Bijlage 1. Visiedocument Samen op koers! Voor een Gezond en Veerkrachtig Krimpen

Samen op koers voor een gezond en veerkrachtig Krimpen

Visiedocument Gezond en Sociaal Domein 2025-2030

Inhoudsopgave Voorwoord Leeswijzer Krimpen aan den IJssel H1. Sociaal Domein H2. Waar staan we nu? H3. Maatschappelijke ontwikkelingen 3.1 Demografishe ontwikkelingen 3.2 Economische ontwikkelingen 3.3 Technologische ontwikkelingen 3.4 Sociaal Culturele ontwikkelingen 3.5 Landelijke beleidsmatige ontwikkelingen

H4. Krimpense visie H5. Anders denken en doen H6. Thema’s 6.1 Gezondheid 6.2 Bestaanszekerheid 6.3 Kansengelijkheid 6.4 Veerkracht

H7. Financieel beeld Bijlage 1 - verdiepende informatie Bijlage 2 - bronnen Bijlage 3 - bronnen indicatoren Bijlage 4 - partners 2

Voorwoord Voor de derde keer presenteren wij u een stuk dat voor de komende jaren richting geeft aan hoe wij de inrichting van het sociaal domein in Krimpen aan den IJssel voor ons zien. De eerste keer was in 2015 Vanaf dat jaar werd de gemeente verantwoordelijk voor de hulp aan jeugdigen en de ondersteuning van inwoners die vanwege een ziekte of beperking niet volwaardig aan de samenleving kunnen meedoen. Dat was een flinke uitdaging. In Krimpen aan den IJssel is die goed opgepakt. Met de inrichting van de KrimpenWijzer als centrale plek waar Krimpenaren terecht kunnen voor informatie en advies op het gebied van zorg, welzijn, opvoeden, wonen en geldzaken, en als toegang voor als er op die vlakken ondersteuning of hulp nodig is. Heette dat eerste beleidsplan ‘Kracht van Krimpen’, het tweede Beleidsplan Sociaal Domein, dat in 2020 verscheen, kreeg als titel: ‘Kracht van Krimpen, Krachtig verder’. Voor de periode tot 2024 wilden we het ingezette beleid krachtig voortzetten. Want we deden het als Krimpen prima. Dat lieten de jaarlijkse klanttevredenheids-onderzoeken immers wel zien.

Scherper aan de wind Voor de komende periode is het dus vooral zaak om in het sociaal domein scherper aan de wind te zeilen, zodat de gemeentelijke zorg en ondersteuning behouden blijft voor de kwetsbare inwoners die dit écht nodig hebben en hier écht op aangewezen zijn. En dat doen we niet alleen. Maar vooral ook met alle organisaties en instanties die iets te doen hebben met het leven, wonen, werken en zorgen binnen Krimpen aan den IJssel. Samen met hen willen we op koers voor een gezond en veerkrachtig Krimpen! Zie hier het thema van deze nieuwe beleidsvisie voor de periode 2025 -2030.

Hugo van der Wal, wethouder

Steeds grotere uitdaging om Sociaal Domein houdbaar en betaalbaar te houden Recente heftige gebeurtenissen als Corona en de groeiende maatschappelijke onzekerheden leidden tot méér en intensievere hulpvragen. Vooral ook bij jongeren. Ook hebben we te maken met de zogeheten dubbele vergrijzing. Mensen leven langer, en méér mensen worden ouder. Vooral in onze gemeente gaan we dat de komende jaren goed merken. Maar naast dat méér kwetsbare inwoners bij de KrimpenWijzer aanklopten voor hulp en ondersteuning, of dat naar verwachting in de toekomst gaan doen, zien we ook de tendens dat mensen steeds gemakkelijker hun problemen op het bordje van de gemeente leggen. Zonder zich af te vragen wat zij er zélf aan kunnen doen om die op te lossen. Alsof er een récht is op gemeentelijke hulp of ondersteuning, zonder dat daar iets als het nemen van een eigen verantwoordelijkheid voor je eigen leven en dat van je naaste tegenover staat. De gemeente als hangmat in plaats van als vangnet! Door deze en andere ontwikkelingen beslaat het Sociaal Domein inmiddels al ruim 40% van de gemeentebegroting. En dat zal naar verwachting alleen maar verder toenemen. Aan de andere kant is het geld dat gemeenten van het Rijk krijgen de afgelopen jaren fors minder geworden, en dat zal de aanstaande jaren nóg nijpender worden. Een financieel ravijn ontstaat.

3

Leeswijzer Voor u ligt het visiedocument Samen op koers! Voor een Gezond en Veerkrachtig Krimpen. Dit document geeft ons een kompas om mee te bewegen met de veranderingen in de samenleving. En helpt ons om op koers te blijven. Het is de basis voor beleid en uitvoering voor de komende jaren (2025-2030). Als we ‘we’ zeggen in dit document dan bedoelen we de gemeente Krimpen aan den IJssel. In hoofdstuk 1 geven we aan met welke andere gemeentelijke domeinen het Sociaal Domein in verbinding staat. Vervolgens leest u in hoofdstuk 2 waar we nu staan. In hoofdstuk 3 schetsen we maatschappelijke ontwikkelingen, die van grote invloed zijn op het Sociaal Domein. In hoofdstuk 4 verwoorden we de visie van Krimpen aan den IJssel. We willen samen met inwoners en partners de visie handen en voeten geven. In hoofdstuk 5 leest u dat er een omslag van denken en doen nodig is. We staan hier ook stil bij wat dat van KrimpenWijzer vraagt. In hoofdstuk 6 vindt u de thema’s, waar we de komende tijd de focus op willen leggen. Dit zijn de thema’s: • Gezondheid; • Bestaanszekerheid; • Kansengelijkheid; • Veerkracht. We sluiten dit document af met informatie over ons financieel beeld en de gemeentelijke planning en controlcyclus. In de bijlage staat een uitgebreidere samenvatting van de maatschappelijke ontwikkelingen met verwijzingen naar de bronnen.

Daarnaast treft u daar ook een overzicht van alle maatschappelijke partners, die uitgenodigd zijn om input te leveren.

4

Krimpen aan den IJssel Krimpen aan den IJssel ligt in de westpunt van de Krimpenerwaard in de Provincie Zuid- Holland. Een gebied dat al eeuwen ingeklemd ligt tussen twee rivieren, de Hollandsche IJssel en de Lek.

Het aantal inwoners van 80 jaar of ouder stijgt licht.

Op 1 januari 2024 telt Krimpen aan den IJssel 29.626 inwoners.

2018 6,4 % 2023 7,1 % 2

Het aantal is stabiel. We hebben in Krimpen wel te maken met zowel een grijze als groene druk1.

De gemiddelde levensverwachting in Krimpen is 83 jaar.

Er is een stijging van het percentage eenoudergezinnen.

Aantal inwoners met een migratieachtergrond stijgt (westers en niet-westers).

In Nederland is de levensverwachting

Krimpen: 8% in 2018, 9% in 2023.

Krimpen: 15,5% in 2018, 17,9% in 2023.

gemiddeld 81 jaar.

Nederland: 7,3 % in 2018, 7,4% in 2023.

Landelijk: 23,2 % in 2018, 25,3% in 2023.

Den Haag

Krimpen aan den IJssel Rotterdam

5

H1. Sociaal domein In dit hoofdstuk leest u wat we onder het sociaal domein verstaan én hoe het zich verhoudt tot de andere gemeentelijke domeinen.

6

H1. Sociaal Domein

én gezondheid in verbinding met andere domeinen

De gemeentelijke opdracht in het Sociaal Domein is grotendeels vastgelegd in vijf wetten: Jeugdwet, Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo), Participatiewet, Wet gemeentelijke schuldhulpverlening (Wgs) en de Wet inburgering. Het brede welzijnswerk behoort ook tot het Sociaal Domein. Naast de (wettelijke) taken, die van toepassing zijn in het Sociaal Domein gaat dit visiedocument ook over de taken die we uitvoeren op grond van de Wet publieke gezondheid (Wpg). Binnen de Wpg gaat het om taken gericht op preventie, jeugdgezondheidszorg, ouderengezondheidszorg en infectiebestrijding. Gezondheid en het Sociaal Domein hangen nauw met elkaar samen Fysieke- en mentale gezondheid en het hebben van financiële zekerheid vormen een belangrijke basis voor het ervaren van welzijn van onze inwoners. Deze beleidsterreinen hebben dezelfde uitgangspunten: regie op het eigen leven. Het gaat om meedoen in de maatschappij, gebruik maken van sociale netwerken, bijdragen aan een betekenisvol leven. We kiezen ervoor om onze visie over Sociaal Domein én Gezondheid in dit document samen vast te leggen. We stimuleren inwoners om steun te vinden in hun eigen omgeving en eventuele problemen in hun eigen netwerk te organiseren. Vanuit het Sociaal Domein zijn we dan ook niet alleen gericht op hulpverlening.

