transcript Financiele commissie 9 maart 2023.pdf

Ik probeer als wethouder zo transparant mogelijk te zijn en daar past dit verhaal in. We zetten het dus op de agenda van de Financiële Commissie en kijken er met z'n allen eens serieus naar. Dank u. Dank u wel voor de handreiking. Ik denk dat we dit zullen agenderen. Meneer Jongen, nog verdere opmerkingen? Ik wil nog wel even opmerkingen dat wij over de Mei- en Decembercirculaire geïnformeerd worden door een raadsinformatiebrief. Dat is wat de heer De Waal heeft toegelicht. In november krijgen wij een document met daarin de meest recente en acceptabele gegevens die zijn binnengekomen. In de Decembercirculaire - en dat hebben we gezien krijg je een bepaalde input en geeft meerjarig meer wat de consequenties hiervan zijn. Als dit in lijn zit met wat wij als raad hebben afgesproken, zie ik geen aanleiding om dat hele proces te veranderen. Mocht het toch zo zijn dat er dit financiële implicaties heeft, zal je onderweg moeten kijken hoe dit bij te stellen. Ik denk dat het goed is om eens heel breed daarover te praten: wat zijn de voor- en nadelen hiervan? Maar de wethouder gaf net aan dat als het college merkt dat het fout loopt, proactief met de Financiële Commissie of de raad in gesprek gaan om te kijken hoe we dit kunnen bijstellen. Maar goed, we gaan er dus over discussiëren. Ik wil nog één opmerking maken. Zoals gezegd, meneer Jongen, plaatsen we dit op de agenda.

Het is niet de bedoeling om nu de diepte in te gaan. Nee, maar ik wil nog één opmerking maken. Even kort, mevrouw Laumann, ik zag dat de account ook nog wilde reageren. Ik denk dat het verstandig is dat eerst te doen. Ik wil nog even een opmerking maken over wat meneer Jongen zei. Het is geen verandering maar een terugdraaiing naar hoe het was. Het is niet iets nieuws. Ik vind het al mooi dat u zegt het er niet mee eens te zijn. We komen erop terug. Mevrouw Laumann, meneer Jongen, voor de orde: we hebben afgesproken da we dit zullen agenderen en dan zal de discussie aan de orde komen. Ik denk dat het nu niet de plaats is om dit verder uit te diepen. Wil meneer Rein-Aart nog iets toevoegen? Ik denk graag met u mee. Ter voorbereiding op uw gedachtevorming wil ik u alvast meegeven dat u zich moet realiseren dat - bij gemeenten die nog een Voorjaarsnota hebben - er twee varianten zijn en u zich moet afvragen: waar wilt u als Kerkrade het integrale afweegmoment? Bij de Voorjaarsnota, bij de begroting of bij alle twee? Als je daar niet heel duidelijk over bent, loop je het risico op een jojo-beleid, zowel inhoudelijk als financieel. Want dan ga je iedere keer meebewegen op de bewegingen van de algemene uitkering en dat is ieder halfjaar anders. Voor je het weet ben je zelf aan het pingpongen aan de leiband van het Rijk en dat moet je niet doen.

Kies je eigen visie, je eigen financiële beleid en voor één helder afweegmoment. Dat kan de begroting of de Voorjaarsnota zijn.

Er zijn gemeenten die dat integrale afweegmoment bij de begroting hebben - zoals u op dit moment maar ook een Voorjaarsnota. Ik wil wel even duiden dat die Voorjaarsnota het karakter heeft van een Voorjaarsbrief waarin de de uitgangspunten worden beschreven die gehanteerd zullen worden bij het opwerken naar de integrale begroting en dus een soort zienswijze vragen aan de raad: wat vindt u hiervan? Geeft u wat input? Mist u wat? Nogmaals, de beginvraag die u zich moet stellen is: waar wil ik dat integrale afweegmoment? Want voor die gemeenten die een zware Voorjaarsnota hebben, zitten de algemene beschouwingen en politieke keuzes bij de Voorjaarsnota. Dit vindt plaats eind juni/begin juli. De begroting is niets anders dan een financiële vertaling van de Voorjaarsnota. Er is nauwelijks nog debat en er worden nauwelijks nog keuzes gemaakt. Die begroting is niet anders dan een offerte van het college aan de raad: hebben wij de Voorjaarsnota goed vertaald? Het is heel cruciaal welk moment u kiest als integraal afweegmoment. Want dat is van invloed op: kiest u wel of niet voor een Voorjaarsnota en welk karakter heeft deze nota? Duidelijk. Ik denk dat het goed is om die aanbeveling mee te nemen. Mevrouw Laumann nog, alstublieft. Ik heb nog een andere vraag. De heer De Waal had het over die 212-verordening. U zegt: er kunnen dingen gebeuren die u dan toch maar moet slikken.

