Begroting 2025
Tekst van het document
Begroting 2025
2
Inhoudsopgave Inhoudsopgave ..........................................................................................................................3 Bestuurlijke inleiding .................................................................................................................5 Begroting in één oogopslag .....................................................................................................22 Leeswijzer ................................................................................................................................25 Programma 1 Bestuur en veiligheid ........................................................................................26 1.1 Bestuur ...........................................................................................................................26 1.2 Veiligheid........................................................................................................................28 Programma 2 Ruimtelijk domein .............................................................................................31 2.1 Openbare ruimte en verkeer..........................................................................................32 2.2 Volkshuisvesting en ruimtelijke ordening ......................................................................35 2.3 Afval, riolering en begraven
...........................................................................................40 Programma 3 Maatschappelijk domein ...................................................................................43 3.1 Sport en recreatie ..........................................................................................................45 3.2 Cultuur ...........................................................................................................................49 3.3 Onderwijs .......................................................................................................................52 3.4 Economie........................................................................................................................53 Programma 4 Sociaal domein ..................................................................................................58 4.1 Preventie ........................................................................................................................58 4.2 Basishulp ........................................................................................................................64 4.3 Individuele hulp..............................................................................................................66 4.4 Opvang en inburgering
...................................................................................................69 Middelen..................................................................................................................................73 3
Overhead..............................................................................................................................73 Algemene dekkingsmiddelen ...............................................................................................75 Paragrafen ...............................................................................................................................79 Paragraaf A Lokale heffingen ...............................................................................................79 Paragraaf B Weerstandsvermogen en risicobeheersing ......................................................87 Paragraaf C Onderhoud kapitaalgoederen ..........................................................................96 Paragraaf D Financiering ....................................................................................................104 Paragraaf E Bedrijfsvoering ................................................................................................108 Paragraaf F Verbonden partijen .........................................................................................112 Paragraaf G Grondbeleid....................................................................................................120 Paragraaf H Subsidies .........................................................................................................124
Paragraaf I Openbaarheidsparagraaf .................................................................................127 Financiële begroting ..............................................................................................................128 Uitgangspunten ..................................................................................................................128 Budgetautorisatie baten en lasten .....................................................................................130 Meerjarenperspectief ........................................................................................................131 Aanmerkelijke verschillen ..................................................................................................134 Investeringen .....................................................................................................................144 Nieuw beleid ......................................................................................................................145 Reserves en voorzieningen ................................................................................................146 Incidenteel / structureel ....................................................................................................150 Financiering
........................................................................................................................152 EMU-saldo en balansprognose ..........................................................................................153 4
Bestuurlijke inleiding Financiële inleiding We naderen het ravijn, maar de begroting 2025 is nog sluitend Afgelopen maanden is gebleken dat gemeenten – in ieder geval op korte termijn – geen hulp van het rijk mogen verwachten bij het oplossen van hun financiële tekorten. In de septembercirculaire werd weliswaar de eerder opgelegde besparing op de jeugdzorg teruggedraaid en compensatie voor het effect van vergrijzing voor de Wmo opgenomen. Daarmee is echter niets gedaan aan de korting die het ravijn veroorzaakt. Daar komt bij dat de nieuwe financieringssystematiek structureel uitgaat van lagere percentages dan nodig is om de inflatie te compenseren. Deze realiteit met betrekking tot de financiering van gemeenten doet niets af aan ons standpunt dat het Rijk verantwoordelijk is en blijft voor voldoende bekostiging van taken die zij bij de lokale overheid neerlegt. Via de VNG zullen wij dat ook blijven bepleiten.
We bereiden ons zoals afgesproken voor op de te maken keuzes Ondertussen gaan wij ons voorbereiden op het maken van keuzes die nodig zijn om de tekorten op te lossen. Zoals in de kadernota aangekondigd, richten wij ons daarbij op een volledig sluitende begroting met structureel evenwicht in het jaar 2029. In de tussenliggende jaren is sprake van een ingroeipad. Daarbij wordt een steeds groter deel van het tekort gedekt met structurele maatregelen. Het restant komt uit de daarvoor gevormde reserve begrotingstekorten. We hebben de eerste besparingen ingeboekt In de afgelopen maanden hebben wij al een aantal bezuinigingen kunnen inboeken. Met name door een meer realistische planning van investeringen en benodigde financiering, het aanpassen van afschrijvingstermijnen en extra rentebaten. Bovendien is alle ‘lucht’ uit de 5
ramingen gehaald en is op basis van realisatiecijfers waar mogelijk budget aangepast. Daarmee is het zogenaamde ‘laaghangend fruit’ geplukt en resteert een begroting die gebaseerd is op wat echt nodig is om het vastgestelde beleid en de wettelijke (medebewinds)taken uit te voeren. We zetten maximaal in op behoud en vervanging van onze kapitaalgoederen De gemeente Krimpen aan den IJssel heeft een grote investeringsopgave, die vooral gericht is op behoud van (maatschappelijke) voorzieningen en vervangingen in de openbare ruimte. We gebruiken de tijdelijke begrotingsruimte vanwege uitgestelde vervangingen voor onderzoeks- en voorbereidingskosten in de voorbereiding van (grote) investeringen. In de kadernota 2025 werd een stelpost voor deze zogenaamde "vrijval" van afschrijvingslasten opgenomen. Onze speerpunten voor 2025 (en verder) Kompas en koers voor Krimpen aan den IJssel We gaan een bijzonder jaar tegemoet. Meteen in het eerste kwartaal willen wij uw raad een nieuw visiedocument voor het sociaal domein voorleggen dat – niet alleen binnen dat domein – als kompas kan fungeren om mee te bewegen met de veranderingen in de samenleving. Daarbij is het vooral van belang dat we bij de toekenning van individuele voorzieningen scherper aan de wind gaan varen. Maatschappelijke ondersteuning en individuele hulp zijn schaarse en dure goederen.
Daarom vinden wij dat wij zo'n individuele voorziening niet langer dan strikt noodzakelijk moeten leveren. We willen dat inwoners niet of zo min mogelijk afhankelijk zijn van zorg. Inwoners willen wij vooral in staat stellen om zo veel mogelijk en zo lang mogelijk zaken zelf (weer) op te pakken. Ook de gespreksagenda voor het gesprek over de (ruimtelijke) toekomst van Krimpen aan den IJssel is in concept gereed. Onze gemeente kent een lange geschiedenis van bijna 750 jaar. Eeuwenlang was het een kleine agrarische gemeenschap in de 'krimp’ van Hollandsche IJssel en Lek. Later werkten Krimpenaren ook veel in steenbakkerijen en op scheepswerven. Na 1958, toen de Algerabrug was geopend, hebben we een enorme groeispurt doorgemaakt. Onze 9 vierkante kilometer hebben we in 'golven’ ontwikkeld met – vooral – woonbuurten en bijbehorende voorzieningen. In de Stormpolder zitten een groot aantal (maritieme maak)bedrijven, maar relatief gezien kent onze gemeente weinig werkgelegenheid. Grote delen van onze gemeente zijn nu verouderd. En tegelijk spelen veel nieuwe opgaven. De vraag naar woningen is onverminderd groot, we moeten inspelen op de energietransitie en de klimaatverandering en onze inwoners worden steeds ouder. Ook de economie verandert en dat heeft invloed op bedrijven en winkels. 6
Daarom willen we in 2025 de koers van Krimpen aan den IJssel naar 2040 gaan bepalen. Die koers, vastgelegd in een Omgevingsvisie, willen wij laten aansluiten op onze geschiedenis, inwoners en bedrijven:
Een verleden, heden en toekomst met water
Goed wonen tussen metropool en Groene Hart
Krimpen: een gezonde gemeente
Onze inzet is een praktische Omgevingsvisie die concrete antwoorden geeft op de opgaven waar we samen mee aan de slag moeten gaan. En dat in de wetenschap dat we een financieel ravijn naderen.... Samen aan de slag Meer dan ooit is het van belang om inwoners, ondernemers en organisaties (hierna: inwoners) te laten meedenken en doen met het maken van beleid, plannen en concrete projecten. Daarom willen we in 2025 nieuw participatiebeleid laten vaststellen. Hierin willen we vastleggen hoe inwoners kunnen meedenken en meewerken aan plannen en beleid die door ons als gemeente of door andere overheden (bijvoorbeeld Hoogheemraadschap) of organisaties (bijvoorbeeld QuaWonen) worden ontwikkeld. Dat noemen we 'burgerparticipatie'. Krimpen ontmoet! Maar we willen als gemeente ook graag meedenken met initiatieven van inwoners. Dat noemen we ‘overheidsparticipatie’. We hebben in dit verband hoge verwachtingen van ons fonds ‘Krimpen ontmoet!’. Het is bedoeld om nieuwe ontmoetingsplekken en -momenten te creëren voor onze inwoners. Met het fonds willen we initiatieven van inwoners ondersteunen die zorgen voor een sterkere verbinding tussen de Krimpenaren. Vanuit het fonds ‘Krimpen ontmoet!’ krijgen deze initiatieven financiële ondersteuning. Dit kunnen initiatieven zijn die in de openbare ruimte of binnen openbare gebouwen plaatsvinden.
