2020-12-18 RIB Onwikkelvisie IJsseldijk - Bijlage Ontwikkelvisie IJsseldijk eo versie4
Tekst van het document
Ontwikkelvisie IJsseldijk e.o. Krimpen aan den IJssel
21 april 2020 versie 4
Ontwikkelvisie IJsseldijk e.o. Krimpen aan den IJssel
2
0 Inhoud Ontwikkelvisie IJsseldijk e.o. Krimpen aan den IJssel 0 Inhoud 1 Inleiding -
2
Het gebied Aanleiding Opgave en ontwikkelvisie Leeswijzer
Analyse van de opgave
2.1
Cultuurhistorische analyse Ontstaansgeschiedenis Krimpen aan den IJssel De geschiedenis van de zellingen De geschiedenis van de werf Joh. van Duijvendijk
2.2 Stedenbouwkundige analyse De IJsseldijk De werf Joh. van Duijvendijk De zelling aansluitend op de werf Ligging en bereikbaarheid Parkeren Het binnendijks gebied
3
De ontwikkelvisie
3.1
De bouwstenen
3.2
De deelgebieden
3.3 Buitendijks gebied De werf Joh. van Duijvendijk De openbare ruimte van de werf Het woongebouw aan de werf De zellingen De openbare ruimte van de zellingen 3.4 Binnendijks gebied Binnendijks gebied De openbare ruimte binnendijks
4 Literatuurlijst 5 Colofon Bijlage 1 Milieu aspecten Bijlage 2 Planologische strategie
Ontwikkelvisie IJsseldijk e.o. Krimpen aan den IJssel
3
Inleiding
Aanleiding
Voor u ligt de ontwikkelvisie voor binnen- en buitendijkse (de zogeheten ‘Zellingen’) gebied langs de Hollandsche IJssel vanaf de Werf Joh. Van Duijvendijk tot aan Boveneind. Met deze visie schetst de gemeente Krimpen aan den IJssel een globaal toekomstbeeld voor het gebied, waarin bedrijvigheid langzaam plaatsmaakt voor een (gemengd) woonmilieu en het gebied haar cultuurhistorische en landschappelijke waarden terugkrijgt. De gemeente nodigt eigenaren en initiatiefnemers met deze visie uit om het gebied geleidelijk te transformeren en biedt daarvoor een perspectief op hoofdlijnen voor het versterken van de verbinding tussen Krimpen aan den IJssel en de Hollandsche IJssel. Dit perspectief voorziet een vitaal gebied, waarin de relatie tussen dorp en rivier weer beleefbaar is.
Er zijn verschillende aanleidingen om het toekomstperspectief van het gebied nader en in samenhang te beschouwen: ••
••
Het gebied
4
De dijklinten langs de Hollandsche IJssel, Sliksloot en Lek behoren tot de oudste bebouwde delen van de gemeente Krimpen aan den IJssel. Het is een herkenbaar gebied met een karakteristiek beeld, dat bestaat uit – deels watergebonden – bedrijvigheid, monumentale boerderijen en dijkwoningen. Aan beide zijden van de IJsseldijk kent het gebied een afwisseling van bebouwing en open ruimten. Door de aanwezigheid van deze open ruimten is er vanaf de dijk binnendijks zicht op Krimpen aan den IJssel. Buitendijks bieden de open ruimten het uitzicht over de Hollandsche IJssel. Het ruimtelijke karakter van de buitendijkse zone onderscheidt zich ten opzichte van de dichter bebouwde binnendijkse zone. Het buitendijkse gebied, dat in deze visie wordt beschouwd, loopt van de voormalige scheepswerf “Joh. van Duijvendijk” tot aan het grondgebied van H&B Grondstoffen, waar de IJsseldijk aan de Hollandsche IJssel grenst. In de buitendijkse zone bevinden zich zowel bedrijvigheid, industrie als woningen.
••
De binnendijkse zone omvat voornamelijk woningbouw, enkele onderwijsfuncties en een tennisclub. Deze zone loopt van de Boezemdreef tot aan de tennisclub aan de Kerkdreef. Op de volgende pagina is een duiding van het binnen- en buitendijkse gebied - c.q. het onderzoeksgebied waar deze visie op in gaat - te zien.
••
••
In het gebied ligt de voormalige scheepswerf “Joh. van Duijvendijk”, één van de oudste scheepswerven van Nederland en de eerste werf met een dwarshelling. De werf bestaat sinds de 17e eeuw. De huidige verschijningsvorm is 19e- en vroeg 20e-eeuws. Deze vorm is in Nederland inmiddels zeldzaam. De werf is in 2002 gesloten. De scheepswerf is onderdeel van het industrieterrein IJsseldijk. De ‘Strategie Werklocaties 2019-2030’ van de Metropoolregio Rotterdam Den Haag bestempelt het 6,5 hectare grote industrieterrein als ‘klassiek, kleinschalig’. Het terrein heeft geen potentie als watergebonden bedrijventerrein meer, gelet op de beperkte omvang, beperkte verkeersontsluiting en de geringe afstand tot woongebieden in Capelle en Krimpen aan den IJssel. Het bedrijventerrein is geluidsgezoneerd. Deze geluidszonering is van oudsher gebaseerd op drie ‘grote lawaaimakers’: de scheepswerf, een liftenfabriek en een betonmortelcentrale. Een deel van deze ‘lawaaimakers’ isverdwenen. Zo is op de locatie van de liftenfabriek (IJsseldijk 361) inmiddels al jaren een Karwei bouwmarkt gevestigd. Op het terrein aan de IJsseldijk 351 is H & B Grondstoffen C.V. gevestigd. De huidige eigenaar van het terrein, Holcim BV, is voornemens het terrein over te dragen aan H & B en haar betonmortelcentrale ter plaatse te slopen.
Het terrein zal door H & B worden gebruikt voor de op- en overslag van bouwgrondstoffen, conform de recent aangevraagde herziene vergunning. Buitendijks zijn er verschillende aanleidingen om een toekomstperspectief te schetsen. Dit kan echter niet zonder ook het binnendijks gebied te beschouwen. Het is gewenst een vitaal gebied te creëren tussen dorp en rivier en deze verbinding beleefbaar te maken. Het binnendijks gebied, dat in deze visie wordt beschouwd, moet worden meegenomen om deze doelstelling te bereiken. Bovengenoemde aanleidingen zorgen voor de behoefte voor het ontwikkelen van een toekomstperspectief dat als afwegingskader kan worden gebruikt voor (initiatieven voor) deelgebieden binnen het gebied.
Al deze ontwikkelingen zorgen ervoor dat het gebied langzaam verkleurd van industriegebied naar werklocatie. Een werklocatie past dan ook beter bij de omgeving. Het is gewenst om deze transitie in de toekomst verder door te zetten en een woonmilieu te creëren dat aansluit op de binnendijkse zone. Daarnaast is in de loop der tijd, onder anderen door de bovengenoemde ontwikkelingen, de bereikbaarheid en de zichtbaarheid van de rivier door bebouwing verminderd. Deze afscherming van de rivier werkt negatief op de beleving van het gebied. Het is wenselijk de beleving van het karakteristieke beeld van de IJsseldijk terug te brengen, mede om de verbinding tussen Krimpen aan den IJssel en de Hollandsche IJssel te versterken. De wens tot verbinding met de Hollandsche IJssel is aanleiding geweest voor de gemeente Krimpen aan den IJssel om de scheepswerf in 2009 aan te kopen. Hiermee wenst zij grip te krijgen op de ontwikkelingen langs de IJsseldijk. Tevens biedt herontwikkeling van de werf de mogelijkheid om de cultuurhistorische waarde van de scheepswerf en de daar gelegen gebouwen te activeren. Het ensemble bestaande uit de insteekhaven met dwarshelling en de Rijksmonumentale loodsen is een uniek stukje Krimpen aan den IJssel met een directe relatie met het centrum van de gemeente.
