragen.

Gezondheidsvaardigheden Gezondheidsvaardigheden zijn de cognitieve en sociale vaardigheden die iemand nodig heeft voor het verkrijgen, begrijpen en toepassen van informatie voor het bevorderen of behouden van een goede gezondheid. (WHO 2014)

Dementievriendelijke gemeente Het aantal mensen met dementie neemt de komende jaren toe. Daarom is het belangrijk dat zoveel mogelijk gemeenten dementievriendelijk worden. Een dementievriendelijke gemeente stimuleert en faciliteert burgers, bedrijven en organisaties om zich actief in te zetten voor een dementievriendelijke samenleving. Zo ontstaat er een gemeenschap waarin iedereen dementie accepteert: van bakker en buurman tot sportclub en wijkagent. Waarin mensen met dementie gewoon boodschappen doen, hun bankzaken regelen, naar hun vereniging gaan of de bibliotheek of een museum bezoeken. En waarin de gemeenschap hen een handje toesteekt wanneer zij het even niet meer weten. De gemeente zelf zet zich actief in om mensen met dementie en hun mantelzorgers zo lang mogelijk mee te laten doen in de samenleving. Zij maakt begeleiding op maat mogelijk voor mensen met dementie en hun mantelzorgers. Een dementievriendelijke gemeente werkt actief samen met partijen zoals de regionale afdeling van Alzheimer Nederland en het regionale netwerk dementie. ​ (VWS)​

Het Nivel ​(Nivel)​heeft onderzoek gedaan naar de gezondheidsvaardigheden in Nederland. We verwachten in Nederland dat mensen zelf verantwoordelijkheid nemen voor hun gezondheid. En dat zij een actieve rol spelen in hun zorgproces, aldus prof. Dr. J. Rademakers, een van de onderzoekers. Maar niet iedereen kan dat. Mensen met beperkte gezondheidsvaardigheden hebben behoefte aan eenvoudige informatie en heldere communicatie, en aan extra ondersteuning door zorgprofessionals. Van de bevolking van 18 jaar en ouder is een kwart niet voldoende gezondheidsvaardig.

Basisvaardigheden Door onvoldoende basisvaardigheden kunnen steeds minder mensen meedoen in de samenleving. Achterstanden leiden tot uitsluiting. Uit onderzoek van PricewaterhouseCoopers (PwC) blijkt dat laaggeletterden jaarlijks €572 miljoen aan inkomsten mislopen. In de huidige Nederlandse kenniseconomie raakt het onvermogen om goed te kunnen lezen, schrijven en/of rekenen direct aan de welvaart van mensen. Dit resulteert in minder inkomsten uit werk en hogere zorgkosten voor laaggeletterden. Volgens de meest recente berekening bedragen de totale maatschappelijke kosten voor laaggeletterdheid €1,13 miljard per jaar. ​ (Stichting Lezen en Schrijven)​

Gezondheidsvaardigheden hebben mensen nodig om gezond te leven. Om goed voor zichzelf te kunnen zorgen als ze ziek worden en om hun weg te vinden binnen de gezondheidszorg. Van inwoners en patiënten wordt steeds meer verwacht dat zij een actieve rol op zich nemen in de zorg voor hun eigen gezondheid en ziekte en die van hun naasten. Niet iedereen is daar even goed toe in staat. Sommige mensen ontbreekt het aan de juiste kennis en informatie. En aan de vaardigheden om die informatie te verkrijgen, te begrijpen en toe te passen in hun eigen situatie.

Vertrouwen in de overheid In de afgelopen jaren hebben kwesties als de kinderopvangtoeslagaffaire, de aanpak van de coronacrisis, de stikstof- en woningcrisis en toenemende kansenongelijkheid een flinke deuk geslagen in het vertrouwen van burgers in de overheid. In 2022 onderzocht Movisie de vertrouwensrelatie tussen burgers en overheid en de betekenis hiervan voor gemeenten. De Movisie-onderzoekers interviewden voor het onderzoek Wouter Schakel, politicoloog aan Universiteit van Amsterdam. Zijn visie verschoof hun perspectief op het onderzoek naar vertrouwen. Moet de focus niet meer gericht zijn op het zijn van een betrouwbare overheid in plaats van op het dalende vertrouwen van de burger? ​​(Kinderopvangtoeslag, 2020)​​(Uitvoeringsorganisaties, 2021)​ ​​(Enquêtecommissie Fraudebestrijding en Diensverlening, 2024)​ ​​(Movisie - Als de overheid betrouwbaar is, komt vertrouwen vanzelf)​

40

Beleidsmatige ontwikkelingen Gezondheid Landelijk wordt wat betreft gezondheid 3 grote opgaven gezien. De eerste is hoe de gezondheid van alle Nederlanders kan worden verbeterd. Leefstijl, zoals bewegen en gezonde voeding, heeft veel invloed op onze gezondheid. Ook zorgen de omstandigheden waarin sommige mensen wonen, werken en leven voor een slechtere gezondheid. Hoe dat zich uit, verschilt per situatie. Armoede heeft bijvoorbeeld andere gevolgen voor alleenstaande oudere mannen dan voor gezinnen met jonge kinderen.

