transcript B&S 20 februari 2024

1 Opening door de voorzitter Arie Gramsma

Hartelijk welkom in een mooie nieuwe raadzaal. De mensen thuis, van harte welkom bij deze commissievergadering. Er zijn enkele punten die de laatste tijd in de pers al voorbij zijn gekomen. Die worden vandaag behandeld. Misschien is uw interesse nog meer gewekt. SP Kerkrade

Wij gaan kijken naar de afmeldingen. Dat zijn Pepijn Caumon, Mark Meijer, Roger Creusen en meneer Hanze. Dat is genoteerd. Punt twee: het vragenuurtje. Er heeft zich niemand gemeld. Spreektijd voor het publiek

2 Vragenuurtje SP Kerkrade

ook niet.

4 Vaststelling van de agenda SP Kerkrade

We gaan naar vaststellen van de agenda. Heeft er iemand op- of aanmerkingen?

5 Vaststelling van de besluitenlijst van 7 december 2023 SP Kerkrade

Niemand. Dan is die bij deze integraal vastgesteld. We gaan naar agendapunt vijf: vaststelling van de besluitenlijst van 7 december. Ik stel hem aan de orde. Is er iemand die op- of aanmerkingen heeft?

6 Toelichting en moties aanbesteding jeugdzorg SP Kerkrade

Niet. We gaan door naar agendapunt zes. Er liggen een paar moties voor. Daar kom ik dadelijk op terug. Voor dit agendapunt zijn uitgenodigd wethouder Van Drunen. Hij wordt bijgestaan door de heer Aarts. Alvorens we beginnen bij BurgerBelangen wil ik vragen aan de SP: hebben jullie nog iets veranderd aan de moties zoals ze nu voorliggen of blijft het exact zoals het nu is? Voorzitter, ik begrijp niet waarom die moties van ons erop staan. Ik dacht: daar gaan we het zo over hebben, als het agendapunt aan de orde is. Arie Gramsma

Misschien dat de wethouder het kan toelichten. Wil dat zeggen dat die moties er vanaf gaan? Dat weet ik niet. Ik weet niet wat het onderwerp precies is of wat er precies besproken gaat worden. Behalve de presentaties. Ik zie nu nog niet het verband tussen die moties van ons en hoe we dat gaan doen. Ik wacht het verhaal van de wethouder af. Dan zal ik duidelijkheid geven over de moties. René Drunen van

Dank u wel. De wethouder. -Dank u wel, Voorzitter. Die moties zijn eerder tijdens in behandeling genomen en aangehouden in verband met een toezegging die ik heb gedaan over het hele aanbestedingstraject. Om dat een keer te verduidelijken. Toen heb ik gevraagd: willen jullie de moties aanhouden nadat jullie die presentaties over het aanbestedingstraject gelezen hebben? Dan kun je naar aanleiding van de informatie die langskomt besluiten of jullie de moties willen doorzetten of aanhouden of laten verdwijnen. Leo Raats gaat

nu een presentatie houden. Hij heeft een hele tijd in Maastricht gezeten bij de club die de aanbestedingen deed. Arie Gramsma

Hij kan daar veel over vertellen en vragen van antwoord voorzien. .

Dank je wel. Meneer Raats. -Ik zal me eerst voorstellen. Ik ben Leo Raats: beleidsmedewerker Jeugd, gemeente Kerkrade sinds 2009. Ik ben de afgelopen jaren vooral uitgeleend aan Zuid-Limburg om mee te denken in de verwervingen die daar gedaan zijn. Ik ben gevraagd om vandaag kort iets te vertellen over hoe die verwervingen lopen, waar je op moet letten, welke criteria gelden en welke keuzes en welke afspraken daarin gemaakt worden. Daarmee geef ik hopelijk een reactie op de moties die ingediend zijn door de SP. Om te beginnen de aanbesteding Jeugdhulp Zuid-Limburg is er gekomen omdat we in Zuid-Limburg een verplichte samenwerking hebben op het gebied van jeugdhulp. De jeugdhulp is dusdanig belangrijk en groot dat er in Nederland afgesproken is dat je dat als individuele gemeente niet mag uitvoeren. Daarvoor moet je samenwerken. In Zuid-Limburg doen we dat met zestien gemeentes. Het is een aanbesteding. Dat betekent dat de Europese aanbestedingsregels gelden. In die regel staat onder andere dat als je een aanbesteding doet die hoger is dan een bepaald bedrag, afhankelijk van waar het over gaat, is dat of 750.000 euro of een miljoen. Als je daarboven zit, moet je aanbesteden en mag je niet zomaar een gunning doen. Dat betekent dat de gemeentes in Zuid-Limburg de aanbestedingen met de gemeente Maastricht als centrumgemeente uitgevoerd hebben.

Daar zit een heel inkoopbureau achter om die verwervingen mee vorm te geven. Een goede verwerving heeft heel veel tijd nodig, want je moet beginnen met te kijken: wat is er in het verleden gebeurd? Waarom was de vorige manier van verwerven niet voldoende? Wat zijn de knelpunten die ontstaan zijn? Welke dingen willen we anders? Hoe gaan we dat vormgeven? Daarbij geldt een hele hoop verplichtingen die je hebt als het gaat over het aanbesteden. Wat belangrijk is en dat is een algemene regel, is: je moet als gemeentes vooraf voor jezelf een heel hoop dingen in kaart brengen en precies weten wat je in de markt wilt gaan zetten. Vooraf betekent dat je als gemeentes in de samenwerking moet gaan afspreken welke financiële eisen je gaat stellen. Je moet met elkaar heel duidelijk maken wat je technisch aan eisen staat aan de aanbieders als het gaat over de communicatie. Je moet vooraf bepalen als je een aanbesteding, een verwerving doet, of je op basis van prijs en kwaliteit gaat beoordelen aan het einde, of dat je van tevoren aangeeft dat je laagste prijs gaat gunnen of dat je de laagste kosten gaat toepassen. In Zuid-Limburg hebben we het in de jeugdhulp over een bedrag van ongeveer 150 miljoen. Dat betekent dat het zo groot is dat je dat niet in één keer mag aanbesteden. Er geldt een aantal belangrijke criteria in het aanbesteden anders verwerven.

Die criteria moet je gedurende de hele termijn waarin de aanbesteding loopt, constant voor ogen hebben. Je moet constant alles wat je doet daaraan toetsen. Een van de belangrijkste criteria is de gelijke behandeling: non-discriminatie. Dat betekent dat je alle aanbieders op dezelfde manier moet gaan behandelen. In een aanbestedingstraject moet je van tevoren heel duidelijk proberen te formuleren wat je wilt, hoe je dat gaat doen, wat je eisen zijn en hoe je dat gaat straks afrekenen. Dat moet je van tevoren allemaal op papier zetten. Dat betekent dat een gemiddeld aanbestedingstraject makkelijk anderhalf tot twee jaar kan lopen. Dat is niet iets wat je in drie maanden met elkaar voor elkaar hebt. Dat hangt samen met het feit dat je natuurlijk wilt weten: wat willen we anders? Je moet met elkaar goed afspraken maken over: als we dat anders willen, waar willen we naartoe? Wat zijn onze doelstellingen? Je moet constant goed nadenken of je aan de criteria die aan een aanbesteding zitten, voldoet. Een belangrijk item wat heel vaak in de knel komt, is dat je tijdens een aanbestedingstraject niet met partijen die mogelijk gaan inschrijven mag communiceren behalve via tool die daarvoor is. Dat is in Europa Negometrix. Dat is een instrument via internet. Het is het enige instrument waarmee je met aanbieders of met andere partijen die eventueel kunnen inschrijven, mag communiceren.

Je kunt niet naar een zorgaanbieder gaan en gaan zeggen: wij hadden een leuk idee, we zouden dit en dit wel willen. Kun jij je daarop niet inschrijven? Dat mag niet. Dat hangt vooral samen met die nondiscriminatiemaatregel. Verder betekent het dat voor een verwerving altijd transparantie beginsel geldt. Transparantie betekent dat je naast dat je niet mag communiceren, je constant moet aangeven als je iets toevoegt of wijzigt waarom je iets toevoegt in de aanbesteding of waarom je iets wijzigt. Dat moet je transparant kunnen uitleggen aan alle betrokken partijen. Als dat niet het geval is, kan een partij daar bezwaar tegen maken. Dan worden jouw wijzigingen of jouw aanpassingen niet geaccepteerd. Verder gaat het proportionaliteitsbeginsel. Dat betekent dat de aanbesteding qua omvang en financiën ook passend moet zijn bij de partijen die willen inschrijven. Je kunt niet zeggen in Zuid-Limburg: we gaan die 150 miljoen in één keer aanbesteden aan een hele grote partij die daar ervaring mee heeft. Dat kan niet. In Zuid-Limburg hebben we ervoor gekozen dat we dat gingen segmenteren. Dat betekent dat er een vijftal trajecten zijn, aanbestedingstrajecten, om uiteindelijk te komen tot de hele aanbesteding van de jeugdhulp in Zuid-Limburg.

