transcript 2024-06-18

1 Opening Seat 1

Goedenavond. Welkom bij deze informatiebijeenkomst Seat 6

over schulden en armoede. Ik geef graag het woord aan de wethouder voor een korte inleiding. -Dames en heren, welkom op deze informatieavond. We staan aan de vooravond voor het eventueel schrijven van een nieuw beleidsplan armoede en schulden. Ik heb van de SP geleerd dat je niet aan iets nieuws kunt beginnen zonder dat je het oude geëvalueerd hebt. Dat was de reden waarom deze bijeenkomst een week of 14 dagen uitgesteld is. Het rapport was nog niet helemaal klaar. Jullie hebben dat de twaalfde, geloof ik, gestuurd gekregen. Jullie hebben zes dagen gehad om je in te lezen. U weet in ieder geval wat er in de evaluatie staat. We willen vanavond met jullie gaan discussiëren over of we een nieuw beleidsplan moeten schrijven, en wat we eventueel moeten doen, en wat we met de 14 aanbevelingen doen die in de evaluatie staan. Welke stappen we moeten zetten om tot de realisatie van de aanbevelingen te komen. Ik heet ook welkom aan de stakeholders: de Kredietbank en de cliëntenraad. Ik zie mensen van Geldwijzerwinkel. Ik zal zeer zeker iemand vergeten, maar het is niet bewust dat ik jullie vergeet. Dat is dat ik het even niet zie op mijn netvlies. Dit is het enige wat ik vandaag zeg. Ik hou me aan de vijf minuten. Hélène en Martijn Schut gaan jullie door de avond leiden. We gaan straks actief bezig zijn. We gaan met groepjes werken.

We hebben vijf stellingen uitgezet, de vijf pijlers waar onze armoede- en schuldencyclus op berust. Dan gaan we met jullie van gedachten wisselen. Ik ben heel erg benieuwd naar het laatste stukje, het plenaire deel. Dan kunnen wij in de zomer aan de slag gaan om eventueel een nieuw beleid te schrijven, wat we na de zomer bij jullie presenteren en waar jullie zeker aan meegewerkt hebben om dit tot stand te laten komen. Ik geef het woord aan Hélène.

2 Presentatie afgelopen beleidsplan Seat 7

Mij zien jullie af en toe bij de groepjes. -Wethouder, bedankt. Nogmaals allemaal welkom bij deze informele sessie. Ik ben hier met Martijn Schut die ons heeft begeleid bij dit proces, bij het schrijven van het evaluatierapport. Hij gaat ons dadelijk ook begeleiden bij het schrijven van het nieuwe beleidsplan. Ik wil jullie dadelijk uitnodigen om Martijn Schut's presentatie te aanschouwen over het evaluatierapport en de landelijke ontwikkelingen rondom het armoede- en schuldenbeleid. Ik ben vergeten om mezelf voor te stellen. Ik ben Hélène [onhoorbaar 00:07:28] en ik ben de betrokken beleidsambtenaar. Ik wil jullie vragen: schroom vooral niet om na deze sessie contact met mij op te nemen als jullie eventueel vragen of ideeën hebben rondom het armoede- en schuldenbeleid. We zullen dadelijk uit elkaar gaan, zoals de wethouder zei, om informeel rondom de vijf pijlers van gedachten te wisselen. Dat is kort Seat 3

wat we vandaag gaan doen. Goedenavond allemaal. Ik ben Martijn Schut. Sommigen van jullie kennen mij inmiddels, denk ik. Ik kom hier al een aantal jaren. Ik zie in ieder geval een heleboel bekende gezichten. De afgelopen jaren ben ik jaarlijks betrokken geweest bij de evaluatie van het armoede- en schuldenbeleid. Wat we nu gaan doen: we gaan zo meteen kijken hoe het zit met de planning voor het opstellen van het beleidsplan. Een groot gedeelte van mijn presentatie is eerst terugkijken. Wat hebben we de afgelopen vier of vijf jaar bereikt? Daarna ga ik een aantal landelijke ontwikkelingen schetsen, en daarna gaan we vooruit kijken. Dat vooruitkijken doen we samen, zoals Hélène had gezegd, voor een deel in de werkgroepjes. Ik mik erop om voor 21:00 uur met het plenaire gedeelte klaar te zijn, zodat we even tijd hebben voor werkgroepjes. We willen dan het liefst de opbrengst uit de werkgroepjes plenair terugkoppelen. Dan sluiten we af om 21:30 Seat 6

uur. -Ik kan het toch niet laten... Ik kreeg het verzoek van Hélène... We zijn informeel, we zijn niet formeel. Seat 3

Als er iets is, maak van je hart geen moordkuil. Doe het gewoon, zeg het! Voor wat betreft het beleidsplan, een lang verhaal kort. Het idee is dat het net voor de jaarwisseling in de raad komt en dat het in werking treedt op 1 januari 2025. Voor een periode van 2025 t/m 2027, drie jaar dus. De evaluatie is begonnen na het

beleidsplan wat in 2019 is opgesteld. Het jaar daarna hebben we een uitvoeringsplan opgesteld. Een belangrijk onderdeel daarvan was dat we, op uw verzoek, daar meetbare indicatoren in hebben opgenomen. Die indicatoren hebben we gebruikt in de jaarlijkse evaluaties. Er zijn drie evaluaties geweest. Dit is de laatste, de derde, en het is meteen de eindevaluatie. Daar ga ik zo meteen de belangrijkste resultaten van presenteren. Volgens mij heeft u het evaluatierapport al gekregen. Ik doe vanavond alleen de highlights. Waar hadden we het ook alweer over? Het beleidsplan had vijf pijlers, te beginnen met vroegsignalering en preventie. Destijds is de Geldwijzerwinkel geïntroduceerd. Toen zijn we begonnen met vroegsignalering, en Vroeg erop af. In 2021 is dat in de wet opgenomen, dus toen werd het een wettelijke verplichting. We hebben ingezet op het bevorderen van het gebruik van voorzieningen. We vonden het ook belangrijk dat er iets in stond over het versterken van de redzaamheid van inwoners van Kerkrade. Dat gebeurt door schuldhulpmaatjes. Vrijwilligers die helpen met de financiële thuisadministratie. Sociale raadslieden van Impuls die helpen met de toeslagen, inkomstenbelastingen aanvragen, minimaregelingen, enzovoort. De omgekeerde toets, dat is voor de uitvoerders bij de gemeente.

Dat ze op een andere manier de wet toepassen, meer volgens de geest van de wet in plaats van de regel van de wet. Er zijn allerlei online zelfhulptoepassingen geïntroduceerd. Dan een belangrijk onderdeel van het minimabeleid, dat zijn de inkomensregelingen. We hebben een regeling voor de SCA, de sociaal-culturele activiteiten. De collectieve zorgverzekering heeft de gemeente. De IIT, de individuele inkomenstoeslag, en zo nog een aantal verschillende regelingen meer. De vierde pijler is de schuldhulpverlening. Tot het beleidsplan tot stand kwam deed de gemeente Kerkrade nog veel rond de intake zelf. In die periode is dat allemaal naar de KBL gegaan. Toen werd ook de gezamenlijke quickscan met Impuls geïntroduceerd. Het uitgangspunt daarbij was dat het een integrale aanpak moest zijn van de schuldhulpverlening. We gaan niet alleen kijken naar het financiële probleem, maar we kijken ook altijd naar de oorzaken en wat voor problemen er nog meer aan de hand zijn. Die proberen we op te lossen en aan te pakken. Een belangrijke wijziging, of accentverschil zou je het eigenlijk moeten noemen, is dat we veel meer zijn gaan inzetten op saneringskredieten. Het is een technisch verhaal, maar daarmee koop je in één keer de schulden af. Dat heeft veel voordelen. In de eerste plaats natuurlijk voor de schuldenaar die direct verlost is van de hijgerige schuldeisers in zijn nek.