De ambitie van deze regio is: Samen borgen we de ondersteuning en zorg van morgen. We gaan voor gezonde en gelukkige inwoners, die zo veel mogelijk de regie hebben op hun eigen leven en die naar elkaar omkijken. Voor hen die het nodig hebben, borgen we toegankelijkheid, kwaliteit en betaalbaarheid door als regio passende ondersteuning, welzijn en zorg te organiseren. Met onze domein-verbindende aanpak worden we iedere dag beter en werken onze professionals met plezier samen. ​​(Rijksoverheid, Integraal Zorgakkoord: ‘Samen werken aan gezonde zorg’)

De tweede opgave is hoe goede zorg en ondersteuning mogelijk wordt gemaakt. De komende jaren stijgt de vraag naar zorg, vooral doordat steeds meer mensen ouder worden. De zorgvragen worden ook ingewikkelder omdat mensen verschillende gezondheidsproblemen tegelijk hebben. En dat terwijl het tekort aan professionals en mantelzorgers alleen maar groter wordt. Het is belangrijk om na te denken over wat goede zorg inhoudt, en of we dat op een andere manier kunnen leveren dan nu. Een belangrijke vraag daarbij is wat kwaliteit van leven voor mensen betekent. De derde opgave is hoe de leefomgeving de gezondheid kan verbeteren. Een grote uitdaging hierbij is de klimaatverandering. Tegelijkertijd is gebleken dat aanpassingen aan een ander klimaat ook kansen bieden voor een gezondere leefomgeving. Koele plekken met groen en water helpen bijvoorbeeld om hitte op te vangen. Zo’n omgeving stimuleert tegelijkertijd dat mensen naar buiten gaan, gaan sporten en elkaar ontmoeten. Ook hier is het belangrijk dat dit voor alle Nederlanders mogelijk is. ​(RIVM)​ Het gedachtegoed ‘Positieve Gezondheid’ is een benadering binnen de gezondheidszorg die niet de ziekte, maar een betekenisvol leven van mensen centraal stelt. De nadruk ligt op de veerkracht, eigen regie en het aanpassingsvermogen van de mens en niet op de beperkingen of ziekte zelf.

​(IPH)​ Integraal Zorgakkoord (IZA) Het doel van het Integraal Zorgakkoord (IZA) is de zorg goed, toegankelijk en betaalbaar houden. Passende zorg is het uitgangspunt. Een basisprincipe van passende zorg is de Juiste Zorg op de Juiste Plek. Daarvoor is regionale samenwerking nodig. Die samenwerking is complex, maar het kan wél. Regiobeelden en regioplannen helpen de regio’s om de samenwerking goed vorm te geven. In de regio Rotterdam/ Capelle/Krimpen is een regioplan opgesteld.

Meetbare doelstellingen Gezondheid: • Vergroten van veerkracht • Verkleinen van gezondheidsverschillen • Vergroten van ervaren gezondheid Medewerkers: • Terugbrengen arbeidsmarktekorten (in- vs- uitstroom) • Realiseren aantrekkelijk werkklimaat en vergroten werkplezier Betaalbaarheid: • Ombuiging in uitgaven aan welzijn en zorg • Uitgaven specialistische en acute zorg naar gemiddeld grootstedelijk niveau Kwaliteit: • Verhogen ervaren kwalitetit van zorg • Lijn-loze paden: zorg en ondersteuning zonder schotten 41

Gezond en Actief Leven Akkoord Het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) heeft als doel een gezonde generatie in 2040. Het GALA richt zich daarvoor op het investeren in preventie van zorg, in samenhang met lokale partners op het gebied van gezondheid, sport en bewegen. Uitgangspunt is het bestaan van een stevige sociale basis. De (medische) zorg dient in de toekomst goed, toegankelijk en betaalbaar te blijven. Dat zijn de uitgangspunten van het Integraal Zorgakkoord (IZA). Beide akkoorden zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. Voor de uitvoering van de afspraken uit het GALA, samen met het Sportakkoord II dat in december 2022 is gesloten en het Preventieakkoord, is een Brede Specifieke Uitkering (SPUK-regeling 2024-2026) beschikbaar gesteld voor gemeenten. Krimpen aan den IJssel heeft voor de volgende onderdelen middelen ontvangen op grond van deze SPUK-regeling: Thema Sport, bewegen en cultuur: • Lokaal Sportakkoord – Brede Regeling Combinatiefunctionaris Thema Gezondheid & Sociale Basis: • Terugdringen gezondheidsachterstanden – Kansrijke Start – Mentale Gezondheid – aanpakovergewicht en obesitas – Valpreventie – Leefomgeving – OKD en Vroegsignalering alcoholproblematiek – Versterken sociale basis – Mantelzorg – Eén tegen eenzaamheid – Welzijn op recept Thema Ondersteunende onderdelen: • Versterking kennis- en adviesfunctie GGD – Coördinatie regionale aanpak preventie.