Ik kan ze voor u noemen. Een belangrijke is GIKJ-ZL: gesloten intensieve klinische jeugdhulp. Die wordt aanbesteed in een apart segment. Dan heb je het over een bedrag van ongeveer 30 miljoen. Er is een segment wonen, er is een segment ambulant en er is een segment crisis. Segment GIKJ-ZL, wonen en ambulant zijn inmiddels voor een lange periode aanbesteed. Namelijk voor tien jaar. In het lopende jaar 2024 moeten we het segment crisis opnieuw aanbesteden. Dat was tot nog toe in handen van de contractpartij XONAR, maar daar zal in de loop van dit jaar nieuwe aanbesteding gaan volgen. Dan kom ik bij de vragen die door SP in de motie gesteld worden. Er wordt onder andere gevraagd of de kleine aanbieders het risico lopen dat ze niet meer mogen meedoen in Zuid-Limburg. Er is ervoor gekozen om daar wel ruimte voor te geven. We hebben ervaren in de eerste aanbesteding, dat was een open aanbesteding waarin iedereen individueel kon inschrijven, dat het niet mogelijk was om met driehonderd aanbieders in Zuid-Limburg goede zaken te doen. Je kunt geen vertrouwen opbouwen met driehonderd partijen in één bijeenkomst en met die partijen samen in zee gaan. Dat is niet te doen. Vertrouwen bouw je op doordat je met elkaar goed kunt communiceren. Dat betekent dat je elkaar kunt aanspreken. Met driehonderd partijen kun je elkaar niet aanspreken. Dat is bijna niet te doen.

Er is gekozen om in de segmenten maximaal drie contractpartijen toe te laten. Die drie contractpartijen kunnen in onderaannemerschap andere partijen mee laten doen aan de inschrijving. Je maakt een contract met de drie hoofdaannemers. Dan kunnen die hoofdaannemers met andere partijen, onderaannemers, contracten sluiten over dat ze die diensten inhuren. Daardoor heb je als gemeente maar drie partijen waar je mee in gesprek bent en kun je met die drie partijen veel makkelijker zaken doen. De ervaring is dat het belangrijk is om langdurige contracten aan te gaan met de zorgaanbieders. In de open constructie was er om de drie of vijf jaar een nieuwe aanbesteding. Daarvan gaven de zorgaanbieders aan: dat is voor ons niet te doen. We willen graag langlopende contracten. Zodat ze, als ze met elkaar in partnerschap een ontwikkeling willen vormgeven, de kans krijgen om die ontwikkeling echt vorm te geven. In drie jaar verander je de jeugdhulp niet. Daar heb je een lange termijn voor nodig. Daarom zijn de contracten die gesloten zijn voor een periode van tien jaar aangegaan. GIKJ-ZL liep van 2022 tot 2032. Wonen is afgelopen jaar, 2023, gecontracteerd. Die loopt tot 2033. De ambulante is ook afgelopen jaar gecontracteerd. Verder wordt in de motie aangegeven dat er een onderzoek moet komen naar of die jeugdhulp werkt met wat we met elkaar afgesproken hebben.

Er is voordat die motie er kwam al in Zuid-Limburg afgesproken met de centrumgemeente Maastricht dat er een onderzoek komt: een zogenaamd 213a-onderzoek. Waarin de gemeente Maastricht opdracht gaat geven om naar de hele nieuwe verwerving van de jeugdhulp kritisch te bekijken en daar een verslag van te maken. Er is afgesproken dat dat in het eerste kwartaal 2024 beschikbaar komt. Hoogst waarschijnlijk. Ik ben bang dat dat een maand later kan zijn. Zeker afgesproken dat in het eerste half jaar van 2024 dat die evaluatie er moet zijn. Verder wordt er gepraat over eisen opnemen in het contract. Ik zal een paar eisen noemen die in alle contracten staan. In alle contracten staat dat de solvabiliteit van aanbieders tussen de twintig en de veertig procent moet zijn. Zit je daaronder? Kun je niet meer meedoen in de aanbesteding Jeugdhulp Zuid-Limburg. Dat geldt ook dat als een contractpartij een onderaannemer in dienst neemt, en daarvan is de solvabiliteit lager, dat dat in principe niet kan. Daarmee proberen we te voorkomen dat wat we nu meegemaakt hebben met XONAR, dat je grote problemen krijgt omdat aanbieders dreigen om te vallen. Verder is een ander item die bijvoorbeeld in de criteria staat, dat het weerstandsvermogen minimaal vijftien procent moet zijn.

Ik ben geen financieel deskundige, maar ik heb begrepen dat dat voor een bedrijf betekent dat je een gezond bedrijf moet zijn als je dat weerstandsvermogen op vijftien procent hebt. Verder voor mensen die er helemaal diep op in willen gaan, is de current ratio minimaal één. Dat betekent dat je ten opzichte van de lopende verplichtingen die je hebt voldoende geld hebt om dat te kunnen nakomen op korte termijn. Dat zijn drie voorbeelden. We hebben in de contracten met de jeugdhulp Zuid-Limburg 25 pagina's staan met allemaal kwaliteitseisen, financiële eisen, organisatorische eisen, hoe met elkaar gecommuniceerd moet worden, enzovoort. De hele segmentering en de hele verwerking in de afgelopen periode overziend, zou mijn ambtelijk advies zijn om in ieder geval de moties niet uit te voeren. Omdat het grootste gedeelte van de vragen die gesteld worden er al inzit. Tegelijkertijd is de volgende kans om iets te veranderen over acht of negen jaar. Je kunt nu met elkaar zeggen: we willen op dit moment dat er iets anders is, maar die volgende kans is pas over acht jaar. Nu zitten we voor de komende periode vast aan de afspraken die gemaakt zijn. René Drunen van

Wethouder, dat was mijn korte toelichting over de verwervingen. Burgerbelangen

Ik geef het ter bespreking. Ik begin bij BurgerBelangen. -Voorzitter, ik meneer Raat bedanken voor de uitvoerige informatie die hebben gekregen. Arie Gramsma

Voor mij en voor ons was het zeer verhelderend. Wij hebben verder geen vragen. -De Ouderenpartij Kerkrade

Ouderenpartij. Hart voor Vrijheid

Ik vond het een duidelijke presentatie. Ouderenpartij heeft op dit moment Arie Gramsma

geen vragen meer. -Dank u wel. Hart voor Vrijheid. Voor ons geldt hetzelfde. -De VVD. Bedankt voor de presentatie. Stabiele hulp SP Kerkrade

voor jongeren, belangrijk. Ik denk dat het werkt. De SP. -Ik vind het een helder verhaal. Ik begrijp dat de moties nu een beetje mosterd na de maaltijd zijn. Ik vind het fijn om te horen dat de solvabiliteit in ieder geval erin is opgenomen. Dat zal wel niet door onze motie komen. Ik had verwacht dat we hier vanavond het een en ander zouden te horen krijgen over wat er met XONAR is gebeurd. Daar zijn natuurlijk al die problemen. Onze moties waren erop gericht naar aanleiding van alle toestanden bij XONAR. We hebben nu een paar informatiebrieven gehad, maar we hebben er nog helemaal niet met elkaar over gepraat. Ik heb een paar vragen aan de wethouder over wat daar nu gebeurd is. Er zijn drie gebieden, maar u had het over vijf gebieden. gemeente Kerkrade

Ik zou heel graag horen wat die andere twee waren. Die heb ik in de snelheid niet mee kunnen nemen. Wonen, ambulant, crisis en die andere twee? Er zijn vijf segmenten. Het eerste segment is de zware jeugdhulp. Dat staat voor gespecialiseerde intensieve klinische jeugdhulp. Dat zijn de kinderen die via jeugd gesloten zitten. Dat zijn de kinderen die wij Mondriaan intern in behandeling krijgen. Dat zijn de kinderen waar heel veel aan de hand is en waar heel veel jeugdhulp en behandeling nodig is. Die niet meer thuis wonen. Dan heb je het segment wonen. Dat zijn alle kinderen die niet meer thuis kunnen wonen, korter of langere duur. Daarnaast heb je het segment ambulant. Dat zijn alle kinderen die nog thuis wonen en waar jeugdhulp ingezet wordt in de thuissituatie en op school. Daarnaast heb je nog de crisishulp jeugd. Dat is het segment waarin wij geregeld hebben dat er vierentwintig op vierentwintig, zeven dagen per week iemand beschikbaar is als er een crisis in een gezin is. Dat segment wordt in 2024 opnieuw aanbesteed. Arie Gramsma

