Stand van zaken programma's januari 2022_small.pdf

3

Omdat er de komende jaren veel initiatieven op (Zuid-) Limburgs niveau worden ondernomen, is het reëel om aan te nemen dat de percentages op Limburgse schaal zullen stijgen en dat derhalve de stijging van de percentages in Parkstad meer dan proportioneel zullen moeten zijn, wil de relatieve achterstand worden ingelopen.

55

Zo wordt vanuit het sociaal programma integraal ingezet op interventies gericht op en in samenhang met, gezondheid, sociaal beleid, armoede en schuldhulpverlening, onderwijs en participatie. Deze interventies worden gecombineerd met de fysieke herinrichting van het gebied. Dit momentum zorgt ervoor dat we nadrukkelijk ‘achter de voordeur’ komen en hierdoor kunnen we ook vanuit meerdere invalshoeken aanpak en oplossingen combineren. De corporaties hebben een belangrijke signalerende rol en vormen één van de vindplaatsen van de inzet van de beschreven programmalijnen en hebben daarnaast een bijdrage in de langjarige aanpak in deze buurt die de komende jaren vorm moet krijgen. Ook partners die niet persé van nature met elkaar samenwerken, bijv. woningcorporaties en onderwijs-arbeidsmarkt-partijen gaan we met elkaar verbinden. De hele fysieke herstructurering leidt ook tot tijdelijke leegstand en mogelijke toename van leefbaarheidsproblemen. Door extra inzet van de corporaties Wonen Zuid en Heemwonen op leegstandsbeheer, wordt erop ingezet om (tijdelijke) verslechtering te voorkomen. Met duurzame investering worden duurzame relaties gelegd voor duurzame resultaten die tot de gewenste verbeteringen moeten leiden. Gezien de eigen dynamiek van de ontwikkelingen in Rolduckerveld is het Sociaal Programma Rolduckerveld opgesteld waarover de commissie separaat geïnformeerd zal worden.

Een programma dat dus elementen bevat uit het regulier beleid Burger, onderdeel uitmaakt van de programmalijn ‘vitale wijken’ in het uitvoeringsprogramma Vie en wordt uitgevoerd in samenhang met de ‘fysieke’ gebiedsvisie Rolduckerveld. Schematisch ziet een en ander er als volgt uit:

56

VoorzieningenWijzer Doelgroep Gezinnen/mensen met een inkomen tot modaal niveau.

Algemene omschrijving De VoorzieningenWijzer is een aanpak die mensen met inkomens tot modaal niveau helpt bij het kiezen en aanvragen van beschikbare voorzieningen. Het gaat hierbij om voorzieningen die aanzienlijke financiële en andere voordelen opleveren en de risico’s van sociale exclusie, huurachterstanden, gedwongen huisuitzettingen, ondermijning, armoede en problematische schulden verminderen. Het effect van deze aanpak is een verhoging van de kwaliteit van leven en een belangrijke besparing op maatschappelijke kosten die voortvloeien uit armoede- en schuldenproblematiek. Bij een pilot in Midden Limburg heeft de inzet van de VoorzieningenWijzer gemiddeld een structureel voordeel van €450 tot €650 per huishouden per jaar opgeleverd. De VoorzieningenWijzer is een instrument dat vanuit de sociale aanpak kan helpen om de doelen uit het fysieke domein te realiseren (en vice versa). Bij herstructureringsprojecten komen consulenten Voorzieningenwijzer achter-de-voordeur bij huurders en kan de VoorzieningenWijzer gebiedsgericht ingezet worden om ervoor te zorgen dat de huurders binnen een herstructureringsproject geholpen worden met de aanvraag van voorzieningen. De Voorzieningenwijzer is voortgekomen uit de Regionale Prestatieafspraken (2019-2024) en is een officieel project van de Regio Deal voor de ontwikkelgebieden waaronder Rolduckerveld.

Door de koppeling met de Regio Deal, wordt de VoorzieningenWijzer op een soortgelijke wijze ook aangeboden aan bewoners van goedkope particuliere woningen. Daarnaast kan het instrument ook gebruikt worden door gemeenten en corporaties in hun dagelijkse werkzaamheden, bijvoorbeeld op het moment dat huurcontracten worden gesloten of bij reguliere contactmomenten van medewerkers van sociaal domein met de doelgroep. De VoorzieningenWijzer bestaat uit de volgende onderdelen: • Toeslagen; beoordeeld wordt of deelnemers gebruik maken van relevante toeslagen. Zo niet, dan worden de ontbrekende toeslagen direct aangevraagd. • Inkomstenbelasting; voor deelnemers die geen aangifte inkomstenbelasting doen, wordt onderzocht of aangifte kan leiden tot een teruggave. Voor hulp bij het doen van aangifte wordt doorverwezen (indien gewenst via een warme overdracht) naar de maatschappelijke partner die deze ondersteuning al biedt. Bijvoorbeeld welzijnswerk of een formulierenbrigade. • Gemeentelijke minimaregelingen; beoordeeld wordt of deelnemers in aanmerking komen voor één of meerdere gemeentelijke regelingen voor mensen met een laag inkomen. Voor hulp bij het aanvragen van deze regelingen worden deelnemers ook hierbij naar de maatschappelijke partner doorverwezen die deze ondersteuning al biedt. Bijvoorbeeld welzijnswerk of een formulierenbrigade.