Het heeft ook voordelen voor de schuldeisers. Die krijgen in één keer hun geld. Het heeft voordelen voor KBL of de gemeente, want het levert minder uitvoeringskosten op. Tot slot, extra aandacht voor kinderen en gezinnen, onder andere met een kindpakket. Op deze vijf pijlers Seat 31

werd ingezet. Zo meteen gaan we rond die vijf pijlers in werkgroepjes uiteen. -Ik heb een vraag over het snel afnemen van de schulden. In Arnhem, geloof ik, hebben ze dat ook gedaan. Wat zijn de effecten daarvan? Dat meten jullie ook, neem ik aan. Kan het niet gevaarlijk zijn, als je schulden gaat afkopen en dat mensen dan denken: we gaan nog even lekker genieten. Niet dat de mensen het doen, maar het kan. -Voor de duidelijkheid, het is niet zo dat alle schulden worden afgekocht. Voor een deel moeten de schuldeisers een deel kwijtschelden. Dat is overigens wel een fors deel. Daarnaast wordt het saneringskrediet verstrekt. Dat saneringskrediet moest de schuldenaar, dus de klant, voorheen in drie jaar terugbetalen. Tegenwoordig is dat in 18 maanden, dus anderhalf jaar. Daar is hij natuurlijk aan gehouden. Daarnaast kun je als schuldhulpverlener ook nog allerlei andere eisen stellen. Overigens, dat heb ik niet geïntroduceerd... Ik vind het wel prettig dat, Seat 21

als u een vraag heeft of een opmerking, u interrumpeert. Dat vind ik prettig. -Dan maak ik daar graag gelijk gebruik van. Wat ik mis in het oude plan is in hoeverre professionele bewindvoerders of andere externe partijen - ik zie alleen de Kredietbank als een soort van externe partij - daarin meegenomen zijn. Konden zij een rol nemen of samenwerking op dat gebied zoeken, of is dat bewust Seat 6

erbuiten gelaten? -De commerciële bewindvoerders zijn wel erin meegenomen. We hebben geprobeerd, een jaar of drie à vier geleden, om een convenant met hun af te sluiten. Dat ze zich houden aan regels. Ik moet eerlijkheidshalve toegeven dat dit in de praktijk niet goed gewerkt heeft. We proberen dat nu weer opnieuw. U moet zich voorstellen... Ik pak dat als voorbeeld. Een commerciële bewindvoerder heeft een andere doelstelling. Die zal niet aan het eind van het jaar tegen zijn personeel zeggen: we hebben 50 man uit de sanering gekregen. Hij zal wel blij zijn als hij 50 man extra heeft. De doelstelling bij de KBL is anders. Dat is ook de reden Seat 21

waarom wij liever met de KBL samenwerken dan met commerciële bewindvoerders.

Seat 1

ik hoor het u zeggen. Mag het voorzitter, of mag het zonder voorzitter? Ik ben nu geen voorzitter meer. Gaat uw gang, zou ik zeggen. Als u commerciële bewindvoerder zegt, dan ben ik het helemaal met u eens. Seat 6

Er zijn ook bewindvoerders die een professionele instelling hebben. Daar zou je wel nut van kunnen hebben. -Dat is ook de reden dat we proberen om de convenant die we gesloten hebben opnieuw leven in te blazen. De gemeente Heerlen heeft daar het voortouw voor genomen, Seat 18

omdat zij penvoerder daarin zijn. We gaan daar weer een poging toe wagen. Ik had een vraag naar aanleiding van de saneringskredieten. Kunt u zeggen om hoeveel dat gaat? Ik kon het zo snel niet zien. Wat voor toename is er geweest van die saneringskredieten? Ik denk dat het, eerlijk gezegd, een hele goede ontwikkeling is. Iedereen die ooit in de schulden heeft gezeten weet: dat ga ik niet nog eens doen. Het is een gruwelijk leven. Voor een paar jaar staat alles stil. Heel veel mensen kunnen niks doen. Er zijn allerlei documentaires geweest vorig jaar, of een paar jaar geleden, waarin heel duidelijk wordt wat voor een impact dat heeft. We hoeven eigenlijk maar naar de toeslagenaffaire te kijken - al die mensen zijn in de schuldhulpverlening terechtgekomen - wat een doffe ellende dat is geweest heeft. Dat is één. Ik zou ervoor zijn als dat veel gebeurt omdat het mensen ontlast, ook psychisch. Het tweede: we hebben ontdekt, en dat weten we eigenlijk al jaren, dat de hele schuldenindustrie een businessmodel is voor velen. Dat er zoveel mensen enorm veel geld verdienen, wij hier ook met z'n allen, aan de schulden van mensen, dat we ons op een gegeven moment moeten afvragen: is het niet een idee om een generaal pardon te geven, zodat iedereen op nul kan beginnen en het op een andere manier oplossen? Dat we anders gaan denken Seat 3

dan jaar in jaar uit geld daarin te pompen. Wat is uw visie daarop? -De eerste vraag: hoeveel saneringskredieten? Ik weet in absolute aantallen niet om hoeveel saneringskrediet het gaat. In het rapport staat wel dat het naar verhouding meer saneringskredieten zijn. Dat was ook de ambitie. Naast saneringskrediet heb je schuldbemiddeling. Dat noem ik de ouderwetse manier van schuld regelen. Tegenwoordig wordt een meerderheid van de schuldregelingen gedaan met een saneringskrediet. Jeroen van KBL weet het. Ongeveer 70 procent van de verstrekte schuldregelingen zijn saneringskredieten. [onhoorbaar 00:19:36 - 00:19:42] Volgens mij kon iedereen dat verstaan. [onhoorbaar 00:19:52 - 00:19:58] -Over het schuldenpardon... Ik moet daarbij van tevoren zeggen dat het een politiek gevoelig onderwerp is. We hebben dat in het verleden in Kerkrade een keer onderzocht, wat de voor- en nadelen zouden zijn van een schuldenpardon. Als u het mij vraagt, zou ik in ieder geval zeggen: vergeet niet om de schuldeisers een duit in het zakje te laten doen. Ga niet als gemeente alle schulden afkopen, want dan betaal je als gemeente de rekening. Je kunt ook overwegen om te zeggen: we vinden dat de klant zelf ook, al is het maar een klein stukje, Seat 6

moet bijdragen aan de aflossing van zijn schulden. Dat zijn, denk ik, de uitgangspunten die je moet hanteren bij een schuldenpardon. -Misschien kan ik daar nog een kleine aanvulling op geven. We gaan wellicht in Oost, daar zijn we mee bezig in samenwerking met de provincie, kijken of we een proef kunnen doen met een schuldenvrije wijk. We zijn daaraan aan het werken. Ik weet dat de SP daar altijd een heel grote voorstander van is. Ik ben er persoonlijk, dat heb ik al eens gezegd, niet zo'n grote voorstander van omdat je dat moet doen onder hele strikte regels. We willen in de wijk Oost gaan kijken, of we gaan proberen met een proef Seat 28

om een schuldenvrije wijk te realiseren. -Een verhelderende vraag: Seat 18

de SP zei dat de mensen er geld aan verdienen. Wij hier ook met zijn allen. Ik wil verhelderend hebben wat u daarmee bedoelt, waar ik geld aan verdien. Ik bedoel daarmee de beleidsmedewerkers, de Kredietbank, ambtenaren die zich daarmee bezighouden, de uitvoerders. Wij als raad natuurlijk niet. In zekere zin, we hebben het hier erover, dus je zou ook kunnen zeggen dat er raadstijd in zit. Seat 28

Die is ook betaald. We zitten hier geen vrijwilligerswerk te doen. Dit wil ik tegenspreken. -Als ik meer uren werk doe, wordt het gemiddelde lager. -Ik wil dit tegenspreken, want onze ambtenaren verdienen niet aan

schulden. Ze leveren heel goed werk, en de Kredietbank levert ook heel goed werk om mensen weer de rust te geven. Ik ben het wel met u eens dat wij als overheid één van de grootste boosdoeners zijn door het incasseren van boetes, enzovoort. Daar zijn we als overheid. Daar heb ik tijdens mijn periode in de VNG een paar keer een lans voor proberen te breken, Seat 18

maar daar wordt qua overheidswege niks aan gedaan. Dat ben ik met u eens. Maar hier is dat niet zo. Voorzitter, voordat er heel verkeerde beeldvorming ontstaat over de SP... Het gaat me erom dat als je gaat uitrekenen wie zich allemaal met schulden bemoeit... Dat is allemaal arbeidstijd. Dat wil niet zeggen dat wij verdienen aan schulden, of dat ambtenaren verdienen aan schulden. Het kost geld. Als je dat afzet tegen wat iemand aan schuld heeft... Stel de hoeveelheid mensen die schulden hebben in Kerkrade, en je telt die bedragen bij elkaar op, en je gaat daarnaast kijken hoeveel ambtenaren, de Kredietbank, iedereen, bewindvoerders, wat ons dat hele schuldengebeuren kost. Dan zou je wel eens duurder uit kunnen zijn als je dat in stand blijft houden. Je zou met een pardon in één keer overal vanaf zijn en dan heb je de mensen geholpen. Dat is een manier van denken die de laatste jaren steeds meer opgeld doet, omdat het ook een business is geworden. Daarnaast zijn er natuurlijk professionals Seat 3

die hun baan hebben in de schuldhulpverlening. Die manier van denken moet anders. Dat is wat ik wil zeggen. Mag ik daarop antwoorden? -Vanaf nu, als u het hebt over de voorzitter, dan voel ik me aangesproken voor het komend half uur. Ik heb namelijk ongeveer 20 sheets. Seat 6