De SPUK-regeling is van kracht over de jaren 2024-2026. Hoe het daarna gaat is op dit moment nog niet bekend. (Rijksoverheid, GALA -Gezond en Actief Leven Akkoord)​ Toekomstscenario kind- en gezinsbescherming Dit toekomstscenario gaat er van uit dat het “Lokaal Team” om kinderen, volwassenen en gezinnen heen staat én hulpverleent, zo nodig met ondersteuning van een Regionaal Veiligheidsteam. Het gezin, al dan niet met kinderen, moet een vaste professional of een vast duo krijgen dat langdurig bij hen betrokken blijft. Dicht bij de professionals en gezinnen moet een netwerk van specialisten met kennis over kinderen, volwassenen en specifieke uitingsvormen van geweld komen te staan. Professionals moeten gefaciliteerd worden om samen te werken en een lerende omgeving te vormen. Verder moet een deskundige en onafhankelijke cliëntondersteuning en/of een vertrouwenspersoon beschikbaar zijn. Bij de inzet van kinderbeschermingsmaatregelen gaan ouders beschikken over rechtsbijstand.

De toekomstige kind- en gezinsbescherming gaat uit van 4 basisprincipes: 1. gezinsgericht; 2. rechtsbeschermend en transparant; 3. eenvoudig; 4. lerend. ​​(Rijksoverheid, Toekomstscenario kind- en gezinsbescherming)​ Hervormingsagenda Jeugd 2023-2028 De Hervormingsagenda Jeugd bevat afspraken om de jeugdzorg te verbeteren en financieel houdbaar te krijgen. De Hervormingsagenda is verdeeld in 6 opgaven (implementatielijnen): 1. Afbakenen en verduidelijken wat jeugdzorg is; 2. Stevige lokale teams (incl. een stevigere verbinding met aangrenzende domeinen) en toegang; 3. Terugdringen residentiële jeugdhulp: zo thuis mogelijk; 4. Kwaliteitsverbetering en blijvend leren; 5. Regionale en landelijke inkoop en organisatie van de specialistische zorg; 6. Verbeteren inzicht in het functioneren van het jeugdstelsel met data en monitoring. De Hervormingsagenda Jeugd richt zich op de beschikbaarheid, organisatie en houdbaarheid van de jeugdzorg en het jeugdhulpstelsel. De Hervormingsagenda Jeugd wordt in nauwe samenhang met 3 andere landelijke trajecten uitgewerkt: (a) traject Toekomstscenario verbetering van kind- en gezinsbescherming; (b) aanpak van de arbeidsmarktproblematiek met programma Toekomstbestendige Arbeidsmarkt Zorg en Welzijn (TAZ) en de arbeidsmarkttafel Jeugdzorg; (c) het versterken van mentaal welzijn van de jeugdigen.

​​(Rijksoverheid, Hervormingsagenda Jeugd 2023 - 2028)​ Beweging naar meer inclusief onderwijs In het beleidskader Met elkaar voor alle kinderen en jongeren is de ambitie voor inclusief onderwijs in 2035, zoals beschreven in de Contouren werkagenda Route naar inclusief onderwijs 20351, nader geconcretiseerd. Het beleidskader maakt duidelijk wat we onder inclusief onderwijs verstaan en wat de kenmerken zijn van een inclusieve leeromgeving. Bij het opstellen van het beleidskader zijn zowel de nationale beleidsontwikkeling als de internationale ontwikkelingen op dit gebied betrokken. Het beleidskader is een uitwerking van het VN-Verdrag Handicap (2016), het Internationale Verdrag inzake de Rechten van het Kind (1989) en de Verklaring van Salamanca (1994), die de overheid verplichten zich in te spannen voor inclusief

42

onderwijs en ervoor te zorgen dat alle kinderen welkom zijn binnen het reguliere onderwijs. Het uitgangspunt is dat toe wordt gewerkt naar scholen waar kwalitatief goed onderwijs wordt gegeven en waar alle kinderen zich, binnen hun mogelijkheden, optimaal kunnen ontwikkelen. Waarbij recht wordt gedaan aan de eigen persoonlijkheid, talenten, creativiteit en mentale en fysieke mogelijkheden. Alle kinderen worden voorbereid op volwaardige en gelijkwaardige deelname aan de samenleving. Door samen met partners van binnen en buiten het onderwijs te werken aan inclusief onderwijs krijgen alle kinderen de kans om zich te ontwikkelen en met hun talent iets te betekenen voor onze samenleving. Door elkaar te ontmoeten op school leren kinderen met respect en tolerantie met elkaar om te gaan. En door samen op te groeien en samen te ontwikkelen leren kinderen dat iedereen verschillend is en dat ook te respecteren. Met inclusief onderwijs zorgen we er bovendien voor dat elk kind en elke ouder onderdeel is van de gemeenschap op school. Dit beleidskader geeft richting aan landelijk, regionaal en lokaal beleid en biedt alle betrokkenen een gemeenschappelijke taal voor het creëren van inclusief onderwijs. ​(Rijksoverheid onderwijs) Wonen, Ondersteuning en Zorg voor Ouderen Het Rijk streeft ernaar dat mensen met een zorgvraag langer zelfstandig wonen.