Daar zijn we nu mee bezig om daarvoor de regels aan te scherpen naar aanleiding van de ervaringen die we daarmee hebben. Voorzitter, ik tel gemeente Kerkrade

vier. -Het moeten er vier zijn. Dank u wel. Fijn dat we dat weten. Waar ik nu van in de war ben, is het volgende. Ik had begrepen dat MKD ambulante jeugdhulp is. Dat is opnieuw aanbesteed in 2023. Toen we al die problemen hadden en met elkaar gepraat hebben, heeft de wethouder toegezegd dat hij nog eens een onderzoek zou doen, of wij wel met die zestien in zee moeten of dat we niet bij JENS moeten gaan zitten. Van die hele ontwikkeling hebben we geen terugkoppeling meer gehad. Ik zou wel graag van de wethouder willen horen hoe dat nu zit en wat hij voor bevindingen heeft, waardoor wij zijn blijven mee gaan doen met die andere zestien gemeentes en niet zijn overgestapt naar de JENS-modus. U heeft het over drie contractpartijen. Ik zou graag van u weten welke contractpartijen dat zijn geworden. Of we niet daarmee toch weer te maken hebben met grote instellingen, Arie Gramsma

waarbij we net als bij XONAR het risico lopen dat ze dadelijk te groot zijn om om te vallen. Als daar wanbeleid plaatsvindt, zoals op dit moment bij de Mutsaersstichting is geconstateerd. Zij zijn weer onder curatele gesteld en zijn door de inspectie op de vingers getikt wegens wanbeheer. -Ik val u in de reden. XONAR is niet aan de orde. Het gaat vandaag niet over XONAR. -Ik zou het fijn vinden als ik die vragen wel zou kunnen stellen. Dit hele probleem ligt op tafel omdat we problemen hebben gehad met XONAR. De wethouder heeft toegezegd dat hij ons elke keer zou meenemen. Ik begrijp dat het lastig is als je in december nauwelijks een vergadering hebt. Als de eerste beste keer dat we hier zitten en de jeugdzorg staat erop, is het logisch dat ik daar wat vragen over stel. Onze moties zijn daaraan gelieerd. -Dat klopt, mevrouw Wevers. Wat geweest is, is geweest. We hoeven dat verleden niet op te rakelen. We zijn met het heden bezig. -De wethouder heeft toegezegd dat hij ons zou meenemen en de dingen zou uitleggen. Nu heeft hij allemaal

raadsinformatiebrieven gestuurd. Ik heb daar vragen over. Ik begrijp niet waarom die niet bij de agendastukken zitten, maar misschien kan de wethouder daar zo een antwoord op geven. Als u die vragen nu stelt? -Daar was ik mee bezig. Naar aanleiding daarvan wilde ik weten: waarom zijn we niet met JENS in zee gegaan? Wat zijn de gevolgen voor XONAR geweest? Dat herstelplan zitten we nog midden in. We hebben wel ambulant aanbesteed. Was dat na of voor deze hele crisis met XONAR? Ik lees uit de krant dat we voor tien jaar weer met XONAR in zee zijn gegaan. Nu vind ik dat op zich heel raar als we constateren dat het daar een rommeltje is en ze zijn met herstelwerkzaamheden bezig. Daar kunnen allerlei goede redenen voor zijn, maar die hoor ik graag van de wethouder: waarom we dat gedaan hebben? Ik hoor dat er plannen zijn om die crisisopvang bij XONAR te gunnen. -Mevrouw Wevers, ik ga u in de rede vallen. Ik begrijp die vragen, maar ik zou willen voorstellen die schriftelijk te stellen. Dan houden we ons vandaag bij het punt wat hier voorligt. Voorzitter, met alle respect. We hebben twee agendapunten. PvdA Kerkrade

Niemand heeft vragen. Moet ik dan alles schriftelijk gaan doen terwijl dit onderwerp op de agenda staat naar aanleiding van wat er gebeurd is bij XONAR en Mutsaers? Ik vind dat heel raar. Tegelijkertijd vind ik het raar, dat dit agendapunt hier is op gezet, maar er is ons gevraagd wat we met die moties willen. Ik denk: ik krijg op het laatste moment een uitleg over wat er met Xoanar precies gebeurd is. Zodat onze moties niet in het luchtledige hangen. Nu krijgen we een verhaal over de aanbesteding, wat ik heel belangrijk vind. Arie Gramsma

Wat me aan het denken zet. Die informatie vind ik niet nutteloos. Mevrouw SP Kerkrade

Szalata. Ik hoor dat hier verondersteld wordt dat XONAR ter bespreking staat. Ik weet daar niks vanaf. Ik ben er niet op voorbereid. Ik denk dat het niet zo ver is om dat hier te gaan bespreken. Ik zou het graag nog een keer willen bespreken, maar niet in deze vergadering. Volgens mij was de doelstelling van dit agendapunt heel duidelijk. Zo is het toegezegd in de vergadering. Arie Gramsma

Ik zou willen vragen om XONAR op een ander moment op de agenda te zetten. -Ik leg het voor aan de commissie. Ik heb een vraag aan mevrouw Szalata. Wat was u duidelijk? Wat heeft u begrepen wat hier vandaag voorligt? Dat was mij niet duidelijk. -Volgens mij heeft de wethouder in de vergadering toegezegd dat naar aanleiding van het aanhouden van deze moties er een verduidelijking zou komen ten aanzien van hoe het aanbestedingsbeleid zou lopen. Dat het een antwoord zou geven op de vragen PvdA Kerkrade

of de zaken die u stelde in de motie. Dat was volgens mij de strekking van dit agendapunt. -Dat klopt. Daar ben ik het helemaal mee eens. Er is stap overgeslagen. Dat is dat wij hier met zijn allen zouden praten over wat gaan wij doen? Gaan wij op dezelfde manier door Arie Gramsma

met het aanbestedingsbeleid? Of gaan we met JENS. Ik wil daar graag een antwoord op van de wethouder. Wat daar in dat traject is gebeurd. -Mevrouw Wevers, misschien denken de andere partijen daar anders over. Wij kunnen de andere partijen vragen wat die ervan vinden. Sorry, er lopen twee dingen door elkaar. Het is prima om het op een ander moment over XONAR te hebben. Het aanbestedingsbeleid: daar moet toch een antwoord op komen van de wethouder? SP Kerkrade

Waarom is dat nu zo gegaan? Wat heeft besloten dat we dat op deze manier gaan doen? Daar heb ik blijkbaar iets gemist. Ik heb een paar vragen over het aanbestedingsbeleid. Mevrouw Wevers stelt de vraag die ze wilde stellen wat dit betreft en dan gaan wij door naar de volgende. -Voorzitter, dank u wel. Ik had inderdaad een aantal vragen. Wat we ons afvragen: als we kijken naar de hele aanbesteding de afgelopen jaren, is er geëvalueerd hoe dat is gegaan? Is daar een evaluatierapport over? We gaan het nu blijkbaar anders doen. Er is blijkbaar wel geleerd. U zegt: "Dat gaat niet, met driehonderd mensen om een tafel zitten." Dat begrijpen we heel goed, maar we gaan nu met drie hoofdaannemers praten. Wanneer is besloten dat we dat op die manier gaan doen? Komt er nog een evaluatie van de afgelopen jaren? Met alle respect, ik vraag mij af: is er wel door alle wethouders bovenop gezeten? Als we kijken naar de enorme misstanden. De miljoenen vliegen het raam uit. Die gaan niet naar de zorg, maar die gaan naar managers, interims, juristen, frictiekosten. Dat vinden wij zorgelijk. Ik denk dat we het daar over moeten hebben als we op een nieuwe manier gaan aanbesteden. Kunt u iets meer zeggen over wat daar uit geleerd is? Is het mogelijk dat als er een

evaluatierapport is, dat we het krijgen? Als het er niet is, dan is de vraag: waarom niet. Ik zou nog heel graag weten wat de drie hoofdcontracten zijn, waar we nu wel zaken mee doen. Of u dan daar op in wilt gaan, of die niet te groot zijn zoals ik net heb gezegd. Ik neem aan dat ik ook geen vragen mag stellen over het herstelplan want dat heeft inmiddels drie miljoen gekost. Gaan we dat op een ander moment doen? Kan de wethouder zeggen of we op korte termijn over XONAR gaan praten. Arie Gramsma