Ontwikkelvisie IJsseldijk e.o. Krimpen aan den IJssel
1 Inleiding
Ontwikkelvisie IJsseldijk e.o. Krimpen aan den IJssel
5
Opgave en ontwikkelvisie Om de ontwikkeling van de scheepswerf een nieuw kader te geven is er op een bredere schaal naar het gebied langs de IJsseldijk gekeken. Dit heeft geleid tot deze visie, waarin de opgave van de IJsseldijk en omgeving in breder perspectief is bekeken. De opgave waar Krimpen aan den IJssel voor staat is: • Hoe kan de transitie worden voorgezet? • Hoe kan de (cultuurhistorische) waarden van de IJsseldijk en omgeving in ere worden hersteld? • Hoe kan de verbinding van Krimpen aan den IJssel met de Hollandsche IJssel worden verbeterd? Zowel binnen- als buitendijks zijn er verschillende grondeigenaren. Vooral in het buitendijks gebied is er nog een gemengd, vaak bedrijfsmatig, gebruik. Om ervoor te zorgen dat deze (nieuwe) ruimtelijke ontwikkelingen op de gewenste structuren in dit gebied worden afgestemd is deze visie opgesteld. De visie legt de ambities en kaders vanuit de gemeente vast en schetst concrete ontwikkelmogelijkheden. Met deze ontwikkelingen kan de ruimtelijke structuur van de IJsseldijk (en omgeving) in de toekomst versterkt worden. Daarmee dient de visie als beoordelingskader voor toekomstige ontwikkelingen in het gebied.
Leeswijzer De opgave wordt stapsgewijs uitgewerkt. Na deze inleiding beschrijft hoofdstuk 2 de cultuurhistorische en stedenbouwkundige analyse. Hoofdstuk 3 formuleert de bouwstenen, overall ontwikkelvisie en vertaling van de visie per deelgebied die op basis van deze analyse zijn opgesteld. Als achtergrondinformatie is in de bijlage de onderbouwing van de omgevingsfactoren en hun invloed gevoegd.
Ontwikkelvisie IJsseldijk e.o. Krimpen aan den IJssel
6
De ontwikkeling van de werf kan een vliegwiel zijn voor de verdere ontwikkeling van het gebied. Voor de gebieden waar de gemeente geen eigenaar van is, nodigt zij met deze visie eigenaren en initiatiefnemers uit om met ontwikkelinitiatieven te komen. Per initiatief wordt gekeken hoe de gemeente een eigenaar of initiatiefnemer kan bijstaan in de ruimtelijke onderbouwing en planologische uitwerking en onder welke voorwaarden de gemeente initiatieven kan faciliteren.
Blauwe lijn:
De IJsseldijk
Gele contour: Plangebied Ontwikkelvisie
Ontwikkelvisie IJsseldijk e.o. Krimpen aan den IJssel
7
2 Analyse IJsseldijk en omgeving Als fundatie voor de ontwikkelvisie is er een analyse gedaan naar de cultuurhistorische en stedenbouwkundige waardes van het gebied. Deze analyses zijn uitgewerkt in paragraaf 2.1 en 2.2.
2.1
Cultuurhistorische analyse
Krimpen aan den IJssel is ontstaan langs de IJsseldijk en Lekdijk. Krimpen begon als buurtschap binnen de Gemeente Ouderkerk aan den IJssel en groeide langzaam uit langs de dijk. In de begintijd bestond Krimpen aan den IJssel uit een aantal min of meer op zichzelf staande woongemeenschappen langs de dijk. Langs de Hollandsche IJssel ontstonden vanaf de 17e eeuw op diverse plekken industriële activiteiten zoals scheepswerven en steenfabrieken, waar veel bewoners van Krimpen aan den IJssel werkten. Deze bedrijvigheid was voornamelijk gevestigd in de Stormpolder en aan de buitenzijde van de IJsseldijk.
8
Binnendijks vestigden zich boeren die de polder gingen ontginnen en bewerken. Dit betrof veelal veeboerderijen. Er werd ook veel vlas geteeld voor touwslagerijen. Het landschap aan de binnenzijde van de IJsseldijk werd vooral gevormd door boerderijensembles bestaande uit een boerenhoeve, schuren en kleine boomgaarden. De boerderijen stonden doorgaans direct langs de wegen over de dijken. De eerste boerderijen waren zogenaamde ‘dwarshuizen’, die met de lange zijde naar aan de weg stonden. Aan de IJsseldijk verschenen midden en eind 19e eeuw directeurswoningen en herenhuizen, die werden bewoond door notabelen of rijke boeren. Verschillende van deze panden ,die in uiteenlopende architectonische stijlen werden gebouwd, zijn nu nog te bewonderen langs de IJsseldijk.
Kaartbeeld 1850; kaartbeeld Kadaster
Kaartbeeld 1910; kaartbeeld Kadaster
Kaartbeeld 1930; kaartbeeld Kadaster
Kaartbeeld 1950; kaartbeeld Kadaster
Kaartbeeld 1970; kaartbeeld Kadaster
Kaartbeeld 2019; kaartbeeld Kadaster
De langzame maar gestage uitbreiding van Krimpen aan den IJssel begon in de 19de eeuw en kreeg in de loop van de 20ste eeuw meer vaart. Bij de eerste uitbreiding van Krimpen aan den IJssel richting de polder werd een woonwijk aangelegd in de stijl van een tuindorp. Dit vond plaats op de oude weilandenstructuur, met smalle langgerekte kavels. Dit ‘slagenlandschap’ is nu terug te vinden in het huidige stratenpatroon van Krimpen aan den IJssel. De verdere groei van Krimpen aan den IJssel is op gang gekomen met de bouw van de Algerabrug in 1958. Door de realisatie van de brug en waterkering werd Krimpen aan den IJssel forensengemeente van Rotterdam en werd zij flink uitgebreid. Hierdoor is het binnendijks karakter van een groot deel van de IJsseldijk flink veranderd.
De geschiedenis van de zellingen Langs de Hollandsche IJssel zijn diverse buitendijkse gebieden ingericht als werkof woongebied. Deze gebieden zijn zogenaamde “zellingen”. Deze buitendijkse gebieden waren van oorsprong ondiepe stukken rivier waarin allerlei wateroevervegetatie als riet, wilgen, berken en andere waterplanten groeiden. Deze natuurlijke oevers zijn in de loop der tijd afgedamd, opgehoogd en ingericht met scheepswerven en steenfabrieken. Diverse steenfabrieken in de zellingen maakten gebruik van klei uit de zelling. Het fijnere sediment dat in de getijrivier bleef liggen had een hygroscopische samenstelling waarmee alleen de zogenaamde IJsselsteen (kleine, gele steen) kon worden gebakken. Eind 19e eeuw raakte door andere formaten bebouwing en nieuwe bouwregels de IJsselsteen uit de gratie, hetgeen tot sluiting van de fabrieken leidde.
Ontwikkelvisie IJsseldijk e.o. Krimpen aan den IJssel
Ontstaansgeschiedenis Krimpen aan den IJssel
Historische foto’s IJsseldijk en zelling
Historische foto’s IJsseldijk en zelling, na-oorlogs (1951) met beelden van bebouwing binnen en buitendijks, alsmede werven langs de rivier.
Ontwikkelvisie IJsseldijk e.o. Krimpen aan den IJssel
9
De geschiedenis van de werf Joh. van Duijvendijk De werf is een belangrijke herinnering aan de geschiedenis van de IJsseldijk. De IJsseldijk is een van de weinige delen van Krimpen aan den IJssel waarin haar historie nog terug is te lezen. De scheepsbouw die hier al in de 17e eeuw begon karakteriseert zowel de geschiedenis van Krimpen aan den IJssel als die van de IJsseldijk zelf. De werf Joh. van Duijvendijk is een van de belangrijkste historische gebouwde elementen langs de IJsseldijk. Het scheepswerfcomplex is historisch erfgoed vanwege haar cultuurhistorische complexwaarde. Scheepswerfcomplexen die een voorbeeld zijn van de vroeger veel voorkomende industrie langs de grote rivieren zijn (zeer) zeldzaam geworden.
10
Het terrein van de voormalige scheepswerf is gelegen rond een insteekhaven aan de Hollandsche IJssel. Eén van de houten loodsen is op het zuidoostelijke deel van de werf gesitueerd, direct aan de dijk, en loopt met de langszijde parallel aan de dijk. De grotere tweede loods staat in de zuidwestelijke hoek van de werf, haaks op de dijk met de kopse kant naar de weg. Het zuidelijke deel van deze loods met dwarsbouw is in het eerste decennium van de twintigste eeuw verbouwd tot woning. Tegenover de werf, tegen de zuidzijde van de dijk, ligt de stenen voormalige directeurswoning. De dwarshelling ligt centraal op de werf. De firma Otto heeft de werf rond 1900 vergroot en verbeterd. Dit was de overgangsperiode van houten naar stalen schepen ging. Daarmee moesten de helling en de smederij worden vergroot, waardoor grotere schepen gemaakt konden worden. In 1910 stopten de werfactiviteiten op het Krimpense terrein. In 1940 werden deze slechts deels hervat, met nieuwbouw en reparatie van binnenschepen. De nieuwe eigenaar Joh. Van Duijvendijk heeft de scheepswerf verhuist van aan het Bolwerk naar de huidige locatie. De houten die loodrecht op de dijk staat is de oudste van de twee loodsen. Dit is onder anderen zichtbaar in de constructie van de loods en de bekleding van de gevel. Het loods-gedeelte is het oudste deel. De houten draagconstructie daarvan is kenmerkend.