Deze beleidskeuzes resulteren in een trend dat mensen langer zelfstandig wonen. Langer zelfstandig, omdat ze thuis passende zorg en ondersteuning krijgen en niet naar een instelling hoeven te verhuizen. Deze beweging, extramuralisatie genoemd, geldt voor veel groepen inwoners. Voor ouderen (er zijn geen bejaardentehuizen meer), voor psychisch kwetsbaren en mensen met een (licht) verstandelijke beperking (er zijn steeds minder gespecialiseerde instellingen), voor jongeren en hun ouders als er opvoed- en opgroeiproblemen zijn (het streven is steeds minder uithuisplaatsingen). Ook zien we steeds meer mensen die ongewenst langer of eerder thuis wonen. Bijvoorbeeld mensen die na een verblijf in een instelling of in een ziekenhuis, zo snel mogelijk thuis revalideren, herstellen of re-integreren. (Rijksoverheid, Programma Wonen, Ondersteuning en Zorg voor Ouderen) Participatiewet De ministerraad heeft er op voorstel van voormalig minister Schouten voor Armoedebeleid, Participatie en Pensioenen mee ingestemd om het wetsvoorstel Participatiewet in balans naar de Raad van State te sturen voor advies. Met dit wetsvoorstel zet het kabinet de eerste concrete stap om hardheden in de huidige wet weg te nemen door mensen centraal te stellen en uit te gaan van vertrouwen. Zodoende wil het kabinet de Participatiewet beter laten aansluiten op wat mensen (aan)kunnen en nodig hebben.

Het wetsvoorstel biedt een samenhangend pakket van ruim 20 maatregelen. Een van

de doelen van de Participatiewet is om meer mensen aan de slag te krijgen, ook mensen met een arbeidsbeperking. De gemeente is verantwoordelijk voor mensen met arbeidsvermogen die ondersteuning nodig hebben bij arbeidsreïntegratie, en waar nodig inkomensondersteuning. Een ander doel van de wet is het verlenen van bijstand aan mensen, die in zodanige omstandigheden verkeren of dreigen te raken dat zij niet over de middelen beschikken om in de noodzakelijke kosten van het bestaan te voorzien.​(Rijksoverheid, Visie Participatiewet in balans, 2023)​ Asiel en integratie Per 1 februari 2024 is de Spreidingswet in werking gegaan.​(Rijksoverheid, Spreidingswet)​De Spreidingswet heeft als doel om te komen tot voldoende opvangplekken en een evenwichtiger verdeling van asielopvang over provincies en gemeenten te realiseren. Er is vastgesteld hoeveel opvangplekken nodig zijn voor asielzoekers voor de komende 2 jaar. Deze opvangplekken worden (indicatief) verdeeld over de gemeenten op basis van het inwoneraantal en de sociaaleconomische score van een gemeente. Door de aantallen van de gemeenten in de provincie bij elkaar op te tellen, ontstaat de provinciale opvangopgave. Hoofdlijnenakkoord 2024-2028 Het kabinet-Schoof gaat aan de slag op basis van een hoofdlijnenakkoord​ (Kabinetsformatie, 2024)​In dit hoofdlijnenakkoord staan de volgende 10 punten. 1. Bestaanszekerheid en koopkracht 2.

Grip op asiel en migratie 3. Wonen en volkshuisvesting, infrastructuur, openbaar vervoer en luchtvaart; elke regio telt 4. Een goede toekomst voor landbouw en visserij, voor voedselzekerheid, voor natuur 5. Energie, leveringszekerheid en klimaatadaptatie 6. Toegankelijke publieke voorzieningen; zorg en onderwijs 7. Goed bestuur en een sterke rechtsstaat 8. Nationale veiligheid 9. Internationale veiligheid 10. Solide overheidsfinanciën, economie en vestigingsklimaat Het kabinet-Schoof heeft in september 2024 het hoofdlijnenakkoord uitgewerkt in een regeerprogramma​. (Rijksoverheid_regeerakkoord, 2024)​Het regeerprogramma bevat de plannen voor de komende kabinetsperiode. De inhoud van dat programma laat nog veel ruimte in de verdere uitwerking.

43

Koersen op kwaliteit van de samenleving In juli 2024 verscheen er een update van het sociaal planbureau: “Koersen op kwaliteit van de samenleving, Sociale en Culturele Ontwikkelingen 2024”​ (SCP, 2024)​Nederland staat voor grote uitdagingen, die vragen om scherpe keuzes van het nieuwe kabinet, aldus het Sociaal Cultureel Planbureau (SCP). Sturen op kwaliteit van de samenleving betekent oog hebben voor de verschillende manieren waarop beleid bedoeld of onbedoeld doorwerkt in de levens van mensen en voor de manier waarop we samenleven, aldus de schrijvers van het rapport. “De sociale basis versterken, investeren in de toekomst” In september dit jaar publiceerden Movisie en het Verwey-Jonker Instituut “De sociale basis versterken, investeren in de toekomst”. In cocreatie met acht landelijke partijen hebben zij een verandertheorie voor de sociale basis opgesteld. Die verandertheorie beschrijft wat formele partijen kunnen doen om de sociale basis te versterken. Centraal in de publicatie staan tien bouwstenen, onderwerpen waar gemeenten en andere formele partijen aan kunnen werken om te komen tot een sterkere sociale basis.