Inwoners uitnodigen om mee te denken met bezuinigingen Zoals gezegd lopen er op dit moment 2 grote visietrajecten. Aan de ene kant de voorbereiding voor een nieuw beleidsplan sociaal domein voor de periode 2024-2030. Aan de andere kant de voorbereiding van de omgevingsvisie. Bij beide trajecten wordt een actief participatietraject met inwoners vormgegeven. Ook voor de aanpak van het financieel ravijn starten wij een breed participatietraject waarbij wij met de samenleving in gesprek gaan. Zo kunnen inwoners, maatschappelijke organisaties en ondernemers aangeven wat zij belangrijk vinden. Waar het mogelijk is, gaan we de vragen die we aan inwoners in dit traject stellen combineren met de vragen die we in het kader van het beleidsplan sociaal domein en de omgevingsvisie stellen. 7
Sociaal domein Het sociaal domein is vanuit financieel oogpunt al jaren een dynamisch werkveld. Het beslaat bovendien zo’n 40% van de lasten binnen onze begroting. Aan individuele hulp alleen geven we op jaarbasis ruim €36 miljoen uit. Toename van vraag door vergrijzing, toename van jeugdproblematiek en onzekerheden in financiering vanuit het Rijk zijn de belangrijkste ingrediënten voor deze dynamiek. Dit was al een grote uitdaging maar door de financiële positie voor de komende jaren zal deze alleen maar groter worden. Uitgangspunt daarbij blijft wat ons betreft wel dat we de juiste dingen voor inwoners blijven doen. In de wetenschap dat onze sociale structuur kwetsbaar is en moeilijk te beïnvloeden.
Zoals hiervoor al aangegeven staat 2025 primair in het teken van het opstellen van een nieuw beleidsplan voor de jaren 2024-2030. Belangrijke inhoudelijke thema's voor 2025 zijn jeugd en gezondheid. Jeugd: andere manier van denken en doen Er zijn veel landelijke, regionale en lokale opgaven die zijn weerslag hebben in het Sociaal Domein. Landelijk zijn afspraken gemaakt in de Hervormingsagenda Jeugd. Regionaal is een ‘regionale opdracht kostenbeheersing jeugd’ opgesteld. En lokaal wordt gewerkt aan kostenbeheersmaatregelen bestaande uit de vertaalslag van de regionale maatregelen en het beperken van de reikwijdte. Inhoudelijk zien we dat er een andere manier van denken nodig is binnen het sociaal 8
domein. Dit vraagt ook om een gedragsverandering bij ouders, opvoeders, maar ook bij de professionals. Gedragsverandering gaat niet vanzelf en kost tijd. Het laten slagen van alle opgaven vraagt om een goed werkende toegang en een sterk lokaal team. Een van de opgaven in het Sociaal Domein, die als rode draad over al door heen loopt, is dan ook het versterken van ons lokaal team. De VNG heeft recentelijk een richtinggevend kader voor een stevig lokaal team én een leidraad werken aan veiligheid gepubliceerd. Het Toekomstscenario Kinder- en Gezinsbescherming gaat ook uit van deze leidraad. Het lokaal team heeft niet alleen de functie van het signaleren en bespreekbaar maken van onveiligheid en het handelen hierop, maar ook een netwerkfunctie. Het lokaal team draagt niet over maar zet (jeugd)hulp in en schakelen waar nodig (veiligheids)expertise in. Om de opgaven, inclusief beheersmaatregelen, goed uit te kunnen voeren is extra capaciteit nodig om het Krimpens lokaal team te versterken. Alleen met voldoende tijd en ruimte kunnen professionals de omslag in denken en doen eigen maken. Uitvoering van deze opgaven zal zorgen voor een verzwaring van de taken binnen het sociaal domein, maar moet leiden tot een efficiëntere en effectievere inzet van hulp en het versterken van de eigen kracht van de jeugdigen en hun netwerk.
De uitvoerend medewerkers ondersteunen en scholen in nieuwe werkwijzen.
Intensieve casusregie versterken (Toekomstscenario Kind- en gezinsbescherming)
Scherper indiceren, richting ouders en zorgaanbieders, zal zorgen voor: o Intensiever toetsen van de kwaliteit en effectiviteit van zorgtoewijzingen o Behandelen van een te verwachten toenemend aantal klachten en bezwaren vanwege afwijzingen
Contractmanagement intensiveren
Gezond Krimpen: investeren in veerkracht, eigen regie en aanpassingsvermogen
Wij omarmen het gedachtegoed 'Positieve Gezondheid’. Dat is een benadering binnen de gezondheidszorg die niet de ziekte, maar een betekenisvol leven van mensen centraal stelt. De nadruk ligt op de veerkracht, eigen regie en het aanpassingsvermogen van de mens en niet op de beperkingen of ziekte zelf.