De dakconstructie heeft nog een originele rieten bedekking op latten, met daarop een pannendak. Aan de dijk sluit de loods aan op het vroegere woonhuis. Aan de oostzijde van de loods is in de zestiger jaren een stenen aanbouw met een verdieping gerealiseerd. Deze detoneert en is niet monumentwaardig.
Werfterrein firma Otto (rond 1900) 1. Rehoboth (gesloopt) 2. Houten loods met woning Rijksmonument 3. Oude smederij (gesloopt) 4. Oude helling (gesloopt) 5. Oud schuurtje (gesloopt) 6. Nieuwe smederij Rijksmonument 7. Nieuwe dwarshelling 8. Nieuwe kade 9. Gemaal Beeldbepalend object 10. Kortlandse sluis 11. Directeurswoning Rijksmonument
11
De Werf firma van Otto Tot 1940 was de werf in eigendom van de firma van Otto. Deze verkocht de werf in 1940 aan van Duijvendijk, die daarmee verhuuisde van een locatie aan het bolwerk naar deze werf. De firma van Otto heeft rond 1900 de werf gemoderniseerd en vergroot. Dit was in een tijd dat men van bouwen van houten schepen naar stalen schepen overging. Om in te spelen op de marktvraag moest de helling en de smederij worden vergroot. Met de aanpassingen werd de werf groter en konden er grotere schepen worden gemaakt. De tekening geeft de verschillen weer van de oude en nieuwe situatie rond 1900.
De tweede loods is gebouwd aan het eind van de 19e eeuw. De constructie van deze loods is eigentijdser. De loods staat gedeeltelijk met de zijgevel in de dijk. Een betonnen keerwand houdt de dijk tegen. De ramen aan de dijkzijde zitten daarom hoog in de gevel. De gevelbekleding bestaat uit smallere kraaldelen. Alsnog zijn deze breder dan nu gebruikelijk. Een gedeelte van de loods heeft een zolder. De spantconstructie is daarop aangepast. Aan de hellingzijde is op enig moment een aanbouw gerealiseerd. Deze is herkenbaar doordat de constructie niet helder aansluit op de loods. De aanbouw behoort niet tot het monument. De bok- en railconstructie op de dwarshelling is in 2002 gedemonteerd en geheel verdwenen. Wel is de betonnen onderconstructie nog volledig intact.
Ontwikkelvisie IJsseldijk e.o. Krimpen aan den IJssel
In de wederopbouwjaren na de aanleg van de Algerabrug ( jaren ’60) werd de zelling langzaam volledig in gebruik genomen voor bedrijvigheid. Door latere stagnerende economische ontwikkelingen is een aantal van deze terreinen getransformeerd naar woningbouw. De huidige industriële en bedrijfsmatige activiteiten in de zelling, waaronder de Karwei en H&B Grondstoffen, zijn niet meer dan 50 jaar oud.
De werf voor 1900
De werf rond 1900
De werf na 1900
De werf rond 1950
De werf rond 1960
De werf na 1970
De werf rond 1990
De werf rond 2000
De werf nu
Ontwikkelvisie IJsseldijk e.o. Krimpen aan den IJssel
11
2.2
Stedenbouwkundige analyse
De IJsseldijk De IJsseldijk heeft als identiteitsdrager van de gemeente een belangrijke functie. Door de continuïteit van de dijk is deze als één geheel beleefbaar. Op en langs de dijk treft men afwisselend historische elementen, bedrijvigheid, nieuwbouw en begroeiing aan. De IJsseldijk is van cultuurhistorisch belang door haar dubbele functie als waterkering en doorgaande weg. De IJsseldijk vervult deze functies al sinds de middeleeuwen. Aan weerszijden van de IJsseldijk bevindt zich lintbebouwing. De oorspronkelijke bebouwing op de percelen in het binnendijks gebied (achter de dijk) had voornamelijk een agrarische functie. Bebouwing op de dijk (binnen- en buitendijks) had destijds meestal een relatie tot de steenplaatsen, rietmatten-makerijen en de scheepvaart (zoals woningen van directeuren, opzichters etc.). De bebouwing die van vóór de Tweede Wereldoorlog dateert, vertoont grote onderlinge samenhang door de plaatsingswijze, typologie, functie, hoofdvorm, bouwhoogte en materiaalgebruik. Stedenbouwkundige ligging van Krimpen aan den IJssel
Langs de IJsseldijk liggen een aantal waardevolle ruimtelijke elementen. In het eerste deel, ten oosten van de Algerakering, liggen een oude begraafplaats en de werf Joh. van Duijvendijk & Zn, binnendijkse boerderijen (nr 296/298) en het streekmuseum. Verder langs de IJsseldijk, richting Ouderkerk aan den IJssel, liggen binnendijks een aantal monumentale boerderijen, de Nederlands Hervormde (zaal)Kerk en het gemaal “Reinier Blok”. Dit zijn overwegend Rijksmonumenten. De IJsseldijk heeft een groene uitstraling. De groenstructuur draagt voor een belangrijk deel bij aan het karakter van de inrichting van het binnendijkse gebied. Aan de binnendijkse zijde ligt een groen talud met onder aan de teen bomen en struiken, hier en daar onderbroken door bebouwing. Binnendijks dragen vooral de polderstructuur met bossages, knotwilgen, hagen en boomgaarden het oorspronkelijk landschappelijk beeld. Bloemrijke grasbermen en diverse groenelementen versterken dit afwisselende beeld. Waar het dijklichaam pal aan de rivier ligt bevinden zich groene oevers.
Centrum van Krimpen aan den IJssel
Buitendijks
IJsseldijk
Binnendijks
karakteristieke bebouwing binndendijks gebied
Ontwikkelvisie IJsseldijk e.o. Krimpen aan den IJssel
12
Het buitendijkse- en binnendijkse gebied kent een afwisseling van bebouwing en open ruimten. Door de aanwezigheid van deze open ruimten is er vanaf de IJsseldijk zicht op Krimpen aan den IJssel en op een aantal plekken zicht op de Hollandsche IJssel. De polder ligt zo’n 5 meter lager dan de IJsseldijk. De zelling ligt gelijk aan de dijk of iets lager en loopt af naar de Hollandsche IJssel toe. Het niveauverschil wordt duidelijk zichtbaar in de gebouwen die aan beide zijden van de dijk staan. Binnendijkse bebouwing staat loodrecht op de dijk. Buitendijks is vaak ook het geval, al volgt deze bebouwing soms de (nieuwe) kavelgrenzen. De IJsseldijk heeft beperkte toegankelijkheid en bereikbaarheid wat haar isoleert van de grotere infrastructuur en een intieme beleving geeft voor de Krimpenaar.
De rivier als ruimte: De oevers zijn een belangrijk onderdeel van de rivier. De Krimpense oever ervaart men vanaf het water en vanaf de overzijde van de IJssel (Capelle a/d IJssel). Dit geldt andersom voor het ervaren van de Capelse oever. De huidige zelling-gebieden langs de IJsseldijk sluiten de rivier af van de dijk. Naast historische bebouwing maken vooral de gebieden van Aquamarijn, de zelling rond de molen en de zelling met bedrijvigheid (H&B en Karwei) de rivier beperkt ervaarbaar. Daar waar de woningen aan de rivier liggen is deze vanaf de IJsseldijk niet toegankelijk. Dit zorgt ervoor dat alleen waar de dijk aan de Hollandsche IJssel grenst er zicht is op het water.
13
zicht vanaf Capelle aan den IJssel op Krimpen
Beiden oevers hebben eigen kenmerken. Waar in Capelle meerdere hogere gebouwen langs de oevers staan, ontbreekt dit geheel aan de zijde van Krimpen aan den IJssel. Dit verschil kenmerkt het verschil in imago en identiteit van beide gemeenten. Waar Capelle een front is naar het grootstedelijk gebied van Rotterdam, is Krimpen aan den IJssel de entree van het polderlandschap van de Krimpenerwaard.
zicht vanaf de IJsseldijk naar de IJssel
Ontwikkelvisie IJsseldijk e.o. Krimpen aan den IJssel
De tekeningen laten deze zicht op beide oevers en vanaf de rivier zien. Daarbij kenmerkend dat vanuit Capelle aan den IJssel van vele kanten de oever van Krimpen aan den IJssel zichtbaar is, terwijl vanaf Krimpen dit nu nog slechts op beperkte locaties mogelijk is.