Door breed te kijken naar het Sociaal Domein richten we ons op het versterken van de eigen kracht én het versterken van de zelf- en samenredzaamheid. Hierdoor is er minder individuele hulp nodig. Het stelsel is de afgelopen jaren steeds meer onder druk komen te staan. We zien de vraag om ondersteuning en hulp toenemen. De kosten binnen het Sociaal Domein stijgen. Ook het tekort aan personeel versterkt de noodzaak om kritisch te kijken wanneer een individuele voorziening nodig is. Alleen dan kan die inwoner die daadwerkelijk professionele hulp nodig heeft, geholpen worden. Het versterken van de eigen kracht en ook de zorg en ondersteuning voor mensen die dat nodig hebben, speelt zich grotendeels af in de lokale gemeenschap. Vertrouwen in elkaar, de overheid en instanties is daarbij van belang. Die ondersteuning bieden we samen met vele partners, zowel lokaal, regionaal en landelijk.

Sociaal Domein en andere gemeentelijke domeinen De maatschappelijke opgaves binnen het Sociaal Domein, inclusief gezondheid, zijn zo breed en veelomvattend dat het Sociaal Domein hierdoor veel andere beleidsterreinen raakt. Aangrenzende domeinen zijn publieke gezondheidszorg, geneeskundige zorg, langdurige zorg, onderwijs, volwasseneducatie, wonen, duurzaamheid, openbare orde en veiligheid.

Dienstverlening: Met passie, transparant, inclusief en interactief Maatschappelijk domein: Uitstekende voorzieningen niveau op gebied van sport, cultuur, onderwijs en economie Inwoners

Gezond en Sociaal domein

Ruimtelijk domein Krimpen, klimaatneutraal en gezond Bestuur en veiligheid: Krimpen, schoon, heel en veilig

Met de focus op de versterking van de sociale basis en versterken van preventie is het nodig dat alle domeinen in verbinding met elkaar staan. 7

Maatschappelijk domein Krimpen aan den IJssel heeft een uitstekend aanbod op het gebied van sport, cultuur, onderwijs en economie. De visie op deze voorzieningen is terug te vinden in onder andere de cultuurnota, sportnota, het speelruimtebeleid en de detailhandelvisie. Ook deze domeinen zijn van invloed op gezondheid en Sociaal Domein en andersom. Sport, cultuur en ook speelvoorzieningen kunnen we bijvoorbeeld als middel inzetten om gezonder te leven. Ruimtelijk domein Naast het opstellen van een visie op het Sociaal Domein stelt de gemeente ook een omgevingsvisie op. Gemeenten moeten voor 1 januari 2027 een omgevingsvisie hebben vastgesteld. In 2050 moet Krimpen aan den IJssel ‘Klimaatneutraal en gezond’ zijn. De huidige Duurzaamheidsagenda loopt tot en met 2024. Veiligheid Investeren in veiligheid is 1 van de belangrijkste opgaven die de inwoners van de overheid verwachten. Het Integraal Veiligheidsplan 2023-2027 zet in op onder andere een goede verbinding tussen preventie, zorg en veiligheid. Een sluitende aanpak rondom kwetsbare inwoners vraagt samenwerking vanuit alle domeinen. Een kwetsbare situatie kan leiden tot onveiligheid. Goede samenwerking tussen zorg en veiligheid is daarom onmisbaar! We zetten in op preventie om de jeugd weerbaar te maken tegen de verleidingen van de (ondermijnende) criminaliteit.

Op grond van de Alcoholwet is het Preventie- en Handhavingsbeleid vastgesteld. Dit plan geeft aan hoe ingezet wordt op het voorkomen van (problematisch) alcoholgebruik onder jongeren en jongvolwassenen.

Brede blik Als het gaat om leven, wonen, werken en zorgen in de eigen leefomgeving, maken onze inwoners een vanzelfsprekende koppeling tussen de verschillende domeinen. De opgaven Gezondheid, Sociaal Domein en de andere domeinen hebben bijvoorbeeld een relatie met een gezonde fysieke leefomgeving. Een gezonde omgeving met veel groen, speelterreinen, sportvoorzieningen en ontmoetingsplekken bevordert ook de sociale cohesie. Ontmoetingen stimuleren kan ook een gunstige uitwerking hebben op eenzaamheid. Het uitgangspunt van positieve gezondheid past bij het hebben van een brede blik. Bij positieve gezondheid gaat het om gezondheid vanuit een zestal dimensies: • lichaamsfuncties; • mentaal welbevinden; • zingeving; • kwaliteit van leven; • meedoen; • dagelijks functioneren. Vanuit dit gedachtegoed kunnen we de opgaven binnen de verschillende domeinen en het Sociaal Domein met elkaar verbinden.

Dienstverlening In Krimpen aan den IJssel komen inwoners en ondernemers op de eerste plaats. Bij onze gemeentelijke dienstverlening staan we voor iedereen klaar en hebben we een scherp oog voor de menselijke maat. We laten zien dat we als gemeente betrokken, open en transparant zijn en niemand valt buiten de boot. We organiseren onze dienstverlening zo eenvoudig en digitaal mogelijk waar het kan, maar ook persoonlijk en op locatie waar dat gewenst is. De visie komt tot uitdrukking in 4 kernwaarden: • Met passie: we staan klaar voor de inwoners en denken met ze mee. • Transparant: we laten zien wat we doen en komen onze afspraken na. • Inclusief: iedereen is welkom en kan meedoen. • Interactie: we staan in verbinding met de inwoners en ondernemers.

8

H2. Waar staan we nu? In dit hoofdstuk benoemen we de focus van de afgelopen planperiode. We concluderen dat ondanks alle inspanningen er een steeds groter beroep gedaan wordt op individuele voorzieningen.

9

H2. Waar staan we nu?

groot beroep op individuele voorzieningen

In de eerste planperiode (Beleidsplan Sociaal Domein, Kracht van Krimpen 2015-2019) lag het accent op de transitie, waaronder de netwerkorganisatie KrimpenWijzer. Met het beleidsplan Sociaal Domein “Kracht van Krimpen, Krachtig Verder 2020-2024” hanteerden we de leidende principes, zoals Inclusie, Inwoner centraal, Samen en Betaalbaar. Onze inzet richtten we op: 1. het hebben van een goede basis; 2. het versterken van zelfredzaamheid; 3. het organiseren van ondersteuning/hulp dichtbij met de netwerkorganisatie KrimpenWijzer en Krimpens Sociaal Team. De tweede planperiode stond de transformatie opgave meer centraal. Tegelijkertijd hadden we deze periode te maken met veel maatschappelijke ontwikkelingen die impact hadden én hebben op het Sociaal Domein. Ondanks alle inspanningen zien we dat er een steeds groter beroep wordt gedaan op individuele voorzieningen. We hebben te maken met een dubbele vergrijzing. Mensen leven langer, en méér mensen worden ouder. Ook de vraag naar jeugdhulp stijgt. Naast dat méér kwetsbare inwoners bij de KrimpenWijzer aankloppen voor hulp en ondersteuning zien we ook de tendens dat mensen hulp en ondersteuning zien als een recht, zonder dat daar iets als het nemen van een eigen verantwoordelijkheid voor je eigen leven en dat van je naaste tegenover staat. De kosten in het sociaal domein zijn de afgelopen jaren gestegen.

Deze kostenstijgingen drukken zwaar op de gemeentelijke begroting en vragen om maatregelen. Het gezondheidsprofiel van Krimpen aan den IJssel geeft aan dat in vergelijking met Rijnmond, leefstijl, gezondheid en participatie gemiddeld of ongunstig zijn3.