De gemeente bepaalt zelf welke regelingen in de VoorzieningenWijzer worden opgenomen. • Energie; er wordt advies gegeven over de best passende energieleverancier. Hierbij wordt verder gekeken dan enkel de goedkoopste leverancier. Zo wordt bijvoorbeeld rekening gehouden met het betaalgedrag van de deelnemer. Er zijn namelijk leveranciers waarbij de bonus vervalt als een deelnemer één keer niet tijdig betaald, deze leveranciers worden dan uit het advies gefilterd. Als overstappen gunstig is, wordt de overstap naar een nieuwe leverancier geregeld. • Zorgverzekering; er wordt nog geen advies gegeven over de best passende zorgverzekering. Voor advies en eventuele overstap wordt doorverwezen naar de maatschappelijke partner die deze ondersteuning al biedt. Bijvoorbeeld welzijnswerk. 57

Beoogd resultaat Het doel van de voorzieningenWijzer is het op gang helpen van mensen die niet in staat zijn de bestaande voorzieningen op eigen kracht aan te boren. Daarbij zijn er concreet de volgende doelen gesteld: • Minimaal 1000 kwetsbare huishoudens binnen de ophanden zijnde ontwikkelgebieden in de Regio deal bereiken in 3 jaar tijd. • Structurele verbetering van het besteedbaar inkomen bij deze huishoudens van € 450,- tot € 650,- per jaar (over 10 jaar tijd een multiplier van 10). • Aanvullend overige (kwetsbare) huishoudens binnen Parkstad, buiten de gebiedsontwikkelingen. • Het terugdringen van betaalbaarheidsrisico’s. • Meer inzet van inkomensondersteunende maatregelen en toeslagen als huurtoeslagen en zorgtoeslagen en gemeentelijke regelingen. • Indirect reductie van het aantal kinderen dat opgroeit in armoede door een betere inzet van bestaande instrumenten zoals kindregelingen, kindpakketten en toeslagen.

Monitoring Monitoring vindt plaats in structurele afstemmingsoverleggen met de projectleider en uitvoerende consulenten waarbij de werkwijze wordt geëvalueerd en indien nodig bijgesteld. De leverancier van de VoorzieningenWijzer zorgt voor managementrapportages die ook halfjaarlijks besproken worden.

Betrokken partijen • • • •

Gemeente Kerkrade; Woningcorporatie Heem Wonen; Wonen Zuid en Wonen Limburg; Impuls.

Zorgweb organiseert de inrichting van het systeem, de opleidingen en de implementatie en doet dit in overleg met de contactpersonen van de gemeenten en van de corporaties.

Regie Het implementeren en uitvoeren van de VoorzieningenWijzer valt onder regie van de gemeente, waarbij Zorgweb ondersteunt.

Status

Oriëntatie

Voorbereiding

Implementatie

Uitvoering

Evaluatie

58

Community Building/ABCD-aanpak Doelgroep / programmalijn -

Alle actoren, zowel privaat als publiek, actief op gebied van gezondheid en vitaliteit Ontstijgt programmalijnen

Algemene omschrijving Community Building ontstijgt de programmalijnen en gaat over het actief beheren en verbinden van inwoners, de verschillende initiatieven maar ook organisaties die actief zijn op gebied van gezondheid en vitaliteit in Kerkrade, Parkstad en Zuid-Limburg. Naast het opzetten of ondersteunen van bewonersnetwerken gaat community Building ook over het effectief samenwerken tussen partners in wijken met als doel de afzonderlijke krachten te bundelen tot een hechte samenwerking waarbij het belang van de inwoner centraal staat maar gaat community building ook over samenwerking met bijvoorbeeld Public Services Lab en Brightlands Smart Services Campus. Community Building betekent het op de hoogte zijn van lopende initiatieven en events, en uitdagingen, kansen voor buurt/wijk, de regio en vice versa. Pas als de verschillende actoren goed van elkaar weten wat er speelt en welke projecten in voorbereiding of uitvoer zijn, kan men het meest optimaal gebruik maken van elkaar. Voor VIE houdt dit in dat er linken gelegd kunnen worden met de uitdagingen in Kerkrade en reeds succesvolle of sterke initiatieven die effectief en snel meerwaarde kunnen leveren hieromtrent.

Beoogd resultaat • • • •

Een hechte community/samenwerking op de diverse niveaus van wijk/gemeente/ Stadsregio/Zuid Limburg op het gebied van gezondheid en vitaliteit; Toegenomen kennis, expertise én netwerk van medewerkers van de gemeente Kerkrade en hun partners; Samenwerkingen sneller kunnen vormen om lokale problemen op te lossen; Goed overzicht en kennis van netwerk en initiatieven, vastgelegd in o.a. de Landkaart en contactbeheer.