Ik zou het wel leuk vinden om die tot het eind te halen. Die vraag komt terug in één van de thema's. Dan kunt u naar hartelust daarover discussiëren. Ik wil u nog even het woord geven, daar niet van. Even daarop reagerend, als het gaat over zo'n schuldenpardon of zo'n schuldenvrije wijk waar de wethouder aan refereert, dan lopen er in Nederland een aantal experimenten. Eén daarvan is in Arnhem. Het is interessant om dat te volgen. De resultaten daarvan weten we nog niet. Dat komt misschien zo meteen nog aan de orde. Dan ga ik door naar de volgende sheet. Die meetbare doelstellingen, daar onderscheidt Kerkrade zich in positieve zin. Er waren 38 indicatoren opgenomen. Die vindt u allemaal terug in het evaluatierapport. We hebben wel gemerkt in de loop der tijd dat sommige indicatoren misschien minder goed waren dan de andere, of dat we de cijfers niet boven water konden krijgen. Daarom is het goed te weten dat er een landelijk project is gestart onder minister Schouten nog, dat heet 'Data delen, armoede en schulden'. Er worden nu landelijk een aantal indicatoren... Voor een deel zijn het dezelfde als in het evaluatierapport want dat zijn bestaande indicatoren van de brancheorganisaties en van CBS, NVVK, enzovoort. Er wordt gekeken dat er eenduidige definities zijn, zodat alle gemeenten straks hetzelfde meten.

Het lijkt me heel wijs om in het nieuwe beleidsplan die indicatoren op te nemen. Dan kun je goed benchmarken, en dan kun je ook je beleid vergelijken met dat van andere gemeenten. Een aantal landelijke ontwikkelingen. Eén van de belangrijkste is natuurlijk het hoofdlijnenakkoord. Ik zal ze niet allemaal tot in detail doornemen. Een belangrijk onderdeel daarvan was het verbeteren van de gemeentelijke schuldhulpverlening. Dat wordt doorgezet met een focus op de aanpak bij de bron. Zo kort en bondig als het hier op de sheet staat, zo staat het ook in het hoofdlijnenakkoord. Je kunt er nog van alles bij bedenken wat dat moet gaan betekenen. Er staat ook heel stellig: we gaan niet verder nivelleren. Er is geen structurele verhoging van het minimumloon en de bijstand. Er moet een lastenverlichting op arbeid zijn, zodat werken meer gaat lonen. Het aanstaande kabinet wil ook een doelstelling zetten op de kinderarmoede. Ze zeggen dat de kinderarmoedecijfers niet boven het referentiejaar 2024 moeten komen. Minister Schouten had natuurlijk ook een aantal doelstellingen, die staan overigens ook in het rapport. Het is minder ambitieus dan het vorige kabinet. Het eigen risico wordt verlaagd naar 165 euro in 2027. In de tussenperiode is er ook al een soort koopkrachtreparatie. Er wordt een aanvang gemaakt met de hervorming van het toeslagen- en belastingstelsel.

Dat had het vorige kabinet overigens ook aangekondigd, maar nu gaat het er echt komen. Er komt een verbod op voorrang bij toewijzing van sociale huurwoningen aan statushouders, en nog een aantal andere maatregelen als het gaat over huur. De energiebelasting gaat omlaag. U kunt hier zien wat dat betekent bij een gemiddeld verbruik. De komende zes jaren levert dat 50 euro per jaar op per huishouden. Dat is niet schokkend veel, zou ik denken. Het kindgebonden budget gaat omhoog, en dat geldt ook voor de huurtoeslag. Het budget voor bijstand, wat gemeenten krijgen van het Rijk, gaat met 100 miljoen euro omlaag. Wat dat gaat betekenen weten we nog niet precies. Eén van de ideeën is dat er minder statushouders gebruik gaan maken van de bijstand. Er komt een recht op vergissen. Een enkele fout kan niet langer een burger diep in de problemen duwen, is de gedachte. Tenslotte, aanmanings- en incassokosten van de overheid moeten fors omlaag. Ik heb eronder gezet: in het hoofdlijnenakkoord staat niet specifiek iets over gemeentelijk armoede- en schuldenbeleid. Dan wat cijfers. De blauwe lijn is de gemeente

Kerkrade. De zwarte lijn is het Nederlandse gemiddelde. Daarin zien we dat het aantal huishoudens met problematische schulden in Kerkrade iets minder sterk stijgt dan landelijk het geval is, maar de trend is ongeveer hetzelfde. De vraag is natuurlijk: is dit het gevolg van ons beleid? Dat is heel lastig te zeggen. Komen we zo meteen nog op. Het vorige plaatje was de ontwikkeling van de schuldenproblematiek. Voor een deel zie je dat terug in het aantal aanmeldingen voor de schuldhulpverlening. Het linkerplaatje met het spaarvarkentje, dat zijn de meerjarencijfers, vanaf 2007 maar liefst. De landelijke Nederlandse cijfers. Daar zagen we in 2023 weer een stijging. Die stijging had in Kerkrade al een aanvang genomen vanaf 2021. Over de schuldhulpverlening gesproken, ik vertelde al over de intakefase in 2019, en de ketenregie is overgedragen aan KBL. Impuls en KBL die samen de quickscan uitvoeren en nog een aantal andere dingen samen doen. Die zijn tevreden, zo blijkt uit de evaluatie over de nieuwe samenwerking sinds 2019. Dan een aantal technische cijfers. De doorlooptijd tussen aanmelding en intakegesprek voor de schuldhulpverlening is opgelopen tot 18 dagen. Het is nog steeds binnen de beoogde twee weken, en ook binnen de wettelijke vier weken. De uitval in deze fase is iets afgenomen. Gemeenten moeten een beschikking afgeven voor de schuldhulpverlening.

De meeste beschikkingen van schuldhulpverlening worden afgegeven binnen de in de Kerkraadse verordening vastgestelde vier weken. De landelijke termijn daarvoor is acht weken. De meeste binnen die vier weken. Het slagingspercentage van de schuldregelingen is toegenomen. Schuldregelingen, daar hadden we het net al over, die worden vaker getroffen met een saneringskrediet, zoals beoogd. Jeroen, zei je net 70 procent? Zoiets, hè? Ja. Er kwam in een aantal gesprekken naar voren dat er misschien Seat 21

een specifieke aanpak nodig zou kunnen zijn voor jongeren met schulden. -Mag ik een korte vraag? Seat 3

Saneringskredieten worden duidelijk meer, zegt u. Hoe ziet vervolgens het correct aflossen van de saneringskredieten eruit? Is daar een andere tendens in te zien dan voorheen, of is dat wellicht beter geworden? -Ik denk dat Jeroen het kan beantwoorden. Wat ik weet van saneringskredieten in den lande, is dat bijna alles volledig wordt afgelost. Minstens 95 procent wel. Kun je dat bevestigen, Jeroen? Er wordt 91,9 procent van de verstrekte kredieten wordt netjes afgelost. [onhoorbaar 00:31:43 - 00:31:46] Dat is meestal in het geval van overlijden of zulk soort gevallen, dat het niet wordt afgelost. Dan gaan we terug naar de preventie en vroegsignalering. Het was volgens mij in 2020 dat Geldwijzerwinkel is geopend. Die wordt heel goed bezocht, beter dan we hadden bedacht van tevoren, en ook beter dan gemeenten waar we hebben afgekeken. Bij Amersfoort hebben we afgekeken bijvoorbeeld. In Utrecht, waar ik op dit moment werk, hebben we ook een Geldzaak, zo noemen we het. Als we dat omslaan naar het aantal inwoners, dan is het bezoek van de Geldwijzerwinkel heel goed te noemen. Dat is op zich wel knap in zo'n korte tijd. Er wordt elk jaar een activiteitenplan opgesteld. Wat ik terughoor in de gesprekken met de betrokkenen: dat zou meer een gezamenlijk plan mogen zijn van alle betrokkenen die iets doen op het terrein van armoede en schulden.