10

Indicatoren, zo gaat het nu Van de Krimpenaren heeft 79,8% geen zorg en ondersteuning. Landelijk is dit 80,5%. Cliënten met dagbesteding en/of begeleiding4

Cliënten met Wmo4: 6% • Ondersteuning thuis:

13

• Dagbesteding:

4

• Hulp bij het huishouden:

34

• Begeleiding:

10

• Hulpmiddelen en diensten:

37

• Maatwerkvoorzieningen Wmo: 63 per 1000 inwoners

per 1000 inwoners

Jongeren met een jeugdzorgindicatie4: 12% 5

• Huishoudens met een laag inkomen: 7% (2022)

• Jeugdhulp zonder verblijf:

12,4%

• Aandeel huishoudens met bijstand: 4,4%

• Jeugdhulp met verblijf:

1,2%

• Jeugdbescherming:

1,1%

(december 2023)

• Aantal inwoners met een bijstandsuitkering: 597 1 • Aantal inwoners in de schuldhulpverlening: 59

‘Het einde van de welzijnsstaat, die ontstond aan het einde van de vorige eeuw, nadert. De grenzen zijn bereikt, ook in financieel opzicht, zowel op rijksniveau als bij gemeenten. Bij het formuleren van nieuw beleid moet de eigen verantwoordelijkheid van elk individu een grotere rol spelen. De gemeente hoeft niet de eerste instantie te zijn als het gaat om hulp, om voorzieningen en dergelijke familie, buren, kennissen kunnen vaak ook die rol vervullen, waarbij dan de gemeente als sluitstuk de laatste schakel vormt. Meer onderlinge hulp e.d. schept verbinding tussen mensen en geeft solidariteit. Kortom, de gemeente kan soms een stapje terug doen. Bij de totstandkoming van de Wmo destijds, was deze gedachte het uitgangspunt.’ Adviesraad Sociaal Domein

6

Krimpenaren geven ondersteuning een ruim voldoende.

Ondersteuning vanuit Wmo:7

7,9

Zichtbaarheid onafhankelijke cliëntondersteuner:8

Ondersteuning Jeugdwet7

33%

GR IJsselgemeenten8

Jeugdigen:

7,3

Klanten met een bijstandsuitkering:

7,8

Ouderen:

7,6

Klanten met schuldhulpverlening:

7,9

Zorgaanbieder - jeugdigen:

7,2

Zorgaanbieder - ouderen:

7,6

11

H3. Maatschappelijke ontwikkelingen We staan wereldwijd, landelijk en lokaal voor grote opgaven. In hoofdstuk 3 schetsen we maatschappelijke ontwikkelingen, die van grote invloed zijn op het Sociaal Domein. In de bijlage staat een uitgebreidere samenvatting van de maatschappelijke ontwikkelingen met verwijzingen naar de bronnen. Daarnaast treft u daar ook een overzicht van alle maatschappelijke partners, die uitgenodigd zijn om input te leveren. 12

H3. Maatschappelijke ontwikkelingen We staan wereldwijd, landelijk en lokaal voor grote opgaven. De samenleving is in beweging. De afgelopen jaren hebben we te maken met bedreigingen op het gebied van gezondheid (de coronapandemie), veiligheid (Oorlog Oekraïne - Rusland en de opvangopgave) en koopkracht (energiecrisis, inflatie). Ook merken we de effecten van een krappe arbeidsmarkt. Het is voortdurend de vraag hoe we ons als gemeente verhouden tot de ontwikkelingen in de samenleving. Hieronder schetsen we diverse maatschappelijke ontwikkelingen, die van grote invloed zijn op het Sociaal Domein. En we geven aan wat het voor Krimpen betekent, of kan gaan betekenen. In de bijlage bij dit document zijn de ontwikkelingen wat uitgebreider beschreven. 3.1 Demografische ontwikkelingen De culturele diversiteit neemt toe in Krimpen aan den IJssel. Krimpen aan den IJssel kent zowel een groene als een grijze druk. Verder verwachten we dat de vergrijzing van de bevolking piekt in de komende 10 tot 15 jaar. Dit resulteert in een blijvend ‘oudere’ samenleving naar 2050. De grijze druk neemt daarom alleen maar toe. 3.2 Economische ontwikkelingen De vraag naar inkomensondersteuning en re-integratie hangt samen met de economie. De krapte op de arbeidsmarkt raakt ook het Sociaal Domein fors.

De gemeente Krimpen aan den IJssel staat voor verschillende uitdagingen en ontwikkelingen op het gebied van inkomensondersteuning. Deze inkomensondersteuning is niet alleen afhankelijk van economische ontwikkelingen. Ook de instroom van voormalig Wsw- en Wajong, evenals statushouders, vormt een uitdaging om hen succesvol te laten integreren in de reguliere arbeidsmarkt en passende ondersteuning te bieden. Daarnaast speelt dat we in het Sociaal Domein zelf en ook in de gemeentelijke organisatie te maken hebben met de arbeidsmarktkrapte. 3.3 Technologische ontwikkelingen De technologische ontwikkelingen kan de autonomie en zelfredzaamheid van mensen vergroten. In het Sociaal Domein is juist ook behoefte aan menselijk contact en individuele aandacht. We zien dat veel ouderen niet digitaal(vaardig) zijn. Het Seniorenplatform Krimpen vraagt hier voortdurend aandacht voor.

van invloed op spciaal domein

3.4 Sociaal Culturele ontwikkelingen De kracht van de lokale samenleving De verwachte ‘eigen kracht’ of hulp uit het eigen netwerk blijkt in de praktijk niet altijd mogelijk te zijn. Ook van partners, waar onder huisartsen, horen we dat het zelf oplossend vermogen van inwoners gemist wordt. Realisme is nodig en tegelijkertijd moeten we het uitgangspunt van eigen kracht niet volledig loslaten. Versterken van de eigen kracht, de zelfredzaamheid en de samenredzaamheid blijft hard nodig. Mensen die meer grip op hun leven hebben, zijn vaker positief gestemd. Inwoner(s) en de lokale samenleving kunnen een belangrijke bijdrage leveren in het ondersteunen van anderen. Partners en gemeente kunnen dit stimuleren. In de Krimpense buurten en wijken leven de meeste mensen prettig samen op een manier die bij hen past. Voor deze inwoners is de buurt een solide basis voor een waardevol leven. Maar er zijn ook delen, buurten, van Krimpen aan den IJssel waar die positieve basis er niet (meer) is. Belemmeringen staan het prettig samenleven in de weg. Daarbij kan het gaan over armoede, gezondheidsproblemen, belemmeringen op het gebied van taal of cultuur en meestal zien we een combinatie. Uit het onderzoek, uitgevoerd door CircusVis9, blijkt dat als in een buurt veel mensen minder zelfredzaam zijn, ook de samenredzaamheid lager is. Er is dan een vergroot risico op sociale leefbaarheidsproblemen.

Het versterken van de buurten en wijken is nodig. Opvoeden en opgroeien Ouders zijn verantwoordelijk voor het gezond en veilig opgroeien van hun kinderen. Het Burgerlijk Wetboek beschrijft de plicht van ouders om voor hun kinderen te zorgen en hen op te voeden. Deze plicht omvat de zorg voor de geestelijke en lichamelijke gezondheid en veiligheid van het kind en het bevorderen van de ontwikkeling van zijn persoonlijkheid. Dit is op zich geen nieuwe ontwikkeling maar vraagt wel meer dan tot nu toe, de aandacht. Het beroep op jeugdzorg is enorm gegroeid. We zien dat de jeugdzorg pakweg iedere 10 jaar wordt hervormd, terwijl de problemen in de jeugdzorg vrijwel hetzelfde gebleven zijn. Ook in Krimpen zien we dat een groot beroep wordt gedaan op jeugdhulp. We zien dat de prestatiedruk en de druk om gelukkig te willen zijn, groeit. Er is sprake van een sterke individualisering van de opvoeding en een zware eigen verantwoordelijkheid

13

van inwoners in allerlei te maken keuzes. Ondersteuning bij het opvoeden van kinderen is niet vanzelfsprekend. Als gemeente hebben we niet alleen een taak wat betreft de inzet van jeugdhulp, maar juist ook in het ondersteunen van opvoeders bij het opvoeden en opgroeien van de kinderen. We delen de mening van onder andere de Raad voor Volksgezondheid & Samenleving (RVS) dat kinderen10 een hoopvol toekomstperspectief nodig hebben. De RVS stelt dat in het algemene beleid de belangen van kinderen onvoldoende worden meegewogen. Als het lukt om het alledaagse leven van gezinnen te versterken, dan kan dat voorkómen dat kinderen in de knel komen te zitten en zelf problemen ontwikkelen. Als we willen dat meer kinderen gezond en veilig opgroeien, moeten we meer én expliciet oog hebben voor de belangen van kinderen. Dat is geen zaak van professionals in het jeugddomein alleen. We willen het alcohol- en drugsgebruik, en ook roken en vapen onder jongeren verminderen (zie ook het Preventie- en handhavingsbeleid 2023-2027). We hebben integrale aanpak nodig. De aanpak ‘Opgroeien in een kansrijke omgeving’ kan een dergelijke aanpak zijn. In deze aanpak, gebaseerd is op het IJslandse model, spelen ouders én een alternatieve georganiseerde vrijetijdsbesteding een centrale rol. Een aantal kenmerken van de interventie is sterk en kan wetenschappelijk worden onderbouwd.