9
Wij bevorderen de gezondheid van de Krimpense inwoners door extra inzet en maatregelen. Hierbij maken we gebruik van de specifieke middelen in het kader van het ‘Gezond en Actief Leven Akkoord’ (GALA). Om tot een samenhangende aanpak te komen investeren we in 2024 en 2025 in een brede aanpak op gezondheid met onder andere de aanpak dementie, terugdringen van gezondheidsachterstanden, versterken fysieke zelfredzaamheid ouderen en welzijn op recept. Investeringsagenda voor 2025 (en verder) Het gedachtegoed van ‘Positieve Gezondheid’ laat zich ook ruimtelijk vertalen:
10
Onze gemeente beheert openbare ruimte en gebouwen waar inwoners wonen, werken en recreëren. Hierdoor beschikken we over kapitaalgoederen zoals gebouwen, wegen, bruggen, hekwerken, riolering, openbare verlichting, sport- en speelvoorzieningen, water en groen. De komende jaren heeft onze gemeente een ambitieuze investeringsopgave. Dit betreft vooral vervangingsinvesteringen en intensiveringen, maar ook de uitvoering van nieuw beleid waartoe al eerder is besloten. De grootte van de opgave heeft vooral te maken met drie specifieke kenmerken van onze gemeente:
11
De uitgangspunten voor deze investeringsopgave zijn vastgelegd in:
het Integraal Huisvestingsplan onderwijs en binnensport
het Strategisch Huisvestingsplan
de Meerjarenplanning openbare ruimte
het Uitvoeringsprogramma speelruimte (inclusief update)
De dekking voor deze investeringen is al grotendeels in de begroting en meerjarenraming opgenomen. Onderwijshuisvesting, kinderopvang en binnensport In 2019 hebben wij voor het eerst een Integraal Huisvestingsplan (IHP) opgesteld. In 2023 is dat plan geactualiseerd. Het IHP 2023-2027 bevat de meerjarenplanning voor de vernieuwing van alle scholen in onze gemeente. Wij combineren die planning met de ruimte die in onze gemeente voor kinderopvang en binnensport nodig is. In 2025 werken wij verder aan de volgende projecten:
Nieuwbouw Octaaf met kinderopvang en een gymzaal (1 zaaldeel) op de huidige locatie van het Octaaf/Mozaïek
Nieuwbouw van het Mozaïek met kinderopvang en nieuwbouw van de Groenendaal op de locatie van de Groenendaal
Kompas, dislocatie en gymzaal Tuinstraat
Voor de realisatie van de projecten Comenius en Koelmanschool zijn nog geen lasten in de meerjarenraming opgenomen. De eventuele verdere gesprekken met beide scholen willen wij pas na de vaststelling van de Kadernota 2026 voortzetten. Andere maatschappelijke voorzieningen In 2024 hebben we ook voor het huisvesten van de overige maatschappelijke voorzieningen 12
een strategisch huisvestingsplan opgesteld. In dit plan staan de uitgangspunten voor het realiseren en aanbieden van (maatschappelijk) vastgoed, voor het onderhoud en voor het huurprijs- en tarievenbeleid. Daarnaast bevat het plan de strategie voor alle objecten waar we op dit moment eigenaar van zijn. Per object wordt aangegeven:
De ambitie (voortzetten, herontwikkelen, afstoten, toekomstafweging)
Het eigenarenbeheer (groot onderhoud, dagelijks onderhoud, duurzaamheid)
De huursituatie (ten opzichte van het huurprijs- en tarievenbeleid)
In de periode 2024-2027 zal voor de volgende objecten een toekomstafweging nodig zijn:
Vicenza 3 (onderwijslocatie ontheemde kinderen)
Tuinstraat 43 (opvanglocatie)
Van Ostadelaan 4 (zwembad)
IJsseldijk 312 (Streekmuseum)
Meerkoetstraat 81 (UMAM)
Die toekomstafweging heeft óf te maken met een mogelijke functiewijziging (Vicenza, Tuinstraat) óf met relatief grote investeringen die nodig zijn om het object in stand te houden of de levensduur ervan te verlengen (zwembad, streekmuseum, UMAM). Dit jaar vraagt het zwembad al onze aandacht Dit jaar hebben wij moeten besluiten om het recreatiebad te sluiten. De staat van het leidingwerk is zodanig dat het niet mogelijk is om op een veilige manier de voor dit jaar geplande onderhoudswerkzaamheden uit te voeren. De conditie van de leidingen is – als gevolg van corrosie – zelfs zo zorgwekkend dat er een grote kans op een acute lekkage is. Om het reguliere programma in het doelgroepen- en wedstrijdbad te kunnen waarborgen heeft ons college vervolgens in overleg met Optisport besloten om het recreatiegedeelte van zwembad De Lansing te sluiten. Onze primaire inzet is om met de investeringen die in de begroting 2024 zijn opgenomen, de levensduur van het zwembad tot 2035 te verlengen. Dat basisscenario wegen wij af tegen enkele andere toekomstscenario’s. Belangrijk afwegingscriterium zijn de totale eigendomskosten, waarbij de eenmalige investeringskosten gezamenlijk met de structurele baten en lasten inzichtelijk worden gemaakt. In het Strategisch Huisvestingsplan was deze afweging oorspronkelijk voor het jaar 2025 opgenomen.
Gezien de ontstane situatie willen we dit met prioriteit en parallel aan de 13
werkzaamheden voor het basisscenario al in de komende maanden uitwerken. Uitvoering vindt dan plaats in 2025. Hart van Krimpen Al eerder hebben wij besloten om van het Raadhuisplein het bruisende centrum van Krimpen te maken. Daarom willen we de organisaties die nu in de Tuyter gehuisvest zijn, naar het Raadhuisplein laten verhuizen. Waarna de locatie van de Tuyter kan worden herontwikkeld. Op dit moment wordt gewerkt aan een voorlopig ontwerp voor Raadhuisplein 4 (de voormalige Rabobank). Voor de functies uit de Tuyter waarvoor in Raadhuisplein 4 geen plek is, wordt ook gewerkt aan een plan voor nieuwe huisvesting. Herontwikkeling De Noord Op dit moment bezien wij of de locatie De Noord geschikt kan worden gemaakt voor flexwoningen. In eerste instantie voor de opvang van Oekraïners die nu nog aan de Tuinstraat worden opgevangen. De Tuinstraat is namelijk eerst nodig voor de tijdelijke huisvesting van het Kompas. Alternatieve locatie De Treffers Bij de behandeling van het raadsvoorstel over de nieuwbouw van Octaaf, Mozaïek en Groenendaal heeft uw raad gevraagd om naar een alternatieve locatie voor De Treffers te zoeken. Wij starten hier nog dit jaar mee. Realisatie moet – in 2026 – plaatsvinden voor de start van de bouw van de nieuwe Groenendaal. Streven is daarom om daar uiterlijk in de kadernota 2026 een (krediet)voorstel voor te doen.
Openbare ruimte In de kadernota hebben wij al aangekondigd dat we een nieuwe en integrale visie en strategie voor de openbare ruimte willen ontwikkelen waarbij het belang van die openbare ruimte centraal staat en waarin de mogelijkheden vanuit vervanging en groot onderhoud én het (participatieve) beheer worden meegenomen. Dat moet leiden tot een nieuwe Handboek Openbare Ruimte en een nieuw Beheerplan. Vervolgens kan dan een financiële doorvertaling worden gemaakt welke investeringen en welke beheerbudgetten – ná 2026 – nodig zijn om de openbare ruimte toekomstbestendig te maken en te (onder)houden. En deze doorvertaling kan en moet – in het licht van het ‘financiële ravijn’ – worden afgezet tegen de middelen die (maximaal) beschikbaar kunnen worden gesteld. Vooruitlopend daarop hebben wij uw raad recent een voorstel voor een nieuwe werkwijze gedaan. 1. De planning blijft gebaseerd op vastgestelde uitgangspunten
14
De leeftijd en kwaliteit van het rioolstelsel is sinds 2000 leidend bij het opstellen van de meerjarenplanning. Ook de mate van verzakking is een van de belangrijkste factoren bij het opstellen van de Meerjarenplanning. 2. De gewenste kwaliteit blijft gebaseerd op vastgestelde beleidskaders De gewenste kwaliteit heeft uw gemeenteraad vastgelegd in diverse beleidsdocumenten zoals het Kwaliteitsplan Beheer Openbare Ruimte (en het daarbij behorende Beheerplan Openbare Ruimte 2022-2026), het Gemeentelijk Rioleringsplan (2023-2027) en de Lange Termijn Visie Rioolvervanging. Ook de Verkeer- en Vervoervisie, het Groenstructuurplan, het Beleidsplan Openbare Verlichting, het Grondwaterzorgplan, de Nota Biodiversiteit en het Speelruimtebeleidsplan leveren input voor het onderhoud van deze kapitaalgoederen. 3. We wijzigen de doorlooptijd van projecten We kiezen vanaf nu per project voor een doorlooptijd van 4 in plaats van 3 jaren. De laatste jaren is gebleken dat dit een reëler beeld oplevert. De participatie neemt tegenwoordig meer tijd in beslag dan voorheen. Vooraf zijn er meer onderzoeken vereist. En tenslotte hanteren nutsbedrijven een steeds langere doorlooptijd. Bijkomend voordeel is dat de afschrijving van een aantal projecten daardoor later start dan in de Kadernota is aangenomen. Dat is in lijn met de op 11 juli door uw raad aangenomen motie ‘Investeringen’.