Voorzieningenwijzer, dat is een online tool. Die kun je via de website gebruiken, maar ook dat professionals of vrijwilligers met de klanten dat zelf of samen invullen. Dan kun je kijken op welke regelingen je aanspraak kan maken. Die wordt goed gebruikt, dat is mooi. De vroegsignalering tot slot, die in 2021 van start is gegaan met het team Vroeg erop af. De schuldhulpverleners en collega's van Impuls gaan bij de mensen langs, of er wordt gebeld of er worden brieven gestuurd. In die aanpak worden veel mensen bereikt, en zij gaan lopen op signalen van de vaste lastenpartners. Als er een zorgpremie-achterstand is of als er een huurachterstand is, of water en energie is niet op tijd betaald. Dan krijgen wij als gemeente het signaal en dan gaan we erop af. Op die manier Seat 18

zijn veel mensen bereikt. Dat ligt ook een beetje precair, denk ik. Met de privacy bedoel ik. Hoe is dat opgelost? Dat is één deel, en twee: wat zijn de ervaringen van de mensen? Vinden ze het prettig dat er iemand langskomt of iemand contact met ze opneemt Seat 6

als ze hun rekening niet hebben betaald? Hoe is daar die ervaring mee? Ik denk dat we even kunnen luisteren. Achter je zitten de mensen van de Geldwijzerwinkel die daarmee belast zijn. Die kunnen die vraag direct beantwoorden, denk Seat 18

ik. In eerste instantie vinden de mensen het een beetje vreemd als we voor ze staan. Als je dan het verhaal gaat doen, dan zijn ze eigenlijk heel blij dat we de hulp aanbieden. De mensen komen niet uit zichzelf naar ons toe. Meestal is er toch een gevoel van schaamte. Als je een praatje met de mensen maakt en vraagt hoe

het zo gekomen is, dan zijn ze achteraf heel erg blij dat we ze benaderen en dat ze voor hulp kunnen aankloppen bij ons. Dus 90 procent van de gevallen is heel erg positief. Je hebt natuurlijk altijd iemand erbij die iets zegt over privacy. Het is een wettelijke regeling. Het is een wettelijke taak van ons. Het is de Wet op de gemeentelijke schuldhulpverlening, dus wij mogen de mensen benaderen. We hebben gemiddeld tussen de 70 en 80 huisbezoeken per maand. Die doen we met twee teampjes van twee personen, dus allebei ongeveer 40. Dan heb je er één of twee bij die dan zoiets hebben van: ik vind het niet fijn dat jullie voor de deur staan. Bereiken we de mensen niet, dan laten we een flyer achter en bellen we de dag daarna of ze de flyer hebben gevonden. Dan zijn ze toch hartstikke blij Seat 31

dat we er zijn geweest. -Mag ik daar een vraag over stellen? Ik kan me best goed voorstellen, als je schulden hebt en jullie opeens aan de deur staan, dat buren opeens gaan denken: die waren ook bij mij aan de deur dus die zal ook schulden hebben. Is het dan niet beter om van tevoren eerst een folder - puur voor mezelf - erin te gooien? En als ze dan niet reageren, Seat 18

om er dan misschien naartoe te gaan? Als jij opeens bij mij aan de deur staat... Ik zou dat zelf niet prettig vinden, denk ik. -Nee, dat klopt. We kijken ook heel goed, zeker in de zomer. Als buren buiten zijn, dan lopen we om of we komen op een ander moment terug. We kijken echt wel, en we hebben ook wel eens dat je in een bepaald blok twee personen hebt. Die pakken we niet tegelijk. We proberen het wel zo fatsoenlijk te doen dat de ene niet weet van de ander dat we daar zijn. Seat 3

We doen het ook met twee teams. Het zijn ook altijd andere mensen. Zal ik hem weer verder over pakken? Qua privacy klopt het helemaal. Er is een wettelijke regeling, dus wij mogen die signalen ontvangen als gemeente en dan kunnen wij erop afgaan. Dat geldt alleen voor die vaste lasten partijen. Er lopen ook een aantal landelijke experimenten met andere schuldeisers, met de Belastingdienst, de Sociale Verzekeringsbank en met een aantal hypotheekbanken, geloof ik. Je zou lokaal - dat is misschien zo meteen interessant voor de werkgroepjes - kunnen kijken of je met grote bedrijven in de regio afspraken kan maken over dat die signalen naar de gemeente gaan. Daarbij komen de privacyregels heel erg nauw. Zo'n werkgever of een andere schuldeiser mag dat nooit doen zonder toestemming van de klant. Daar zijn goede voorbeelden van in den lande, Seat 23

dat je daar goede afspraken over kan maken. -Ik heb nog een vraag. Mensen die in de schulden komen moeten een hele hoop papieren aandragen. Als ik dan zie dat mensen bijvoorbeeld voor twee jaar of anderhalf jaar kopieën moeten maken van bankafschriften, en noem maar wat. Die mensen draaien helemaal door. Ik weet niet hoe zij dat ervaren, die de hulp verlenen? Ik heb het meegemaakt dat mensen schulden hadden, die komen dan van: luister, kun je me helpen? Je gaat dan naar de gemeente of hoe of wat, en je ziet wat die allemaal moeten doen terwijl ze niet in staat zijn om zelf die actie te ondernemen. Maar ze worden wel gedwongen. Ik weet niet hoe het nu is, maar een jaar of twee geleden was het zo dat ze pakken moesten aanleveren, orders moesten aanleveren om te kijken of ze in aanmerking kwamen voor een of andere hulp voor schulden. Seat 32

Jeroen. -Zou die Seat 25

persoon de microfoon kunnen nemen? Als mensen thuis meekijken, dan krijgen ze het ook mee. -Om de praktijk te schetsen hoe het nu werkt. Tien jaar geleden was het een heel rechtmatig proces, waarin mensen stapels formulieren moesten invullen. We zijn de laatste jaren juist super laagdrempelig, dat iemand blanco aan de intaketafel schuift. Dan hebben we veel vrijwilligers, professionals van KBL. We hebben veel mensen die vervolgens helpen in dat proces om mensen te begeleiden. Ja, dan moeten er wel zaken inzichtelijk worden gemaakt. Emmers met rekeningen die verzameld zijn en die weg zijn gestopt, die we dan in kaart moeten gaan brengen om de schuldensituatie feitelijk op een rij te zetten. Dat doen we samen met de cliënt. Hij wordt niet aan het lot overgelaten. Dat is de praktijk. Er is wel een kentering geweest. We zijn als schuldhulpverleningsorganisatie echt veranderd de afgelopen vijf jaar zeker, dat we veel meer vanuit: iedereen is welkom. Heel laagdrempelig probeer je iemand de hand te reiken. Je moet wel daarin willen meebewegen om die hand ook uit te steken en aan te nemen.

Seat 6

Er waren twee microfoons. Achter jullie zitten de mensen van de cliëntenraad. Die denken mee. John, misschien kan jij vertellen wat de ervaring is - je bent pas erbij - met mensen die met een probleem komen. Pak de microfoon Seat 25

erbij. Ik ben sinds een paar maanden bij de cliëntenraad aanwezig. Ik heb zelf al een cliënt meegemaakt. Wij zijn altijd bereid om de cliënt te begeleiden. Als hij met papieren komt, van wat dan ook, dan kijken wij de papieren na. Samen met de cliënt gaan we alle dingen die hij nodig heeft bespreken. Dat is heel belangrijk. Hoe dieper je in de materie duikt, hoe meer je kunt bereiken wat de persoon zelf wil. De persoon zelf moet dan ook toestemming geven om in te zien in zijn zaken. Meestal is het zo dat zij heel meegaand zijn, en ook bereid zijn om die dingen te laten zien. Dat is mijn ervaring in de korte periode dat ik nu bij de cliëntenraad zit. Er is geen probleem wat dat betreft. Ook de privacy wordt gehandhaafd. Er wordt niet rondgeschreeuwd: dat is die persoon en die persoon. Nee, het gaat allemaal volgens de regels. We kunnen beamen dat het een regel is Seat 3

die wij als cliëntenraad toepassen. -Bedankt voor de toelichting. Mag ik een ordevoorstel doen? Ik heb een aantal sheets. Eigenlijk wil ik voorstellen dat ik eerst mijn presentatie afmaak en dat u, als u vragen of opmerking heeft, Seat 6

die noteert voor aan het eind van mijn presentatie. We maken één uitzondering, want Arnold stelt nooit zoveel vragen. Seat 12