We krijgen nu alles toch vooraf of vergis ik me? Ik bedoelde de autonome ontwikkelingen, zoals een nieuwe CAO. We kunnen erover debatteren of we dat een goede of slechte CAO vinden, maar de consequenties zijn er nu eenmaal. Akkoord. Mevrouw Laumann of anderen nog? Nee, dan sluit ik hiermee dit punt af. Dank u wel, meneer De Waal.

5 Opdracht risicomanagement We gaan door naar punt nummer vijf: opdracht risicomanagement. Dat wordt kort ingeleid door de griffier. Dank u wel, voorzitter. Er is een rapport verschenen vanuit de Rekenkamercommissie. Dit werd behandeld in de raad en de raad heeft toen de opdracht verstrekt om dat verder op te pakken en een raadswerkgroep in te stellen die daarmee aan de slag gaat om te kijken hoe je dat verder inhoudelijk kan oppakken. Die raadswerkgroep is destijds niet bij elkaar gekomen, maar we hebben wel gemeend om dit op te pakken. Dit is een kans voor de Financiële Commissie om die opdracht daar neer te leggen, zodat u niet iedere keer met werkgroepjes aan de slag gaat omdat je nu een formele commissie hebt waarin dit onderwerp thuishoort. Vandaar dat deze opdracht dus op het bordje van de Financiële Commissie ligt met als vraag: hoe pakken we dit verder aan?

Ik kijk ook even links van mij, want we zullen dit samen moeten oppakken met het college en de ambtelijke organisatie. Het rapport is één ding, maar hoe zit dat praktisch in de organisatie? Er is het aanbod van de accountant over allerlei onderwerpen. Dat is ook nog een optie. Ik zie dat de accountant wil reageren en misschien wil hij al wel een voorzet doen. Dank u wel voorzitter. Dit is wat mij betreft een typisch onderwerp dat in deze commissie past. Daar hebben we het eerder even over gehad. Ik zou in dit kader wel een suggestie willen doen. Er zitten twee aspecten aan risicomanagement. In de eerste plaats is risicomanagement iets wat vooral heel sterk de bedrijfsvoering raakt. En bedrijfsvoering is primair het aandachtsterrein van het college en de ambtelijke organisatie. Risicomanagement hangt samen met hoe zijn je processen ingericht? Heb je voldoende maatregelen in je processen zitten om je risico's te onderkennen en te beheersen? Uw organisatie is sinds een jaar erg sterk bezig om na te denken over het versterken van die bedrijfsvoering, over het verbeteren van de interne controle en het beheersen van die processen. Risicomanagement zal daarin absoluut een dominante rol spelen en ik zou hem daarin zeker ook verankeren.

Ik denk dat het voor u als Financiële Commissie belangrijk is om af en toe bijgepraat en geïnformeerd te worden over de voortgang over het versterken van die bedrijfsvoering en het risicomanagement in de processen. U moet altijd wel uitkijken dat u op dit onderwerp niet te veel op de stoel van het college en de ambtelijke organisatie gaat zitten. Het is wel belangrijk dat u vinger aan de pols houdt: zit er voldoende voortgang in? Kan dit sneller? Een tweede is dat u op een paar specifieke thema's rondom risicomanagement heel nadrukkelijk een kaderstellende rol heeft als raad. Dat zijn die kaderstellende elementen die met name in de paragraaf risicobeheersing en weerstandsvermogen staan: wat willen we bereiken met risicomanagement? Welke methodiek heeft jullie voorkeur? Zijn jullie een gemeente die risico-avers is? Houden jullie juist wel van een beetje risico? Dus hoe ga je daar met elkaar mee om? Hoeveel buffers wil je achter de hand houden om risico's op te vangen? Waar moeten die buffers uit bestaan? Dat zijn in de kern de belangrijkste kaderstellende vragen. Ik zou willen voorstellen om in deze commissie die kaderstellende vragen eens door te nemen. Hoe werkt dit in een gemeente? Wat is de achtergrond? Welke keuzes heeft u? Zodat we tot een kaderstellende uitspraak kunnen komen vanuit uw raad, ondersteund vanuit de Financiële Commissie, rondom dat risicomanagement.