De werf Joh. van Duijvendijk De werf Joh. van Duijvendijk heeft een bijzondere plek op de zelling, doordat deze relatief dicht bij het centrum van Krimpen aan den IJssel ligt. Via een looppad langs de Molenvlietsingel heeft de scheepswerf hiermee verbinding. Dit maakt een koppeling tussen het centrum, de Hollandsche IJssel en de werf mogelijk. De werf vormt hierbij de belangrijke schakel. De werf is zeer waardevol als het karakteristieke beeld van de scheepsbouw langs de Hollandsche IJssel. Het complex, met zijn beeldbepalende ligging aan de rivier, laat de historie van de vroegere industriële activiteiten langs de Hollandsche IJssel tot de verbeelding spreken. Scheepsbouw was en is voor Krimpen aan den IJssel een belangrijke economische activiteit.
De ligging van de werf ten opzichte van het centrum. Als gezegd ligt de werf relatief dicht bij het centrum. De route er naar toe ligt echter verborgen. Deze moet verbeterd worden om herkenbaarder en aantrekkelijk te worden. Tevens verduidelijkt dit de verbinding tussen werf en centrum. Deze verbetering kan bijvoorbeeld plaatsvinden door versterking van de groene structuur. Hierbij kan een mooi en helder looppad de entree van het winkelcentrum verbinden met de brug naar de daar gelegen ‘eilandjes’ en trap naar de dijk toe. Op de dijk moeten de werflocatie en de rivier zich kunnen tonen.
Ontwikkelvisie IJsseldijk e.o. Krimpen aan den IJssel
14
Zichtlijnen op de bestaande werf. De smederijloods, evenwijdig langs en in de dijk gelegen, barricadeert zowel de zichtlijnen naar de rivier toe als de zichtlijnen evenwijdig over de dijk. Daarnaast is de dijk bij de loods erg smal door haar plaatsing half op de kruin.
Ontwikkelvisie IJsseldijk e.o. Krimpen aan den IJssel
Richtingen van de werf. De oude loods (loodrecht op de dijk) en de Karwei staan redelijk evenwijdig tot elkaar. De helling is daarentegen gedraaid ten opzichte van deze elementen. De smederijloods met haar positie parallel aan de dijk kent een afwijkende richting. Bij verplaatsing van de smederijloods naar een locatie bij de loods met woning moet dan ook goed gekeken worden naar de consequenties van een nieuwe positie en hoe de ‘richting’ van de smederijloods zich verhoudt tot de richting van de rest van de werf.
15
Beeld en gebruik zelling aansluitend op de werf De huidige bedrijvigheid op de zelling is nauwelijks nog gerelateerd aan de Hollandsche IJssel. Een deel van de oevers zijn verhard en weinig benaderbaar. Gebouwen zijn tevens niet gericht of gerelateerd aan de Hollandsche IJssel. Het beeld vanaf de dijk is rommelig en het toegankelijke deel wordt gedomineerd door parkeerplaatsen. De oevers hebben over verschillende stukken harde kades (damwanden) gekregen. Zachte oevers en zelling-vegetatie zijn bijna niet meer aanwezig langs de IJsseldijk. Een groot gedeelte van de oevers is privaat eigendom, waardoor het niet toegankelijk is. Dit maakt de Hollandsche IJssel vanaf de dijk maar op een paar plekken ervaarbaar te,net als het bijzondere van de getijden. Het ruimtelijke karakter van de buitendijkse zone is voor Krimpen aan den IJssel onderscheidend. Buitendijks staat de bebouwing aan de dijk, straat of haaks op de waterlijn en het gebied kent een menging aan functies.
Waterstaatkundige aspecten zelling en dijk Het buitendijkse gebied ligt achter de Algerakering. Deze voorkomt dat bij extreem hoogwater te veel water landinwaarts komt. Wisseling in waterpeil is daarmee nog steeds aan de orde, maar extreem hoogwater wordt voorkomen. Door de kering wordt het waterpeil begrensd en komt het water naar schatting niet hoger dan 2,60 meter boven NAP.
Ook de Provincie heeft zich met het opstellen van een beeldkwaliteitsplan Hollandsche IJssel uitgesproken over de kwaliteiten van de Hollandsche IJssel en de daar omheen liggende gebieden. Dit omvat zowel de zelling als de Werf. Het beeldkwaliteitsplan geeft kaders voor de beeldvorming van het gebied en schetst spelregels voor ontwikkelingen langs de Hollandsche IJssel. Deze bouwstenen in deze visie zoeken nadrukkelijk aansluiting bij het beeldkwaliteitsplan.
Zellingen langs de IJssel
Ten slotte heeft het Hoogheemraadschap aangegeven een vrije zone van 5 meter vanaf de kruin van de dijk, 8 meter vanuit de hart van de weg, te hanteren om verzwakking van het dijklichaam tegen te gaan.
Ligging, bereikbaarheid en parkeren
Het plangebied aan de IJsseldijk is beperkt toegankelijk en bereikbaar. Om vanaf de Algerabrug de buitendijkse bedrijvigheid in het plangebied te bereiken moet auto-/logistiekverkeer deels door het dorp. Vanuit de Krimpenerwaard is de route vergelijkbaar. De ontsluiting van de bedrijvigheid heeft daarmee meer impact op Krimpen dan de ontsluiting van andere bedrijventerreinen, zoals de Stormpolder. Dit blijkt uit een recente studie naar de Krimpense bedrijventerreinen waarin de bereikbaarheid is getoetst. Daarnaast brengt de huidige bedrijvigheid brengt tevens zwaarder logistiek verkeer met zich mee (o.a. vrachtwagens). De IJsseldijk is van oudsher niet ingericht op deze (logistieke) verkeersbewegingen. Zij is op verschillende plekken aanzienlijk versmald door de aanwezigheid van (karakteristieke) en soms monumentale bebouwing aan de dijk. Deze versmallingen kunnen leiden tot verkeersgevaarlijke situaties of oponthoud.
De ontsluiting van de dijk uit het dorp is op maar enkele punten mogelijk. Het profiel van de dijk is op meerdere plekken smal (in rood)
Ontwikkelvisie IJsseldijk e.o. Krimpen aan den IJssel
16
Daarnaast is de Hollandsche IJssel een belangrijk vaarwater, als logistieke ader. Hierdoor is Rijkswaterstaat een belangrijke partner bij buitendijkse ontwikkelingen. Zij schept kaders voor bebouwing aldaar. In verband met het vervoer van gevaarlijke stoffen over de rivier houdt Rijkswaterstaat een plasbrandzone aan van 10 tot 15 meter vanaf de kade.
De huidige ontsluitingssituatie en bereikbaarheid maken dat de functie / bestemming van bedrijventerrein tot bovengenoemde problemen leidt. Een (partiële) wijziging van de huidige functie / bestemming met een reductie van het aantal (logistieke) verkeersbewegingen tot gevolg zou beter passen bij de huidige ontsluiting en bereikbaarheid.
Parkeren
Door het smalle profiel van de dijk is er slechts op een enkele locaties parkeergelegenheid op het dijklichaam georganiseerd middels langsparkeren. Het parkeeraanbod voor de bebouwing langs de dijk en in de buitendijkse zone is dan ook voornamelijk buiten het dijklichaam en op eigen terrein georganiseerd. Eigenaren zijn daarmee zelfstandig verantwoordelijk voor het organiseren van hun parkeergelegenheid. Dit betekent dat er bij (her)ontwikkelingen in het gebied (vooral buitendijkse ontwikkelingen) nauwgezet moet worden gekeken naar de realisatie van voldoende parkeergelegenheid op eigen terrein. Dit is een complexe opgave, omdat de ruimte buitendijks beperkt is en de buitendijkse locaties worden ingeklemd tussen de IJsseldijk en de Hollandsche IJssel. Zonering zellingen tgv plasbrandzone en zonering waterschap - Het Hoogheemraadschap houdt een vrije zone van 5 meter aan beide zijden van de kruin van de IJsseldijk. Dit is 8 meter uit het hart van de weg. - Rijkswaterstaat houdt in verband met vervoer gevaarlijke stoffen over de rivier een plasbrandzone aan van 10-15 meter aan.