Monitoring Monitoring vindt plaats aan de hand van de mate waarin partijen deelnemen aan activiteiten binnen de community.

Betrokken partijen •

Contacten met de community managers en medewerkers van collega organisaties/partners in Kerkrade, Stadsregio en Zuid Limburg;

•

Innovatiehub dan wel Kernteam Vie afhankelijk van samenwerkingsvorm

Regie

Status Community Building kan op vele manieren plaats vinden. Voor Rolduckerveld wordt vanaf januari gestart met een onderzoek onder burgers en stakeholders naar draagvlak van de zogenaamde ABCD aanpak. ABCD (‘Asset Based Community Development’) is een beproefde benadering om de betrokkenheid van inwoners bij hun leefomgeving te vergroten. In tegenstelling tot ‘traditionele’ aanpakken, richt ABCD zich niet op tekortkomingen en gebreken van een wijk of buurt, maar juist op de aanwezige kwaliteiten en capaciteiten (‘assets’). ABCD heeft als doel om van ‘binnenuit de wijk’ te 59

werken aan een economisch, cultureel en sociaal leefbare buurt, vooral door sociale relaties tot stand te brengen en onvermoede capaciteiten van bewoners, organisaties en instellingen te mobiliseren binnen de lokale gemeenschap.

Oriëntatie

Voorbereiding

Implementatie

Uitvoering

Evaluatie

60

Burgerparticipatie, Pilot Kerkrade Noord Doelgroep De gemeenschap in zijn algemeenheid waarbij denken vanuit de gemeenschap centraal staat.

Algemene omschrijving Er worden kansen gezien om de gemeenschap gezonder te maken door een beweging op te starten juist vanuit de gemeenschap. Daartoe wordt er momenteel een methodiek ontwikkeld, toegepast op Kerkrade-Noord, die verschillende haakjes (behoeften) in de gemeenschap ‘zoekt’ waaraan programma’s passend binnen Vie opgehangen kunnen worden. In deze methodiek worden de ambities van Vie dus afgestemd op de behoeften van de gemeenschap en ontstaat er draagvlak en eigenaarschap binnen deze gemeenschap. De ‘haakjes’ (behoeften) worden opgehaald door een raadpleging en verdiepingsgesprekken waarbij de volgende stappen worden doorlopen: 1. In beeld brengen wat de gemeenschap belangrijk vindt, wie de gemeenschap is en wat de gemeenschap verbindt. 2. Ontwerpen van gemeenschapsvisie. 3. Matchen gemeenschapsvisie en visie Vie. 4. Kapstok voor projecten. 5. Strategisch organiseren van projecten richting uitvoering (programmalijnen). 6. Stimuleren gemeenschap ter ondersteuning bij uitvoering projecten (Innovatiehub). Met de interne en externe raadpleging in Kerkrade Noord is een groot aantal mensen gesproken en geraadpleegd. Inmiddels zijn de kaders in beeld gebracht en worden stappen gezet om belanghebbende partijen verder met elkaar in verbinding te brengen.

Uit de meer dan 300 mensen die vrijwillig hebben meegedacht, hebben 70 mensen aangeven in vervolgtrajecten mee te willen helpen. Een concreet voorbeeld van wat de gemeenschap belangrijk vindt is de waarde die wordt toegeschreven aan de natuur en de wens van de gemeenschap om samen meer te bewegen. Hier kunnen vervolgens samen met de stakeholders uit de wijk en hun achterban programmalijnen op worden ontworpen die daarmee dus echt van de gemeenschap zijn en door hen worden gedragen.

Beoogd resultaat Het gedachtegoed van Vie implementeren in de gemeenschap vanuit: • Gemeenschapsdenken; • Snelle verbinding met de gemeenschap; • Initiatief vanuit de gemeenschap laten ontstaan (participatie van onderop); • Draagvlak, en eigenaarschap, bij de gemeenschap.

Betrokken partijen • • •

Toponderzoek; SSSHIFT Customer Experience; Gemeente Kerkrade.

Regie Toponderzoek en SSSHIFT Customer Experience

Status Vanuit de pilot heeft zich een groep betrokken bewoners geformeerd die voornemens zijn een (actieve) wijkactiviteit te organiseren.

Oriëntatie

Voorbereiding

Onderzoek

Opgeleverd

Evaluatie

61

Vitaal ouder worden

62

Eenzaamheid Eenzaamheid bestaat uit een aantal subprogramma’s. Verzoek om op deze pagina een algemene beschrijving van het hoofdprogramma Eenzaamheid te maken. Vervolgens op de volgende pagina’s de verdieping van de diverse programma te maken.

Doelgroep Van jong tot oud (13 jaar en ouder..).