Én het is belangrijk dat de inwoners dan beter kunnen vertrouwen op de planning zoals wij die in de Meerjarenplanning schetsen. Meerjarenplanning in de begroting 2025 en de meerjarenraming 2026-2028 verwerkt De totale omvang van investeringen opgenomen in de Meerjarenplanning Beheer Openbare Ruimte 2024-2034 komt uit op ruim 126 miljoen (incl. toerekening van de interne uren). Een deel van dit bedrag, € 76 miljoen, is bestemd voor de herstratingswerkzaamheden, inclusief groen, openbare verlichting en verkeersmaatregelen. En verder betreft € 28 miljoen rioleringswerkzaamheden, € 20 miljoen klimaatadaptieve maatregelen, ruim 1 miljoen saneringskosten en 0,5 miljoen interne uren (van toepassing op alle investeringen: doorlopend in 2025 en startend vanaf 2025). Met de lasten van de vervanging van speelplaatsen wordt in deze berekening geen rekening gehouden, aangezien deze investeringen via een afzonderlijk krediet in het kader van het speelplaatsenbeleid lopen. Speelvoorzieningen De gemeente heeft in totaal 115 openbare speel- en sportplekken. Het ‘Uitvoeringsprogramma speelruimte 2019-2022’ beschrijft de gewenste ingrepen in de openbare ruimte op basis van de gestelde beleidsambities en de technische staat van de speelvoorzieningen op die 115 plekken. Ook worden de maatregelen gekoppeld aan relevante uitvoerings- en renovatieprogramma’s voor de openbare ruimte, zoals 15
(her)bestrating, ophoging en rioleringswerkzaamheden. Het uitvoeringsprogramma is een leidraad voor de renovatie en herontwikkeling van speellocaties per buurt en wijk. In het programma Maatschappelijk domein, onderdeel sport en recreatie gaan we hier nader op in. Daar treft u ook onze overige speerpunten op het gebied van buitensport aan:
2e Gio-court
Aanpak geluidshinder TCK
DCV
Padelbanen
Woningbouwprojecten In Centrum-Zuid zijn inmiddels de eerste twee blokken opgeleverd. Twee blokken met sociale huurwoningen zijn in de afbouwfase en met de bouw van blok 5 (koop) is gestart. Voor een aantal locaties zijn (recent) de bestemmingsplannen vastgesteld:
Scheepswerf Van Duijvendijk o 't Dok (restauratie loodsen en nieuwbouw) o De Oude Werf (nieuwbouw appartementen)
Kerkdreef: Nul Op de Meter Wijk (CPO)
KOAG/Driekamp: Hof Driekamp
Crimpenersteyn o Wonen met intensieve zorg o Wonen met een plus
Hof van IJssel
Verder zijn we met QuaWonen in gesprek over mogelijke herontwikkeling van locaties aan de Merel-/Vinkenstraat en in de Schildersbuurt. En we doen onderzoek naar locaties die – naast De Noord – mogelijk geschikt zijn om snel ‘flexwoningen’ te realiseren. In een eerste werkstap laten wij de verschillende randvoorwaarden voor geschikte locaties onderzoeken. Dit zijn naast ruimtelijke randvoorwaarden ook milieutechnische, sociale en beleidsmatige randvoorwaarden (denk bijvoorbeeld aan het Groenstructuurplan). Daarnaast laten wij ook specificeren wat de voorwaarden zijn voor de flexwoningen zelf en de daarbij behorende ruimte zoals ontsluiting, parkeren, (collectieve) tuinen, bergingen etc.
16
Tenslotte starten we in 2025 met de voorbereiding van het opstellen van een Volkshuisvestingsprogramma. Vanaf 2026 is het opstellen van zo'n programma verplicht op grond van de Wet Versterken Regie Volkshuisvesting. Van kadernota naar begroting In de kadernota presenteerden wij u een beperkt tekort in 2025. In het meerjarenbeeld was vanaf 2026 sprake van grote tekorten die bovendien oplopen. Een financieel beeld dat rechtstreeks verband houdt met de korting op het gemeentefonds die het rijk heeft doorgevoerd. Wij hebben u toegezegd een sluitende begroting te gaan aanbieden voor het jaar 2025 en vanaf 2025 toe te werken naar structureel evenwicht in 2029. In de tussenliggende jaren vullen wij een steeds groter deel van het tekort in met (bezuinigings)maatregelen. Voor de resterende tekorten zetten wij de reserve begrotingstekorten in, waarin inmiddels € 7 miljoen is gestort. In deze begroting tonen wij hoe de gemeentelijke financiën zich ontwikkelen op basis van het huidige beleid en zonder toevoeging van nieuwe ambities. Het nieuw beleid in deze begroting is daarom tot een minimum beperkt. De VNG heeft gemeenten geadviseerd om op deze wijze inzichtelijk te maken welke tekorten moeten worden opgelost vanwege de korting op het gemeentefonds. In de uitwerking van die bezuinigingsopgave zal blijken wat dat in de praktijk voor gemeenten betekent.
Inmiddels zijn wij gestart met de aanpak van de tekorten, zodat wij in het voorjaar van 2025 een pakket met maatregelen en keuzes kunnen presenteren. Wij richten ons nu eerst op een sluitende begroting voor 2025. Sinds de vaststelling van de kadernota zijn wij erin geslaagd het saldo voor alle jaren te verbeteren, waarmee voor 2025 een begroting met een overschot van ruim € 300.000 is ontstaan. Op hoofdlijnen zijn de volgende aanpassingen op de saldi van de kadernota doorgevoerd:
De belangrijkste ontwikkelingen lichten wij kort toe: Investeringen en rente In de kadernota hebben wij toegelicht dat Krimpen aan den IJssel de komende jaren een enorme investeringsopgave kent van circa € 100 miljoen in de periode 2025-2028. In een motie heeft uw raad ons college opgeroepen om al in voorbereiding op deze begroting kritisch naar de voorgenomen investeringen te kijken. Inhoudelijk informeren wij u via een 17
raadsinformatiebrief hoe wij met deze motie zijn omgegaan. In deze begroting hebben wij, mede op basis van uw motie, alle ramingen die samenhangen met investeringen tegen het licht gehouden. Er is onder meer gekeken naar de planning van investeringen, de doorlooptijden, benodigde voorzieningen, afschrijvingstermijnen en de financieel technische verwerking. Door de gewijzigde spreiding van het investeringsvolume is ook de financieringsbehoefte veranderd, wat gevolgen heeft voor de rentelasten en -baten in de begroting. De voordelige reeks voor het meerjarenbeeld is aflopend. Dat komt doordat nog geen inhoudelijke keuzes zijn gemaakt en alle ramingen nog steeds zijn gebaseerd op vastgestelde (beleids)documenten en andere raadsbesluiten. Het investeringsvolume is meer verspreid, maar de omvang is feitelijk niet afgenomen. In de aanpak van de meerjarige tekorten komen ook de aspecten van nut, noodzaak en urgentie aan de orde, zoals in de motie is gevraagd. Nieuw beleid en intensiveringen In de kadernota is een beperkte lijst met nieuw beleid en intensiveringen opgenomen:
In deze begroting voegen wij daar nog een onderwerp aan toe: De vertaling van de omgevingsvisie naar het omgevingsplan. Alle gemeenten moeten uiterlijk eind 2031 beschikken over één omgevingsplan voor het hele grondgebied. Bij het opstellen van de kadernota was er nog onvoldoende zicht op de benodigde middelen voor deze wettelijke verplichting. Inmiddels is voor deze meerjarige opgave een plan van aanpak opgesteld en zijn de kosten geraamd. Deze bedragen gemiddeld € 200.000 gedurende 7 jaar. In totaal dus circa € 1,4 miljoen. Het gaat vooral om de tijdelijke inzet van capaciteit die voor dit soort opgaven niet structureel in de organisatie beschikbaar is. Omdat het om de implementatie van de Omgevingswet gaat en dus om kosten met een eenmalig karakter, stellen wij voor om hiervoor een beroep te doen op de vrije reserve. Die zal daarvoor worden aangevuld vanuit de algemene reserve. Het effect op de begrotingsjaren is neutraal. 18
Het overzicht van nieuw beleid inclusief korte toelichting bij de onderwerpen is opgenomen in de financiële begroting. Op de programma’s komen de onderwerpen terug als speerpunt. Heffingen De beoogde kostendekking van heffingen is vastgelegd in de nota lokale heffingen 2019. Nadien is bepaald dat voor riool- en afvalstoffenheffing volledige kostendekking wordt beoogd en dat de dekkingsgraad van de lijkbezorgingsrechten stapsgewijs oploopt. In de paragraaf Lokale heffingen is opgenomen welke kostendekking op de diverse heffingen wordt begroot. Waar nodig nemen wij in deze begroting een verhoging van de baten uit heffingen op om aan de afgesproken kostendekking te komen. In december stelt de gemeenteraad de bijbehorende verordeningen vast, waarin de benodigde opbrengsten zijn vertaald in tarieven. In de kadernota hebben wij rekening gehouden met volledige kostendekking van de rioolheffing en de afvalstoffenheffing. Na de mutaties die sindsdien zijn doorgevoerd is de benodigde inkomst uit de heffingen opnieuw berekend. Voor de afvalstoffenheffing is een verhoging met bijna 9,5% nodig, vooral vanwege oplopende verwerkingskosten van het restafval. De rioolheffing stijgt in 2025 slechts met 2,5%, vanwege herberekening van de verwachte kapitaallasten. Voor de lijkbezorgingsrechten is uitgegaan van 80% en hebben we aangegeven te onderzoeken hoe deze dekking kan worden verhoogd.