Tot zover de eerste termijn. -Dank u wel. SP Kerkrade

Dan gaan wij door naar mevrouw Szalata van Lokaal Alternatief. -Dank u wel, Voorzitter. PvdA Kerkrade

Voor Lokaal Alternatief was de presentatie duidelijk en momenteel heb ik geen vragen. -Dank u wel. Mevrouw Van Drunen. Dank u wel, Voorzitter. Ik heb een vraag. De vorige aanbesteding zoals we die hebben gedaan nu er problemen waren met XONAR en de Mutsaersstichting. Zijn die gebaseerd op een korte aanbesteding van drie of vijf jaar? Of waren dat ook langtijdige aanbestedingen? Arie Gramsma

Is er tussendoor een leerweg geweest, dat we daarom PvdA Kerkrade

voor langere tijd willen aanbesteden? -De heer Douma. Ons Kerkrade

Voorzitter, dank je wel voor de presentatie. Ik had er een vraag over. Van die drie contractpartijen is mij helemaal duidelijk. Er zijn ook afspraken gemaakt over de onderaannemers. We hebben die contractpartijen. Die zijn er voor tien jaar. Dat is heel begrijpelijk. Wie is er verantwoordelijk voor die onderaannemers? Voor de kwaliteit. Ik kan mij voorstellen, als ik als contractpartij ieder jaar andere onderaannemers in contract neem, dat dat misschien een uitwerking heeft op de jeugdhulp. Misschien zijn daar afspraken over gemaakt? Dank u wel. -De wethouder. Dank u wel. Op Arie Gramsma

XONAR René Drunen van

hebben we ons niet voorbereid. Ik weet dat we elke veertien dagen een informatiebrief rondsturen over de stand van zaken. Met name over de monitoring van het hele XONAR gebeuren wat er nu is. Zelfs over de problematiek rondom Mutsaers op dit moment. Met betrekking tot de aanbestedingen: er waren kortlopende contracten in antwoord op de Partij van de Arbeid. Daarvan hebben we natuurlijk geleerd en daarom zijn die aanpassingen gedaan: langdurig et cetera. Ook niet meer met driehonderd partijen samenwerken, maar met een aantal die dan moet zorgen voor onderaannemers. De hele presentatie is een antwoord op de vraag van de SP over de grootte et cetera. Daar zijn allemaal die voorwaarden gesteld om debacles zoals XONAR proberen te voorkomen. Je kunt niet alles voorkomen. Wat nu met Mutsaers gebeurt, is ook onvoorzien. Dat kun je van tevoren niet weten. Ze kunnen een contract met je aangaan en vervolgens veranderen ze de boel intern. Je kunt niet in de toekomst kijken. Over de ambulante jeugdzorg. Ik heb JENS gehoord. We werken nu met de G16. Dat is toen besloten en dat gaat goed. Met de ambulante jeugdzorg werken we nu met name samen met de BKS. Dat is een beetje als tegenhanger van de andere parkstadgemeentes. We hebben al onze kinderen bij dezelfde school zitten. Bij MKB was het zo. Daarom zoeken wij die samenwerking op, ook met JENS.

Dat betekent niet dat we naar JENS over zullen stappen, maar die samenwerking wordt wel enorm verstevigd gemeente Kerkrade

op dit moment. Arie Gramsma

Een korte toelichting. De oude contracten waren open house. Dat woord zegt het al: iedereen kon daarop inschrijven. Dat betekent dat we in het verleden heel veel aanbieders hadden waar we helemaal geen zicht op hadden. De nieuwe constructie is dat er contracten gesloten zijn in het ambulante stuk met drie partijen. Die partijen zijn onze contractpartners waar wij zaken mee doen. Waar de criteria die in de contracten staan, en de afspraken die in hun contracten staan, mee besproken worden. Dat betekent dat wij nog drie

aanspreekpartijen hebben, en die drie partijen hebben de plicht om hun onderaannemers aan te spreken op wat wij vragen wat in het contract staat. Die onderaannemers moeten de solvaliteit die wordt genoemd, aanleveren bij de contractpartner waar ze onderdeel van zijn. Die moeten controleren hoe dat zit. Dat betekent dat de onderaannemers niet zomaar toe kunnen treden of kunnen uitstappen. Als er een onderaannemer bij een contractpartner toegevoegd moet worden, moet dat eerst in overleg met de gemeente zijn. Moeten wij daar toestemming voor geven. Pas dan kan er een nieuwe onderaannemer toetreden. Dat betekent dat een onderaannemer zelf geen onderaannemer kan hebben. Dat hebben we zo afgesproken. In het verleden was het mogelijk dat iedereen kon zeggen: we hebben open house, ik heb een contract met ZuidLimburg en jij kunt een leuk stukje zorg bieden. Ik neem jou als onderaannemer en dan doe jij dat en dan betaal ik jou. Dat kan in de toekomst niet meer. Daar hebben we allemaal uit geleerd wat in het verleden niet goed ging met de open house. Dat hebben we zoveel mogelijk proberen dicht te timmeren in afspraken die we gemaakt hebben met de drie contractpartijen. Dat zijn we ons bewust dat er bij die drie contractpartijen veel meer werk verzet moet worden in het communiceren met hun partners, die een onderaannemer hebben, want zij zijn verantwoordelijk voor wat daar gebeurt.

Op het moment dat er een onderaannemer omvalt, zijn de contractpartijen verantwoordelijk om de zorg te leveren. Of dat nu geleverd wordt door onderaannemer x of y, dat is voor ons niet van belang. Als de zorg maar geleverd wordt. Dan komt meteen de vraag: wat is dee kwaliteit van die zorg? Daar is Nederland de inspectie voor. Die moet controleren of de zorg die in Nederland geboden wordt, voldoende is. Dat betekent dat we in de nieuwe contracten langdurig met een beperkt aantal partijen hele brede contracten gesloten hebben. Waarin we heel veel dingen hebben proberen af te spreken. Die moeten we constant bijhouden. Constant in communicatie met die partijen zijn om het met elkaar erover te hebben: hoe gaat het, loopt het, hoe zit het met jullie onderaannemers? Dank u wel. René Drunen van

Meneer van Drunen. -Ik heb van twee partijen gehoord over wat de stand van zaken is met betrekking tot XONAR. Arie Gramsma

En het misschien nog over Mutsaers willen hebben. gemeente Kerkrade

Daar wil ik best een presentatie over laten maken, dus dat kunnen we op korte termijn regelen. Mag ik daar een toevoeging aan doen? Voor XONAR en misschien straks voor Mutsaers geldt dat het niet meer alleen in handen van de gemeente is. Op het moment dat een zorgaanbieder een herstelplan moet maken, komt daar de landelijke club bij kijken. Die nemen de regie over. Dan heb je als gemeente zelf niet meer de regie over wat daar gebeurt. Dat is bij XONAR ook gebeurd. De Zorgautoriteit neemt de regie over van de gemeentes op de zorgaanbieders. Zij regelen het hele herstelplan. Dat betekent dat wij als gemeentes niet diep in dat proces kunnen kijken, omdat we daar alleen nog in de tweede rij staan. We krijgen wel iedere veertien dagen een update, maar dat wordt gedaan door de Zorgautoriteit. Dat is een landelijke organisatie die door de minister is ingesteld en in dat soort gevallen de regie overneemt van de gemeentes. Met andere woorden: we zijn als gemeentes gebonden aan dat wat wij aan informatie en aan stukken krijgen. In plaats van dat we daar zelf bij XONAR bijvoorbeeld naar op onderzoek kunnen. We zitten wel mee aan tafel via een deelname, Arie Gramsma

maar we zijn niet meer de regisseur. Dat is een belangrijk verschil ten opzichte van het normale proces. Dank u wel. SP Kerkrade