Algemene omschrijving Het programma eenzaamheid beoogt te komen tot een duurzame en systematische manier om eenzaamheid aan te pakken. Het programma is in een constante ontwikkeling en bestaat uit een aantal deelprojecten die enerzijds doelgroep- en anderzijds buurt- of wijkgericht kunnen zijn. Dit sluit aan bij de wijkgerichte aanpak van ‘Vie-Leven in beweging’. Eenzaamheid kan alleen in gezamenlijkheid worden aangepakt. Dit maakt dat de aanpak van eenzaamheid niet alleen een zaak van de gemeente is. Voor de invulling van de deelprogramma’s wordt gebruik gemaakt van de kennis en deskundigheid van de kennisbank van het landelijk programma ‘Eén tegen eenzaamheid’ dat zich oorspronkelijk richtte op ouderen (de leeftijdsgroep van 75 jaar en ouder), maar nu ook steeds meer aandacht laat uitgaan naar andere leeftijdscategorieën. Omdat eenzaamheid een probleem is van alle leeftijden wordt daarnaast ingezet op bewezen interventies en wordt de kennis en deskundigheid van een kennisinstituut zoals Movisie betrokken (Movisie / Wat werkt bij de aanpak van eenzaamheid; februari 2020). Voor elk deelprogramma zal een programmabeschrijving met daarin monitoring en beoogde resultaten worden opgesteld.

Beoogd resultaat In 2016 gaf gemiddeld 42,9 % van de bevolking van 18 jaar en ouder in Nederland aan eenzaam te zijn In 2020 was dit gemiddelde gestegen naar 46,6%. Per gemeente varieert het percentage van 27 tot 58%. Eenzaamheid is vastgesteld met de eenzaamheidsschaal van De Jong-Gierveld. Voor Kerkrade was in 2016 het percentage 55,7 % en is dit in 2020 gedaald naar een percentage van 54,3 %. Voor de GGD regio Zuid Limburg geldt in 2020 49,8% en op Limburgs niveau een percentage van 47,8% (bron: Gezondheidsmonitor-Volwassenen-en-Ouderen-van-GGD-CBS—RIVM 2020). Het programma eenzaamheid kent geen start- en einddatum en kenmerkt zich door steeds veranderende sub programma’s. Desalniettemin streven we ernaar om de goede beweging die in de periode 2016-2020 is gemaakt, wellicht op basis van de al eerder ingezette interventies door te zetten en daarmee in 2030 aangehaakt te zijn op het dan geldend Zuid Limburgs niveau, ervan uitgaande dat het percentage dan op het niveau van 2020 (47,8%) of lager ligt. 4

Monitoring Het programma (en een deel van de sub programma’s) zullen worden gemonitord middels de Gezondheidsmonitor van de GGD die 4 jaarlijks wordt afgenomen onder jeugdigen van 13-16 jaar (in het tweede en vierde jaar van het voortgezet onderwijs) en onder volwassenen in de groep van 19 jaar en ouder (verschijnt in 2020;2024;- e.v.). Gezien het de wens is om binnen het VIE project zo veel

4

Voor Kerkrade betekent dit in absolute cijfers (bron: Etil, progneff 2019 update) 2020 ; totaal aantal inwoners 45.749 aantal inwoners 18 jaar en ouder: 38.895; aantal inwoners met eenzaamheid:21.120 (54,3%) 2030; geprognosticeerd aantal inwoners: 42.345 aantal inwoners 18 jaar en ouder: 36.544; aantal inwoners met eenzaamheid:< 17.468 (<47,8%) -

63

mogelijk tijdig bij te sturen, wordt er naast de GGD monitor tevens gebruik gemaakt van de cijfers van het twee jaarlijks Burgeronderzoek (verschijnt in 2019;2021, en verder).

Betrokken partijen Het programma is een gezamenlijk product van de Kerkraadse coalitie tegen eenzaamheid: ‘Kerkrade: samen tegen eenzaamheid’. De coalitie is gevormd in oktober 2020 en bestaat uit ruim dertig partijen. Deze zijn uiteenlopend van aard, zoals gemeente, zorgpartijen, welzijnswerk, woningstichtingen, bedrijfsleven, kunst en cultuur, huisartsen, Stichting de Positieve Stad en vertegenwoordiging van inwoners. Door het ministerie van VWS wordt vanuit het programma ‘Eén tegen eenzaamheid’ ondersteuning geboden bij het ontwikkelen van het Kerkraadse programma. Daarnaast is ook de GGD betrokken net als de omliggende gemeenten die deel uitmaken van de Zuid Limburgse coalitie.

Regie De gemeente voert de regie op het continu in ontwikkeling zijnde programma eenzaamheid.