plasbrendzone
zelling
dijkzone
kruin
dijkzone
Binnendijks
Ontwikkelvisie IJsseldijk e.o. Krimpen aan den IJssel
Hollandsche IJssel
17
Het binnendijkse gebied De dijklinten behoren tot de oudste bebouwde delen van de gemeente. Het binnendijkse deel aan de IJsseldijk heeft een ‘bijzonder’ uiterlijk beeld. Dit is echter door de geïsoleerde ligging onvoldoende zichtbaar vanuit Krimpen aan den IJssel. Aan de dijk staan traditionele boerderijen en diverse huizen en villa’s, waarvan sommigen gerestaureerde oudere bebouwing bevatten. Het ruimtelijke beeld van deze zone langs het dijklint bestaat uit de afwisseling van individuele en geschakelde woningen en ensembles van zowel nieuwe als oude bebouwing. Het groene karakter van de dijk wordt voor een groot deel gevormd door deze boerderijen met hun erven, boomgroepen en uitzichten over kavelsloten. Deze diversiteit aan bebouwing vormt samen met de gebiedseigen groenstructuur een bijzonder beeld voor Krimpen aan den IJssel. De verkaveling van de binnendijkse zone staat haaks op de dijk. De groene ruimte tussen de bebouwing vormt hierbij het verbindende element. De bebouwing staat afwisselend op dijkhoogte (direct aan de dijk) of lager (achter en onder aan de dijk). In de binnendijkse zone komen naast de karakteristieke bebouwing ook afwijkende gebouwen met een niet-woonfunctie voor, zoals sportterreinen, scholen en bedrijven. De bebouwingskarakteristiek is daarmee zeer divers met een menging van bouwvormen en dichtheden.
De monumentale boerderijen zijn beeldbepalend vanwege hun grotere volume ten opzichte van de over het algemeen kleinschalige bebouwing.
18
Ontwikkelvisie IJsseldijk e.o. Krimpen aan den IJssel
Binnendijks gebied met bebouwing loodrecht op de dijk
Principeschets oriêntatie bebouwing buiten en binnedijks
Karakteristieke bebouwing binndendijks gebied
Polder in relatie tot zellingen Ontwikkelvisie IJsseldijk e.o. Krimpen aan den IJssel
Slagenlandschap
19
3 De ontwikkelvisie
3.1
De bouwstenen
De ontwikkelvisie schetst ontwikkelmogelijkheden voor bijzondere woonmilieus, zowel binnen- als buitendijks. Enerzijds betreft dit wonen, recreëren en werken aan de Hollandsche IJssel. Anderzijds betreft dit binnendijks wonen. Dit alles is gebaseerd op de Woonvisie van de gemeente Krimpen aan den IJssel. Daarnaast heeft het gebied grote potentie om cultuurhistorische en stedenbouwkundige waarden te realiseren en hiermee het aan de Hollandsche IJssel gelegen gedeelte van Krimpen te herdefiniëren. Dit alles is vertaald in bouwstenen voor de Hollandsche IJssel, bebouwing aan de IJsseldijk, groenstructuur, verbindingen en ontwikkelmogelijkheden per deelgebied. De Hollandsche IJssel Langs de zelling ligt de kans om de Hollandsche IJssel als getijdenrivier zichtbaar, toegankelijk en beleefbaar te maken. Hiermee wordt voortgebouwd op het Beeldkwaliteitsplan Hollandsche IJssel van de Provincie Zuid Holland. De oever moet vooral natuurlijker en benaderbaar worden gemaakt, met ervaarbare getijden.
20
Bebouwing IJsseldijk en omgeving Voor de IJsseldijk houden wordt vastgehouden aan behoud en versterking van de aanwezige cultuur-historische waarden. Binnendijkse woningen staan aan de voet van de dijk. De dijk heeft een onevenwichtig profiel. De bestaande historische plekken en monumenten worden ingepast. In de gehele visie wordt voortgebouwd op cultuur-historische waardenkaart van de gemeente Krimpen aan den IJssel. Groenstructuur De ontwikkelvisie zet in op het behoud en versterking aanwezige groenstructuur, voortbouwend op de Groen-structuurvisie van de gemeente Krimpen aan den IJssel. Het doel is de IJsseldijk als Beeldbepalend Object (BBO) te versterken, in het verlengde van het Beeldkwaliteitsplan Hollandsche IJssel. Ook een rapportage die HHSK in het kader van dijkversterking van de IJsseldijk door Karres en Brandts heeft laten maken borduurt hierop voort. Door hieraan vast te houden ontstaat een coherent beeld over de gehele oever van de Hollandsche IJssel tot aan de Gemeentegrens en er overheen. Verbindingen Om de Hollandsche IJssel voor heel Krimpen aan den IJssel ervaarbaar en benaderbaar te maken wordt ingezet op binnen- en buitendijks meer met elkaar verbinden via dijktrappen en -stoepen. Er is bijzondere aandacht voor het verbinden van het centrum met de Hollandsche IJssel en voor plekken waar ontsluiting van de dijk voor de auto plaatsvindt.
Bouwsteen 1: De Hollandsche IJssel Door de oevers van de zelling te verlagen wordt het mogelijk dat water van de Hollandsche IJssel bij vloed het land intrekt. Met toevoeging van natte vegetatie die het zoute/brakke water doorstaat krijgen de oevers hun oorspronkelijke biotoop terug.
Bouwsteen 2: Bebouwing IJsseldijk en omgeving De werf Joh. van Duijvendijk vormt samen met de binnendijkse bebouwing de cultuurhistorische drager die de geschiedenis van Krimpen aan den IJssel herbergt. Accentuering en versterking hiervan zorgt voor betere herkenbaarheid van dit gebied. De ingrepen in het gebied moeten daarom complementair zijn aan deze cultuurhistorische waarde.
Bouwsteen 3: De groenstructuur Vergroening van de oevers geeft de mogelijkheid het gebied meer aan te laten sluiten aan de bestaande groenstructuur van Krimpen aan den IJssel. Samen met een betere benadering van de rivier geeft dit een stukje oorspronkelijke natuur terug aan het dorp.
Bouwsteen 4: Verbindingen De IJsseldijk ligt redelijk geïsoleerd van de rest van het dorp. Maar op een aantal punten is het mogelijk op de dijk te komen. Terwijl er op meerdere plekken trappen voor wandelaars zijn die nu weinig gebruikt worden. Versterking van deze verbindingen zou de IJsseldijk en de zelling beter verbinden met het dorp en omgekeerd de rivier beter benaderbaar maken.
Ontwikkelvisie IJsseldijk e.o. Krimpen aan den IJssel
Op basis van de cultuurhistorische en stedenbouwkundige analyse zijn essentiële bouwstenen gedestilleerd. Deze bouwstenen staan centraal in de ontwikkelvisie en de uitwerking van de visie zowel binnen- als buitendijks.
De totaalkaart Ontwikkelvisie IJsseldijk e.o. Krimpen aan den IJssel
21
De deelgebieden
De gemeente stelt zichzelf als doel het creëren, behouden en versterken van herkenbare en karakteristieke waarden van het gebied. Toekomstige ontwikkelingen in de IJsseldijk en omgeving dienen gebaseerd te zijn op de cultuurhistorische en stedenbouwkundige waarde en het accentueren en/of herstellen hiervan. Dit betekent dat de bovengenoemde bouwstenen moeten worden vertaald in toekomstige ontwikkelingen. Dit document kent echter niet één uniforme visie voor de gehele IJsseldijk en omgeving. De veelzijdigheid van het gebied is juist een van de belangrijkste waarden. Tevens hebben de binnen- en buitendijkse gebieden elk een eigen karakter. Om de (cultuurhistorische) waarden optimaal te verwerken in een visie voor het gebied is daarom sprake van twee deelgebieden: buitendijks en binnendijks. Het buitendijkse gebied omvat bijvoorbeeld de ontwikkeling van het werfterrein Joh. Van Duijvendijk en de zellingen. Het binnendijkse gebied omvat onder anderen de gemeentelijke gronden aan de Kerkdreef.
22
Op hoofdlijnen levert dat deze onderverdeling op: 1. Binnendijks: Ontwikkelen volgens boerenerf-principe 2. Buitendijks: a. Zellingen: Ensembles van (vrijstaande en geschakelde) woningen gescheiden door groene ruimtes en/of wadi’s met op de plek waar de Burgemeester Aalberslaan de IJsseldijk opkomt een doorzicht op de Hollandsche IJssel gemarkeerd door twee hoekpanden met in de plint ruimte voor bedrijven. b. De werf Joh. van Duijvendijk: Een gestapeld woonblok met eigentijdse dijkwoning welke de werf inkadert en begrenst. Een herbestemming van de loods(en) om via de monumenten en het ensemble de cultuurhistorische waarde voor Krimpen aan den IJssel te herstellen. De visie is per deelgebied nader uitgewerkt in woord en beeld, net als de bouwstenen. Initiatieven behoeven een zekere minimale omvang te zijn om tot een succesvolle transformatie te komen. Objecten moeten waar mogelijk in combinatie met naastgelegen panden/locaties worden beschouwd te worden om daadwerkelijk bij te dragen aan het beoogde toekomstperspectief.