Deze aanpak is erop gericht dat alle jongeren in Nederland opgroeien in een kansrijke omgeving, waar aandacht is voor welbevinden en het voorkomen van middelengebruik.

“Kinderen met dezelfde talenten hebben recht op gelijke kansen.”

Onderwijs De huidige wet- en regelgeving biedt onvoldoende duidelijkheid of ondersteuning mogelijk is vanuit passend onderwijs of dat jeugdhulp mogelijk is of een mix van beiden. Met het onderwijs moeten samenwerkingsafspraken gemaakt worden over de inzet van ondersteuning dan wel jeugdhulp. Door de inzet van jeugdmaatschappelijk werk op school willen we én kinderen, ouders én school meer in hun kracht zetten. Kinderen met dezelfde talenten hebben recht op gelijke kansen. Ieder kind moet zich volledig kunnen ontwikkelen. Zijn of haar achtergrond, het opleidingsniveau van ouders of hun financiële situatie mogen geen invloed hebben op de schoolprestaties van een kind. Het tegengaan van kansenongelijkheid is een opdracht voor iedereen, met een grote rol voor het onderwijs en kinderopvang. Het verbinden van de 3 leefwerelden – school/kinderopvang, thuis, omgeving – is heel belangrijk in de aanpak van gelijke kansen.

14

Bestaanszekerheid Literatuuronderzoek toont aan dat bestaansonzekerheid in hardnekkigheid toeneemt. Bestaansonzekerheid is bovendien een complex vraagstuk. Het manifesteert zich op verschillende leefgebieden van burgers. De impact in het ene leefgebied versterkt in een aantal gevallen de effecten op andere leefgebieden en vergroot daardoor de kwetsbaarheid van inwoners. Zo betekent een slechtere gezondheid of laaggeletterdheid minder kansen op de arbeidsmarkt. Werkloos zijn heeft weer een negatieve invloed op de gezondheid. De afgelopen jaren zijn inwoners met ongekende compensatiemaatregelen geholpen om te kunnen overleven. De houdbaarheid van deze crisisaanpak is zowel financieel als in de uitvoering beperkt. Het vraagt om fundamentele en uitvoerbare keuzes. Eenzaamheid Iedereen kan zich op een punt in het leven eenzaam voelen. Dat is normaal en hoort bij het leven. Maar langdurige eenzaamheid kan leiden tot fysieke en psychische klachten (bijvoorbeeld hart- en vaatziekten, depressies of vroegtijdige dementie). Ook weten we dat eenzaamheid samenhangt met voortijdig overlijden. Eenzaamheid bestaat niet alleen bij ouderen, maar komt voor onder alle leeftijdsgroepen. De toename in gevoelens van eenzaamheid is onder andere te verklaren door de dubbele vergrijzing, toename van eenzaamheid onder jongvolwassenen en de (nasleep van de) coronaperiode.

Basisvaardigheden Door onvoldoende basisvaardigheden op het gebied van taal, rekenen en digitale vaardigheden kunnen inwoners tegen allerlei problemen aanlopen in hun leven. Achterstanden leiden tot uitsluiting. Gezondheidsvaardigheden Gezondheidsvaardigheden hebben mensen nodig om gezond te leven en om goed voor zichzelf te kunnen zorgen als ze ziek worden. En ook om hun weg te vinden binnen de gezondheidszorg. Van inwoners en van patiënten verwachten we steeds meer dat zij een actieve rol op zich nemen in de zorg voor hun eigen gezondheid en ziekte en die van hun naasten. Niet iedereen is daar even goed toe in staat. Huisartsen in Krimpen merken dat ook in hun praktijk. Sommige mensen ontbreekt het aan de juiste kennis en informatie én aan de vaardigheden om die informatie te verkrijgen. Het is voor hen vaak moeilijk om deze informatie te begrijpen en toe te passen in hun eigen situatie. Uit de Cijfers gezondheidsvaardigheden 2021 blijkt dat van de bevolking van 18 jaar en ouder een kwart niet voldoende gezondheidsvaardig is. Het ontbreken van gezondheidsvaardigheden kan negatieve gevolgen hebben voor de gezondheid.

Men kan bijvoorbeeld minder goed omgaan met ziekte. Vaker fouten maken met het innemen van geneesmiddelen. Ook kan men meer moeite hebben om de informatie van de zorgverlener te begrijpen. (Vitale) ouderen Het Sociaal Cultureel Plan Bureau adviseert om bij het maken van beleid te kijken naar levensfasen van mensen. Er zijn ouderen die beperkt worden door problemen op het gebied van bijvoorbeeld gezondheid, weinig of geen sociale contacten of een gebrek aan activiteiten. Daarnaast zien we ook een grote groep vitale, ondernemende ouderen, die volop meedoen in de samenleving. Beleid moet niet alleen gaan over de toenemende (mantel)zorgvraag en personeelstekorten, maar ook over het vergroten van de betekenisvolle rol van ouderen voor de samenleving. En hoe zij kunnen blijven meedoen en bijdragen. Ambitie Capelle en Krimpen Verbonden Vanuit de coalitie Capelle en Krimpen Verbonden (CKV) hebben we de ambitie om een gezamenlijk domein verbindende aanpak te realiseren rondom ouderenzorg. Hiermee willen we kwalitatieve, persoonsgebonden/passende zorg, toekomstbestendige, duurzame en betaalbare zorg realiseren binnen de (grootstedelijke) context vanuit het positieve gezondheid gedachtengoed (BCO). CKV heeft per thema een ambitie verwoord, met daarbij beoogde resultaten en ‘stepping stones’.

Het doel van de routekaart is het bevorderen van het welbevinden en een gezonde leefstijl van Capellenaren en Krimpenaren. Dit doen we door het domeinoverstijgend organiseren en optimaliseren van toekomstbestendige zorg en welzijn. 1. Zelf- en samenredzaamheid 2. Thuis tenzij 3. Digitaal tenzij 4. Verwachtingen en bewustwording 5. Juiste zorg op de juiste plek 6. Randvoorwaarden Uitgangspunten zijn: • Positieve gezondheid • Reablement11 • Regelarm

15

Vertrouwen in de overheid In de afgelopen jaren hebben kwesties als de kinderopvangtoeslagaffaire, de aanpak van de coronacrisis, de stikstof- en woningcrisis en toenemende kansenongelijkheid een flinke deuk geslagen in het vertrouwen van burgers in de overheid. Voor een gemeente is het des te belangrijker om te laten zien dat je als gemeente betrouwbaar bent. Dat betekent óók dat je zichtbaar bent voor inwoners en fysiek dichtbij bent. 3.5 Landelijke beleidsmatige ontwikkelingen We schetsen hier onder kort landelijk beleid, waar Krimpen aan den IJssel ook mee te maken heeft. Gezondheid Landelijk zien we 3 grote opgaven: 1. Hoe kan de gezondheid van alle Nederlanders worden verbeterd? 2. Hoe kan de leefomgeving de gezondheid verbeteren? 3. Hoe maken we goede zorg en ondersteuning mogelijk? Integraal Zorgakkoord (IZA) Het doel van het Integraal Zorgakkoord (IZA) is de zorg goed, toegankelijk en betaalbaar te houden. Passende zorg is het uitgangspunt. Een basisprincipe van passende zorg is de Juiste Zorg op de Juiste Plek. Daarvoor is regionale samenwerking nodig. In de regio Rotterdam/Capelle/Krimpen hebben we een regioplan opgesteld. De ambitie van deze regio is: Samen borgen we de ondersteuning en zorg van morgen. We gaan voor gezonde en gelukkige inwoners, die zo veel mogelijk de regie hebben op hun eigen leven en die naar elkaar omkijken.