Ik ben erg benieuwd naar de vragen van Arnold. Ik hoor net dat als mensen schulden hebben zij een bericht krijgen via een hulpverlener. Maar mensen die in de krediethulpverlening Seat 3

hebben gezeten en het afgelost hebben, worden die daarna gemonitord dat ze niet terugvallen? -Ja, nazorg. KBL biedt ook nazorg, en dat is vaak Seat 12

in afstemming met Impuls. Dat er altijd wordt gekeken en een plan wordt gemaakt dat mensen niet terugvallen. Dus dat even de vinger aan de pols wordt gehouden. Het is net als een alcoholist. Als je die een pilsje geeft, valt die weer terug. Dan had ik iets bedacht, een hele slimme uitspraak die ik wilde doen. Ik ben hem nu even kwijt. Hij valt me zo weer in. Ik ga naar het volgende onderwerp. Schrik niet, dit ga ik niet allemaal doorlopen. In maart jongstleden heeft de VNG namens alle gemeenten met het Rijk een bestuurlijk akkoord gesloten. Daarin is afgesproken dat gemeenten de komende jaren al deze basisdiensten in huis gaan halen. Dat wilde ik nog zeggen bij de vorige. Bij de vroegsignalering en bij de schuldhulpverlening hoeven we gelukkig steeds minder aan de klant te vragen om gegevens aan te leveren, omdat wij als schuldhulpverlener steeds meer allerlei databestanden uit allerlei bronnen kunnen gebruiken. Een schuldhulpverlener kan bijvoorbeeld ook voor een deel in de bijstandsadministratie, waarvan onze bijstandsconsulenten gebruik maken. Dan kunnen we zien of iemand een auto op zijn naam heeft, enzovoort. Dat hoeven allemaal niet meer te vragen aan de klant. Dat scheelt echt veel werk. Dat is één van de basisdiensten die je als gemeente in huis moet hebben. Het idee is dat de schuldhulpverlening in Nederland daar wat uniformer mee wordt.

Leest u die vanavond na deze bijeenkomst nog even rustig door. Deze doe ik kort. Vorig jaar, nog heel recent, zijn de minnelijke schuldhulpverlening ofwel Msnp, zoals de gemeente het doet, en de Wsnp, dat is het wettelijk traject bij de rechter, behoorlijk gewijzigd. Eentje daarvan noemde ik al. Vroeger als je in de schuldhulpverlening zat, dan was je drie jaar aan het aflossen. Vorig jaar is dat verkort tot anderhalf jaar. Dat is de belangrijkste. Schuldenbewind, we hadden het er net al over. Recent heeft het Rijk of het kabinet daarover een uitspraak gedaan. Er was altijd een beetje de frustratie bij gemeenten: we hebben eigenlijk helemaal geen invloed op de instroom in schuldenbewind want dat gaat allemaal via de rechter. Daar hebben wij geen zicht op als gemeente. We krijgen wel altijd de rekening als gemeente, via de bijzondere bijstand. Kan dat niet anders? Het kabinet heeft gezegd: we gaan kijken hoe dat anders kan, maar we gaan niet over op directe bekostiging vanuit het Rijk. Dat is jammer voor de gemeente. Dan moeten we op andere manieren gaan kijken of we iets kunnen doen aan de instroom, bijvoorbeeld met een convenant wat we hebben. Het Rijk gaat wel kijken of de grondslag voor schuldenbewind kan komen te vervallen. Vroeger kreeg je alleen bewind als je een psychische beperking had of een lichamelijke beperking of een

verstandelijke beperking. Maar sinds 2014, dus tien jaar geleden, was alleen het hebben van schulden voldoende grondslag om in bewind te kunnen. Sindsdien zag je ook een enorme toename van schuldenbewinden, en met name door verschillende commerciële bewindvoerderskantoren. Kerkrade geeft nog steeds relatief veel bijzondere bijstand uit aan beschermingsbewind. Je ziet ook landelijk dat veel gemeenten nog veel uitgeven aan beschermingsbewind. Dat blijft ook een uitdaging voor de komende jaren. Het aandeel wat wij betalen als gemeente Kerkrade is overigens wel wat gedaald. Er zijn plannen om een schuldpauzeknop in te voeren. Voor een deel hebben we in de vorm van convenanten die KBL met schuldeisers heeft gesloten, al een soort van schuldpauzeknop. Dat betekent dat als een schuldeiser wil gaan incasseren, en er wordt duidelijk dat de klant zich heeft aangemeld bij de schuldhulpverlening, dan zal de schuldeiser de incasso opschorten en contact opnemen met de schuldhulpverlener: hoe gaan we het de komende tijd doen? Dat is allemaal minnelijk en vrijblijvend. Uiteindelijk zal er natuurlijk een wettelijke basis voor moeten komen, zodat niet alleen de schuldeisers waarmee een convenant is gesloten, maar alle schuldeisers zich aan de afspraken moeten houden. Volgens mij ben ik nu bijna aan het eind van mijn presentatie. De armoedecijfers zien we hier. Daar moet je goed naar kijken.

De blauwe lijnen zijn weer die van Kerkrade, van armoede algemeen en van kinderarmoede de streepjes. Daar zien we eigenlijk best een forse daling. Vooral 2021 en 2022. Ik wilde bijna vragen: waar denkt u dat het mee te maken heeft? Het heeft vooral met de energietoeslag te maken. Die werd in 2022 uitgekeerd. De armoede en kinderarmoede dalen in Kerkrade sinds 2021 iets sterker dan landelijk. Ook hier weer is het de vraag: is dat het gevolg van het Kerkraadse beleid? Het is heel moeilijk om daar de vinger op te leggen. In ieder geval ziet het er niet verkeerd uit. Het gebruik van de minimaregelingen, dat vertoont een hele mooie opgaande lijn. Je ziet bij de eerste twee regelingen in 2023 een kleine teruggang, maar over het algemeen wordt er goed gebruik van gemaakt. Elk jaar weer wat meer. Als we kijken naar de energietoeslag die in 2022 en 2023 werd uitgekeerd, die werd heel goed gebruikt. Dat heeft natuurlijk ook te maken met alle aandacht daarvoor, ook landelijk. De algemene conclusie is verder dat het armoedebeleid in Kerkrade relatief ruimhartig is. Dat zie je ook aan de teksten daaronder. Dat we relatief veel bijzondere bijstand uitkeren per inwoner. Tegengaan van niet gebruik blijft wel een aandachtspunt in Kerkrade, net als in andere gemeenten. Er zijn toch altijd best grote groepen, het verschilt per regeling, die er geen gebruik van maken.

In de gesprekken die ik voerde kwam ook naar voren dat het misschien nog wel eens handig zou zijn Seat 7

om te onderzoeken wat de mogelijkheden zijn van een stadspas. Hélène, wil je daar iets over aanvullen? -We zijn op dit moment aan het onderzoeken naar de mogelijkheden voor een stadspas in Kerkrade. Er zijn in Nederland al 51 gemeentes die gebruik maken van zo'n stadspas. Je kan het zien als een pas voor iedere inwoner. Je zou het ook kunnen minimaliseren tot de minima. Mijn voorkeur zou uitgaan naar iedere inwoner, zodat je het stigma eraf haalt. Je zou er voorzieningen en kortingscodes op kunnen zetten. Precies wat Martijn net zegt: tegengaan van niet gebruik van voorzieningen. Bureaucratie wordt dan veel minder. Precies wat ik net hoorde, het gebruik van voorzieningen en andere regelingen gaat gepaard met zoveel papierwerk en bewijzen, et cetera. Door middel van zo'n pas wordt het klaargezet voor iedereen die daar recht op heeft aan de voorkant, waardoor je aan de achterkant een inhaalslag maakt in uitvoeringskosten en bureaucratie. Onnodig voor de burger. We hebben daar niet zo lang geleden een bestuurlijk overleg over gehad in de regio. We willen dit gezamenlijk oppakken. Daar is nu een go voor gegeven, Seat 6

dus dat willen we zo snel mogelijk op poten krijgen. Als aanvulling daarop, mij duurt het te lang. Het bureau had zeker twee jaar nodig om dit op de rit te zetten. Ik heb gezegd: probeer daar een beetje meer te gassen zodat het wat sneller kan. Ik geef een voorbeeld: bij de stichting Leergeld hebben ze een probleem. Doordat de administratieve handelingen veel te veel zijn, moeten ze extra personeel aannemen om dit te verwerken. Met zo'n pas is het heel simpel: degene die recht heeft op iets, heeft die pas en gaat naar de instantie toe waar die iets van wil. Je hebt dus veel minder administratieve handelingen. Je zou er bijvoorbeeld ook het mantelzorgcompliment op kunnen zetten. Dat mensen met die pas bij een winkel iets kunnen gaan kopen. Seat 3