2a. Zelling (buitendijks gebied)
2b. Werf Joh. van Duijvendijk
1.Binnendijks gebied
1.Kerkdreef
Deelgebieden
Schetsmatige verbeelding ontwikkelvisie
Ontwikkelvisie IJsseldijk e.o. Krimpen aan den IJssel
3.2
Schetsmatige verbeelding ontwikkelvisie op basis van bouwstenen
Ontwikkelvisie IJsseldijk e.o. Krimpen aan den IJssel
23
3.3
Buitendijks gebied
Het buitendijkse gebied loopt van de werf Joh. Van Duijvendijk tot aan het grondgebied van H&B grondstoffen, waar de IJsseldijk aan de Hollandsche IJssel grenst. De visie beschrijft een gebied dat gaat verkleuren van bedrijvigheid en industrie naar een woningbouwmilieu met (monumentale) accenten en openbare ruimte die het mogelijk maakt de Hollandsche IJssel te zien, bezoeken en beleven. Het buitendijkse gebied is niet één gebied, maar is een aaneenschakeling van beoogde ontwikkelingen die de bouwstenen moeten gaan vertalen. Deze paragraaf omschrijft deze aaneenschakeling van ‘west’ naar ‘oost’, te beginnen bij de werf Joh. Van Duijvendijk. De gemeente werkt voor de gebieden waar zij zelf eigenaar van is (Werf Joh. Van Duijvendijk) de visie verder uit om tot ontwikkeling te kunnen overgaan. De ontwikkeling van de Werf kan een vliegwiel zijn voor de ontwikkeling van het gebied. Voor de gebieden waar de gemeente geen eigenaar van is (de zelling), nodigt zij eigenaren en initiatiefnemers uit om met initiatieven passend bij de visie te komen.
De werf Joh. van Duijvendijk
De dwarshelling, insteekhaven en kade kunnen daaraan een grote bijdrage leveren. Deze facetten worden de centrale, openbare elementen, die voor nieuw leven in de loodsen moeten zorgen. Tevens wordt hierbij het originele karakter van de scheepswerf behouden. De verbinding met het centrum moet een nieuwe functie van de loodsen mogelijk maken. Restauratie en herbestemming van de houten loods met (dijk)woning is daarbij cruciaal. Voor de andere loods, de ‘nieuwe smederij’, moet een nieuwe locatie worden gevonden om het gewenste (door)zicht op de helling, insteekhaven, kade én Hollandsche IJssel vanaf de IJsseldijk te creëren. Ook vanuit verkeers- en waterstaatkundig oogpunt is het gewenst dat de ‘nieuwe smederij’ wordt verplaatst. In een eerder stadium van de planontwikkeling is daarover al overeenstemming met de Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed bereikt. Bij het verplaatsen wordt aansluiting gezocht bij de tekening van het werfterrein van de firma Otto, waarop is te zien hoe de capaciteit van de werf rond 1900 vergroot is met de bouw van de ‘nieuwe smederij’ en het creëren van een (grotere) insteekhaven en dwarshelling. Een en ander is uiteindelijk afhankelijk van de mogelijkheden voor (private) herbestemming van de loods.
Ontwikkelvisie IJsseldijk e.o. Krimpen aan den IJssel
24
De werf Joh. Van Duijvendijk biedt een unieke kans om vliegwiel te zijn voor het gebied. De gemeente kan als eigenaar van de werf sturen op haar toekomstige kwaliteit. De ligging nabij het centrum van Krimpen aan den IJssel en winkelcentrum Crimpenhof maken een directe verbinding met het centrum mogelijk. Door deze verbinding te herstellen krijgt Krimpen aan den IJssel een nieuwe uitstraling aan de rivier, waar het zijn naam aan te danken heeft. Om deze verbinding te versterken is het belangrijk dat het karakter van de scheepsbouw ervaarbaar en zichtbaar wordt en blijft.
Beide rijksmonumenten worden geprivatiseerd om de restauratie te kunnen bekostigen en een duurzame exploitatie van de gebouwen zeker te stellen. De nieuwe functionele invulling van de loodsen bepaalt uiteindelijk hoe deze zich gaan verhouden tot het openbare gebied van dwarshelling, insteekhaven en kade. Het oostelijke, aan de kade gelegen deel van het terrein wordt ingevuld met een woongebouw. De opbrengst wordt gebruikt om het openbaar gebied hoogwaardig in te richten. Met deze aanpak wordt het beeld van vroeger versterkt en de vroeger veel voorkomende industrie langs de rivier herbeleefbaar.
Uitgangspunten Werf Joh. van Duijvendijk Belangrijkste uitgangspunt voor de werf is het creëren van een openbaar karakter en het benaderbaar maken van de rivier. Binnen het werfbied zijn meerdere plekken door hun positie bijzonder (de uitroeptekens). Deze vragen om een speciale uitwerking. De helling blijft gehandhaafd en is door zijn vorm en constructie een zeer geschikt element om getijden en oude vegetatie te laten zien. Hierbij blijven de fundatie van de rails en van de helling zichtbaar. De smederijloods dient een andere positie te krijgen. Het zoekgebied hiervoor (oranje vlek) ligt naast loods 1. Functionele invulling en positionering van de loodsen zijn daarbij belangrijk. Met de verplaatsing van de loods krijgt de trap die vanaf het centrum de dijk op gaat een onbeperkt zicht op de rivier. De maat van de te herbouwen smederijloods moet worden afgestemd op de programmering in de loods, om deze een vitale rol te geven. Het oostelijk gedeelte van de werf wordt ingevuld door een woongebouw. Dit fungeert als wand naar de werf toe. De uitstraling van deze wand dient één taal te spreken met de werf en zijn verleden.
Ontwikkelvisie IJsseldijk e.o. Krimpen aan den IJssel
25
De openbare ruimte van de werf Het is belangrijk voor de werf Joh. van Duijvendijk dat deze een nieuw leven krijgt waarbij de karakteristiek van het werf-gevoel bewaard blijft, maar hij tevens de hele gemeente een bijzondere openbare plek wordt. De stijl van het openbaar gebied dient samen te hangen met de restauratie van de loodsen. Met de verplaatsing van de loods langs de dijk krijgt het pad vanaf de Molenvlietsingel direct zicht op de rivier en de haven. De kades worden toegankelijk en openbaar. Bij de helling worden trappen geïntroduceerd waardoor de rivier benaderbaar wordt en een verblijfsruimte wordt gecreëerd. Verder worden de aflopende treden afwisselend met groen ingericht om de getijden zichtbaar te maken. De openbare ruimtes geven de mogelijkheden voor openbare en culturele buitenactiviteiten en voor slenteren langs het water. Door het terrein een openbaar karakter te geven draagt het bij aan het openbare leven van Krimpen aan den IJssel. Langs de insteekhaven worden verschillende verblijfsplaatsen gecreëerd. Toevoeging van nieuwe elementen kan de Hollandsche IJssel weer beter benaderbaar maken en het openbaar gebied deze verblijfsfunctie geven. Op strategische plekken kan boombeplanting plaatsvinden. De grootte en volwassenheid van deze boombeplanting is belangrijk om de karakteristiek van het gebied vanaf het begin goed neer te zetten.
Ontwikkelvisie IJsseldijk e.o. Krimpen aan den IJssel
26
Het woongebouw aan de werf Bij de uitwerking van de voormalige scheepswerf dient ook gekeken te worden naar de aansluiting op het gebied ten oosten van de insteekhaven. De toevoeging van woningbouw op het oostelijke en onbebouwde deel van de werf geeft de locatie leven en schermt tevens de openbare ruimte af van de bebouwing op de zelling (Karwei). Dit maakt een ontwikkeling van de werf mogelijk zonder afhankelijk te zijn van andere ontwikkelingen. De positionering en uitwerking van het woongebouw aan de kade wordt wel bepalend voor de aansluiting van latere ontwikkelingen. Het woongebouw kapselt de huidige bebouwing (Karwei) in, maar moet er tegelijkertijd voor zorgen dat een eventuele toekomstige woningbouwontwikkeling op de rest van de zelling op een natuurlijke manier kan aansluiten. Het vormt daarom een overgang tussen de wereld van de werf en het achterliggende gebied van de zelling.