Voor hen die het nodig hebben, borgen we toegankelijkheid, kwaliteit en betaalbaarheid. Dit doen we door als regio passende ondersteuning, welzijn en zorg te organiseren. Met onze domein verbindende aanpak worden we iedere dag beter en werken onze professionals met plezier samen. Op het moment van schrijven van dit visiedocument is nog veel onduidelijk over het vervolg van IZA. Het nieuwe kabinet wil niet onverkort verder met het huidige IZA. Men wil het IZA verbreden tot een Integraal Zorg en Welzijn Akkoord (IZWA). Hierin wil het nieuwe kabinet een aantal elementen toevoegen, waaronder de verbinding medischsociaal domein. VWS heeft daarnaast onder meer het voornemen om het GALA (al dan niet deels) te integreren in het IZWA. Deze veranderde context noodzaakt om op een nieuwe manier te kijken naar de vraag of gemeenten (Vereniging Nederlandse Gemeenten), door willen met het IZ(W)A. De ontwikkelingen met betrekking tot IZA zullen we nauwlettend volgen en uiteraard op anticiperen.

16

Gezond en Actief Leven Akkoord Het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) heeft als doel een gezonde generatie in 2040. Het GALA richt zich daarvoor op het investeren in preventie van zorg, in samenhang met lokale partners op het gebied van gezondheid, sport en bewegen. Uitgangspunt is het bestaan van een stevige sociale basis. Dit akkoord is onlosmakelijk verbonden met het Integraal Zorgakkoord. Hervormingsagenda Jeugd De Hervormingsagenda Jeugd richt zich op de beschikbaarheid, organisatie en houdbaarheid van de jeugdzorg en het jeugdhulpstelsel. De Hervormingsagenda Jeugd heeft samenhang met 3 andere landelijke trajecten: (a) traject Toekomstscenario verbetering van kind- en gezinsbescherming, (b) aanpak van de arbeidsmarktproblematiek met programma toekomstbestendige Arbeidsmarkt Zorg en Welzijn en de arbeidsmarkttafel Jeugdzorg, (c) het versterken van mentaal welzijn van de jeugdigen.

Participatiewet Na de evaluatie van de Participatiewet door het Sociaal Cultureel Planbureau en de maatschappelijke onrust door de toeslagenaffaire, lanceerde het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid het wetsvoorstel Participatiewet in Balans. Met dit wetsvoorstel zet het kabinet de eerste concrete stap om hardheden in de huidige wet weg te nemen door mensen centraal te stellen en uit te gaan van vertrouwen. Zodoende wil het kabinet de Participatiewet beter laten aansluiten op wat mensen (aan)kunnen en nodig hebben. Professionals krijgen meer ruimte om hen daarbij te helpen. Een nieuwe Participatiewet moet bestaanszekerheid en participatiebegeleiding garanderen. Een nieuwe Participatiewet moet hoe dan ook aan 2 vereisten voldoen: garanties voor bestaanszekerheid en persoonlijke aandacht. De huidige Participatiewet is te complex en gaat onvoldoende uit van vertrouwen. Dat leidt voor inwoners te vaak tot stress en angst voor vergissingen, terugvorderingen en schulden. Er is een verbetering nodig als het gaat om inkomensondersteuning en passende ondersteuning bij participatie. Invoering van de wetswijziging wordt verwacht per 1 juli 2025.

Beweging naar meer inclusief onderwijs Elk kind en iedere jongere heeft recht op onderwijs dat bij hem of haar past, of het nu gaat om leerlingen die iets extra’s nodig hebben of niet. Het ministerie van Onderwijs werkt met de Verbeteraanpak Passend Onderwijs op verschillende manieren aan verbeteringen in het stelsel. Daarnaast wordt ingezet op de aanpak van verzuim en het terugdringen van het aantal thuiszittende kinderen en jongeren. Het versterken van de verbinding onderwijs en zorg. De wachtlijsten gespecialiseerd onderwijs en het plan van aanpak. En de beweging naar inclusief onderwijs. Deze maatregelen raken ook het sociaal domein.

Spreidingswet Per 1 februari 2024 is de Spreidingswet in werking gegaan. De Wet heeft als doel om te komen tot voldoende opvangplekken en een evenwichtiger verdeling van asielopvang over provincies en gemeenten te realiseren. Er is vastgesteld hoeveel opvangplekken nodig zijn voor asielzoekers voor de komende 2 jaar. Deze opvangplekken worden (indicatief) verdeeld over de gemeenten op basis van het inwoneraantal en de sociaaleconomische score van een gemeente. Door de aantallen van de gemeenten in de provincie bij elkaar op te tellen, ontstaat de provinciale opvangopgave.

Wonen, Ondersteuning en Zorg voor Ouderen Het Rijk streeft ernaar dat mensen met een zorgvraag langer zelfstandig wonen. Langer zelfstandig, omdat ze thuis passende zorg en ondersteuning krijgen en niet naar een instelling hoeven te verhuizen. Deze beweging, extramuralisatie genoemd, geldt voor veel groepen inwoners.

Het kabinet-Schoof heeft de Tweede Kamer op 25 oktober 2024 geïnformeerd over afspraken rondom asiel en immigratie. Op dit moment is nog niet duidelijk wat de exacte gevolgen zijn van de afspraken voor gemeenten. Zo blijft bijvoorbeeld de spreidingswet nog onverkort van kracht, zo lang deze nog niet is ingetrokken. We volgen de ontwikkelingen nauwlettend.

Dementievriendelijk Krimpen aan den IJssel is al jaren een dementievriendelijke gemeente. Een gemeente dat zich actief in zet om mensen met dementie en hun mantelzorgers zo lang mogelijk mee te laten doen in de samenleving. Het is de taak van gemeenten om ervoor te zorgen dat dit - met de juiste zorg en ondersteuning - kan.

17

Wet inburgering 2021 (Wi2021) De nieuwe Wet Inburgering trad in 2022 in werking. Alle partijen in het inburgeringsstelsel werken gezamenlijk aan een goede start en integratie van nieuwkomers in de Nederlandse samenleving. Gemeenten hebben een belangrijke rol bij de begeleiding van nieuwkomers die inburgeringsplichtig zijn. Gemeenten zijn verantwoordelijk om statushouders een sluitend inburgeringsprogrammering aan te bieden. Wetsvoorstel Wet aanpak meervoudige problematiek sociaal domein (Wams) Het doel van deze wet is knelpunten weg te nemen in relatie tot gegevensuitwisseling en privacy in het sociaal domein bij de aanpak van meervoudige problematiek. Het wetsvoorstel geeft het college van burgemeester en wethouders taken op het gebied van onderzoek, planvorming en coördinatie bij meervoudige problematiek in het sociaal domein en eventueel aanpalende terreinen. Deze wettelijke taken vormen de grondslag voor de ter uitvoering van die taken noodzakelijke verwerking en uitwisseling van persoonsgegevens. Tevens geeft dit wetsvoorstel de meldpunten voor niet acute zorg bij gemeenten, een duidelijke wettelijke basis die nodig is voor het ook bij deze wet stellen van regels voor de verwerking van persoonsgegevens door deze meldpunten.

Wet gegevensverwerking door samenwerkingsverbanden (WGS) Deze wet maakt duidelijk onder welke strikte voorwaarden informatie kan worden verwerkt binnen 4 bestaande samenwerkingsverbanden op het terrein van zorg en veiligheid, in de strijd tegen de georganiseerde criminaliteit en in de aanpak van witwassen en crimineel vermogen. Binnen het sociaal domein gaat het om het samenwerkingsverband Zorg- en Veiligheidshuis Rotterdam Rijnmond (ZVHRR). Hier wordt samengewerkt als het gaat om complexe problemen die het straf-, zorg- en gemeentelijke domein overstijgen, bijvoorbeeld huiselijk geweld, (jeugd)criminaliteit en onbegrepen en ernstig verward gedrag.

“De sociale basis versterken, investeren in de toekomst.” De sociale basis is van de gemeenschappen zelf, maar overheden en formele organisaties kunnen haar faciliteren en stimuleren aldus Movisie en het VerweyJonker Instituut. In cocreatie met acht landelijke partijen hebben zij in september 2024 een verandertheorie voor de sociale basis opgesteld. Die verandertheorie beschrijft wat formele partijen kunnen doen om de sociale basis te versterken. Centraal in de publicatie staan tien bouwstenen, onderwerpen waar gemeenten en andere formele partijen aan kunnen werken om te komen tot een sterkere sociale basis. Deze bouwstenen zijn: bestaanszekerheid, financiering, samenwerken vanuit gelijkwaardigheid, versterken eigenaarschap, zeggenschap en eigen regie, beschikbaarheid van ruimte en plekken, responsiviteit, (onder)steunen van mantelzorg, steun en ruimte voor vrijwillige inzet, versterken van inclusie en mensen vragen en uitnodigen.