Is er in de eerste termijn een vraag niet beantwoord? Mevrouw Wevers. -Ja, Ik had nog gevraagd naar de evaluatie van de afgelopen acht jaar waarin het aanbestedingsbeleid geldt. Blijkbaar is er van alles geleerd en zijn er belangrijke conclusies getrokken. Ik zou het heel interessant vinden als we daar een evaluatie van zouden kunnen krijgen. Voorafgaand aan dat we over XONAR en Mutsaers gaan praten. Ik begrijp dat we als gemeente bijna buitenspel staan. Dat is duidelijk. Dat is duidelijk geworden uit de vorige presentaties die we hebben gehad, maar we kunnen wel wat. Daar hebben we toen uitvoerig met elkaar over gepraat: wat zouden we wel kunnen? Ik ben heel benieuwd wat daar nu voor conclusies uit zijn getrokken. Of dat we nog steeds een beetje aan de zijlijn staan, terwijl we wel die acht miljoen hebben moeten schuiven. Daar valt nog van alles over te vragen. Ik hoop dat we dat snel gaan doen. Arie Gramsma

Dat was nog een vraag die openstond

René Drunen van

uit de eerste termijn. -De wethouder. Ik heb geen evaluatierapport gezien over de afgelopen jaren. We kunnen een reconstructie maken van wat er allemaal is besproken. Arie Gramsma

Misschien is dat verhelderend voor de commissie. Dat was een toezegging van u in de presentatie over hoe het gelopen is. Ik heb geen evaluatierapporten gezien, maar wel de besprekingen gemeente Kerkrade

en de resultaten van de ambtelijke ondersteuning. Toegevoegd: er is door de gemeente Maastricht aangegeven dat ze een 213a-onderzoek doen. Dat betekent dat de gemeente Maastricht een intern onderzoek laat doen naar hoe de contracten tot stand gekomen zijn. Dat heeft de wethouder toegezegd. Dat is het onderzoek wat bedoeld wordt wat eerste kwartaal 2024 beschikbaar komt. Daarnaast zijn alle leerpunten van de open house aanbestedingen in het afgelopen anderhalf jaar uitdrukkelijk ambtelijk met wethouders en met de ambtenaren en met de zorgpartijen besproken. In dat hele aanbestedingstraject, want dat duurt niet voor niks anderhalf jaar, is eerst teruggekeken naar: wat zijn nu de knelpunten die we ervaren hebben? Wat zijn de dingen waar we tevreden over waren en over welke dingen waren we niet tevreden? Wat willen de wethouders daar voor keuzes en voor speerpunten inzetten? Daarom duurt het zo lang om een goede verwerving te doen en een goede aanbesteding te doen. U vraagt: heb je teruggekeken naar wat er in die open house constructie is misgegaan? Ja, maar er is geen rapport van. Dat is gaande de rit in de hele aanbesteding als onderdeel geweest van het hele werken naar een verwerving toe. Daar hebben we met z'n allen, met de zestien gemeentes, met deskundigen naar gekeken: hoe komen we van de oude open house-situatie Arie Gramsma

naar een nieuwe verwerving waarbij we dat wat we graag willen beter kunnen doen. -Dank u voor de heldere uitleg. Ik kan me bijna niet voorstellen dat we een tweede termijn nodig hebben. SP Kerkrade

Mevrouw Wevers, mevrouw Laumann en daarna meneer Douma. -Dank u wel, Voorzitter. Ik vind het eerlijk gezegd verbijsterend dat we vanaf 2015 met jeugdzorg bezig zijn en gemeenschappelijke regelingen hebben opgetuigd. En dat er geen evaluatie is over hoe de aanbestedingen zijn verlopen van de afgelopen jaren en welke conclusies daaruit zijn getrokken. Ik snap dat er zo gewerkt wordt, daar gaat het niet om. Er moet toch wel het een en ander op papier zijn? Het is democratisch al bijna niet te doen als raad om hier überhaupt zicht op te krijgen. Als we geen evaluatierapporten hebben en we krijgen straks wel een nieuw evaluatierapport over de eerste anderhalf jaar, zegt ons dat niet zo heel veel. We kunnen niet het vergelijken. We weten niet hoe het daarvoor was, wat de conclusie zijn geweest. Daar moet toch een document over zijn die met een raad gedeeld kan worden: we hebben dit gedaan, we hebben dat geleerd. We gaan dat niet meer zo doen, maar we gaan vanaf nu dit zo doen. Alle beslissingen die u ons vertelt, klinken mij heel logisch in de oren. Dat moet ik zo van u aannemen. Ik zou daar toch wat dieper op in willen gaan: waarom? Omdat het over jeugdzorg gaat, omdat het over ontzettend veel kinderen gaat en omdat als wij de kranten op de kranten afgaan, Arie Gramsma

lezen dat er miljoenen aan strijkstokken blijven hangen. Die allemaal naar managers, bestuurders en juristen gaan. Uw vraag aan de wethouder is: ik wil graag een evaluatierapport hebben. Het is aan hun om daar een antwoord op te geven. SP Kerkrade

Als u nog een vraag heeft, kunt deze Arie Gramsma

stellen. Meneer Douma. Wij Ons Kerkrade

gaan een aanbesteding doen voor tien jaar. Wat natuurlijk prima is. Hoe zit het met die kwaliteitscheck? Dan heb ik het niet over de financiën, maar over de zorg die we inkopen. Doen wij dat zelf of hebben we daar een extern bureau voor? Mogen we dat überhaupt zelf doen Arie Gramsma

om te kijken of de zorg die we inkopen voldoende wordt uitgevoerd? Dat vind ik interessant om te weten. Meneer

René Drunen van

Van Drunen. -Over de evaluatie hebben we het gehad: er wordt gekeken en u krijgt daar een bericht van. Als we dat rapport van Maastricht hebben, lijkt het mij handiger om gelijktijdig te bespreken. Dan pak ik XONAR erbij. gemeente Kerkrade

Dat lijkt mij handig. Met betrekking tot de vraag van de heer Douma, verwijs ik naar mijn buurman. Als het gaat over de kwaliteit van de jeugdzorg zijn wij als gemeentes niet de eerste aan tes spreken beleidsmedewerkers die daar verstand van moeten hebben en er iets over mogen zeggen. In principe is het zo dat wij afspraken maken over welke jeugdzorg geleverd wordt: welke prijs wij voor welk stukje betalen. Daar zijn hele overzichten van. De kwaliteitstoetsing doet de inspectie. De inspectie jeugdhulp moet alle zorgaanbieders regelmatig controleren en die doet de bezoeken. Die gaat kijken of de inhoud van de zorg voldoende is. Wij als gemeentes mogen dat in principe niet. We zien natuurlijk of de aantallen bij zorgaanbieders stijgen of dalen, of de doorlooptijden korter worden of langer. Dat zijn allemaal indicatoren die wij opvragen om een beeld te hebben: is de aanbieder effectief, doet hij zijn werk goed, enzovoort. Inhoudelijk over de zorg zelf mogen wij als gemeentes Arie Gramsma

geen oordeel hebben. Daar zijn wij volgens de overheid niet deskundig in. Dat ligt bij de inspectie. Ons Kerkrade

Dank u wel. Meneer Krasovec. -Er liggen drie moties van SP. Ik wil vragen of die nu van tafel zijn of aangehouden Arie Gramsma

worden. -De motie over de solvabiliteit is uitgevoerd zoals wij dat hebben gevraagd. Sterker nog: zelfs beter. Dat is heel fijn. Die kan van tafel. Dat evaluatieonderzoek: er komt nu een 213-onderzoek. Ik begreep uit de woorden van de ambtenaar dat dat gaat over vanaf moment nu en de komende jaren. Dat is een ander onderzoek dan wat ik wilde. Ik ben nog steeds benieuwd naar evaluaties over de afgelopen acht jaar. Over het aanbestedingsbeleid. Ik weet dat er een rapport is geweest in 2017 wat geheim is verklaard. Ik weet niet of dat inmiddels nog geheim is, maar misschien kan dat boven tafel komen. Ik wil nog steeds een extern evaluatieonderzoek. Ik realiseer mij ook dat wij dat als Kerkrade alleen niet kunnen. Dat moet met alle zestien andere gemeentes samen. Ik denk dat we dat op een andere manier voor elkaar moeten zien te krijgen. Die motie gaan we nu niet indienen. Het herstelplan XONAR: de aanbestedingsvoorwaarden zijn veranderd. Volgens mij is die ook uitgevoerd. Doordat we met drie grote werken, met onderaannemers. Die kan dan ook van tafel omdat die is uitgevoerd. Het is fijn om te horen dat alle moties die we toen hebben ingediend, zijn uitgevoerd René Drunen van

zonder dat ze zijn aangenomen. Een heel interessante ontwikkeling. Dank u wel, Voorzitter.