Deze bouwstenen zijn: bestaanszekerheid, financiering, samenwerken vanuit gelijkwaardigheid, versterken eigenaarschap, zeggenschap en eigen regie, beschikbaarheid van ruimte en plekken, responsiviteit, (onder)steunen van mantelzorg, steun en ruimte voor vrijwillige inzet, versterken van inclusie en mensen vragen en uitnodigen. Het noemen van tien bouwstenen kan de indruk wekken dat de sociale basis maakbaar is, maar dat is niet het geval. Wat de verandertheorie wél kan en doet, is: praktische handvatten bieden aan actoren die de sociale basis willen versterken. Die handvatten kunnen worden benut bij het werken aan de hoofdambitie: een veerkrachtige, inclusieve en zorgzame samenleving – waarin mensen kunnen floreren, naar elkaar kunnen en willen omkijken, en kunnen en willen bijdragen aan het eigen en andermans welzijn.

‘Wij streven naar een veerkrachtige, inclusieve en zorgzame samenleving – waarin mensen kunnen floreren, naar elkaar kunnen en willen omkijken, en kunnen en willen bijdragen aan het eigen en andermans welzijn.’ Dit is de ambitie voor de sociale basis die partijen gezamenlijk hebben ontwikkeld. Deze ambitie is onder te verdelen in vijf deelambities: ‘Ontmoeting en erbij horen’ (om iets te betekenen voor elkaar, moet je elkaar eerst ontmoeten. Om elkaar te ontmoeten zijn activiteiten, initiatieven en plekken nodig.); ‘Ontplooiing, zingeving en vertrouwen’ (De sociale basis stelt mensen in staat zich te ontplooien en te floreren.); ‘Ondersteuning, steun en hulp’ (Mensen helpen elkaar en steunen elkaar vanuit intrinsieke motivatie. In kleine en grote dingen.); ‘Ontspanning en plezier’ (De sociale basis biedt mensen ontspanning en plezier. Mensen doen dingen, alleen of samen, omdat zij dat leuk vinden en omdat het ontspanning biedt.); ‘Eigenaarschap, zeggenschap en eigen regie’ (De sociale basis is van mensen en gemeenschappen zelf).​ (Movisie V. , 2024)​

44

Bijlage 2 - bronnen 45

AlzheimerNL. (2024) Dementievriendelijke gemeenten www.alzheimer-nederland.nl

​ JI. Preventief jeugdbeleid N www.nji.nl/impact-maken-met-jeugdbeleid/samenwerken-aan-preventief-jeugdbeleid

​ nquêtecommissie_Fraudebestrijding_en_Diensverlening, P. (2024). E Blind voor mens en recht www.tweedekamer.nl/nieuws/persberichten/rapport-parlementaire-enquetecommissie-fraudebestrijding-en-dienstverlening ​ IPH. Postieve gezondheid www.iph.nl ​ Kabinetsformatie. (2024) Hoofdlijnenakkoord_2024-2028 Hoop, Lef en Trots www.kabinetsformatie2023.nl/documenten/publicaties/2024/05/16/hoofdlijnenakkoord-tussen-de-fracties-van-pvv-vvd-nsc-en-bbb

​ JI_mediaopvoeding. (2024) N www.nji.nl/mediaopvoeding/onderzoek

​ inderopvangtoeslag, P. o. (2020) Ongekend onrecht K www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2021/01/15/kabinetsreactie-op-het-rapport-ongekend-onrecht ​ ovisie. (2022) Bestaanszekerheid onder druk M www.movisie.nl ​ ovisie. (2024) “De sociale basis versterken, investeren in de toekomst” M www.movisie.nl/publicatie/sociale-basis-versterken-investeren-toekomst ​ ovisie. Als de overheid betrouwbaar is, komt vertrouwen vanzelf M www.movisie.nl/artikel/overheid-betrouwbaar-komt-vertrouwen-vanzelf ​ ovisie, V. (2024) Desociale basis versterken, investeren in de toekomst M www.movisie.nl/publicatie/sociale-basis-versterken-investeren-toekomst ​ ivel N www.nivel.nl/nl/onderzoeksprogrammas/zorg-vanuit-patientenperspectief/dossier-gezondheidsvaardigheden ​ JI. Andere kijk op groeiend jeugdhulpgebruik N www.nji.nl/publicaties/andere-kijk-op-groeiend-jeugdzorggebruik

​ ijksoverheid. (2022) IZA R www.rijksoverheid.nl/documenten/rapporten/2022/09/16/integraal-zorgakkoord-samen-werken-aan-gezonde-zorg ​ ijksoverheid. (2022) Programma Toekomstbestendige Arbeidsmarkt Zorg en Welzijn R www.rijksoverheid.nl/documenten/publicaties/2022/09/30/programmatoekomstbestendigearbeidsmarktzorgwelzijn ​ ijksoverheid. (2022) Voor- en vroegschoolse educatie helpt R www.rijksoverheid.nl/documenten/brochures/2022/12/01/bijlage-3-pre-cool-brochurevoor-en-vroegschoolse-educatie-helpt ​ ijksoverheid. (2023) Visie Participatiewet in balans R www.rijksoverheid.nl/documenten/publicaties/2023/12/21/programmaplan-participatiewet-in-balans ​ ijksoverheid. Bouwstenen voor het asielbeleid en het asielstelsel R www.rijksoverheid.nl/documenten/rapporten/2024/02/09/tk-bijlage-definitief-rapport-fundamentele-herorientatie-asielketen ​ ijksoverheid. GALA -Gezond en Actief Leven Akkoord R www.rijksoverheid.nl/documenten/rapporten/2023/01/31/gala-gezond-en-actief-leven-akkoord ​ ijksoverheid. Hervormingsagenda Jeugd 2023 - 2028 R www.rijksoverheid.nl/documenten/rapporten/2023/06/20/hervormingsagenda-jeugd-2023-2028 ​ ijksoverheid. Integraal Zorgakkoord: ‘Samen werken aan gezonde zorg’ R www.regiobeeld.nl/basisbeeldiza?regioIndeling=ZK&regio=ZK20