18

H4. Krimpense visie Nadat we kennis hebben genomen van waar we nu staan én de maatschappelijke ontwikkelingen die op gemeenten afkomen beschrijven we in hoofdstuk 4 de visie van Krimpen aan den IJssel voor de komende jaren. Samen met inwoners en partners willen we op koers voor een gezond en veerkrachtig Krimpen! Inwoners moeten grip op hun eigen leven hebben. We willen dat zorg en ondersteuning behouden blijft voor kwetsbare inwoners die dit écht nodig hebben en hier écht op aangewezen zijn. 19

H4. Krimpense visie

gezond en veerkrachtig Krimpen

We willen dat Krimpen aan den IJssel een veerkrachtige samenleving is. Waar inwoners aandacht hebben voor elkaar en elkaar ondersteunen als dat nodig is. Waar sociale cohesie aanwezig is door een stevige sociale basis. We blijven daarom de sociale basis faciliteren en stimuleren. De sociale basis is er altijd, krachtig of niet. Waar mensen zijn en zich tot elkaar verhouden, is er een sociale basis. De sociale basis ontstaat vanuit de samenleving zelf. Als gemeente kunnen we haar faciliteren en stimuleren. De relatie die de overheid heeft ten aanzien van de sociale basis is niet vrijblijvend. De overheid (rijk en gemeenten) heeft verantwoordelijkheden op bestaanszekerheid, gelijke kansen, publieke gezondheid. Bestaanszekerheid vormt de basis voor een stabiel en veilig leven. We willen dat inwoners toegang hebben tot basisbehoeften als voeding, een huis, onderwijs en een voldoende en voorspelbaar inkomen. Gezondheid is een basisvoorwaarde voor welzijn. We streven naar een integrale benadering van (positieve) gezondheid. Iedere inwoner moet gelijke kansen hebben om zich te ontwikkelen en mee te doen in de samenleving. Daarnaast willen we veerkracht stimuleren. Veerkrachtige inwoners en een veerkrachtige samenleving zijn beter in staat om met veranderingen en tegenslagen om te gaan.

We hebben daarom de focus op 4 thema’s: • gezondheid; • bestaanszekerheid; • kansengelijkheid; • veerkracht12. Deze thema’s vormen de basis voor een samenleving waarin iedereen de kans krijgt om, naar vermogen, volwaardig mee te doen.

20

We willen dat mensen grip op hun eigen leven hebben Dit betekent dat zij hulpvragen en problemen zoveel mogelijk binnen de gewone, dagelijkse omgeving en routine op kunnen lossen. Waar nodig maken ze gebruik van hun eigen netwerk van familie, vrienden en buurtgenoten. Dit vraagt om het centraal stellen van de leefwereld, meer nadruk op het versterken van de eigen kracht en het vermijden van medicalisering of problematisering van normale levensuitdagingen. We willen een stevige pedagogische basis Een basis, waarbij de ontwikkeling van kinderen wordt gestimuleerd. Een basis waar kinderen het recht hebben om door hun ouders te worden verzorgd en opgevoed. En waar ouders ondersteund worden bij het opvoeden van hun kinderen. De gemeente doet dit bijvoorbeeld met algemene voorzieningen, zoals jeugdgezondheidszorg, trainingen, ondersteuning door een pedagoog enzovoorts. Om vast te stellen of jeugdhulp nodig is, kijken we naar wat het kind nodig heeft om gezond en veilig op te groeien, te groeien naar zelfstandigheid, voldoende zelfredzaam te zijn en maatschappelijk te kunnen participeren. Bij de beoordeling of jeugdhulp nodig is, houden we rekening met leeftijd en ontwikkelingsniveau van het kind.

We onderzoeken of de eigen mogelijkheden en het probleemoplossend vermogen van de ouder(s) én van het sociale netwerk toereikend zijn om zelf de nodige hulp en ondersteuning te kunnen bieden. Wanneer ouders, ondanks hun inspanningen, niet in staat zijn om de zorg adequaat te bieden, dan pas zetten we jeugdhulp in. Deze hulp moet gericht zijn op het behalen van concrete resultaten binnen een redelijke termijn. Als er hulp nodig is dan moet deze zo kort mogelijk, maar zo lang als nodig geboden worden. We willen bereiken dat jongeren en hun families zo snel mogelijk weer zelfstandig kunnen functioneren. We willen de druk op de individuele voorzieningen verminderen Voorzieningen zijn schaars én worden steeds schaarser. We hebben te maken met krimpende budgetten én minder beschikbaar personeel. We kunnen alleen daar ondersteuning of hulp inzetten waar het het meest nodig is. Meer inwoners moeten het op eigen kracht redden. Ook daarom willen we de komende jaren verder bouwen aan een veerkrachtige samenleving. Een samenleving waar mensen zoveel als mogelijk zelf grip hebben op hun leven. Voor mensen, die daadwerkelijk ondersteuning en/of hulp nodig hebben, organiseren we dit. Maar ook dan zetten we in op het versterken van de eigen kracht, zodat mensen weer grip op hun eigen leven krijgen. De ondersteuning stopt, zodra de inwoner zelf verder kan met het normale leven.

21

We realiseren ons dat de omslag naar meer zelf oplossend vermogen niet van vandaag op morgen is gerealiseerd. We nemen ook risico’s als we kritischer gaan kijken of ondersteuning of hulp noodzakelijk is. Later kan bijvoorbeeld meer hulp en/of specialistische hulp nodig zijn. We kunnen niet alles voorkomen maar het is belangrijk het geheel zorgvuldig af te wegen. We willen een betrouwbare partner zijn voor onze inwoners We streven naar een samenleving waarin elke inwoner zich gehoord en gesteund voelt. We geloven sterk in het belang van de menselijke maat. Persoonlijke aandacht en maatwerk zijn voor ons principes die we dagelijks in de praktijk willen blijven brengen. Tegelijkertijd zijn we als gemeente gebonden aan het correct en rechtvaardig uitvoeren van wettelijke overheidstaken. Deze verantwoordelijkheid dragen we. Hierbij streven we altijd naar een balans tussen wat wettelijk moet en wat menselijk is. We willen wendbaar zijn én koers houden We moeten kunnen inspelen op snel en onverwacht optredende uitdagingen. We hebben oog voor uitdagingen en kansen door (technologische) ontwikkelingen. Tegelijkertijd vraagt dit alles om koersvast te blijven, zodat we voorbereid zijn op de toekomst.

Voor de komende periode zien we 2 lijnen: • We moeten anders denken en doen We willen inwoners én partners aan ons verbonden houden door samen aan de slag te gaan met onze maatschappelijke opgaven. Hierbij hebben we een omslag van denken en doen nodig. Hoe krijgt én houdt een inwoner meer grip op zijn eigen leven, eventueel met ondersteuning van zijn omgeving. Individuele voorzieningen zijn schaars, maar deze moeten er wel zijn voor die inwoners die het echt nodig hebben (hoofdstuk 5). • We focussen op thema’s, vertalen deze in beleidsnota’s De thema’s gezondheid, bestaanszekerheid, en kansengelijkheid van onze inwoners én op veerkrachtige buurten werken we nader uit. In hoofdstuk 6 lichten we dit per thema toe aan welke aspecten we als gemeente een bijdrage willen leveren.

22

H5. Anders denken en doen In hoofdstuk 5 leest u dat er een omslag van denken en doen nodig is. We willen samen met partners onze gezamenlijke visie uitdragen in woord en gedrag. Dit visiedocument geeft ons een kompas om mee te bewegen met de vraagstukken in de samenleving en tegelijkertijd op koers te blijven in ons beleid. We staan hier ook stil bij wat dat van KrimpenWijzer vraagt. 23

H5. Anders denken en doen

we doen het samen - KrimpenWijzer

Dit visiedocument geeft ons een kompas om mee te bewegen met de vraagstukken in de samenleving en tegelijkertijd op koers te blijven in ons beleid. De toekomst van Krimpen gaat iedereen aan. Inwoners van jong tot oud, ondernemers, lokale organisaties en regionale partijen. Zoals eerder aangegeven moeten we bij de toekenning van individuele voorzieningen scherper aan de wind varen. Ondersteuning en ook hulp is een schaarsgoed. Een individuele voorziening moet zo kort mogelijk, maar zo lang als nodig geboden kunnen worden. Dit vraagt om een goede samenwerking rondom inwoners, informele en formele partners. Samen met de maatschappelijke partners willen we onze visie uitdragen in woord en gedrag. Om de omslag te realiseren moeten we anders denken en doen. Vanuit de ervaringen uit de praktijk werken we samen verder aan een gezond en veerkrachtig Krimpen, waar inwoners zich gezien en gehoord voelen. Een samenleving waar het merendeel van de inwoners grip heeft en houdt over zijn eigen leven. We willen dat inwoners niet of zo min mogelijk afhankelijk zijn van zorg. Inwoners moeten in staat zijn zo veel mogelijk en zo lang mogelijk zaken zelf (weer) op te pakken. Een mooi voorbeeld is reablement. Dit is een manier om samen met de ouderen te werken aan herstel van leven en zelfredzaamheid. Bijvoorbeeld door anders om te gaan met beperkingen.