7 Managementinformatie sociaal domein Jo Paas

Ik sluit dit onderwerp af. We gaan door naar agendapunt zeven: het managementinformatie sociaal domein. John Roland

De heer Bakker met wethouder Roland, wethouder Paas en meneer Van Drunen. Ik geef het woord aan meneer Bakker. -Voorzitter, vandaag is aanwezig wethouder Paas, die is verantwoordelijk voor de WMO. Wethouder Van Drunen is verantwoordelijk voor de jeugd. Ik ben verantwoordelijk voor het sociaal domein wat betreft de participatie. Wij hebben delen van de taken van wethouder Schlangen, die wij waarnemen. gemeente Kerkrade

De heer Bakker. De cijfers zijn van een maand geleden. Het zijn cijfers qua aantallen. Ik probeer u zoveel mogelijk mee te nemen in de actualiteit. Financieel is het een bijzondere presentatie, want we zitten midden in het jaar. Ik neem u zoveel mogelijk mee in de cijfers zoals die nu voorliggen met betrekking tot 2023. Het zijn allemaal voorlopige cijfers zijn, omdat we nu in een verantwoordingssfeer zitten. Dat duurt tot met april, mei. Ik zal u ook proberen mee te nemen in wat we in 2024 kunnen verwachten. U weet dat wij daar aan de inkomsten kant nog allerhande circulaire stukken over ons heen krijgen. Een maand geleden zaten we

ongeveer op 6700 mensen in Kerkrade die op een of andere manier gebruik maken van een individuele voorziening. Een op de zeven mensen in Kerkrade maken gebruik van een WMO-voorziening, een jeugdvoorziening of een voorziening met betrekking tot de Participatiewet. De aantallen zijn relatief stabiel. Opmerkelijk is dat het cijfer van veertienhonderd een paar jaar geleden bij de bijstand nog negentienhonderd was. Er heeft een flinke daling plaatsgevonden. Die bestandsontwikkeling zie je in de volgende sheet. Als je kijkt vanaf december vorig jaar tot nu: een daling van ongeveer vijftig personen per saldo in de bijstand. Die daling is hier een stuk meer dan wat in de regio plaatsvindt. In financiële zin: ik heb de vorige keer gezegd dat wij een extern bureau gevraagd hebben om mee te kijken met: wat doet die BUIG? De BUIG is het budget wat wij via een verdeelmodel krijgen van het Rijk voor de bijstand. Dat ziet er aan de inkomstenkant van Kerkrade best aardig uit. In 2023 verwachten wij een positief resultaat. Voor uw beeld: volgende week gaat het beeld van de uitvoering richting het ministerie van sociale zaken. Daar moet de accountant nog iets van vinden, maar op basis van datgene wat we uitgeven, met die veertienhonderd klanten en datgene wat we krijgen, hebben we een licht overschot.

Op basis van de huidige inzet kunnen we verwachten dat we op dit onderwerp de komende jaren een voordeel blijven houden. Het heeft ermee te maken dat het verdeelmodel dit jaar een bijstandsbudget van 27,5 miljoen geeft. Het wordt in maart en september bijgesteld. Het verdeelmodel an sich wordt de komende jaren in principe niet veranderd. Wat verandert er wel? Er verandert natuurlijk iets in de conjunctuur. Er verandert iets in de economie. Er verandert iets in de wereld. Als er morgen een gek ergens een bom gooit, heeft dat zomaar effect op wat hier in Nederland gebeurt. Dat allemaal gelijk houden, uitgaande van een positieve lokale conjunctuur: dat er genoeg banen blijven, mensen aan het werk blijven en dat er natuurlijk veel banen aan de onderkant blijven komen, mogen we er op basis van de huidige index van uitgaan dat we op dit onderwerp de komende jaren in ieder geval quit spelen. Misschien een paar tonnen overhouden. Belangrijk daarbij is dat we inzetten op de loonkostensubsidie. Daar krijgen we geld voor van het Rijk. Dat betekent dat we voor mensen die moeite hebben om zelfstandig een baan te vinden, bedrijven ondersteunen om die mensen aan een baan te helpen. Daar zetten we nu al behoorlijk op in. Daar moeten we op inzetten, omdat er een hele aardige financiële trekker inzit: het Rijk geeft ons namelijk geld op basis van een op een.

Wat betekent dat? Op het moment dat wij dit jaar acht ton hieraan uitgeven, krijgen we acht ton. We worden een beetje getriggerd om hierop in te zetten. Het minimabeleid: als u kijkt naar het blauwe staafje, ziet u een lichte daling van het aantal mensen wat gebruik maakt van die voorzieningen. Dat is logisch, want u zag net een dalend bestand. Nog altijd maken genoeg mensen gebruik van deze voorzieningen. Wat goed is, want daar is het voor bedoeld. In financiële zin verwachten wij dat wij er dit jaar iets aan overhouden. Dat is iets, want 135.000 euro is niks als je kijkt naar wat we daaraan uitgeven. Het geeft wel aan dat er een lichte daling zit in het aantal mensen wat daar gebruik van maakt. Met betrekking tot dit onderwerp is er wel een risico. Dat is het meerjarig tekort op dit moment bij schuldhulpverlening. We zijn daar nauwgezet naar aan het kijken in samenwerking met KBL. Wat er op dit moment ook in voorbereiding is, is een nieuw armoedeplan. Een plan armoede en schulden, omdat er natuurlijk op dit vlak in de gemeente Kerkrade een aantal risico's loopt. We weten dat we een gemeente zijn waar relatief meer mensen wonen die het qua inkomen zwaar hebben. We weten dat er wat middeninkomens zijn die soms in de problemen raken. Het is een onderwerp waar wij erg nauwgezet naar kijken. Dan reintegratie. Re-integratie bestaat voor 80, 90 procent vooral uit de WSW.

Geld wat een op een doorgaat naar onze GR WOZL. Geld wat overblijft besteden we aan individuele trajecten. Op dit moment wordt er had gewerkt aan het ontwikkelcentrum Flexiforum. Waar wij in samenwerking met de regio zaken aan het ontwikkelen zijn. Waar straks natuurlijk een deel van het geld naartoe gaat. Over de WOZL worden we in april of mei bijgepraat op het moment dat de GR hier aan de orde komt. Daar zit een kostenstijging in, maar aan de andere kant is nu al duidelijk dat we daar in de meicirculaire waarschijnlijk over gecompenseerd gaan worden. De energietoeslag: daarvan heb ik op dit moment de financiële cijfers niet gepresenteerd. Die waren op dat moment niet voorhanden. Ik kan u wel zeggen dat we genoeg budget krijgen van het Rijk om alle aanvragen te kunnen honoreren als ze de mensen door de toets heen komen. Gelukkig kunnen we de mensen helpen die er echt op hebben. Dat loopt in de pas. De WMO: qua aantallen redelijk stabiel ten opzichte van de vorige presentaties. Financieel ziet u dat we in 2023 gelukkig te maken hebben met een fors positief resultaat. Daar zit een link met jeugd. Daar kom ik op terug. Dat positieve resultaat heeft er simpelweg mee te maken dat wij als bedrijf prognoses maken. Dat doen we ook bij WMO. Toen wij vorig jaar de uitgaven WMO prognotiseerden voor 2023, hebben we wat ruimer begroot dan achteraf nodig bleek te zijn.

Dat leidt nu gelukkig door een positief resultaat op dit vlak. Voor 2024 ziet het er op zich best aardig uit qua budget. Weet dat we daar rekening houden met een stijging van de tarieven voor HBH in 2024 van 11,1 procent en begeleiding 6,3 procent. Dat zien we ook in het bedrijfsleven. We lezen het uit de krant. CAO's stijgen bij heel veel partijen. Gelukkig hebben we daarop geanticipeerd voor 2024. Dat ziet er op zich op basis van de huidige inzichten vrij aardig uit. Maar we natuurlijk nog te maken met 2025, 2026, 2027 en 2028. Ik laat hier een tariefstijging zien. Als je kijkt naar de toekomst is het niet zo dat we bij de WMO heel erg nerveus

moeten worden. We zullen wel iets moeten doen. Daar zijn we gelukkig al heel erg mee bezig. We hebben pilots draaien op het gebied van de HBH. Daar komen in het voorjaar de eerste resultaten van. We zijn bezig met de wijkgerichte aanpak. Komend jaar zullen we druk bezig zijn met de voorbereidingen van de aanbestedingen HBH en begeleiden. Daarop zullen we op inhoud, met name de collega's van beleid en van uitvoering, zoveel als mogelijk in samenspraak met de wethouder anticiperen op toekomstige ontwikkelingen. Uiteraard in samenwerking met de partijen die hierbij betrokken zijn. Jeugd: hiervoor natuurlijk wat uitgebreider behandeld. Managementinformatie: het is heel interessant om te zien dat qua aantallen de jeugdzorg sinds 2015 op zich best een stabiel beeld laat zien. Het aantal arragementen, het aantal voorzieningen, ziet u enigszins dalen. Als u kijkt naar het aantal personen wat gebruik maakt van de jeugdzorg, zie je een stabiel beeld. Je ziet geen schokkende stijging. Wat je ziet is dat de kosten behoorlijk blijven stijgen. Ik heb hier een overzicht laten maken. In drie jaar tijd zijn de kosten met 5,5 miljoen gestegen, terwijl de aantallen stabiel blijven. Gelukkig zijn we de afgelopen jaren daarvoor gecompenseerd door het Rijk. Alleen er zitten wat kortingen aan te komen. Het aantal klanten: u kunt het stabiele karakter zien: 1256 en licht dalend naar 1200 klanten.