Status De ontwikkeling van het programma eenzaamheid bevindt zich in de implementatiefase. Er is een kerngroep geformeerd vanuit de groep van 34 deelnemende partijen die door het jaar heen als afvaardiging van de gehele coalitie doorlopend acties uitzet. In januari 2021 heeft een digitale bijeenkomst plaatsgehad waarin de coalitiepartijen eerste stapjes hebben gezet om elkaar beter te leren kennen. De corona perikelen heeft dit vertraagd. Derhalve is hieraan nadere invulling gegeven tijdens de Week tegen Eenzaamheid 2021 (30 september-7 oktober) door middel van een speeddatebijeenkomst en wordt dit verder doorontwikkeld in een vervolgbijeenkomst. Door elkaar beter te kennen en daarmee weten te vinden worden ‘losse’ projecten van coalitiepartijen tot een samenhangend programma voor alle leeftijden gebracht. Oriëntatie

Voorbereiding

Implementatie

Uitvoering

Evaluatie

64

BoodschappenPlusBus Doelgroep 55+

Algemene omschrijving De BoodschappenPlusBus is een initiatief dat uit van oorsprong uit de koker van het Ouderenfonds komt maar ook met busjes van Kerkraadse partners uit de zorg- en welzijnswereld kan worden ingezet. Het is een aanvulling op de succesvolle boodschappenbus die reeds in Kerkrade actief is. Naast het praktische aspect van samen boodschappen doen, krijgt ook het sociaal aspect vorm omdat er ontmoeting plaats vindt, niet alleen voor de ouderen die boodschappen doen maar ook voor de vrijwilligers die de bus besturen en de ouderen ondersteunen tijdens het boodschappen doen. Naast het boodschappen doen ontwikkelt Impuls een ‘activiteiten programma’ om de bus ook in te zetten voor laagdrempelige sociale activiteiten, tegen lage kosten voor deelnemers.

Beoogd resultaat Ontmoeting stimuleren door samen boodschappen te doen en gezamenlijk sociale activiteiten te ondernemen. In 2019 maakten gemiddeld 20 personen structureel gebruik van de boodschappenbus. Het streven was om het aantal vaste deelnemers aan samen boodschappen doen te verdubbelen naar 40. Door de corona crisis is dit aantal stevig gezakt en is dus een bijstelling aan de orde. Het aantal vaste deelnemers is namelijk in 2021 gezakt naar ongeveer 10. Het streven is nu om per derde kwartaal van 2022 het aantal vaste deelnemers weer terug te brengen naar 20. Daarnaast is het streven om in het derde kwartaal van 2022 een groep van 25 ouderen te hebben gevormd die deelneemt aan sociale activiteiten met de boodschappenplusbus en dit per 2023 te verdubbelen naar 50 deelnemers. Voor de corona potentiële deelnemers worden mensen bedoeld die zich wel al hadden aangemeld, maar nog niet daadwerkelijk gebruik wilden maken van gezamenlijk boodschappen doen.

Monitoring Het aantal deelnemers en activiteiten wordt geregistreerd door Impuls. Deze gegevens worden half jaarlijks teruggekoppeld en besproken met de gemeente.

Betrokken partijen • •

Gemeente Kerkrade Impuls

Regie Impuls is verantwoordelijk voor het beheer en de uitvoering van alle activiteiten.

Status Door corona kan de bus nog niet worden ingezet zoals eigenlijk was bedoeld. De verwachting was dat vanaf de zomer van 2021 meer activiteiten met de bus zouden kunnen worden ingezet. Het programma lag klaar, maar helaas is opstart door de nieuwe coronamaatregelen nog steeds niet mogelijk gebleken. De bus wordt inmiddels weer ingezet als middel om samen boodschappen te doen (zij het in beperkte mate), maar de ‘plus’, zijnde het sociaal programma, staat nog in de wachtkamer.

65

Een communicatie campagne om beschikbaarheid en activiteiten van Boodschappenplusbus te promoten is hiertoe in ontwikkeling.

Oriëntatie

Voorbereiding

Implementatie

Uitvoering

Evaluatie

66

Gelukkig ouder worden in Kerkrade Doelgroep Divers – alle leeftijden; (jonge)mantelzorgers, inwoners met dementie en/of eenzaamheid.

Algemene omschrijving De groep thuiswonende ouderen neemt toe. Bij deze groep ouder wordende mensen is een veelvoorkomend ziektebeeld dementie. Voor de ziekte dementie is nog geen behandeling beschikbaar. Mensen met deze ziekte wonen steeds langer thuis en zijn mede afhankelijk van de zorg van hun naasten, de mantelzorgers. Deze zorg vraagt veel aandacht. Eén op de acht mantelzorgers die zorgt voor iemand met dementie voelt zich overbelast. Daardoor kunnen sociale contacten verwateren. Eenzaamheid komt twee keer zo vaak voor onder mantelzorgers van mensen met dementie als onder mensen uit de als onder mensen uit de algemene Nederlandse bevolking. Voor de dementerende zelf is het een uitdaging om steeds de brug te slaan naar het gewone dagelijkse leven. ‘Gelukkig ouder worden in Kerkrade’ is een programma in ontwikkeling van de gemeente Kerkrade Meander en Impuls waarin eenzaamheid, dementie & overbelasting van de mantelzorg worden aangepakt. Het programma wil een bijdrage leveren aan het welbevinden van de inwoners door een bijdrage te leveren aan het zo goed mogelijk een eigen leven leiden van de dementerenden door ondersteuning te bieden en zo lang mogelijk de eigen regie over het leven te voeren vanuit eigen kracht en verantwoordelijkheid en zo het gezondheidsgevoel te verbeteren.