Voor mij duurt het te lang. -Nog twee sheets. Deze ga ik niet allemaal doorlopen. Er ligt een voorstel om de Participatiewet te wijzigen. Toevallig heeft net één dezer dagen de Raad van State erop gereageerd. Eén van de onderdelen is de categoriale bijzondere bijstand. Waar staat die? Dat er ruimere mogelijkheden zijn voor gemeenten om categoriale bijzondere bijstand te verstrekken. Dit is ingegeven door de energietoeslag, want dat is ook een vorm van bijzondere bijstand. Daar was een hele wetswijziging voor nodig. Het kabinet heeft bedacht: laten we dat eenmalig goed in de Participatiewet vastleggen, dat als er weer zoiets komt, een energiecrisis of wat dan ook, dan kunnen we direct bedenken vanuit het Rijk dat er een energietoeslag moet

worden verstrekt door gemeenten. Als de Participatiewet gewijzigd wordt... De huidige Kamer met de nieuwe Kamerleden heeft al gezegd: die moet op hoofdlijnen wel zo door. Het nieuwe kabinet zal daar niet een hele andere richting aan geven. Als die er komt, dan is dat op zijn vroegst op 1 januari 2026. Dan hebben we nog anderhalf jaar te gaan. De laatste die ik nog wil meegeven, is dat er ook een wetsvoorstel ligt voor proactieve dienstverlening. Die geeft gemeenten de mogelijkheid om bestanden te koppelen zodat je in kaart kan brengen wie in aanmerking komt voor minimaregelingen. Om een beetje een beeld te geven: als gemeente weten we nu dat mensen die kwijtschelding aanvragen voor gemeentelijke belastingen een laag inkomen hebben, maar die mogen wij niet aanschrijven om andere regelingen onder de aandacht te brengen. Seat 7

Dat mag straks wel. -We hebben in Kerkrade al een digitale tool, de Voorzieningenwijzer, waarin we dat al een beetje doen. De stadspas is daar dadelijk Seat 3

een hele grote aanvulling op, denk ik. -Het mooie van zo'n stadspas is dat het een soort van toegangsbewijs is voor alle regelingen. Je hoeft hem maar één keer aan te vragen en dan weet je: die persoon heeft de stadspas, dus dan komt die ook in aanmerking voor. Daarmee ben ik aan het eind van mijn presentatie. Ik zie vragen. Ik zit even te denken, want ik kan me zo voorstellen dat er best veel vragen zijn. Ik zie inderdaad dat er best veel vingers de lucht ingaan. Zullen we drie of vier minuten Seat 24

voor wat vragen, en dan in de groepjes uiteen gaan? Daar zag ik als eerste een hand. -Ik heb zelf een beetje moeite met de term minimaregeling. Wie er in de bijstand zitten, dat is bekend. Ik zou eigenlijk willen voorstellen: kijk niet naar de inkomenskant maar naar de bestedingskant. Ik ben één van de vele klanten van KBL, en ik heb inkomen, maar ik mag het per week doen met 50 euro. Als ik rondkijk, er werd al gezegd: dat is ellende. Dat is echt ellende. Maar een SCA heb ik geen recht op. Met de gratie Gods heb ik inderdaad de energietoeslag gekregen. Dat betekent niet dat ik automatisch ook recht heb op andere dingen. Mijn voorstel is: kijk niet naar de inkomenskant, minima, maar naar de bestedingskant. Wat heeft iemand daadwerkelijk te besteden? Speel daarop in. De bestedingenkant, in het algemeen. Als je heel breed kijkt is het lastig voor gemeenten om uit te voeren, om dat in kaart te brengen bij de aanvraag. Als het gaat over negatief vermogen, schulden, dan kun je in je beleid opnemen als gemeente dat je daarmee rekening houdt bij de toekenning. Zoals ook gedaan is bij de energietoeslag. Kerkrade heeft bij de energietoeslag gezegd, maar dat beaamt u ook: ook als je in de schuldhulpverlening zit en je op papier een hoog inkomen hebt, maar een laag besteedbaar inkomen, dan kun je ervoor in aanmerking komen. Dat kun je ook doen voor andere minimaregelingen.

Dan noem ik het toch Seat 17

weer minimaregelingen, daar ben ik me nu bewust van. Dan was er aan die kant nog een vraag. -Ik heb nog een vraag over de stadspas. Ik hoor u zeggen: eigenlijk moet die voor iedereen zijn om stigmatisering te voorkomen. Als je dan 'rijk genoeg' bent Seat 7

of genoeg inkomen hebt en je komt niet voor regelingen in aanmerking, wat heb je dan aan zo'n pas? Het betekent niet dat de regelingen automatisch voor iedereen zichtbaar zijn. Je kan zodanig spelen met zo'n pas dat je per individu Seat 6

dingen erop kan plaatsen, dus modules kan plaatsen per individu. -Rotterdam heeft de Rotterdampas. Bijvoorbeeld toeristen die naar Rotterdam komen kunnen 200 euro op de pas zetten, en zij kunnen daarmee Seat 3

hun benodigdheden in de stad kopen. Ik heb een suggestie. Ik stel voor dat we vragen nu wel doen, maar dat we suggesties voor hoe het anders kan de komende tijd zo meteen in de werkgroepjes doen. Vindt u dat goed? U van de cliëntenraad helemaal achterin, in welke categorie viel uw opmerking? Suggesties. Dan bewaren we die Seat 11

voor de werkgroep. Dan aan deze kant. -U zei net: in 2022 Seat 3

is door de energietoeslag het aantal mensen met schulden afgenomen. Is dat geen vertekend beeld? -In welk opzicht bedoelt u? Die twee jaar heb je mensen gecompenseerd met de energietoeslag. Maar in principe, als ze het niet hadden gehad, was die stijging hoger geweest. In principe heb je die twee jaar de energietoeslag erin verwerkt. Dan denk ik: dat heb je met die andere jaren niet gehad. Is het wel een daling? In principe is het toch weer een stijging. De energietoeslag zal niet eeuwig blijven doorgaan. Op een gegeven moment zie je toch weer een stijging. Dan denk ik: het komt door de energietoeslag, maar op een gegeven moment ga je toch weer een stijging zien. Dat lijkt me een belangrijke suggestie of oproep voor het nieuwe kabinet. Als zo meteen de energietoeslag wegvalt... Er lag ook vorig jaar of het jaar daarvoor al een rapport van de Commissie Sociaal Minimum waarin die trend werd gesignaleerd. Nu met deze armoedecijfers werd duidelijk wat het effect is Seat 33

van zo'n eenmalige energietoeslag, en dus ook wat het effect is als die wegvalt. -Ik heb alleen een toevoeging op wat de wethouder eerder zei over de stadspas, dat hij vond dat het al te lang duurde dat ze ermee bezig zijn. Daar zijn we het helemaal mee eens. Wij hebben twee jaar geleden gevraagd in de algemene beschouwing naar de ontwikkeling van een stadspas. Seat 31

We zijn heel blij dat het nu in de pen ligt. Dank je wel. Ik geef u als laatste het woord. -Dank u wel. Ik maak me flink wat zorgen over gokverslaving, vooral onder jongeren. Dan heb ik een vraag, vooral voor de wethouder: wat kunnen we daar als gemeente aan doen om te zorgen Seat 6

dat we verslaving kunnen tegengaan? Kunnen we dat misschien nog onderzoeken Seat 3

of zo? -Ik ga erover nadenken. Seat 35

Ik ben niet zo'n hele strenge voorzitter, merk ik. U als laatste nog, en dan gaan we in groepjes uiteen. Ik zat al te popelen, ik dacht: wanneer mag ik eindelijk mijn vragen stellen? Ik heb er twee. U heeft het gehad over de landelijke indicatoren. Er werd gezegd dat die worden vastgesteld. Ik kan me voorstellen dat er nogal verschillen zijn per provincie. Hoe wil je dat met elkaar gaan benchmarken? Dat was de eerste vraag. De tweede, en die gaat ook naar de wethouder rechtstreeks: de bijstandsregels voor jongeren verruimen. Daar heb ik het ooit met u over gehad. Seat 3