46

​ ijksoverheid. Programma Wonen, Ondersteuning en Zorg voor Ouderen R www.rijksoverheid.nl/documenten/rapporten/2022/07/04/wozo-programma-wonen-ondersteuning-en-zorg-voor-ouderen ​ ijksoverheid. Spreidingswet R www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/asielbeleid/aanpak-crisis-opvang-asielzoekers/ spreidingswet ​ ijksoverheid. Toekomstscenario kind- en gezinsbescherming R www.rijksoverheid.nl/documenten/rapporten/2021/03/30/tk-bijlage-toekomstscenario-kind-en-gezinsbescherming ​ ijksoverheid_onderwijs. Beleidskader: met elkaar voor alle kinderen en jongeren R werken aan een inclusieve leeromgeving www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/inclusief-onderwijs/documenten/rapporten/2024/05/10/bijlage-11-beleidskader-definiering-inclusief-onderwijs ​ ijksoverheid_regeerakkoord. (2024) R www.rijksoverheid.nl/documenten/publicaties/2024/09/13/regeerprogramma-kabinet-schoof ​ IVM. Opgaven voor volksgezondheid en zorg op weg naar 2050 R www.rivm.nl/publicaties/opgaven-voor-volksgezondheid-en-zorg-op-weg-naar-2050 ​ VS. (2023). Kinderen uit de knel R www.raadrvs.nl/documenten/publicaties/2023/12/06/kinderen-uit-de-knel ​ CP. (2024) Koersen op kwaliteit van de samenleving S www.scp.nl ​ CP_Vitale_ouderen S www.scp.nl/publicaties/publicaties/2024/03/05/investeren-in-vitale-ouderen

​ tichting Lezen en Schrijven S www.lezenenschrijven.nl ​ itvoeringsorganisaties, T. c. (2021) Klem tussen balie en beleid U www.rijksoverheid.nl/documenten/kamerstukken/2021/07/14/kamerbrief-inzake-verzoek-om-kabinetsreactie-op-rapport-klem-tussen-balie-en-beleid ​ anYperen. (2023) Mulockhouwer lezing “Kan je de jeugdzorg veranderen?” V www.nji.nl/over-het-nji/mulock-houwer-lezing ​ een, V. Succesfactoren en knelpunten in de samenwerking tussen onderwijs en V jeugdhulp in de klas www.researchgate.net/publication/343658727_Samenwerking_tussen_onderwijs_gemeenten_en_jeugdhulp_Onderzoek_naar_succesfactoren_in_praktijkvoorbeelden ​ NG. Bestaanszekerheid als belofte: naar een lokale agenda bestaanszekerheid V vng.nl/publicaties/bestaanszekerheid-als-belofte-naar-een-lokale-agenda-bestaanszekerheid ​ NG. Propositie ‘De winst van het sociaal domein’ V sociaaldomeinonline.nl/propositie-de-winst-van-het-sociaal-domein ​ WS. Samen dementievriendelijk V www.alzheimer-nederland.nl/belangenbehartiging/ondersteuning-gemeente ​ Zinfo. Eenzaamheid V www.vzinfo.nl/eenzaamheid ​ RR. Grip. maatschappelijk belang van persoonlijke controle W www.wrr.nl/publicaties/rapporten/2023/11/30/grip ​​​

​ taatscommissie. (2024) ‘Gematigde groei’ S www.staatscommissie2050.nl ​ tellaard. (2023) Boemerangbeleid S www.sharonstellaard.nl

47

Bijlage 3 - bronnen indicatoren 48

01. De demografische druk is de som van de groene druk en de grijze druk. De groene druk is het aantal personen jonger dan 20 jaar als percentage van het aantal 20-64-jarigen. De grijze druk is het aantal 65-plussers als percentage van het aantal 20-64-jarigen.

14. Voor sport en bewegen zie ook: Sport- en beweegnota 2024 – 2027 ‘Heel Krimpen beweegt’. 15. www.waarstaatjegemeente.nl/mosaic/dashboard/burgerpeiling www.waarstaatjegemeente.nl/mosaic/dashboard/gezondheid

02. cbs.nl en waarstaatgemeente.nl 16. CJG Rijnmond 2023 03. Zie voor uitgebreide informatie: gezondheidinkaart.nl/content/gezondheidsprofiel 04. waarstaatjegemeente/gemeentelijke monitor sociaal domein 05. Cijfers van het 2e halfjaar 2023. Gehele kalenderjaar 24 is nog niet beschikbaar. Cijfers zijn mogelijk nog niet geheel betrouwbaar. 06. Q2 – 24 rapportage GR IJsselgemeenten. 07. KTO 2023 08. KTO Sociale Zaken 2023 09. www.circusvis.nl 10. Als we het in dit document hebben over kinderen, dan bedoelen we kinderen én jongeren. 11. Reablement is een manier van werken waarmee hulpverleners ouderen helpen hun eigen leven te leiden.