Verandertheorie Onlangs heeft Movisie en Verwey-Jonker en andere landelijke organisaties13 een verandertheorie voor de sociale basis opgesteld. Dit kan de indruk wekken dat de sociale basis maakbaar is, maar dat is niet het geval. Deze verandertheorie geeft handvatten om de sociale basis te faciliteren en stimuleren. Het richt zich op de vraag wat formele partijen kunnen doen om bij te dragen aan het versterken van de sociale basis. De opstellers van de verandertheorie zien dit slechts als een begin. Gaandeweg zal meer kennis opgedaan worden over wat goed werkt in de (lokale) praktijk. Op basis daarvan wordt de verandertheorie de komende jaren aangescherpt. We willen verkennen of deze verandertheorie ook behulpzaam kan zijn bij het realiseren van een Gezond en Veerkrachtig Krimpen.

Het gesprek Met inwoners, ondernemers en organisaties voeren we het gesprek over hoe zij aankijken tegen de koers. Hoe willen en kunnen zij bijdragen aan een veerkrachtige samenleving? Wat is ervoor nodig om grip op het leven te houden? We sluiten zoveel mogelijk aan bij natuurlijke momenten van ontmoeting. De gemeente gaat ook de komende periode in gesprek over de omgevingsvisie en over de keuzes die de gemeente moet maken als het gaat om het financieel huishoudboekje. Ook deze momenten benutten we om het gesprek aan te gaan. Bij de uitwerking van de thema’s vinden we de inbreng van kennis en ervaringen van inwoners van essentieel belang. Waar nodig organiseren we themabijeenkomsten. We benutten ook de mogelijkheid om vragen uit te zetten via de online ‘Gemeentepeiler’ en via peilingen op sociale media enzovoorts. Kortom het gesprek voeren we in de breedte. Een sterk KrimpenWijzer Gemeenten moeten zorgdragen voor een laagdrempelige toegang tot ondersteuning die gemeenten binnen het sociaal domein verstrekken. Ook staan gemeenten aan de lat om een krachtige, goed bereikbare lokale teams te realiseren. Teams, die aanwezig zijn op plekken waar inwoners van nature komen. Teams die direct hulp bieden, als het nodig is. En waar nodig schakelen met gemeentelijke afdelingen, collectieve voorzieningen en aanvullende expertise.

De teams vormen voor inwoners het vertrouwde gezicht en blijven aanspreekpunt zo lang als nodig. In onze gemeente is de KrimpenWijzer de plek waar inwoners terecht kunnen voor informatie en advies, voor ondersteuning en hulp op het gebied van zorg, welzijn, opvoeden, wonen en geldzaken. De gemeente én de maatschappelijke partners werken in de netwerkorganisatie KrimpenWijzer samen onder gemeentelijke regie. Alle gemeenten hebben te maken met diverse landelijke afspraken die nogal wat vragen van de lokale teams. Denk bijvoorbeeld aan de Hervormingsagenda Jeugd, het Integraal Zorgakkoord (IZA), het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) en het Toekomstscenario Kind- en Gezinsbescherming, de Visie Eerstelijnszorg 2030. Dit zijn over het algemeen afspraken die de al bestaande wettelijke taken vanuit de Wmo 2015, Jeugdwet, Participatiewet en Wet gemeentelijke schuldhulpverlening (Wgs) nader

24

preciseren en inkleuren. Dit alles heeft gevolgen voor het lokale team. De VNG heeft gelet op al deze ontwikkelingen een Richtinggevend kader ‘Toegang, lokale teams en integrale dienstverlening’ opgesteld. Voor de versterking van onze KrimpenWijzer nemen wij dit kader als uitgangspunt. Voor het versterken van de KrimpenWijzer focussen we ons – net als in het richtinggevend kader - op de waarden: 1. dichtbij; 2. werken integraal; 3. met mandaat. Hieronder hebben we dat nader geduid voor de KrimpenWijzer. KrimpenWijzer staat dicht bij de inwoner • is laagdrempelig: dichtbij, vindbaar, zichtbaar, toegankelijk benaderbaar voor inwoners; • geeft inwoners vertrouwen en handvatten om eerst zelf aan de slag te gaan met hun vraag; • werkt transparant, praat niet over mensen maar met mensen; gaat zorgvuldig om met privacygegevens; • werkt aan een sterke relatie met de sociale en pedagogische basis; • stimuleert de samenwerking rondom inwoners/gezinnen met informele en formele partners; • vertaalt vragen naar achterliggende patronen en brengt zo systeemknelpunten aan het zicht.

KrimpenWijzer werkt integraal • kijkt en handelt met een brede blik en maakt een brede analyse; • heeft professionals met de ‘juiste’ houding, vaardigheden en (inhoudelijke) kennis; • biedt waar mogelijk zelf (basis)hulp en is zo lang als nodig vertrouwd aanspreekpunt; • werkt vanuit heldere organisatieafspraken die de brede samenhangende hulp ondersteunt; • streeft naar soepelere overgangen in de levensloop; • heeft voldoende (extra) inzet, aandacht en expertise voor inwoners met levenslange en/of levensbrede beperkingen.

25

KrimpenWijzer heeft mandaat • gaat bewust om met wat passend is en wat nodig is, ook gezien de schaarste aan mensen en middelen; • heeft oog voor en kennis van (on)veiligheid, betrekt anderen en blijft zelf betrokken. KrimpenWijzer leert en verbetert • leert van elkaar en met elkaar en verbetert waar nodig de werkprocessen; • begeleidt professionals om de omslag in denken en doen te maken; • zet ervaringsdeskundigen in bij (complexe) casuïstiek. We werken samen aan de opgaven We willen meer dan de afgelopen jaren een manier vinden om inwoners meer grip te geven en te laten houden op hun eigen leven. Meer nadruk moet liggen op het welzijn, het versterken van de eigen kracht, als het (even) niet gaat. Medicalisering of problematisering van normale levensuitdagingen moeten meer vermeden worden. Het gaat hier om een omslag van denken en doen. Het anders denken en doen vraagt om een sterke samenwerking binnen de netwerkorganisatie KrimpenWijzer maar ook met andere maatschappelijke partners. Samenwerken is niet gemakkelijk en vraagt meer dan afstemming alleen. We moeten met elkaar werken aan de maatschappelijke opgaven. Bij de opgaven zijn veel én veel verschillende partijen betrokken. Door deze veelheid van partijen gaat samenwerking niet altijd vanzelf. Als gemeente kunnen én willen we samenwerken faciliteren en waar nodig regie voeren. Dit visiedocument helpt ons daarbij.