Nogmaals, die kosten per klant of per arrangement zie je stijgen. Over de toekomst van jeugdzorg is het lastig daar iets over te zeggen. Volgens mij vinden ze het ook in Den Haag heel moeilijk om daar iets over te zeggen. We weten dat het Rijk een bepaalde korting erin gefietst heeft. We weten dat er iets geroepen is over een hervormingsagenda, maar we weten ook dat we heel weinig weten. Ik denk dat we moeten afwachten wat er naar de vorming van het nieuwe kabinet gaat gebeuren. Als ik nu de cijfers zou laten zien die we prognotiseren op basis van de inzichten van nu, dan zou je zomaar in paniek kunnen raken. Het heeft geen zin. Tot zover mijn presentatie. -Dank Burgerbelangen

u wel. BurgerBelangen. -Voorzitter, ik wil de heer Bakker Ouderenpartij Kerkrade

bedanken voor de duidelijke uitleg. We hebben verder geen vragen. VVD Kerkrade

Ik sluit mij aan bij de vorige spreekster, Voorzitter. Arie Gramsma

Geen vragen, Voorzitter. SP Kerkrade

Mevrouw Wevers. -Over de stijging van de WMO. Ik begrijp dat dat te maken heeft met dat voor de huishoudelijke hulp de inkomensgrens is vervallen. Of het was een andere reden? Mensen die vroeger als privé huishouden een schoonmaakster betaalden zijn nu 65 en dan kan dat betaald worden door de gemeente. Landelijk zie je dezelfde tendens. Bij heel veel gemeentes is dat een probleem omdat die kosten continu aan het stijgen zijn. Kunnen we daar niet iets aan doen? Als we geen inkomenstoets mogen doen van het Rijk, ik weet niet of dat nu nog steeds zo is, maar als dat mag, dat we dat gaan doen. Dat mensen die het niet echt nodig hebben, hun eigen huishoudelijk hulp betalen. Zoals we checken bij de WMO of iemand over een gezond netwerk beschikt of het netwerk niet ingezet kan worden. Zo kunnen we volgens mij zeggen: u kunt uw financiën overhandigen en als u het zelf kunt betalen: graag. Als we dat niet mogen doen, is het dan misschien een idee dat we de mensen oproepen, de rijke inwoners van Kerkrade, om van die aanvraag af te zien? Dat we een moreel appèl doen, omdat als je het geld hebt, het niet nodig is dat je bij de gemeente aanklopt voor huishoudelijke hulp. Als je dat je hele leven lang tot nog toe zelf hebt betaald.

Wat vindt de wethouder daarvan? Is dat een idee om te overwegen? Kunnen we daar misschien met een leuke publiciteitscampagne iets mee doen? Ik vind het eerlijk gezegd, en ik hoop dat de raad dat met mij eens is, van de zotte dat mensen 67 jaar lang huishoudelijke hulp zelf betalen en op het moment dat ze met pensioen gaan, dat door de gemeente betaald moet worden. Arie Gramsma

Terwijl ze zelf over een goed pensioen beschikken? Dat is mijn vraag. -Mevrouw Wevers, een goede vraag. Misschien is het handig om die vraag ook te stellen aan de andere commissieleden, wat die ervan vinden. U vraagt nu aan de wethouder wat hij ervan vindt. Misschien zijn er andere mensen hier die misschien dat ook denken. Misschien denken ze er anders over. SP Kerkrade

U stelt de vraag nu aan de wethouder en eigenlijk is dit een vraag die u aan de commissie moet stellen. -Die stel ik ook aan de commissie en de wethouder. Ik zei net: "Misschien kunnen we dat met z'n allen."

Arie Gramsma

Aangezien ik hier in de commissie spreek, geldt natuurlijk dat alle commissieleden hier inhoudelijk op in kunnen gaan. SP Kerkrade

Excuses daarvoor, maar voor mij helder. Mevrouw Laumann. Dank u wel. Ik heb een vraag over de sheets. Bij pagina vijf staat staan drie kolommen: een totaal en een tot met december. Die die twee zijn hetzelfde. Waarom staan er twee kolommen? Dat begrijp ik niet zo goed. Bij de jeugdzorg: wat moet ik me voorstellen met de post overige? Lokaal Alternatief

Daar had ik graag Arie Gramsma

een antwoord op. Ouderenpartij Kerkrade

Voorzitter, ik had een vraag aan mevrouw Wevers. Ze legt iedere keer een verband tussen de WMOvoorziening en het bereiken van de vijfenzestigjarige leeftijd. Naar mijn mening kun je aanspraak maken op een WMO-voorziening op het moment dat je medische situatie daartoe aanleiding geeft. Arie Gramsma

Ik weet niet waarom dat ze de hele tijd fixeert SP Kerkrade

op 65 of 67: het moment dat je met pensioen gaat. Mevrouw Wevers. -Voorzitter, dat klopt. De groep is groter als heel veel mensen boven de 67 zijn en het niet meer zelf kunnen. Het is natuurlijk zo dat als je uit het ziekenhuis komt, je hebt je been gebroken en je moet revalideren, je daarvoor in aanmerking komt. Ook dan zou ik het vreemd vinden dat als je normaal gesproken je eigen poetsvrouw betaalt, je bij de WMO gaat aankloppen als je een been gebroken hebt. Heel veel mensen hebben een huishoudelijk hulp of interieurverzorger die er constant is. Arie Gramsma

Ik weet niet of daar zicht op is, maar dat hoor ik graag van de wethouder. Lokaal Alternatief

Of dat verband er is. Dank u wel. -Mevrouw Szalata. Ik heb een vraag naar aanleiding van de daling van het aantal bijstandsklanten hier in Kerkrade. Dat daalt harder dan in de regio. Welke verklaring is daarvoor? Daar ben ik benieuwd naar. Reagerend op de vraag van mevrouw Wevers: je krijgt medische indicatie. Die krijg je niet zomaar. Ik denk dat de tijd dat er heel veel interieurverzorgers zijn die je particulier kunt inhuren langzamerhand voorbij is. Gezinsverzorging was vroeger altijd inkomensafhankelijk. Het is heel jammer Arie Gramsma

dat dat niet meer zo is. Daar ben ik het helemaal mee eens. PvdA Kerkrade

Het zou goed zijn als dat terugkwam. -Dank u wel. Meneer Gorissen, PvdA. Dank, Voorzitter. We hebben een aantal vragen namens de fractie van PvdA. Ik heb het er eerder al met de wethouder over gehad om wat verduidelijking te krijgen over de energietoeslag. Als je nu gaat kijken naar 2022 en naar de cijfers energietoeslag 2023, zie je een behoorlijk groot verschil in het aantal toekenningen met name. Dat kan best verklaarbaar zijn. Ik ben vooral op zoek naar wat verduidelijking in die cijfers. Verwachten we dat we iedereen die we moeten bereiken daadwerkelijk bereikt is? Zodat hopelijk niemand achter het net vist. Misschien zijn er andere verklaringen? Ik ben op zoek naar wat achtergrondinformatie van de vergelijkingen tussen de energietoeslag 2022 en de energietoeslag 2023. Reagerend op de suggestie van de SP en in algemene zin denk ik dat het goed is in onze samenleving wanneer de sterkste schouders de zwaarste lasten dragen waar mogelijk, in ieder geval tot uiting komt. Of dat hier het geval is, dat zal moeten blijken. Ik weet niet wat daar wijsheid in is en of dat een druppel op een gloeiende plaat is. Dat moet je altijd bekijken. In de algemene zin zal de Partij van de Arbeid altijd ondersteunen dat de sterkste schouders Arie Gramsma