Afgeleid resultaat is dat ook de mantelzorgers door deze aanpak ontlast worden waarmee ook hun welbevinden stijgt. Het denkraam van de Sociale Benadering Dementie helpt de behoeften, wensen en mogelijkheden van mensen met dementie en hun naasten beter te zien en begrijpen, en om in het verlengde daarvan de juiste ondersteuning te bieden. Bij dementie is het de kunst om de brug te slaan naar het gewone dagelijkse leven. Naast de brug naar het gewone leven leggen zijn er ook maatschappelijke baten aan deze benadering verbonden, namelijk het positief beïnvloeden van arbeidsmarktproblematiek en verlagen van druk op professionals.

Beoogd resultaat De operationele start is op 1 januari 2022. Over een periode van twee jaar is het streven hulp te bieden aan 80 personen passend binnen de doelgroepen dementie, overbelaste mantelzorger en eenzaamheid.

Monitoring De monitoring van deze nieuwe aanpak maakt nadrukkelijk onderdeel uit van het programma en wordt op dit moment uitgewerkt. Daarvoor is de hulp ingeschakeld van de VIE Innovatie-HuB en de Academische Werkplaats voor Ouderen Limburg.

Betrokken partijen • • •

Gemeente Kerkrade Meander Impuls

Regie •

Meander

67

Status Gelukkig ouder worden in Kerkrade zit in de implementatiefase; de Buurtschakels (nieuwe naam voor de 2 Welzijnscoaches) zijn gestart per 1 december met de verkenning van de buurt en zijn vanaf 1 januari 2022 operationeel in de buurt.

Oriëntatie

Voorbereiding

Implementatie

Uitvoering

Evaluatie

68

Hulp bij het huishouden Doelgroep Nadruk op 55+.

Algemene omschrijving In de periode 2017-2019 is in Kerkrade het project ‘eenzaamheid.. een serieus probleem’ uitgevoerd, met de focus op 65+. De nadruk lag hierbij op opzetten van het Meldpunt Eenzaamheid en het trainen van vrijwilligers en medewerkers hulp bij huishouden (HbH) van Meander in signaalherkenning, gesprekstechniek en toeleiding naar voorzieningen in de buurt/ wijk. Deze werkwijze is nu verankerd in de dienstverlening van Meander waarmee de medewerkers HbH ogen en oren in de wijk zijn voor eenzaamheid (en ook andere problematiek). Ook het Meldpunt Eenzaamheid is een vast ankerpunt in de dienstverlening van het welzijnswerk, net als het inzetten van vrijwilligers voor ondersteuning van mensen waar eenzaamheid speelt. Naast Meander zijn in Kerkrade nog drie aanbieders HbH aan de slag (Tzorg, Ambulante Thuiszorg en Buurtdiensten) die gezamenlijk ongeveer 150 inwoners voorzien van hulp bij het huishouden. Dit gebeurt momenteel met een dertigtal medewerkers in totaal. Ook deze medewerkers hebben een belangrijke brugfunctie in het signaleren en bespreken van eenzaamheid en op grond daarvan toe leiden naar voorzieningen in de buurt/wijk. Deze aanbieders blijken allen bewust van hun taak hierin en gaan meewerken aan deze taak. In het programma ‘eenzaamheid..

een serieus probleem’ is de training en intervisie verzorgd door welzijnsinstelling Impuls die dit ook voor de HBH medewerkers van de 3 genoemde aanbieders zal gaan invullen.

Beoogd resultaat In het tweede kwartaal van 2022 moeten alle (circa 30) HbH- medewerkers die werkzaam zijn bij Tzorg, Ambulante Thuiszorg en Buurtdiensten getraind zijn zodat zij in staat zijn hun taak als ogen en oren in de wijk te vervullen.

Monitoring Evaluatie gesprek in tweede kwartaal 2022 met de aanbieders en Impuls

Betrokken partijen • • • • •

Gemeente Kerkrade Ambulante Thuiszorg TZorg Buurtdiensten Impuls

Regie •

Impuls

Status Afronding van deze training was beoogd voor oktober 2021. Door corona zijn er capaciteitsproblemen ontstaan bij de aanbieders waardoor de trainingen verschoven zijn naar 2022.

Oriëntatie

Voorbereiding

Implementatie

Uitvoering

Evaluatie

69

Kaffieklatsj Doelgroep Buurt-, wijkbewoners (nadruk op 40+)

Algemene omschrijving Kaffieklatsj is een initiatief waarbij in bijeenkomsten met koffie/thee in de wijkpunten signalen / behoefte worden opgehaald die in de buurten/wijken spelen en waarbij financiële middelen ter beschikking worden gesteld voor kleinschalige activiteiten. Deze middelen zijn bedoeld voor buurtkamers/huiskamerprojecten waarmee deze gedurende het jaar attenties kunnen aanschaffen voor bijzondere gebeurtenissen in het wooncomplex ( een bloemetje bij ziekte, een kaartje bij verjaardag of jubileum enzovoorts).