Daarmee heeft u - volgens mij - als totale gemeente

een juiste invulling gegeven aan de adviezen uit de rapportage en belegd in de juiste domeinen. Dat is mijn suggestie in het kader van dit onderwerp. Dank u wel, meneer Van Vugt. Dan is mijn vraag: gaat u akkoord met het voorstel dat meneer Van Vugt hier doet? De heer Jongen. Voorzitter, wij gaan hiermee akkoord. Wat ik uit het verhaal heb gemerkt, is dat wij daar dan een beter gevoel bij krijgen. In de presentatie zagen we dat veel meer inzicht zullen krijgen waardoor dit veel meer zal gaan spelen. Ik ga akkoord met dit voorstel. Meneer Scheeren. We zijn akkoord want daarmee pakken we de eerste vier aanbevelingen uit het rapport aan, zoals die kaderstelling in de volle breedte. Ik denk dat we alle aanbevelingen daaruit moeten meenemen, maar dit is al een eerste aanzet. Dus absoluut akkoord om het zo aan te vliegen. Dat zal sowieso voor de volgende keer geagendeerd worden. Verder nog op- of aanmerkingen? Meneer van Lieshout. Dank u wel, meneer de voorzitter. Ik pleit ook voor risicomanagement maar zou dit meer integraal risicomanagement willen noemen. Want nu is het echt op het financiële gericht en door het integraal risicomanagement te noemen betrek je de andere gebieden erbij. Als je daar niet naar kijkt, kunnen die achteraf behoorlijk in je staart bijten. Ik vroeg me ook af in hoeverre dat past. Roerend mee eens.

U raakt hiermee een ander onderwerp waar ik landelijk mee bezig om verandering in te brengen. Ik ben het helemaal met u eens dat risicomanagement veel breder is dan alleen het financiële risico. Daarom vind ik dat dit een thema is wat heel sterk in de bedrijfsvoering thuishoort, en daarmee dus in het domein van het college en de ambtelijke organisatie en waarbij u als raad wel vinger aan de pols houdt, maar vooral daar laat waar het hoort, namelijk in de bedrijfsprocessen. Wat het belangrijkste doel van risicomanagement in mijn ogen is, is dat je grip hebt op de risico's die het niet realiseren van bepaalde doelstellingen van de gemeente in de weg staan. Dus niet zozeer: hebben we een claim links of rechts te pakken, of een risico daarop? De vraag is meer: welke factoren spelen een rol bij het eventueel niet waarmaken van de doelen die we in de begroting met elkaar hebben afgesproken? Dat kan bijvoorbeeld de arbeidsmarkt zijn of een juridische wetgeving. In de processen en in de bedrijfsvoering waar de ambtenaren dagelijks mee bezig zijn, is dat het belangrijkste? Je moet alert zijn op die claim die wellicht zou kunnen binnenkomen, maar je moet vooral alert zijn op wat staat mij in de weg om onze burgers goed te bedienen, om te zorgen dat de doelstellingen van de begroting worden gerealiseerd en alle activiteiten worden uitgevoerd?

Daar sluit dit wat mij betreft helemaal op aan. Ik had het helemaal niet over claims, maar over het financieel in de staart bijten. Op moment dat je aan bepaalde dingen niet denkt in het voortraject, kan het zijn dat een proces vertraging oploopt of tot stilstand komt, en dit aan de tekentafel opnieuw opgestart moet worden. Dat kost geld en staat los van claims. Duidelijk. Verder nog? Zo niet, sluiten we dit agendapunt af. Dank u wel voor uw inbreng allemaal.

6 Ontwerpbesluit controle protocol/normenkader 2022 Ik ga door naar agendapunt nummer zes: het ontwerpbesluit controleprotocol/normenkader 2022. U heeft de stukken en het normenprotocol kunnen zien in iBabs. Ik beperk me even tot het ontwerpbesluit zoals het er staat. De vraagstelling is of wij instemmen met een normenkader 2022 conform de bijgevoegde overzichten. En het controleprotocol 2020 te verlengen naar 2022. Behoeft dit nog nadere bespreking of mag dit als akkoordstuk richting de raad? Mevrouw Laumann. Voorzitter, wij geven als commissie geen akkoordstuk maar een advies, of zie ik dat verkeerd? Ik formuleer het niet helemaal correct, maar u heeft het gelijk. Excuses daarvoor. Zijn er nog vragen? Zo niet, gaat dit stuk naar de raad. Dank u wel. Dan ga ik door naar numero zeven: het verzoek van Lokaal Alternatief inzake de raadsinformatiebrief financiële consequenties Decembercirculaire 2022. Dat stuk is aan de agenda toegevoegd hebben.