Ik wilde vragen hoe het daarmee zit. -Die vraag over het benchmarken... Als je bijvoorbeeld de uitgave bijzondere bijstand uitdrukt per 10.000 inwoners, dan krijg je een ander beeld dan wanneer je het uitdrukt per 10.000 huishoudens met een laag inkomen. Seat 35

Je moet dan altijd rekening houden met de samenstelling in zo'n gemeente. Dan kun je op zich wel goed benchmarken, landelijk ook. Is het niet zo dat de lasten bijvoorbeeld in een stad... Seat 3

Als ik kijk naar het westen van het land, dat de lasten daar hoger zijn en dat daar misschien ook de armoede groter is? Ja, klopt. Tegelijkertijd wordt in een aantal CBS-cijfers zowel gekeken naar de inkomsten als ook naar de uitgaven. Seat 6

Als de huren daar hoger liggen, dat is vaste lasten, dan wordt er rekening mee gehouden in de cijfers. In antwoord op uw vraag met de jongeren. De jongeren worden een highlight, Seat 3

dus we komen daar zeker op terug. Dan hebben we nu 19 minuten om in groepjes uiteen te gaan. Hélène, kun je dat... Heb jij namen en toenamen per werkgroep? Dan stel ik voor dat we een hoek van de raadzaal opzoeken, Seat 6

of de binnenring. Ik vind 19 minuten lang. Ik neem aan dat iedereen akkoord gaat met een half uur.

3 Ophalen input en feedback raads- en commissieleden Seat 6

[onderbreking 01:03:35 - 01:29:05]

4 Plenaire afsluiting Seat 3

Ik zeg dat de wethouder goed is in het verleiden van iemand vinden die de pitch komt houden, dus gaat uw gang. Hier moet ik drukken. Ik ben van de drukkerij vandaag. We zijn bij elkaar geweest. We hebben het opgehaald. Ik verzoek nu van ieder groepje iemand die hier komt pitchen en vertellen wat iedere groep opgehaald heeft. We gaan dat in de zomermaanden verwerken. Ik zeg u toe dat we in september nog een keer terugkomen met hetgene wat we opgehaald hebben en wat we uitgewerkt hebben. Vooral voor de stakeholders, dan kunnen die er nog eens op schieten en ons meegeven wat eventueel nog veranderd moet worden. Dan gaat het de politieke route in. Dan gaan we het in de commissie brengen, en in het college. Eerst in het college, dan in de commissie. Hoe dat ongeveer werkt, alle nieuwe dingen die we krijgen, dat weet ik niet. Wat ik zei was ouderwets. We gaan een nieuwe routing in en dan wordt uiteindelijk een besluit genomen, zodat we in januari een nieuw armoede- en schuldenplan hebben. Seat 32

Wie van groepje één mag ik verleiden om... Je hoeft niet hier naartoe te komen. Seat 7

Je mag rustig blijven zitten. Dominic. Door mijn Bob word ik bijgepraat. Doet die het? Ik wil vragen om het te beperken Seat 3

tot drie minuten, en niet op elkaar te reageren. Mocht er tijd over zijn, kunnen we dat aan het einde doen. Seat 32

Zullen we vijf minuten aanhouden? Daar zijn ze aan gewend in de eerste termijn. Vier. -Ik presteer heel slecht onder druk. Wij waren groepje één, Woonwijzerwinkel. De eerste vraag, de eerste stelling: hoe zouden we preventie kunnen versterken? Daar hebben wij: schuld bij de kinderen proactief benaderen, scholen meer betrekken voor vroegsignalering, en schakelen met de kinderopvangen. Punt twee: we moeten beter samenwerken met partners om meer mensen op tijd te helpen met hun geldproblemen. Er werd eigenlijk gezegd: we moeten de partners bestendigen. Ze werken al met veel partners bij de Geldwijzerwinkel, en die willen ze graag bestendigen. De straatcoaches zijn daar besproken. Zij komen heel dicht bij jeugd die momenteel een beetje overlast veroorzaakt in Kerkrade. Dat werd wel geopperd als van: dat is een goede aanvulling. Daar kunnen we misschien iets mee als een nieuwe partner. Stelling drie: de Geldwijzerwinkel moet zorgen dat iedereen makkelijk hulp online en informatie kan vinden. Daar dachten we: niet online. Beperkte informatie op de website is er nu al. We willen de mensen naar de Woonwijzerwinkel. We willen niet dat daar nog in geïnvesteerd wordt. Wat zei ik? Woonwijzer, wat erg! Duurzaam is ook heel leuk. Geldwijzerwinkel, sorry. Waar was ik gebleven? In ieder geval niet investeren in online.

Vier: we moeten systemen gebruiken die automatisch betalingsproblemen opsporen en melden. Die gebruiken ze al. Het zou fijn zijn als dat wordt uitgebreid met Belastingdienst en CJIB. Punt 5: de gemeente moet mobiele adviesdiensten inzetten om mensen te bereiken die moeilijk hulp kunnen vinden. Daar voelden we eigenlijk niks voor. Ze zitten al op diverse locaties. Ze hebben wijkteams. Dat ze al op die locaties zitten maakt het al toegankelijker. We zien daar niet zo'n vorm van: ga met een bus rondrijden voor de Geldwijzerwinkel. Zes: een samenwerking met huisartsen en scholen kan helpen om geldproblemen in huishoudens vroeg op te merken. Dat komt een beetje op punt één. Ze werken al samen met huisartsen. We snapten de stelling niet echt. Punt zeven: de gemeente moet elk jaar een conferentie organiseren waarin iedereen de voortgang en uitdagingen in armoede- en schuldbestrijding bespreekt. Heel kort: nee, daar voelden we niks voor. Acht: er moet een landelijk keurmerk komen voor bedrijven en organisaties die actief meewerken aan armoedebestrijding. Ja, vooral om de cowboys op dit moment in de markt eruit te halen

Seat 2

zou een keurmerk echt iets bijdragen. Dat waren onze punten. Ben ik binnen de drie minuten gebleven? -Nog even een korte reactie. Sommige dingen doen we inderdaad al, maar daar zijn wij voornamelijk benieuwd of we in Seat 6

diezelfde lijn zouden moeten blijven of dat we het anders zien. Het klopt inderdaad dat we dingen al doen. Ik wil nog een korte promotie doen. Dat is dat de kinderraad op 6 juni een advies heeft aangeboden over armoede. Aangezien het net over kinderarmoede ging, wil ik dit onder de aandacht brengen. Het college en de raad hebben dat advies ontvangen. Het zou mooi zijn als dat advies ook wordt meegenomen. Dat is toevallig vanmorgen in het college geweest. Ik vond het jammer dat ik niet betrokken ben als wethouder die gaat over armoede bij de avonden. Ik heb duidelijk gelezen wat de kinderen willen. Ik ga daar zeker gehoor aan geven. Ik zal dat ook terugkoppelen. Ik wil snel ingaan op twee zaken. Ik ben er voorstander van om met het Jeugdeducatiefonds te gaan samenwerken. Het grote voordeel van het Jeugdeducatiefonds is dat die brugfunctionarissen hebben. Die brugfunctionarissen zijn een hele korte schakel tussen de kinderen en het gezin. Dat is ook een vorm van vroegsignalering. Als er iets is met een kind kom je heel snel in het gezin. Je kunt heel snel aanpakken en proberen om zaken op te lossen. Daar ben ik voorstander van, en ik zal proberen geld daarvoor vrij te maken. Er hangt weer een prijskaartje aan, maar oké. Prima. Dan ten aanzien van de Geldwijzerwinkel wil ik aangeven: mensen kwamen naar de Geldwijzerwinkel toe en dat was een fantastische locatie.