In deze begroting is een kostendekking opgenomen van 90%. Die wordt bereikt door aanpassing van de afschrijvingstermijnen en een verhoging van de inkomsten met 9%. Kostenontwikkelingen bij de exploitatie van de haven en de markt maken substantiële verhoging van de tarieven noodzakelijk. Om de onderkant van de bandbreedten uit de nota lokale heffingen te bereiken zijn verhoging opgenomen van 14,5% voor de havengelden en 18% voor de marktgelden. Door te sturen op de kostendekking van de diverse heffingen en leges, het inboeken van besparingen en het beperken van nieuw beleid is slechts een trendmatige verhoging van de Onroerende Zaakbelasting (OZB) nodig met 2,5%. In de mutatieregel heffingen is ook de inkomst uit leges omgevingsvergunningen verwerkt, die vanwege gewijzigde uitgangspunten een grillig verloop heeft. Dit wordt echter geneutraliseerd door verrekening met de reserve omgevingsvergunningen. In de kadernota werd al rekening gehouden met inkomsten op basis van de afgesproken dekkingspercentages. De herberekeningen in de begroting betreffen dus verschillen ten opzichte van die cijfers, waardoor aansluiting met de benodigde tariefstijgingen niet altijd direct logisch lijkt. Septembercirculaire gemeentefonds 19
Kort na Prinsjesdag verscheen de septembercirculaire, waarin de Miljoenennota vertaald is naar gevolgen voor de uitkeringen uit het gemeentefonds. Zoals verwacht heeft het kabinet, conform het hoofdlijnenakkoord, de extra besparing op jeugdzorg, die vanaf 2026 was ingeboekt, teruggedraaid. Omdat wij het besparingspotentieel maar voor een klein deel hadden opgenomen betekent dit een meerjarig voordeel van circa € 600.000. Daarnaast is een oplopend bedrag in de algemene uitkering toegevoegd als compensatie voor het vergrijzingseffect op de WMO-kosten. Helaas moeten we constateren dat hiermee slechts twee concrete problemen binnen het gemeentefonds zijn opgelost en dat de korting die leidt tot het zogenaamde ‘ravijn’ blijft bestaan. Bovendien is inmiddels duidelijk dat de nieuwe financieringssystematiek, op basis van het bruto binnenlands product, jaarlijks leidt tot te weinig prijscompensatie. Overige mutaties en bijstellingen Ieder jaar volgen na het opstellen van de kadernota nog financieel-technische verwerkingen zoals de kostenverdeling en de uitwerking van indexeringen. Daarnaast wordt aanvullende informatie ontvangen over bijvoorbeeld gemeenschappelijke regelingen en zijn er meerjarige effecten van de begrotingswijziging van september. Ook vinden nog controles plaats op de onderliggende ramingen, waaruit diverse correcties volgen.
Budgetrecht van de raad Met het vaststellen van de begroting 2025 autoriseert de raad het college om binnen de opgenomen (financiële en inhoudelijke) kaders aan de slag te gaan in 2025. Dit betreft zowel de lasten en baten per beleidsthema als ook de investeringen die in 2025 starten. De meerjarenramingen zijn een doorvertaling van de baten en lasten, aangevuld met verwachte ontwikkelingen en voornemens. Dit geeft een beeld van de te verwachten financiële ontwikkelingen. Bij de behandeling van de begroting 2024 heeft uw raad een amendement aangenomen omdat er meer behoefte was aan informatie en toelichting bij de voorstellen voor nieuw beleid en intensiveringen. Daarbij werden ook de gevraagde bedragen voor (vervangings)investeringen betrokken. In de kadernota en begroting wordt altijd gesproken over “nieuw beleid en intensiveringen”. Met de term intensiveringen wordt aangegeven dat vaak sprake is van extra middelen zonder dat sprake is van een nieuw taak. Wij hanteren de volgende onderverdeling:
20
In de kadernota 2025 hebben wij toegelicht hoe wij nieuw beleid en intensiveringen presenteren en op welke wijze investeringen zijn opgenomen. Wij lichten in vervolg daarop hier toe hoe dit in deze begroting is verwerkt. Nieuw beleid en intensiveringen staan op de betreffende programma’s. Daar zijn deze onderwerpen ook in een speerpunt opgenomen. Financieel loopt dit mee in de lasten en baten per beleidsthema/programma. Het totaaloverzicht van nieuw beleid en intensiveringen, met korte toelichtingen, is opgenomen in de financiële begroting. Per programma is tevens opgenomen, onder “wat mag het kosten”, welke investeringen de komende jaren gepland zijn. In de financiële begroting is het volledige investeringsprogramma opgenomen, met de bijbehorende kapitaallasten. Daar is ook aangegeven om welk type investering het gaat. De basis van het Besluit Begroting en Verantwoording is dat alle baten en lasten in het programmaplan zijn opgenomen. Wij presenteren daarom, zoals hiervoor toegelicht, alle investeringen en het nieuw beleid en intensiveringen op de programma’s. Daarnaast zijn in de financiële begroting overzichten opgenomen, zodat u een totaalbeeld krijgt van de goed te keuren onderwerpen en bedragen.
21
Begroting in één oogopslag Begroting in één oogopslag Begroting in één oogopslag
Begroting
Meerjarenraming
2025
2026
2027
2028
Programma 1 Bestuur en veiligheid
-6.706
-7.144
-7.333
-7.572
Bestuur
-2.450
-2.669
-2.738
-2.844
Veiligheid
-4.256
-4.475
-4.595
-4.728
Programma 2 Ruimtelijk domein
-6.677
-7.585
-6.048
-9.093
Openbare ruimte en verkeer
-8.896
-9.424
-9.824
-10.435 -1.612
Volkshuisvesting en ruimtelijke ordening
-486
-934
895
Afval, riolering en begraven
2.705
2.772
2.881
2.954
Programma 3 Maatschappelijk domein
-8.548
-8.952
-9.356
-10.221
Sport en recreatie
-2.728
-3.049
-3.169
-3.166
Cultuur
-2.585
-2.631
-2.695
-2.747
Onderwijs
-2.988
-3.018
-3.233
-4.043
Economie
-247
-254
-260
-266
Programma 4 Sociaal domein
-34.449
-35.414
-36.293
-37.564
Preventie
-2.614
-2.752
-2.841
-2.929
Basishulp
-1.535
-1.592
-1.613
-1.663
Individuele hulp
-30.006
-30.767
-31.521
-32.643
-293
-303
-318
-328
56.617
55.011
56.041
57.749
Totaal saldo van geraamde baten en lasten
238
-4.083
-2.990
-6.700
Reservemutaties
26
659
-1.210
1.172
Geraamd resultaat
264
-3.424
-4.199
-5.528
Opvang en inburgering Middelen
22
Baten
Baten
Begroting 2025
Van het rijk
75.266
Gemeentefonds en specifieke uitkeringen
75.266
Lokale heffingen
19.447
Onroerende zaakbelasting
6.608
Afvalstoffenheffing
5.753
Rioolheffing
4.124
Leges, overig
2.962
Andere inkomstenbronnen
14.594
Onttrekkingen uit reserves
3.191
Huur- en verkoopopbrengsten
2.477
Rente en dividend
485
Grondexploitaties
4.750
Overige inkomsten
3.692
Totaal geraamde baten
109.308
23
Lasten
Lasten
Begroting 2025
Programma 1 Bestuur en veiligheid
7.508
Bestuur
3.114
Veiligheid
4.394
Programma 2 Ruimtelijk domein
26.388
Openbare ruimte en verkeer
9.586
Volkshuisvesting en ruimtelijke ordening
8.361
Afval, riolering en begraven
8.441
Programma 3 Maatschappelijk domein
11.822
Sport en recreatie
3.889
Cultuur
3.726
Onderwijs
3.907
Economie
300
Programma 4 Sociaal domein
45.790
Preventie
3.294
Basishulp
1.886
Individuele hulp
39.682
Opvang en inburgering
927
Middelen
14.371
Stortingen in reserves
3.165
Totaal geraamde lasten
109.044
24
Leeswijzer Leeswijzer In de bestuurlijke inleiding worden de financiële en inhoudelijke hoofdlijnen van deze begroting benoemd en toegelicht. Voor het eerst is een Overzicht toegevoegd waarin de belangrijkste cijfers van de begroting in een oogopslag te vinden zijn. De indeling van de programma’s is in de begroting 2025 niet gewijzigd ten opzichte van 2024. Wel is sprake van verschuivingen binnen het programma sociaal domein vanwege nieuwe rapportagevoorschriften. Onder de beleidsthema’s wordt ingegaan op de voornemens voor 2025. Dit betreft speerpunten die voortkomen uit nieuw of bestaand beleid en specifiek betrekking hebben op het begrotingsjaar. Hier wordt niet ingegaan op onderdelen die als “going concern” kunnen worden beschouwd. De wijze waarop investeringen in de programma's en in de Financiële begroting zijn opgenomen is toegelicht in de bestuurlijke inleiding. De opgenomen indicatoren zijn de laatst beschikbare cijfers. Voor gegevens uit de Burgerpeiling zijn dat nog data uit 2023. In 2024 wordt een nieuwe peiling uitgevoerd, maar de uitkomsten daarvan zijn nog niet beschikbaar. De paragrafen geven een dwarsdoorsnede van de programma’s op specifieke onderdelen. Het laatste onderdeel van de stukken is de Financiële begroting waarin vooral tabellen en financiële informatie te vinden zijn.