Ontwikkelvisie IJsseldijk e.o. Krimpen aan den IJssel
27
De zellingen De IJsseldijk met aangrenzende bebouwing is één van de belangrijkste structuurelementen van de gemeente. De bebouwing langs de dijk is in hoofdzaak traditioneel van karakter. Het geeft een gedifferentieerd en genuanceerd beeld en geeft historische waarde aan het gebied. De korrelgrootte van de bebouwing is kleinschalig. Daardoor is het mogelijk om tussen de bebouwing door naar zowel de IJssel als de polder/het dorp te kijken. De dijk biedt, mede door haar hogere ligging, zicht en oriëntatiemogelijkheid op het omringende landschap van de rivier en een binnendijkse zone. De zelling “Karwei - H&B grondstoffen” is de enige zelling waar nog bedrijvigheid en retail plaatsvindt. IJsseldijk 337-361 blijft (vooralsnog) bedrijfsterrein. Geluidshinder en milieuwetgeving vragen de nodige aandacht voor de huidige situatie en toekomstige ontwikkelingen. Het bedrijvendeel van de zelling IJsseldijk 337-361 verandert (vooralsnog) niet integraal van bestemming. Door de bedrijvigheid is de zichtbaarheid van de rivier naar de Hollandsche IJssel toe aangetast. De afscherming van de rivier door bebouwing werkt negatief op de beleving. Meer transparantie is wenselijk. Langs de IJsseldijk is al op een aantal zellingen woningbouw gerealiseerd, maar deze heeft niet de gewenste openheid gecreëerd.
Voor deze zelling is hiermee kans om openheid te creëren, met daarbij een landschappelijke invulling die aansluit bij het oorspronkelijk landschap. Voor dit gebied is een visie geformuleerd die verdere ontwikkelingen illustreert en kwaliteiten definieert. In deze visie is uitgegaan van ensembles van grondgebonden woningen die geclusterd loodrecht op de dijk en rivier staan. Deze nieuwe bebouwing staat in een landschap waar de rivier en het getijde zichtbaar kunnen worden. De visie gaat uit van een groene oever en een ervaarbare en benaderbare rivier en haar getijden. Tussen de woonbebouwing door zijn er diverse doorzichten vanaf de dijk naar de Hollandsche IJssel en een wandelroute langs het water. De ruimte tussen de woonbebouwing wordt als een wadi vormgegeven, die het regenwater naar de Hollandsche IJssel kan afvoeren, maar ook diep genoeg als “getijdeklok” kan functioneren. De zelling draagt dan, weliswaar kleinschalig, bij aan het bergend vermogen van de rivier. Bebouwing wordt geclusterd in ensembles van alleenstaande tot geschakelde grondgeboden woningen. Het karakteristieke beeld van de dijk als men hier overheen rijdt is belangrijk in de beleving. De oriëntatie van de ensembles is altijd loodrecht aan de richting van de dijk. De bestaande bebouwing langs de IJsseldijk vormt de leidraad voor deze ensembles.
Grootte, bouwhoogte, materiaalkeuze en uitwerking worden afgestemd op de aanwezige karakteristieke oorspronkelijke gebouwen en zijn hieraan gerelateerd. Het genuanceerde en cultuurhistorisch waardevol beeld van de dijkbebouwing met een kleine schaal dient gewaarborgd te worden.
Doorzicht naar rivier
Ontwikkelvisie IJsseldijk e.o. Krimpen aan den IJssel
28
Beeld vanaf de rivier
Open (groene ruimte) en gesloten (buurten) maken doorzichten naar rivier mogelijk.
29
De diverse opgangen naar de dijk sluiten naadloos aan op de groene ruimten tussen de woonvlekken. Hierdoor kan een deel van de oevers verlaagd en vergroend worden. De nieuwe buurt wordt hierdoor verweven met de rivier en de landschappelijke waarden van de zelling worden hersteld. Ook de getijden komen door de verlaging weer terug.
Ontwikkelvisie IJsseldijk e.o. Krimpen aan den IJssel
De werf wordt openbaar. Woongebied en werf contrasteren met elkaar. De werf wordt hierdoor een herkenbare en publieke plek die uitnodigt tot publieke festiviteiten.
In de woonvlekken dient parkeren conform het geldende parkeerbeleid te worden opgelost. Alle woningen hebben een achtertuin. De woonvlekken in de visie hebben een laagbouw karakter (met een hoogte van maximaal 10 meter; 2 lagen met een kap of 3 lagen). Te hoge bebouwing zou door de hogere ligging van de zelling dominant kunnen worden naar de omgeving. Verdere bebouwing op percelen door aanbouwen en nieuwbouw zou alleen binnen kaders mogelijk moeten zijn om de transparantie en zichtbaarheid van de dijk te behouden, zowel qua ruimtelijk beeld als qua verkeer / parkeren. Waar de Burgemeester Aalberslaan op de dijk aansluit wordt deze gemarkeerd. Tegelijkertijd is dit een plek waar de aanwezigheid van de Hollandsche IJssel direct te zien is. De woningbouw loopt qua dakvorm en hoogte mee met de rivier en dijk en gaan hier ook een relatie mee aan. In de visie worden diverse elementen opgenomen (zoals bijvoorbeeld de begraafplaats) en connecties gemaakt met de omgeving. Eventueel zijn bijzondere bestaande gebouwen in te passen in de verschillende bouwvlekken, zoals bijvoorbeeld het kantoor van H&B Grondstoffen.
Ontwikkelvisie IJsseldijk e.o. Krimpen aan den IJssel
30
De openbare ruimte van de zelling De bestaande ontwikkelde delen van de zellingen zijn weinig benaderbaar en groen. De kades zijn hard en vaak geprivatiseerd. De Hollandsche IJssel is een getijdenrivier en staat in directe verbinding met de zee. Het verval tussen eb en vloed is zo’n 1,5 meter. Om dit ervaarbaar te moeten de oevers verlaagd worden. Nieuwe ontwikkelingen bieden kansen om de oevers aan de IJssel weer om te vormen tot ‘zachte oevers’, waarbij vegetatie en getijden weer invloed kunnen uitoefenen op de rivieroever en de Hollandsche IJssel zijn karakter kan tonen. Deze zachte oevers kunnen samen vallen met wandelpaden langs het water. De visie is om een rietlandschap langs de oevers te creëren met een laaggelegen vlonderpad als boardwalk. Dit wensbeeld is ook in het Beeldkwaliteitsplan Hollandsche IJssel beschreven. Deze wandelroute of boardwalk sluit aan op de kades van de werf. De groene stroken tussen de woonvlekken zorgen voor zichtbaarheid van de rivier vanaf de dijk. Tevens zal door verlaging van het maaiveld getijden meer de zelling op kunnen komen. De grillen van de rivier wordt zichtbaar in de directe woongebieden. Deze groene stroken sluiten aan op de binnendijkse opgangen de dijk op en koppelt daarmee de visie aan de structuur van Krimpen aan den IJssel zelf.
Samen met de boardwalks ontstaat de mogelijkheid om langs de IJssel een doorlopende wandelroute (een “rondje IJssel”) te organiseren, verbonden aan bestaande routes door het dorp. Door koppeling met het groenstructuurplan van de Gemeente kan er een verdere kwaliteitsontwikkeling van de openbare ruimte plaatsvinden.
31
Deze groene ruimte sluiten direct aan op de verbindingen met het binnendijks Deze groene ruimten sluiten direct aan op de verbindingen met het binnendijks gebied en kapselt de oude begraafplaats in op de zelling. De groene verbindingen maken het mogelijk om de wandelroutes vanuit het drop en langs de Hollandsche IJssel te optimaliseren. Een verbijzondering is de verbinding met de Burgemeester Aalberslaan. Deze verbinding waar wegverkeer op de dijk komt wordt zowel in bebouwing gemarkeerd, als ook in de inrichting van de open ruimte naar de rivier.
Ontwikkelvisie IJsseldijk e.o. Krimpen aan den IJssel
De open ruimte op de zelling tussen de woningensembles biedt enerzijds speelmogelijkheid aan kinderen, maar biedt ook de ruigheid van de zelling-vegetatie. Daarnaast kan hemelwater op een wadi-achtige manier naar de rivier worden geleid. Uiteindelijk ontstaat er een beeld van woonbebouwing in een stoer rivierlandschap.
3.4
Binnendijks gebied
Het binnendijks gebied loopt van de Boezemdreef tot aan de Tennisclub Krimpen (Kerkdreef). De visie beschrijft voor het binnendijks gebied een andere uitstraling en een zorgvuldige en kleinschalige aanpak. Uitgangspunt voor alle ingrepen en ontwikkelingen van klein tot groot is dat deze in de geest van de bestaande structuur en historische context gedaan worden. Gelijk aan het buitendijks gebied werkt de gemeente de gebieden waar zij eigenaar van is primair zelf uit. Zij nodigt eigenaren en initiatiefnemers uit om met initiatieven voor ontwikkeling te komen, passend bij de visie.