De spreekkamers en dat soort zaken waren minder goed. We gaan met de Geldwijzerwinkel voorlopig verhuizen naar het CZ-kantoor. Daar hebben we fantastisch mooie spreekkamers en er is een baliefunctie. Eigenlijk alles waar de medewerkers om gevraagd hebben. We gaan aan die verhuizing een reclamecampagne hangen, om alle disciplines die bij de Geldwijzerwinkel zijn aangesloten nog eens onder de aandacht te brengen. Seat 25

Dat even ter aanvulling. Nu naar groepje twee, vier minuten. Wie? Anja. -Wij hadden de raadzaamheid. Dat was ons onderwerp. Eerst is ter sprake gekomen: wat is die raadzaamheid dan? Sommige mensen zijn raadzaam, en dat betekent ook een soort weerbaarheid. Sommige mensen zijn niet weerbaar. Die weten ook helemaal niet waar ze informatie moeten halen, die schamen zich en dat soort dingen allemaal. Ik denk dat je eerst zou moeten werken aan de weerbaarheid. Misschien is dat het multidisciplinaire waar we het eerst over hebben gehad. Redzaamheid versterken staat niet op zichzelf. Wat je zou kunnen doen is aan die weerbaarheid werken, maar ook handvaten aanbieden om de financiële tegenslagen aan te pakken. Uiteraard betere communicatie, dat volhouden. Daar blijf ik bij, dat je dat moet volhouden. Het is niet een trein die een stukje loopt en dan stopt. Dit is continu, dus herhaling. Om mensen te helpen om zelfredzaam te zijn, moeten we meer doen aan financiële educatie voor alle leeftijden. Dat was de stelling. We hebben gezegd: jazeker, absoluut. Bijvoorbeeld de kinderen, zij zien de pinpas in de muur verdwijnen, er komt geld uit, makkelijker kan het niet. Die begrijpen niet hoe het kan dat er opeens niks meer is. Daar zou je ze inderdaad het stukje educatie over moeten geven. Zover ik weet, is die er ook al vanuit het HuB.

Bij Empower hebben we dat gehad, maar volgens mij zijn het HuB en Céline Jussen, die doet dat ook. Waar we ook op duiden is dat de oudere vooral niet vergeten moet worden, die bijvoorbeeld niet uitkomt met zijn AOW en zijn pensioen, en die denkt dat die pensioen krijgt en niks krijgt. Daar zitten ook wat problemen. Wij hebben een advies daarbij en we zeggen: misschien toch ervaringsdeskundigen, dus mensen die zelf dat traject hebben doorlopen en zelf die problemen hebben gehad, en die eventueel als buddy kunnen dienen. Volgens mij zijn er al van die schuldbuddy's. De vraag is: zorg dat vooral bij ouderen mensen zijn die de problemen al hebben gehad. Ik zou eerder luisteren naar iemand die dezelfde problematiek heeft dan iemand die mij advies geeft en helemaal niet weet waar ik het over heb. Hoe kunnen we meer vrijwilligers vinden om ons te helpen? Het idee was om grote bedrijven te benaderen. Daar een korte pitch te geven over wat armoede en schulden betekent, om daar eens over uit te weiden en te vragen of er mensen zijn die er interesse in hebben om dat te doen. Misschien stagiaires inzetten van allerlei scholen. Dan denk ik aan social work bijvoorbeeld. Er werden ook nog andere genoemd. Dan is een stelling: we moeten meer gebruikmaken van tools, zoals de Voorzieningenwijzer en de bekendmaking bij inwoners. Ook daar zijn we het mee eens. Er moet veel meer voorlichting komen.

Wij vinden ook dat mond-op-mondreclame heel belangrijk is. Dat zijn natuurlijk de ervaringsdeskundigen die kunnen zeggen: daar moet je zijn, dan weet je dat. Dus zegt het voort. Middelbare scholieren moeten les krijgen over geldzaken om toekomstige problemen te voorkomen. Scholen zouden ook mentoren moeten inzetten. Daar zijn we het ook mee eens. Zeker in de educatie, we hebben net aangegeven Seat 6

dat dit zeker heel belangrijk is. Dat was het. Ben ik binnen de... Klasse.

Seat 1

Geweldig! Voorzitter, zo gaat dat. Ze houden zich keurig eraan. We kunnen de volgende keer ruilen, wethouder. Dan gaat u hier zitten, want nu gaat het wel goed met de tijd. -Ik deel de mening, Anja. Storytelling is het nieuwe communiceren. Als je luistert naar ervaringen van andere mensen, dan doet dat veel meer met je dan een stukje papier of een internetpagina. We gaan zeker aan communicatie werken. We beginnen in ieder geval als de Geldwijzerwinkel gaat verhuizen, Seat 16

dat we nog eens flink op de trom gaan timmeren. Groepje drie, Peter. Was dat een groepje ambtenaren? Hoezo kom jij dat ons vertellen? -Ik ben degene die de conclusies heeft mogen opschrijven. Die ga ik met u delen. We hebben een groot aantal stellingen moeten bespreken, daar ga ik heel snel doorheen. Rondom de pijler inkomensondersteuning was de eerste stelling dat het makkelijker te krijgen moet zijn, en bekender moet zijn voor mensen die werken en desondanks een laag inkomen hebben. Het voordeel van het groepje is dat er een aantal jonge en enthousiaste raadsleden bij aanwezig waren, die kennis hebben van de actuele stand van zaken rondom techniek. Een advies was bijvoorbeeld: verspreid de stadspas breder en koppel daar een app aan waarmee mensen heel snel kunnen kijken op basis van een aantal gegevens of zij wellicht recht hebben op voorzieningen, toeslagen, et cetera. In feite wat we nu al doen met de Voorzieningenwijzer, maar dan heel gericht en gekoppeld aan de stadspas. Dat is één. Tweede is: wij hebben nu de mogelijkheid, in de regeling bijzondere bijstand voor mensen die in een schuldsaneringstraject zitten of anderszins onder curatele zijn, ondanks dat ze een hoger inkomen hebben, om toch in aanmerking te komen voor bijzondere bijstand en andere ondersteuning. Daar zou men graag andere betalingsregelingen, mits die te controleren zijn, aan toegevoegd willen zien.

We moeten kijken of we daar de regels kunnen aanpassen. De tweede stelling: we gaan dadelijk als gemeente de discussie voeren, ook in relatie tot de mogelijke bezuinigingen. We kennen vanuit de inkomstenondersteuning een aantal regelingen die niet alleen toegankelijk zijn voor mensen op bijstandsniveau, maar ook voor mensen met een inkomen net iets daarboven. We gaan dadelijk de discussie voeren: moeten we die inkomensgrens zo houden? Als er gekozen moet worden, geven de aanwezigen unaniem aan: kijk vooral categoriaal. Maak bijvoorbeeld de keuze om gezinnen met kinderen voor de ene regeling wel en voor de andere regeling niet in aanmerking te laten komen tot een bepaald inkomen. Koppel dat heel nadrukkelijk aan de specifieke achtergrond van een gezinssituatie. Zijn er kinderen in het spel? Zijn er ouderen in het spel? Zijn er gehuwden die bijvoorbeeld wat minder afhankelijk zijn van een internet, om bijvoorbeeld eenzaamheid te bestrijden? Dat soort overwegingen zouden erin meegenomen moeten worden. Dat geldt ook voor de volgende stelling: de gemeente moet mensen blijven betrekken bij de sociale en culturele activiteiten om hen nog beter te laten meedoen in de samenleving. Als er dan keuzes zouden moeten worden gemaakt vanwege financiële omstandigheden, kijk dan vooral naar de achtergrond van de gezinnen in kwestie.

Dat geldt ook voor de volgende stelling: zou het SCA in deze omvang moeten blijven? Ook als daar eventueel discussie gevoerd zou moeten worden, bekijk het dan vanuit diezelfde bril. Zorg dat bepaalde groepen waarvan je zegt dat je die erin wilt houden, toch weer de gezinnen met kinderen, wellicht wel toegang blijven houden tot de SCA en andere groepen wellicht niet of minder. De volgende stelling: we moeten kijken naar de inkomensondersteuningsmaatregelen die we hebben, zodat deze betaalbaar blijven in de toekomst. Een hele lange, maar waar het om gaat is: moeten we verschillende regelingen die we nu kennen overeind houden, specifiek gericht op een probleem waarop die regeling is toegeschreven? Of zou je wellicht kunnen overwegen om alle regelingen op één hoop te gooien en er één tegemoetkoming van te maken? Daarvan zei men heel duidelijk, en dat is unaniem in de groep naar voren gekomen: houd de specifieke regelingen voor specifieke knelpunten overeind. De zesde stelling: er moet een noodfonds komen voor mensen die plotseling financiële problemen hebben, zodat ze snel hulp kunnen krijgen. Dan moet u denken aan een bedrag wat wellicht scholen ter beschikking hebben, om in uitzonderlijke situaties als zij een leerling aantreffen waar acuut iets moet gebeuren, zodat ze een keer 20 of 50 euro ter beschikking kunnen stellen. Daar is men het mee eens.

Wel zegt men heel nadrukkelijk: houd het kleinschalig. Ga niet met fondsen van tienduizenden euro's aan de slag, maar houd het beheersbaar. Onder andere voor scholen, maar u kunt ook denken aan een instelling als Impuls. Het moet wel veilig blijven. Dan heb ik er nog Seat 6