de zwaarste lasten dragen. De andere vragen worden door collega's gesteld. -Mevrouw Van Drunen. Ik heb twee vragen. De eerste ging over dat we weinig zicht hebben op jeugdzorg. Dat klopt. Er is een hervormingsagenda van een miljoen gekomen. We weten wel dat heel recent helaas een motie het niet heeft gehaald die het normaal gesproken zou halen. Dat er nog een extra half miljoen bezuinigd gaat worden op de jeugdzorg. Dat weten we. Ik zou daar iets meer verduidelijking in willen. Er komt van alles op ons af. De staatssecretaris heeft zelfs aangegeven dat dit sowieso pijn gaat doen en dat hij dit helemaal niet wil uitvoeren, maar het zit er wel in, in de financiën voor het komend jaar. Het gaat wel gebeuren helaas. Dat is iets waar we rekening mee kunnen houden. Ten tweede: we hebben al een hele tijd eerder samen besloten dat deze presentatie er op deze manier is. Volgens mij hebben we het er vaker over gehad: moeten we er niet nog eens een keer opnieuw naar kijken? Dat is een vraag naar de rest: is het niet tijd om daar eens naar te kijken? Tenzij daar geen behoefte aan is. Ik hoor het nu echt twee jaar achter elkaar. Misschien moeten we zeggen: "We gaan dit nu inplannen." Daar reageer ik op. Ik hoor van de griffie dat daar 19 maart Ons Kerkrade

een sessie over komt. Meneer Douma. -Dank u wel, Voorzitter. Ik wil graag de wethouder vragen: wat is de stand van zaken rondom de ontwikkeling van de Flexforurm? Ik hoor van alles in de wandelgangen, maar misschien kan de wethouder toelichten wat er allemaal gebeurt. De bijstandsontwikkeling. U heeft het gezien in de kranten: Nedcar. Er staan volgens mij heel veel mensen dadelijk op straat. Ik neem aan dat er ook mensen uit Kerkrade zijn. Is er enig zicht op? Dat mensen uiteindelijk in de bijstand terechtkomen omdat ze niet meer aan het werk kunnen? Soms zijn er mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt, die via reintegratie terecht zijn gekomen bij Nedcar. En nu op straat komen te staan. Hebben we daar een bepaald vangnet voor? Een paar jaar geleden had ik een vraag gesteld die ging over de schuldsanering. Veel kosten zitten in de bewindvoering dus niet in de schuldsanering op zich. Mensen die veel schulden hebben, komen via de rechter in Wsnp terecht. Dan moet de gemeente ook de bewindvoerder mee gaan betalen. Een paar jaar geleden waren de gemeentes bezig was om te kijken of ze daar misschien via wettelijke, landelijk, via de Tweede Kamer een zou optie komen, dat de gemeente daar nog tussenin kon gaan zitten. Om in eerste instantie te gaan kijken of de gemeente eerst aan zet is om te kijken via minnelijk traject iemand te kunnen helpen.

Zodat die bewindvoeringskosten zich niet opstapelen. De vraag van mevrouw Wevers vind ik moeilijk te beantwoorden. Uw vraag was meer: moet iemand die met pensioen gaat opeens zelf gaan betalen voor zoiets of andersom? Ik denk dat het iets is wat wettelijk is vastgelegd. Ik denk niet dat wij dit hier kunnen veranderen. Als je altijd iets gratis hebt gekregen en je moet dan voor iets gaan betalen, dat vind ik zelf een beetje raar. Misschien snap ik de vraag niet. Arie Gramsma

Omgedraaid? SP Kerkrade

Mevrouw Wevers. -Het gaat er juist om dat er heel veel mensen een huishoudelijke hulp hebben. Ik ook. Als ik ineens mijn been breek, zou ik in aanmerking kunnen komen om die vergoeding bij de gemeente aan te vragen. Dat geldt ook als je ouder bent of dement en je kunt dat allemaal niet meer zo goed zelf. Dat je dat ineens vergoed krijgt van de gemeente. Ik vind het raar als je rijk bent en je hebt dat je hele leven lang zelf betaald, je ineens door omstandigheden voor de WMO in aanmerking komt om die huishoudelijke hulp vergoed te krijgen. Daar gaat het over. Als het niet mag, als je geen inkomenstoets mag doen, dan nog zouden we als gemeente een appel kunnen doen op mensen om daar zelf vrijwillig van af te zien. De vraag aan de raad en aan de wethouder is of we daar niet een ludieke actie van kunnen maken. Om bij de burgers dat besef te laten doordringen. Daar gaat het om. Voorzitter, ik wil een aanvulling doen. Mijn collega zegt als je de hele tijd hulp hebt gehad, maar mijn linkerhand zegt en dat vind ik een veel betere term: het gaat om het inkomen van iemand. Arie Gramsma

Of je nu oud bent of jong, dat maakt niks uit. Ons Kerkrade

Het moet inkomensafhankelijk worden. Dat is wat wij bedoelen. Helder. Mag ik reageren? Ik persoonlijk vind dat een moeilijke. Ik snap dat je als je je levenlang voor iets betaalt en opeens krijg je het voor niks. Er verandert wezenlijks iets in je leven: je krijgt een ongeluk, daar heb je mee te dealen en dan kun je misschien thuis niet zelf meer je keuken poetsen. Dan krijg je daar hulp voor. Ik wil niet op die stoel gaan zitten om tegen iemand te zeggen: je bent tegen de boom beland met je auto, Arie Gramsma

dan moet je zelf voor je eigen hulp gaan betalen. Dat vind ik zelf heel moeilijk. -Meneer Jo Paas

Paas. -Dank u wel, Voorzitter. Laat ik naar de commissie toe helder zijn: de invoering van het amendement is 1 januari 2019 geweest. Voor die tijd hadden we de inkomenstoets. Voordat het werd ingevoerd op 1 januari 2019, hebben 97 procent van alle gemeenten aangegeven richting Den Haag: doe dit nu niet. Als je de inkomenstoets weglaat, loopt het finaal uit de hand. Als we kijken naar onze eigen cijfers van 2018: kosten hulp bij het huishouden: vier miljoen. Afgelopen jaar was het tussen zevenenhalf en acht miljoen. In een tijd van vijf jaar bijna verdubbeld. Je moet je eerlijk zijn, het is niet alleen een kwestie dat je zegt: mensen die het kunnen betalen, hebben het nu aangevraagd. De mensen worden steeds ouder en in Kerkrade hebben veel mensen hulp nodig. Dat is zo. Als u mij vraagt: wat vind je er zelf van? Dan zeg ik: als je het zelf kunt betalen, waarom moet je dat? Bijvoorbeeld iemand heeft een goed pensioen, hij heeft 5000 euro netto, waarom moet hij dan voor negentien euro een poetshulp krijgen? Dat is dat moreel appèl. Ik snap wat mevrouw Wevers daarmee beoogt. Dat begrijp ik. Wettelijk hebben wij geen enkele mogelijkheid. De wet is nu eenmaal zo. In Den Haag hebben ze ondertussen begrepen dat het helemaal uit de hand loopt. De bedoeling was dat op 1 januari 2025 die inkomenstoets weer zou worden ingevoerd. Op een gegeven moment werd 1 januari 2025, 1 januari 2027.

Nu heeft het demissionaire kabinet gezegd: "Wij doen er niks meer aan. Wij gooien het over de schutting naar het nieuwe kabinet." Dat is de stand van zaken. Wij kunnen niks. Ik weet niet of het een goed idee, het is natuurlijk een goed idee, maar of je veel support krijgt? Als je bijvoorbeeld een oproep doet in Kerkrade en zegt: moreel appèl als je het zelf kunt betalen, betaal het dan zelf. Ik snap de oproep van mevrouw Wevers. Dat is het punt niet, maar ik weet niet of we daaraan moeten beginnen omdat het landelijk is. Je krijgt dan het verwijt: als andere mensen er gebruik van mogen maken, waarom mogen wij in Kerkrade dat niet? Nogmaals, wij hebben de wet niet gemaakt. We moeten hem uitvoeren zoals die is. Ik hoop dat de fractie van SP zich daar iets bij voor kan stellen. Wij hebben geen mogelijkheid, wij kunnen niks. We moeten roeien met de riemen die we hebben. Als ik in mijn hart kijkt, zeg ik: die riemen zijn onvoldoende. Arie Gramsma