Conform besluit van de raad vindt autorisatie plaats op beleidsthema, voor lasten en baten apart. In de financiële begroting is een tabel opgenomen met de te autoriseren bedragen. Tevens is daar een tabel te vinden met de investeringen waarvoor autorisatie wordt gevraagd. Nieuw beleid en intensiveringen zijn per programma opgenomen, maar in de financiële begroting is ook een totaaloverzicht te vinden. Evenals in voorgaande jaren verschijnt ook van de begroting 2025 weer een grafische versie die in een oogopslag laat zien waar wij het komende jaar geld aan besteden. Alle gepresenteerde bedragen in de tabellen zijn in duizendtallen. Dit kan hier en daar leiden tot afrondingsverschillen.
25
Programma 1 Bestuur en veiligheid Hoofdambitie In deze tijd van meerdere crises ligt het gevaar van polarisatie in de samenleving op de loer. Het gemeentebestuur wil daartegen een dam opwerpen. Wij zoeken naar wat verbindt. Wij bouwen aan vertrouwen tussen zowel groepen onderling als ten opzichte van de overheid. Dat doen we door de samenleving open tegemoet te treden, echt te luisteren naar wat mensen bezighoudt en naar wat zij van hun gemeente verwachten. En door ook helder uit te leggen als we sommige wensen niet tegemoet kunnen komen. Met oog voor de grote diversiteit in onze gemeente, die we respecteren en waarvoor alle ruimte is, hebben we ook hart voor die ene gemeenschap: onze mooie gemeente, die het verdient gekoesterd te worden! Krimpen aan den IJssel is een krachtige partner in de regio, waar we 'ophalen' wat voor onze gemeente belangrijk is. Waar we 'brengen' wat de regio dient. Maar waarin wij ook verantwoordelijkheid nemen voor de gemeente-overstijgende opgaven waarvoor we ons geplaatst zien. Samenwerken gebeurt niet alleen in bestuurlijke verbanden, maar ook met de inwoners zelf. Er zit veel kracht en passie in de samenleving die we niet in de weg zitten, maar juist tot bloei willen brengen. Hoewel het langzaamaan onder druk komt te staan, is Krimpen aan den IJssel nog steeds een veilige gemeente. Wij willen dit zo houden. 'Krimpen schoon, heel en veilig'.
Dat is in de kern de ambitie waarvoor we ons sterk maken.
1.1 Bestuur Wat is er aan de hand/Wat willen we bereiken? 1.1.1 Digitale toegankelijkheid Wat is er aan de hand In 2024 is er geld beschikbaar gekomen voor digitale toegankelijkheid. Dit geld is besteed aan het laten uitvoeren van toegankelijkheidsonderzoeken en het krijgen van trainingen. Daarnaast onderzoeken we de mogelijkheden naar het aanschaffen van een tool voor digitale toegankelijkheid. Gebleken is dat we met dit geld veel kunnen doen, maar dat het nog niet voldoende is om aan de landelijke eisen te voldoen. In 2024 hebben we onderzoek laten uitvoeren naar de hoofd- en 5 subwebsites van de gemeente. Dit zijn nog lang niet alle websites waar wij als gemeente verantwoordelijk voor zijn. En omdat de eisen steeds strenger worden is een structureel budget gewenst. Daarnaast moet elke website om de 3 jaar opnieuw onderzocht worden. 26
Wat willen we bereiken De doelstelling is om te voldoen aan de landelijke gestelde eisen rondom digitale toegankelijkheid (WCAG 2.1AA). Hiervoor moet elke website waar wij als gemeente verantwoordelijk voor zijn 1x per 3 jaar onderzocht worden op de toegankelijkheid. Daarbij moeten ook alle pdf’jes op de website digitaal toegankelijk opgeleverd en geplaatst worden.
Speerpunten Het aanbieden van maandelijkse trainingsmomenten aan collega's Omschrijving (toelichting)
Het invullen- en up-to-date houden van toegankelijkheidsverklaringen Omschrijving (toelichting)
Het uitvoeren van 5 complete onderzoeken inclusief hercontroles of 10 contentonderzoeken Omschrijving (toelichting)
Wat is er aan de hand/Wat willen we bereiken? 1.1.2 Gemeentepeiler Wat is er aan de hand Vanuit de organisatie, en met het oog op de participatie, willen wij regelmatig de inwoners betrekken bij nieuwe projecten of ideeën. Dit doen we nu meestal met behulp van een enquête op de socials. Soms zijn dit er meerdere per maand, waardoor dit al snel als ‘te veel’ kan overkomen. Met behulp van Gemeentepeiler kunnen we korte en eenvoudige peilingen uitzetten, waar iedereen aan mee kan doen. Wat willen we bereiken We hebben vanaf september 2024 als proef de tool ‘Gemeentepeiler’ aangeschaft om de meningen van inwoners beter en vaker te kunnen verzamelen. Het is belangrijk dat inwoners mee kunnen denken over belangrijke thema’s. Met deze tool kunnen wij eenvoudig om hun mening vragen. Daarnaast beogen wij een inwonerspanel samen te kunnen stellen via Gemeentepeiler. 27
Speerpunten Uitvragen bij inwoners van Krimpen Omschrijving (toelichting) Het, middels participatieprojecten, uitvragen wat de inwoners van Krimpen vinden van een bepaald onderwerp.
Hoe en wanneer leggen we verantwoording af • Burgerpeiling o Relatie inwoner en gemeente Op grond van welke beleid/afspraak handelen we • • • • • • • • • • • • •
Persnotitie Nota participatie Notitie wijkwethouderschap Gedragscode politieke ambtsdragers Notitie Integriteit Reglement van orde van de gemeenteraad Verordening op de raadscommissies Verordening rekenkamercommissie Referendumverordening Verordening commissie bezwaarschriften Nota Verbonden Partijen Kieswet Wet digitale toegankelijkheid
1.2 Veiligheid Wat is er aan de hand/Wat willen we bereiken? 1.2.1 Veiligheid Wat is er aan de hand We zien een toename van structurele ongelijkheid in Nederland. Dit leidt tot een gevoel van onbehagen en afname van vertrouwen in politiek en overheid. Ook de geopolitieke situatie leidt tot zorgen. 28
De crimeshift van fysieke naar digitale criminaliteit neemt een steeds grotere vlucht. Met voorlichtingscampagnes maken we inwoner en ondernemers weerbaar tegen online criminaliteit. Bij de jeugd zien we, net als landelijk/regionaal, jonge aanwas in jeugdcriminaliteit. Wij zetten ons in om deze aanwas tegen te gaan en terug te dringen door andere bij te dragen aan een positieve vrijetijdsbesteding. De term ondermijning wordt gebruikt om aan te geven dat de onderwereld zich met de bovenwereld probeert te vermengen. We verhogen de weerbaarheid van inwoners, ondernemers en ambtenaren door het vergroten van de kennis en het leren herkennen van signalen. Onder andere via de gemeentelijke website, politie en Meld Misdaad Anoniem kunnen signalen worden gemeld. Wat willen we bereiken Een verhoging van de algehele weerbaarheid van inwoners en ondernemers.