17. vng.nl/publicaties/bestaanszekerheid-als-belofte-naar-een-lokale-agenda-be staanszekerheid 18. Bijvoorbeeld over besparen van energiekosten 19. www.waarstaatjegemeente.nl/Viewer/report?id=wsjg_bp&inp_geo={regioniveau}_ {regiocode} www.waarstaatjegemeente.nl/mosaic/dashboard/gemeentelijke-monitorsociaal-domein 20. De sociaaleconomische status staat voor de maatschappelijke positie van mensen met het daaraan verbonden aanzien en participatiemogelijkheden. De achterlig gende indicatoren voor sociaaleconomische status zijn opleidingsniveau, beroeps status, hoogte van het inkomen en ervaren financiële beperkingen. 21. De totaalscore van de sociaaleconomische status is berekend op basis van welvaart, opleidingsniveau en recent arbeidsverleden van huishoudens. 22. Armoedescan dashboard CBS 2022

12. De thema’s zijn deels gebaseerd op een propositie van VNG en Divosa ‘De winst van het Sociaal Domein’​(VNG, Propositie ‘De winst van het sociaal domein’)​. In deze propositie staat een aantal maatschappelijke vraagstukken centraal: gezondheid, bestaanszekerheid en kansengelijkheid. Daar voegen we voor Krimpen aan den IJssel veerkracht aan toe.

23. Vervangt actieprogramma Armoede en schulden 2021-2024

13. www.movisie.nl/publicatie/sociale-basis-versterken-investeren-toekomst Deze publicatie is gepubliceerd toen de inspraakprocedure starten van het concept visiedocument. Gelet op het belang van de publicatie, willen we deze nader verkennen.

25. Monitor Discriminatie 2023 RADAR

24. www.waarstaatjegemeente.nl/mosaic/dashboard/burgerpeiling www.waarstaatjegemeente.nl/mosaic/dashboard/gezondheid geletterdheidinzicht.nl

26. CBS Dashboard 2023

49

27. 1e kwartaal 2024, Peutermonitor Werkelijke percentage ligt hoger omdat daarnaast 14,3% van ouders geen toestemming geeft voor het delen van informatie. 28. www.waarstaatjegemeente.nl/mosaic/dashboard/gezondheid www.waarstaatjegemeente.nl/Viewer/report?id=wsjg_bp&inp_geo={regioniveau}_ {regiocode} 29. Weerbaren: De groep omvat autonome en zelfredzame personen die zich bovenge middeld inspant voor de leefomgeving, anderen en/of maatschappelijke doelen en een relatief hoge mate van individueel welzijn ervaart. Buitenstaanders: De groep kent een smalle of eenzijdige inzet voor de maatschappij, maar ervaart een relatief hoog individueel welzijn. Onder de groep ‘buitenstaanders’ blijkt een groot verschil te bestaan tussen de daadwerkelijke inzet en de bereidheid om zich in te zetten voor onder meer de kwaliteit van de leefomgeving, burenhulp en vrijwilligerswerk. Compenseerders: Ondanks hun relatief laag individueel welzijn zijn ‘compenseer ders’ in hoge mate actief ten behoeve van de maatschappij. De groep spant zich bovenmatig in en loopt daarmee een verhoogd risico overbelast te geraken. Kwetsbaren: De groep kent een smalle of eenzijdige betekenisvolle participatie en relatief laag individueel welzijn ‘Kwetsbaren’ ervaren in relatief hoge mate belem meringen om volwaardig te kunnen deelnemen aan het maatschappelijk leven.

www.waarstaatjegemeente.nl/viewer/JiveReportContents.ashx?report=wsjg_bp_ bijlage

50

Bijlage 4 - partners 51

Lokaal • A&A Thuishulp • Actief Zorg • Adviesraad Sociaal Domein • Ambassadeursnetwerk inclusie • Ambulante Jeugdhulp b.v. • ASVZ • Atelier De Zwaan • BeActive • Bibliotheek aan den IJssel • Bij Aafke praktisch naar werk • BLICK op Onderwijs • Both Boerenzorg • Bowling Vereniging Krimpen aan den lJssel • Bridgeclub Alerga-Bridge • BVK • CJG Rijnmond (Centrum voor Jeugd en Gezin) • Cliëntenraad Leerlingenvervoer • Comenius College • ContourdeTwern • CVD - Centrum voor Dienstverlening • DCV (voetbalvereniging) • De Jonge Krijger • De Populier • De Schakel (volleybal) • De Treffers • De Verbinding bridge • De Zellingen • De Zonnebloem • Deviaa • Diëtist Marisse Hut • Directzorg • DOK (Directeuren Overleg Krimpen onderwijs) • Duikvereniging Sepia • Enver