Beoogd resultaat Minimaal 1 bijeenkomst in elke wijk vóór maart 2022. Een bijeenkomst is geslaagd bij een opkomst van minimaal 20 personen per bijeenkomst en tevens als hieruit een buurtinitiatief ontstaat voor de organisatie van een kleinschalige activiteit in de buurt of in een wooncomplex.

Monitoring Er vindt registratie plaats van het aantal deelnemers en het al dan niet ontstaan van buurtinitiatieven. Daarnaast worden de signalen vanuit de gemeenschap geregistreerd en verder in de organisatie geleid waarna er ook een follow-up plaatsvindt. In het tweede kwartaal van 2022 wordt in bijeenkomsten het net opgehaald of de financiële bijdrage het effect gesorteerd heeft waarvoor het bedoeld was. Daarna zal bekeken worden of dit initiatief nog breder uitgerold kan worden.

Betrokken partijen • • • • • •

Gemeente Kerkrade Seniorenraad Adviesraad Maatschappelijke Ondersteuning Impuls Woningstichtingen MeanderWonen

Regie Gemeente Kerkrade

Status Er hebben 4 Kaffieklatsjbijeenkomsten plaatsgehad in oktober 2021 verdeeld over de drie wijken. Bedoeling is om nog een 5e bijeenkomst op een nader te bepalen tijdstip te organiseren in het centrum mits corona dit toelaat. Daarnaast is een bijeenkomst georganiseerd voor Kerkraadse buurtkamers/huiskamerprojecten waarin de mogelijkheid van een jaarlijkse financiële bijdrage voor speciale aangelegenheden in en om de ontmoetingsplekken uit de doeken is gedaan. Dit concept wordt nu verder uitgewerkt. Oriëntatie

Voorbereiding

Implementatie

Uitvoering

Evaluatie

70

Online training ‘meer contact’ Doelgroep De training is bedoeld voor Kerkradenaren van 18 jaar en ouder die hun sociaal leven willen opfleuren en die daar zelf hun best voor willen doen. Nodig is dat de deelnemer meer mensen wil leren kennen, geïnteresseerd is in persoonlijke ontwikkeling en een computer, laptop of telefoon heeft waarop email kan worden ontvangen.

Algemene omschrijving Meer Contact is bedoeld als een aanvulling op en een versterking van het bestaande aanbod van de welzijnsorganisaties. ‘Meer contact’ is een online training met de bedoeling dat iemand zich makkelijker gaat voelen in nieuwe sociale situaties en meer contact krijgt. Dit vanuit de insteek dat iemand dan zélf in actie moet komen. Het is uiteindelijk alleen de persoon zelf die de situatie kan veranderen. Bij de online training wordt deze persoon begeleid door de lokale welzijnsorganisatie. De training is dan ook uitsluitend verkrijgbaar via welzijnsorganisaties. Insteek is dat de deelnemer gedurende twee maanden elke dag een e-mail ontvangt. De training is door de vele voorbeelden praktijkgericht en leuk om te doen. De deelnemer begint thuis in de eigen veilige omgeving en gaat vervolgens steeds vaker buiten de deur praktijkopdrachten doen. Veel van die opdrachten zijn gericht op het leggen van contact in de eigen buurt, denk aan het praatje met de buren of met mensen in de straat. De mails en opdrachten kosten nooit meer dan tien minuten per dag en zijn luchtig van opzet. Door de persoonlijke insteek blijven deelnemers gemotiveerd. De deelnemer leert wat hij zélf kan doen om meer en leukere contacten te krijgen. Insteek is dat deelname gratis is.

De werkwijze is aangemeld voor de Database voor effectieve interventies van Movisie en is als tweede geëindigd bij de Zorg en Welzijn Award 2021.

Beoogd resultaat De interventie is gestart in oktober 2021 (Week tegen Eenzaamheid 2021) . Beoogd wordt dat in 1,5 jaar 50 personen de online-training (begeleid) hebben gevolgd.

Monitoring Het aantal deelnemers wordt geregistreerd. Ieder kwartaal vindt een terugkoppeling plaats van het aantal deelnemers. Aan het einde van de training (na 60 dagen) vindt er een evaluatiegesprek plaats met de individuele deelnemer. Aan de hand daarvan kan samen met de deelnemer worden bepaald of een instroom kan plaatsvinden naar het reguliere welzijnsaanbod dan wel dat er nog specifieke ondersteuning nodig is. Aan de hand van de ervaringen en resultaten hiervan de Kerkraadse succesfactor bepaald en in onderling overleg besloten over de voortzetting van dit project. Er vindt vanaf het vierde kwartaal 2021 structureel overleg plaats tussen de gemeente en Impuls.