Speerpunten Stimuleren van burgerhulpverlening Omschrijving (toelichting) Het stimuleren van burgerhulpverlening, naast de inzet van ketenpartners.
Uitvoeren plan digitale veiligheid Omschrijving (toelichting) We maken een start met de uitvoering van het in 2024 opgestelde uitvoeringsplan digitale veiligheid.
Uitvoeren plan jeugd en veiligheid Omschrijving (toelichting) We maken een start met de uitvoering van het in 2024 opgestelde uitvoeringsplan Jeugd en veiligheid. 29
Op grond van welk beleid/afspraak handelen we • Integraal Veiligheidsplan 2023 - 2027 • Algemene plaatselijke verordening Krimpen aan den IJssel Hoe en wanneer leggen we verantwoording af Veiligheid • Openbare orde en veiligheid • Evaluatie integraal veiligheidsplan • Jaarverslag Veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond • Jaarverslag Politie Eenheid Rotterdam • Jaarverslag Milieudienst DCMR Wat mag het kosten Bestuur en Veiligheid
Rekening
Begroting
Begroting
2023
2024
2025
Meerjarenraming 2026
2027
2028
Lasten Bestuur
2.801
3.830
3.114
3.350
3.436
3.559
Veiligheid
6.299
4.280
4.394
4.617
4.740
4.876
Totaal lasten
9.100
8.110
7.508
7.966
8.176
8.435
Bestuur
373
416
664
681
698
715
Veiligheid
3.337
134
138
141
145
148
Totaal baten
3.709
550
802
822
843
864
Totaal saldo van geraamde baten en lasten
-5.391
-7.560
-6.706
-7.144
-7.333
-7.572
8
553
-5.384
-7.007
-6.706
-7.144
-7.333
-7.572
Baten
Reservemutaties Geraamd resultaat
Indicatoren De ingevulde gegevens bevatten geen streefwaarden, maar betreffen de meest actuele gerealiseerde waarden. In de kolom jaartal staat aangegeven uit welk jaar de gerealiseerde waarden komen. In de kolom ‘begroting 2024’ ziet u de gepresenteerde waarden van de begroting 2024. Het is mogelijk dat deze waarden nadien nog zijn geactualiseerd door de bron. 30
De resultaten van de Burgerpeiling 2024 zijn nog niet beschikbaar gekomen voor de begroting 2025. Basisset indicatoren programma Bestuur en veiligheid
Begroting 2025
Jaartal Begroting 2024
Jaartal Bron
Het aantal winkeldiefstallen per 1.000 inwoners.
0,70
2023
0,95
2022
Waarstaatjegemeente
Het aantal geweldsmisdrijven, per 1.000 inwoners.
2,70
2023
2,70
2022
Waarstaatjegemeente
Het aantal diefstallen uit woningen, per 1.000 inwoners.
1,20
2023
0,80
2022
Waarstaatjegemeente
Het aantal vernielingen en beschadigingen, per 1.000 inwoners.
3,10
2023
3,70
2022
Waarstaatjegemeente
Het aantal verwijzingen naar Halt, per 10.000 inwoners in de leeftijd van 12-18 jaar
30
2023
50
2022
Waarstaatjegemeente
Het aantal jongeren met een delict voor de rechter in de leeftijd van 12-21 jaar
1%
2022
1%
2021
Waarstaatjegemeente
Lokale indicatoren programma Bestuur en veiligheid
Begroting 2025
Jaartal Begroting 2024
Jaartal Bron
% inwoners dat veel vertrouwen heeft in de manier waarop de gemeente wordt bestuurd
29%
2023
23%
2021
Burgerpeiling
Het gemiddelde rapportcijfer dat inwoners geven voor de samenwerking met inwoners en organisaties en de mate waarin zij worden betrokken bij de totstandkoming en uitvoering van beleid
6,06
2023
5,88
2021
Burgerpeiling
% uitrukken van de brandweer binnen de normtijd
88%
2023
73%
2021
Veiligheidsregio Rotterdam Rijnmond
% uitrukken ambulance binnen normtijd
A1: prestatie 83,28% A2: prestatie 89,39%
2023
83%
2021
Veiligheidsregio Rotterdam Rijnmond
Het gemiddelde rapportcijfer dat inwoners geven voor de dienstverlening van de gemeente
6,86
2023
6,79
2021
Burgerpeiling
Het gemiddelde rapportcijfer dat inwoners geven voor de digitale dienstverlening van de gemeente
7,10
2023
6,89
2021
Burgerpeiling
Programma 2 Ruimtelijk domein Hoofdambitie Krimpen aan den IJssel profileert zich enerzijds als de poort naar de stedelijke agglomeratie Rotterdam, en anderzijds als naar de meer landelijke Krimpenerwaard in het 'Groene Hart' van de Randstad. Bestuurlijk neemt de gemeente deel aan de Metropoolregio Rotterdam Den Haag. De Rotterdamse en Haagse regio vormen samen met de Dordtse en Leidse regio de (NOVEX) Zuidelijke Randstad. De ambitie van de gemeente is om haar ligging in de Zuidelijke Randstad beter te benutten. Daarvoor is het van groot belang om de zogeheten Algeracorridor niet te laten 'dichtslibben'. De gemeente zet daarom in op bevordering van het (gebruik van) openbaar vervoer en (elektrische) fiets en scooter. Tegelijkertijd wordt geïnvesteerd in voldoende capaciteit voor het autoverkeer.
31
Een groot deel van Krimpen aan den IJssel (Kortland, Langeland en Lansingh-Zuid) heeft de ruimtelijke karakteristiek van een 'verstedelijkt polderlandschap'. In Boveneind en OudKrimpen bevinden zich, bijvoorbeeld in de dijklinten, meer bijzondere woonmilieus. In het beheer van de openbare ruimte en de ruimtelijke ordening streeft de gemeente naar behoud van deze karakteristiek en deze woonmilieus. In 2050 moet Krimpen aan den IJssel 'Klimaatneutraal en gezond' zijn.
2.1 Openbare ruimte en verkeer Wat is er aan de hand/Wat willen we bereiken? 2.1.1 Planuitwerking Algeracorridor Wat is er aan de hand Op de Algeracorridor werken we, samen met de regio, toe naar een toekomstbestendige oplossing. Dit doen we om de doorstroming en bereikbaarheid te verbeteren. Eind 2022 stelden we het voorkeursalternatief vast voor de Algeracorridor. Het voorkeursalternatief bestaat uit maatregelen om verkeersknelpunten op te lossen. We willen de maatregelen uitwerken tot concrete ontwerpen. Ook willen we de maatregelen financieel en wettelijk mogelijk maken. Dat doen we omdat we de maatregelen klaar willen maken om uit te voeren. Deze fase noemen we planuitwerking. Met deze fase zijn we eind 2024 gestart. Wat willen wij bereiken In 2025 vervolgen we de planuitwerkingsfase van de maatregelen die de doorstroming op de Algeracorridor moeten verbeteren. Deze planuitwerkingsfase betekent concreet dat we de maatregelen uitwerken tot een voorlopig ontwerp en definitief ontwerp. In de planuitwerking vinden ook onder meer effectonderzoeken plaats. In 2025 leveren we het voorlopig ontwerp van de maatregelen op. In 2026 volgen het definitieve ontwerp en omgevingsplan. Eind 2026 volgt een projectbesluit om over te gaan naar de uitvoeringsfase. Het uitvoeren van de maatregelen verwachten we vanaf 2027 tot en met 2029.