• Ergotherapie Krimpen • Fair Chance • FC Knudde • FID • Flatsers (volleybal) • Fysiotherapie Lek & Yssel • GB Het Mozaïek • GBS Admiraal de Ruyter • GBS Jacobus Koelman • GBS Johannes Calvijn • GGD Rotterdam Rijnmond • GIOS • Groeiplaneet • Gro-up • Harttrimgroep • Healthcenter • Het Kompas • Het Mozaïek • Het NUT • Het Octaaf • Huisartsenpraktijk Midden • Huisartsenpraktijk Noord • Huisartsenpraktijk Oost • Huisartsenpraktijk West • Huisartsenpraktijk Zuid • Humanitas DMH Homerun Jeugd en Gezin • IJsselgemeenten • Indigo Rijnmond • Inloophuis Crimpinn • Inloophuis de Ijssel • Jacobus Koelmanschool • JBRR (Jeugdbescherming) • JMW (Enver) • Johannes Calvijnschool • JOZ • Judoclub Krimpenerwaard

• Kangoo Jumps Krimpen • KDO • KDV Royal Kids Home • Ketenregisseur Dementie Capelle/ Krimpen • Kickboksteam Krimpen • KindeRdam • Kinderfysiotherapeut Lek & Yssel • Kinderfysiotherapie Kuiper & Koning • Kinderpraktijk Uniek • KMU • KOAG • KOAG • Kortlandschool • Kraamzorg De Waarden • Krimpenerwaard college • KrimpenWijzer • Kwadraad • KZV De Lansingh • Lelie Zorggroep • LEV WN • Libra leefstijlcoaching • Loket Levensvragen • L-Vision • M.C. Kinderplein • Mamacoach • MEE • Mentaal Beter / AllesKits / Opdidakt • MHCK • MTK • My Healthclub • My Move • N.R.B.C. Alert (bridge) • Nimjae • NPV - zorg • Noodfonds (kerken) • OBS De Groeiplaneet • OBS Kortland

• One Movement (freerunnen) • Optisport • Pameijer • Pameijer Koploper inclusie • Pameijer Werkt • Parnassia Groep • PCBS De Wegwijzer • PCBS het Kompas • PCPO • PCOB • Perspectief • Philadelphia Tricolore • Politie • PPD (kerken) • Promen • QuaWonen • Raad van Kerken • Raad van Kerken/Bijbel Doe Dagen • Rancuret • Reddingsbrigade Krimpen • Regenboognetwerk • RIOzorg • RKBS Het Octaaf • Royal Kids Home Capelle en Krimpen aan den IJssel • RVKO • Rudolf Steinerschool • Samenwerkingsverband aan den IJssel • Samenwerkingsverband Berséba • Samenwerkingsverband Koersvo • Schaakvereniging Krimpen • Schuldhulpmaatje • Sebion • Seniorenplatform • Sensa Zorg • Siloah Gehandicaptenzorg (Sirjon)

52

• Soos Langeland Biljardclub • St. BlijeGift • St Hippische Centrum Krimpener waard • Stg Reformatorische Kinderopvang • Stichting Belbus Krimpen • Stichting Distinto • Stichting Eleos • Stichting Keramiekatelier de Zwaan • Stichting Kulan • Stichting Kracht door Delen • Stichting Leergeld Hollandsche IJssel • Stichting Leergeld • Stichting Reformatorische Kinderopvang • Streekmuseum • SVZH • Synerkri • Tafeltennisvereniging Trefpunt • TCK • Thuiszorg INIS • Thuiszorg Matilda Nederland B.V. • TV Langeland • VCK • Vegro Verpleegartikelen • Verloskundigen IJssel en Lek • Vierstroom • Vierstroom Hulp Thuis BV • Vluchtelingenwerk • Voedselbank Krimpen aan den IJssel • Voedselfamilie • Voel je Goed Coaching • Voetbalvereniging DCV • Voorzet Begeleiding BV • Vrijwilligers Terminale Zorg • VTRR (Veilig Thuis) • VVOGG • Werkgroep Molukse ouderen St. Uman • YMCA

• Yogapraktijk de Regenboog • Youz • Zero&Sano • Zonzorg (Stichting Zorg Ondersteuning Nederland) • Zorg Zorgt • Zorggroep Krimpen • Zorgpartners Regionaal Gemeenschappelijke regelingen • Gemeenschappelijke Regeling Gemeentelijke Gezondheidsdiens Rotterdam-Rijnmond (GGD Rotterdam dam Rijnmond) • Gemeenschappelijke Regeling Jeugdhulp Rijnmond • Gemeenschappelijke Regeling IJsselgemeenten • Gemeenschappelijke Regeling Promen • Gemeenschappelijke Regeling Beschermd wonen Gemeenten • Rotterdam, o.a. Centrumgemeente voor IZA, Maatschappelijke opvang inclusief vrouwenopvang • Capelle, o.a. Capelle Krimpen Verbonden Overig • CJG Rijnmond • Convenant Nieuwkomersonderwijs Krimpen Capelle • Convenant Voor het realiseren van een dementievriendelijke samenleving in de gemeente Krimpen aan den IJssel 53

Samen op koers voor een gezond en veerkrachtig Krimpen Visiedocument Gezond en Sociaal Domein 2025-2030