Beleidsnota’s • Regiovisie Nabij en passend 2021 • Regiovisie Huiselijk geweld en kindermishandeling 2024-2027 • Onafhankelijke cliëntondersteuning, nog op te stellen • Regionaal beleidsplan Maatschappelijke ondersteuning en Beschermd wonen 2022-2026 26

H6. Thema’s In hoofdstuk 6 vindt u de thema’s, waar we de komende tijd de focus op willen leggen om te komen tot een gezond en veerkrachtig Krimpen aan den IJssel. Dit zijn de thema’s: Gezondheid, Bestaanszekerheid, Kansengelijkheid en Veerkracht. 27

H6. Thema’s De komende jaren ligt de focus op bestaanszekerheid, gezondheid en kansengelijkheid van onze inwoners én op veerkrachtige buurten. Het is belangrijk de basis te versterken. Dit document geeft de overall visie voor de op te stellen beleidsnota’s binnen het Sociaal Domein. De afgelopen periode hielden we bestaand beleid tegen het licht. Met interne en externe partners hielden we bijeenkomsten om input op te halen. Dit resulteerde in dit visiedocument. Tijdens de bijeenkomsten was er een breed draagvlak om de vier thema’s verder te concretiseren. Hierbij is ook onderschreven dat het wenselijk is om dit te doen in nauwe samenwerking met de ontwikkeling van de omgevingsvisie. Ook is duidelijk dat financiën ons allen uitdagen om het anders te doen. De komende jaren gaan we per thema de doelen concretiseren. Het college stelt waar nodig beleidsnota’s vast. Hierin geeft het college aan hoe ze deze doelen willen gaan bereiken en welke middelen daaraan verbonden zijn. Voor een aantal ambities geldt dat er al beleidsnota’s van kracht zijn. In dit document hebben we per thema benoemd welke van deze beleidsnota’s van kracht blijven. Per thema benoemen we ook een beperkt aantal indicatoren. Deze geven aan waar we nu staan. We hebben hierbij gekeken naar het dashboard “Waarstaatjegemeente” en in het bijzonder naar de burgerpeiling.

Indien er andere bronnen gebruikt zijn, vermelden we dat.

‘Voorkomen is beter dan genezen, zo luidt een gezegde dat algemeen bekend is. Wij adviseren in de beleidskaders meer en concreet aandacht te geven aan preventie.‘ Adviesraad Sociaal Domein - juni 2024

28

6.1 Gezondheid Betekenisvol leven De gemeente Krimpen aan den IJssel omarmt het gedachtegoed ‘Positieve Gezondheid’. Dat is een benadering binnen de gezondheidszorg die niet de ziekte, maar een betekenisvol leven van mensen centraal stelt. De nadruk ligt op de veerkracht, eigen regie en het aanpassingsvermogen van de mens en niet op de beperkingen of ziekte zelf. 1. We stimuleren een gezonde leefstijl Een gezonde gemeente is een gemeente waar mensen gezond kunnen leven. Denk daarbij aan een leefomgeving die uitnodigt tot bewegen, gezonde sportkantines en rookvrije zones. We voeren campagnes, bijvoorbeeld over het stoppen met roken/ vapen en stoppen met het drinken van alcohol. We werken aan het opzetten van een ketenaanpak terugdringen overgewicht in de vorm van een Gezonde Leefstijl Interventie, voor volwassenen en kinderen. We stimuleren sport en bewegen14. 2. We dragen bij aan mentale veerkracht Mentale veerkracht zorgt ervoor dat we kunnen omgaan met tegenslagen in het leven en voorkomt dat problemen groter worden. We maken het mogelijk dat mensen elkaar ontmoeten en kunnen steunen. Samen met maatschappelijke partners zetten we preventief in op het versterken van het mentaal welbevinden van jongeren. Zo helpt sport en bewegen bijvoorbeeld bij het versterken van de mentale veerkracht. 3.

We zetten in op gezondheid voor iedereen Gezondheidsvaardigheden hebben mensen nodig om gezond te leven en om goed voor zichzelf te kunnen zorgen als ze ziek worden. Informatie moet zo toegankelijk mogelijk beschikbaar zijn. De jeugdgezondheidszorg informeert en monitort kinderen en hun ouders. We zetten in op een hogere vaccinatiegraad bij kinderen om alle inwoners zo goed mogelijk te beschermen tegen gevaarlijke infectieziekten. We bieden volwassenen valpreventie aan om ziektelast door vallen te voorkomen. Het helpt mensen mee te (blijven) doen in Krimpen. We hebben hierbij ook oog voor de fysieke leefomgeving. We willen dat het sport- en beweegaanbod in 2027 optimaal bijdraagt aan de gezondheid en het welzijn van onze inwoners.

4. Krimpenaren hebben zinvolle en waardevolle ontmoetingen Het gevoel ‘erbij’ te horen en ertoe te doen, geldt voor iedere inwoner omdat het een basisbehoefte is. Er is meer bewustwording nodig en we werken aan (lokale) initiatieven voor ontmoeting. 5. We willen een ‘mantelzorgvriendelijke’ samenleving zijn Mantelzorg is onbetaalde en vaak langdurige zorg voor zieke familieleden of vrienden. Mantelzorgers leveren een belangrijke bijdrage in de zorg aan hun naasten. Er is aandacht voor de overbelaste mantelzorger. We zetten in op 3 actielijnen: 1. bewustwording; 2. ondersteuning; 3. maatwerk voor mantelzorger.

Krimpenaren geven gemiddeld hun gezondheid een 7,68 (schaal 1-10)15 Aantal inwoners voldoet aan de beweegrichtlijn (2022)

Aantal inwoners verleent mantelzorg

Ziekenhuisopname na val 65+

Krimpen:

15,1 %

Krimpen:

142

Krimpen:

36,7%

Nederland:

13,4%

Nederland:

135

Nederland:

47,5%

per 1000 inwoners in 2022

Aantal inwoners met overgewicht in 2022 Krimpen: 54,1%

Aantal inwoners dat zich enigszins tot (zeer) sterk eenzaam voelt Krimpen:

47,6%

Nederland:

Nederland:

48,6%

50,0 %

Vaccinatiegraad jeugd:16 75,3%

Beleidsnota’s • Sport- en beweegnota 2024-2027 • Mantelzorgbeleid, nog op te stellen • Woonzorgvisie en -analyse • Gezondheid/Preventie, nog op te stellen • Duurzaamheidsagenda 2025-2028 29

6.2 Bestaanszekerheid Randvoorwaarde voor welzijn Inkomenszekerheid is vooral een verantwoordelijkheid van de rijksoverheid. Desondanks lukt het de rijksoverheid niet om bestaanszekerheid te garanderen. Lokale inzet is nodig. Bestaansonzekerheid heeft grote gevolgen voor zowel de fysieke als psychische gezondheid van mensen. Met name bij kinderen zijn de negatieve effecten voor de ontwikkeling groot en ontstaat er kansenongelijkheid. Bestaansonzekerheid kan het vermogen aantasten om de juiste beslissingen te nemen. Bestaanszekerheid is een randvoorwaarde voor het welzijn van alle mensen en voorkomt problematische gevolgen. We onderschrijven het essay Bestaanszekerheid als belofte van de VNG17 en werken zo veel mogelijk via deze leidraad. 1. We zetten in op het voorkomen van financiële problemen en signaleren deze vroegtijdig Als gemeente zijn we benaderbaar voor inwoners met geldzorgen. We geven voorlichting18 en bieden de juiste laagdrempelige ondersteuning. We handelen als gemeente preventief. Hierdoor willen we voorkomen dat inwoners écht in de problemen raken. We benaderen inwoners ook actief, bijvoorbeeld bij signalen over (beginnende) schulden.

Inwoners met problemen begeleiden we tijdig naar de juiste vormen van hulp. We werken hierin nauw samen met maatschappelijke partners. 2. Inwoners doen mee door betekenisvol werk en zinvolle dagbesteding Inwoners moeten zekerheid hebben op voldoende en voorspelbaar inkomen om in hun levensonderhoud te kunnen voorzien. Duurzaam werk en dagbesteding zijn belangrijk. Het geeft zin en inhoud aan het leven. Als gemeente begeleiden we inwoners daarom waar nodig naar onderwijs en werk. We bieden ondersteuning wanneer inwoners (tijdelijk) niet kunnen werken of wanneer inkomsten uit werk niet toereikend zijn. Op deze manier kunnen inwoners toch mee blijven doen in de samenleving. 3. We benaderen inwoners meer vanuit vertrouwen en empathie In ons handelen zetten we in op het toepassen van de menselijke maat en op het meer vanuit vertrouwen en empathie benaderen van onze inwoners. We waken voor een complexiteit aan regels en zorgen voor een goede toegankelijkheid van verschillende vormen van ondersteuning.

Ook in Krimpen staat bestaanszekerheid onder druk19 Sociaal Economische Status20 7,19

Kinderen in uitkeringsgezin (2022)

Huishoudens met problematische

SES WOA indicator: 0.06321

Krimpen:

6%

schulden: 7,4% (2023)

Nederland:

6%

Werkloosheid Krimpen:

3,2 %

Nederland: 3,6%

Huishoudens laag inkomen (2022) Krimpen 7% Nederland: --

Huishoudens met een inkomen tot 130% sociaal minimum22: 13,7% (2022)

29 per 1000 inwoners bijstandsuitkering 34 per 1000 inwoners - Nederland