De verwachting is dat reistijden op de Algeracorridor halveren. Daarmee lossen we de doorstromingsknelpunten op en verbeteren we de bereikbaarheid.
Speerpunten Het opleveren van het voorlopig ontwerp maatregelen Algeracorridor Omschrijving (toelichting) 32
Wat is er aan de hand/Wat willen we bereiken? 2.1.2 Revitalisatie parken eerste orde groenstructuur Wat is er aan de hand De grote parken (bijvoorbeeld het Middenweteringpark en Moderatopark) zijn niet meegenomen in de Meerjarenplanning van riolerings- en herstratingsprojecten. Het Moderatopark is behoorlijk verzakt. Tijdens de behandeling van de kadernota 2025 is in een motie aandacht gevraagd voor deze parken. Ter voorbereiding op een mogelijke uitvoering van deze motie om al in 2025 geen ‘gratis bomen’ ter beschikking te stellen, wordt het bedrag van €25.000,- ingezet voor het maken van voorlopige ontwerpen. Aan de hand van die eerste ontwerpen met bijbehorende ramingen kan dan in 2025 een besluit worden genomen. Wat willen wij bereiken De renovatie van één of meerdere grote parken draagt bij aan verschillende thema’s: groen, spelen, beweging, biodiversiteit, klimaatadaptatie (vermindering hittestress).
Speerpunten Het maken van ontwerpplannen voor één of meerdere parken van de eerste orde Omschrijving (toelichting) Om invulling te geven aan de motie ‘Revitalisering Groenstructuur van de Eerste Orde’ is het nodig om ontwerpplannen te maken voor één of meerdere parken van de eerste orde. In deze motie is voorgesteld om de structurele middelen van € 25.000 (eerder ter beschikking gesteld voor het uitdelen van bomen aan inwoners) in te zetten voor de revitalisering van parken (groenstructuur eerste orde). Ook is gevraagd hier een voorstel voor te doen vóór de kadernota 2026. De motie is aangenomen bij de behandeling van de kadernota. Wij stellen voor om in 2025 dit budget al in te zetten voor de noodzakelijke ontwerp- en planvorming om te komen tot een advies aan de gemeenteraad.
Wat is er aan de hand/Wat willen we bereiken? 2.1.3 Baggeren watergangen Wat is er aan de hand Wij wachten nog op goedkeuring van de Omgevingsdienst Midden-Holland (ODMH) voor het 33
mogen toepassen van baggerspecie in het weilanddepot. Wanneer wij goedkeuring hebben kan het bestek meervoudig onderhands worden aanbesteed. Wat willen wij bereiken De overige watergangen in Kortland-Noord tot op voldoende diepte baggeren ten behoeve van de waterkwaliteit, doorstroming en afvoer van water binnen het watersysteem.
Speerpunten De overige watergangen in Kortland-Noord baggeren Omschrijving (toelichting) In 2024 / 2025 de overige watergangen in Kortland-Noord baggeren (hiervoor is €600.000,nodig). Er was extra budget nodig vanwege hogere afvoerkorsten per as naar het weilanddepot in plaats van het verpompen van baggerspecie m.b.v. persleidingen. En er moet een relatief grotere hoeveelheid niet verspreidbare baggerspecie worden afgevoerd naar een erkende verwerkingslocatie (€300.000,- stond al in de begroting 2024. In de kadernota 2025 is hier €300.000,- aan toegevoegd (2025).
Op grond van welk beleid/afspraak handelen we • • • • • • • •
Verkeer- en vervoervisie Kwaliteitsplan Beheer Openbare Ruimte 2022-2026 Algemene Plaatselijke Verordening Groenstructuurplan Groenbeleids- en beheerplan Nota Biodiversiteit Leidraad flora en fauna Stedelijk Waterplan
Hoe en wanneer leggen we verantwoording af
34
2.2 Volkshuisvesting en ruimtelijke ordening Wat is er aan de hand/Wat willen we bereiken? 2.2.1 Duurzaamheidsagenda 2025-2029 Wat is er aan de hand Het stimuleren van hernieuwbare energiebronnen, inwoners en ondernemers helpen om duurzame stappen te zetten en grip te krijgen op hun energiekosten, steen eruit en groen erin, van afval naar grondstof. Het zijn allemaal aspecten van duurzaamheid die bijdragen aan het beperken van de opwarming van de aarde. Onze verantwoordelijkheid om de aarde leefbaar te houden voor toekomstige generaties vereist een serieuze inzet voor deze duurzame maatregelen. Eind 2024 leveren we een nieuwe Duurzaamheidsagenda op waarin staat welke stappen we de komende periode willen zetten. Wat willen we bereiken In de nieuwe Duurzaamheidsagenda staan concrete acties en een vergelijkbaar ambitieniveau om weer een stapje dichterbij het doel ‘Krimpen in 2050 Klimaatneutraal en gezond’ te komen. Dat doen we langs verschillende thema’s. Bij het evalueren van de huidige agenda bepalen we of dat dezelfde thema’s (energie, klimaatadaptatie, circulair en gezondheid&voedsel) blijven, of dat het wenselijk is om thema’s toe te voegen dan wel af te laten vallen.
Speerpunten Uitvoering geven aan de Duurzaamheidsagenda 2025-2029 Omschrijving (toelichting)
Wat is er aan de hand/Wat willen we bereiken? 2.2.2 Opstellen Warmteprogramma Wat is er aan de hand Iedere gemeente moet uiterlijk in 2026 haar transitievisie warmte actualiseren in een Warmteprogramma. Er is behoefte aan regionale samenhang in de warmteprogramma’s. Daarom starten we samen met de gemeenten in onze energieregio Rotterdam Den Haag al in 2024. Uiterlijk eind 2025 willen we het Warmteprogramma ter besluitvorming aanbieden. Wat willen we bereiken In het warmteprogramma beschrijven we onze plannen voor de verduurzaming van wijken 35
voor de komende 10 jaar. Het beschrijft de warmteoplossingen voor onze gemeente, het tijdspad en de mogelijke alternatieve warmtetechnieken. Hierdoor weet iedereen wat er gaat gebeuren in een gebied. Ook kunnen eigen verduurzamingskeuzes afgestemd worden op het toekomstige warmtealternatief. Uiterlijk eind 2025 willen we het Warmteprogramma ter besluitvorming aanbieden. Daarmee geven we invulling aan de afspraken in het Klimaatakkoord. Bovendien is het warmteprogramma een verplicht programma onder de omgevingswet.
Speerpunten Het opstellen van een Warmteprogramma Omschrijving (toelichting)
Wat is er aan de hand/Wat willen we bereiken? 2.2.3 Krimpens isolatieprogramma Wat is er aan de hand In 2024 zijn we gestart met het opzetten van de Krimpense isolatie aanpak. We hebben een meerjarige collectieve ontzorgingsaanpak opgezet samen met de gemeenten BodegravenReeuwijk, Gouda en Krimpenerwaard. Vanwege het beschikbaar gestelde budget van het Rijk voor meerdere jaren kunnen we een programmatische aanpak opzetten en een grote bijdrage leveren aan het energiezuiniger maken van de Krimpense koopwoningvoorraad. Het Rijk heeft recent een tweede tranche Spuk middelen beschikbaar gesteld om Krimpenaren te helpen hun huis te isoleren. Voor Krimpen aan den IJssel gaat het om minimaal 387 woningen die aangepakt moeten worden en een beschikbaar budget van €816.559. Wat willen we bereiken Met de Krimpense isolatie aanpak helpen we huiseigenaren die in een huis met 2 of meer slecht geïsoleerde bouwdelen wonen. Zij krijgen praktische - of financiële hulp bij het isoleren van hun huis. Mensen met de kleinste portemonnee krijgen de meeste hulp. Daarbij ligt de focus op woningen onder de gemiddelde WOZ waarde (€ 365.000). Een deel van de middelen van de tweede tranche zetten we in om VvE's te helpen en voor het ontwikkelen van een doe-het-zelf aanpak. De overige middelen zetten we nog niet gelijk in. Daar wachten we de eerste resultaten van onze aanpak voor af.