7 Sluiting Wil meneer Van Lieshout dit voor zijn rekening nemen of doe ik dat? Een beetje een vreemde rol nu, maar de circulaire kwam cijfermatig onderbouwd binnen in een tabel. Ongetwijfeld cijfermatig correct, maar binnen onze fractie kwam de vraag: wat staat hier nu? Zijn dit alleen maar meevallers? Daar lijkt het overigens wel op. Kan het een beetje toegelicht worden waarom er alleen meevallers ontstaan zijn? Hebben we bewegingsvrijheid wat betreft de invulling daarvan? Wat betekent precies neutrale verwerking? Hebben we keuzemogelijkheden? Dit soort dingen om het iets meer begrijpelijk te maken, ook het in kader van leesbaarheid en behapbaarheid voor alle raadsleden. Wethouder, aan u het woord. Dank u wel.

We zien op pagina één en twee een overzicht. Op pagina één staat 'effect begrotingssaldo'. Dat zijn de meevaller en die hebben effect of de begroting. In de tweede kolom op pagina twee staat neutrale verwerking en dat wil dat zeggen dat al die getallen geen invloed hebben gehad op de begroting. Er komt geld binnen, maar dat geld gaat er ook weer uit. Dat is gelabeld geld. Als voorbeeld het sociaal domein: energietoeslag 2023, daar staat 1,8 miljoen. Dat geld krijgen we van het Rijk en het is de bedoeling dat we dat geld weer uitgeven. De uitkomst is nul en dat bedoelen we met neutrale verwerking. Het heeft geen enkel effect op de begroting, in tegenstelling tot die kolom op pagina één. Dat zijn meevallers en beïnvloeden dus wel de begroting. Ik snap de vraagstelling, maar dit in het kort de uitleg over de twee kolommen. Ik hoop dat het een beetje duidelijk is. Voor mij is het duidelijk. Deels was dat het al wel, maar mijn vraag is: kan u dit in een paar zinnen - en dat hoeft geen A4'tje te zijn tekstueel toevoegen voordat u dit verspreid? Dan blijft het een beetje verder weg van alleen maar de inhoudelijke en zakelijke materie. Het levert dan zo een toegevoegde waarde. Ik zeg u toe - en dat hoeft niet genotuleerd te worden dat de volgende brief wat uitgebreider zal zijn. De kritiek is duidelijk en die neem ik mee.

Er is aangekondigd dat we dit in de komende raadsvergadering nog kort even zullen toelichten. Als u er zelf niet bent, zal ik deze woorden gebruiken. Voor mij is dit voldoende, ik weet niet of er nog vragen zijn. Dames en heren, we zijn aan de sluiting gekomen van deze vergadering. De volgende keer - zoals net al aangeven - komt op de agenda het onderwerp risicomanagement en de discussie over het al dan niet nuttig zijn van een Voorjaarsnota of cyclus in zijn algemeenheid. De datum voor een volgende bijeenkomst zal de griffier nog prikken. Als er verder nog input is, horen we dat uiteraard graag. Nog toevoegingen? Meneer Jongen; Ik heb nog een vraagje. Deze commissie is pas van start gegaan en nu zitten de plaatsvervangers er ook bij. Ik denk dat het een meerwaarde heeft als de plaatsvervangers nog een keer mogen meedraaien? Vormt dat een belemmering? Er wordt mij ingefluisterd dat het een openbare vergadering is, meneer Jongen, dus u mag uw hele fanclub mee brengen. Ter aanvulling: we starten altijd openbaar, tenzij we vooraf weten dat we om bepaalde redenen besloten vergaderen. Als we inzoomen op het fraudeverhaal, krijg je een andere situatie en maken we de afweging om alleen met de leden te vergaderen; Dan sluiten we deze vergadering. Dank voor jullie aanwezigheid en inbreng allemaal. Graag tot de volgende keer. Goed gedaan, voorzitter.