Binnendijks gebied
32
De relatie met de IJsseldijk en de Boezem- of Kerkdreef wordt via lange oprijlanen gelegd, begeleid door hagen en eventueel met bomen. De erven liggen veelal geheel achter het dijktalud. Soms ligt de woning in het talud. Bebouwing is aan of rondom een centrale ontsluitingsplek opgesteld. In het ensemble van woningen valt op dat de huizen een verschil van grootte hebben, waarbij een hoofdvolume wordt omgeven door kleinere schuurvolumes. Het hoofdvolume is als een “boerderijvolume” vormgegeven. De bebouwing heeft een karakteristiek lage gootlijn, samen met een relatief groot kapvlak met doorgaans geen dakkapel(-len) en een horizontale geleding van de gevels. Meestal bestaat de bebouwing uit 1 laag met kap, maximaal uit anderhalve laag met kappen met een scherpe hellingshoek. Bebouwing is voornamelijk (bijvoorbeeld voor minstens 85%) in de lengte van de kavelstructuur gesitueerd. De Kerkdreef is het eerste erf welke op deze wijze vorm zal krijgen.
Principe boerenerf verkaveling
Ontwikkelvisie IJsseldijk e.o. Krimpen aan den IJssel
Historisch gezien bestond de bebouwing in het binnendijks gebied uit boerderijen met erfbebouwing zoals schuren. De boerenerven liggen onder aan de dijk, of aan de overzijde direct langs de Boezemdreef. De bebouwing is gelegen in de richting van het landschapspatroon of verkavelingsrichting. De meeste boerenerven zijn in de diepte uitgebouwd. De boerenerven zijn tweezijdig georiënteerd. Daarbij wordt het erf gepresenteerd naar de weg en/of rivier door middel van een vooruitgeschoven woning. De overige bebouwing is vaak gericht naar het landschap waar ze functioneel mee zijn verbonden. Bij een extreem afwijkende richting van het lint ten opzichte van het landschapspatroon, volgt de bebouwingsrichting de richting van het lint.
Uitgangspunten boerenerfprincipe: verschil in grootte van gebouwen differentiatie in woningen geschakeerd rondom een gezamenlijk erf met erfbeplanting (hagen en bomen)
Ontwikkelvisie IJsseldijk e.o. Krimpen aan den IJssel
33
De openbare ruimte binnendijks De groene uitstraling van de IJsseldijk draagt voor een belangrijk deel bij aan het karakter van de inrichting van het binnendijks gebied. De herinnering van het groene landschap van de polder geeft de dijk karakter. De polderstructuur met bossages, knotwilgen, hagen en boomgaarden die het oorspronkelijk landschappelijk beeld dragen, afgewisseld met tuinen en bloemrijke grasbermen en diverse groenelementen geven een afwisselende beeld en versterken de groenstructuur. Door gebruik van deze gebiedseigen beplanting kan de ruimtelijke structuur vast worden gelegd en/of geaccentueerd worden. Dit kan zodanig dat de cultuurhistorische streekeigen beplantingspatronen en het streekeigen en karakteristieke beeld van erven en landschap worden teruggebracht en het karakter van het binnendijks gebied wordt versterkt. De “boerenerven” met hun bebouwing liggen als een ensemble in de slagen van de oorspronkelijke polder. De beplanting speelt hier een belangrijke ruimtelijke rol. Een boerenerf kent fraaie solitaire of oude bomen, die als baken en herkenningspunt functioneren. Rondom de boerenerfkavels is er sprake van een groene omlijsting van het boerenerf. De kwaliteit van de boerenerven - het ensemble van bebouwingen en beplantingen is in hoge mate bepalend voor de kwaliteit van de beleving van het landelijke gebied.
Ontwikkelvisie IJsseldijk e.o. Krimpen aan den IJssel
34
4 Literatuurlijst Deze visie sluit aan bij de bestaande stukken die de Gemeente en andere overheden hebben vastgelegd in verschillende documenten. Een overzicht van geraadpleegde stukken zijn:
Beleidsstukken Gemeente Krimpen aan den IJssel : •• •• •• •• •• •• •• •• ••
Bestemmingsplan Kortland 1976; Bestemmingsplan Langeland 25 april 2013; Ontwerpbestemmingsplan Werf aan den IJssel; 21-02-2013; Woonvisie Gemeente Krimpen aan den IJssel 2009-2030; Goed wonen tussen wereldstad en Groene hart; februari 2009; Gemeente Krimpen aan den IJssel Groenstructuurplan Krimpen aan den IJssel; 19 december 2009; BTL Advies B.V. Cultuurhistorische visie Welstandsnota; 17 december 2015; Rho adviseurs voor leefruimte Ruimte voor ontwikkeling, een structuurvisie voor Krimpen aan den IJssel; 23 september 2004 Deltadynamiek Krimpen aan den IJssel, Eindrapport Mooi Nederland project; april 2013; H2Ruimte, Urban Synergy
Beleidstukken Provincie Zuid Holland ••
Beeldkwaliteitsplan voor de Hollandsche IJssel; mei 1998 Stuurgroep Hollandsche IJssel
Beleidstukken Hoogheemraadschap Schieland en Krimpenerwaard •• ••
35
Alle beleidstukken project “Krachtige IJsseldijken Krimpenerwaard” (KIJK) 20172021; diverse partijen i.o.v. Hoogheemraadschap Schieland en Krimpenerwaard. Ontwerp Karres & Brand Project KIJK; ontwerp 2017
•• •• •• •• •• ••
Provincie Zuid Holland Rijkswaterstaat (RWS) Rijksdienst Cultureel Erfgoed (RCE) Hoogheemraadschap Schieland en Krimpenerwaard (HHSK) Gemeente Krimpen aan den IJssel Historische kring Krimpen aan den IJssel
Ontwikkelvisie IJsseldijk e.o. Krimpen aan den IJssel
Geraadpleegde instanties
5 Colofon
GemeenteKrimpen aan den IJssel Raadhuisplein 2 2922 AD Krimpen aan den IJssel Contactpersoon: A. Bosker
Akro Consult Postbus 97662 2509 GB Den Haag Tel: 070 – 326 26 23 E-mail: info@akroconsult.nl Contactpersoon: P. van Dijk S. Schroots
Delftseplein 27b 3013 AA Rotterdam Tel: 010 2018555 E-mail: info@rho.nl Contactpersoon: S. Lamkadmi
37 Ontwikkelvisie IJsseldijk e.o. Krimpen aan den IJssel
Hersbach en Könst Architecten Matheneserdijk 416a 3026 GV Rotterdam Tel: 010-7503210 E-mail: info@hersbachenkonst.nl Contactpersoon: P. Hersbach T. Könst
Bijlage 1: Milieu aspecten Inleiding
Op basis van de ontwikkelingsvisie is voor de Werf een eerste inventarisatie uitgevoerd met betrekking tot de milieuaspecten. Deze eerste inventarisatie geeft per milieuaspect inzicht in de stand van zaken en eventueel noodzakelijke vervolgonderzoeken. Voor de overige deelgebieden die onderdeel uitmaken van de visie zal gericht bekeken moeten worden welke vervolgonderzoeken nodig zijn. De onderzoeksverplichtingen en de aandachtspunten van de Werf geven echter wel een goede indicatie van de vervolgacties voor de andere deelgebieden.
Bodem
De beoogde ontwikkeling voorziet ten opzichte van de vigerende planologische situatie in een functiewijziging. De bestemming ‘bedrijventerrein’ wijzigt in de bestemmingen ‘wonen’, ‘verkeer - verblijfsgebied’ en ‘gemengd’. Vanwege deze functiewijzigingen dient in het kader van de planvorming (verkennend) bodemonderzoek uitgevoerd te worden. In 2010 is in het kader van het bestemmingsplan ‘Werf aan den IJssel’ reeds bodemonderzoek uitgevoerd. Uit dit onderzoek blijkt dat de bodem ter plaatse van het projectgebied heterogeen licht tot sterk verontreinigd is met zware metalen, PAK en minerale olie tot een diepte variërend van 1,3 tot minimaal 3,0 meter beneden maaiveld. In het kader van de omgevingsvergunning zullen ten behoeve van de bouw van de woningen sanerende (isolerende) maatregelen genomen moeten worden. In het noordelijk deel van het projectgebied is, alvorens te starten met de bouw, nader onderzoek nodig voor de afperking van de minerale olieverontreiniging in het grondwater.