Betrokken partijen • •

Gemeente Kerkrade Impuls

Regie •

Impuls

71

Status De interventie is gestart in oktober 2021 (Week tegen Eenzaamheid 2021). Er is een doorlopende communicatiecampagne.

Oriëntatie

Voorbereiding

Implementatie

Uitvoering

Evaluatie

72

Aanpak eenzaamheid Jongeren Doelgroep 13-24 jaar

Algemene omschrijving In samenspraak met de Jongeren adviesraad Kerkrade (JARK) zullen de behoeften en voorstellen m.b.t. de aanpak van eenzaamheid opgehaald worden bij jongeren. De eerste gedachten gaan daarbij uit naar het stimuleren van sociale en coping vaardigheden waarbij school en jeugd- en jongerenwerk zullen worden betrokken.

Beoogd resultaat In eerste instantie het opstellen van een eenzaamheidsaanpak sámen met de jongeren die daarmee aansluit bij hun behoeften en belevingswereld. Beoogd is dit plan in het derde kwartaal van 2022 af te ronden en van hieruit inzicht te krijgen in de te ondernemen acties.

Monitoring Nog niet van toepassing

Betrokken partijen • •

Gemeente Kerkrade Jongeren Adviesraad Kerkrade (JARK)

Regie •

Gemeente Kerkrade

Status Corona heeft ertoe geleid dat de installatie van JARK een aantal malen is uitgesteld en ook vervolgbijeenkomsten aanvankelijk slechts digitaal konden plaats vinden. In de tussentijd is er een presentatie verzorgd aan de gehele JARK en is vervolgens met een werkgroepje uit de JARK een vervolgafspraak geweest waarin samen 3 vragen zijn bepaald die nu worden uitgewerkt door dit werkgroepje.

Oriëntatie

Voorbereiding

Implementatie

Uitvoering

Evaluatie

73

Kerkrade Samen tegen Eenzaamheid Doelgroep Alle leeftijden

Algemene omschrijving De aanpak van eenzaamheid vraagt om een bundeling van krachten. In oktober 2020 is de Kerkraadse coalitie Samen tegen Eenzaamheid tussen 32 partijen gesloten. In de tussentijd is de coalitie gegroeid tot 34 partijen. Deze partijen denken en helpen mee in de aanpak van eenzaamheid. Dit doen ze door steeds de verbinding te zoeken met andere leden van de coalitie op het gebied van kennisdeling, afstemming en doorverwijzing, maar zetten ze zich ook in om eenzaamheid steeds op de agenda te houden en het aanbod daarop af te stemmen. Deze coalitie wil haar activiteiten breder uitzetten. Het doel van dit samenwerkingsverband is om gezamenlijk een bijdrage te leveren aan het bespreekbaar maken, voorkómen en verminderen van eenzaamheid in Kerkrade. Hiertoe wordt een gezamenlijk actieplan opgesteld. En wordt gewerkt aan het breder uitzetten van de activiteiten van de coalitie.

Beoogd resultaat Het is de bedoeling minimaal 3 keer per jaar gezamenlijke activiteiten uit te zetten vanuit de coalitie. Daarbij ligt de focus op speciale momenten in het jaar zoals feestdagen, zomerperiode en de landelijke Week tegen Eenzaamheid. In 2022 vindt de Week tegen Eenzaamheid plaats van 29 september tot en met 6 oktober. Daarbij sluiten we aan op de actiemomenten van Eén tegen Eenzaamheid, het nationale programma.

Monitoring Monitoring vindt plaats door het registreren van de activiteiten die plaatsvinden gedurende het gehele jaar. Daarnaast worden de afspraken die binnen de kerngroep en de brede coalitie worden gemaakt vastgelegd in een verslag.

Betrokken partijen • •

Gemeente Kerkrade Coalitiepartijen

Regie •

Gemeente Kerkrade

Status Er is een kerngroep geformeerd vanuit de groep van 34 deelnemende partijen die door het jaar heen als afvaardiging van de gehele coalitie doorlopend acties uitzet. In januari 2021 heeft een digitale bijeenkomst plaatsgehad waarin de coalitiepartijen eerste stapjes hebben gezet om elkaar beter te leren kennen. De corona perikelen heeft dit vertraagd. Derhalve is hieraan nadere invulling gegeven tijdens de Week tegen Eenzaamheid 2021 (30 september-7 oktober) door middel van een speeddatebijeenkomst en wordt dit verder doorontwikkeld in een vervolgbijeenkomst. Door elkaar beter te kennen en daarmee weten te vinden worden ‘losse’ projecten van coalitiepartijen tot een samenhangend programma voor alle leeftijden gebracht.

Oriëntatie

Voorbereiding

Implementatie

Uitvoering

Evaluatie

74

Ontmoetingsbus Leger des Heils Doelgroep Alle leeftijden

Algemene omschrijving Eenzaamheid is een probleem van alle leeftijden en kan veel gevolgen hebben. Om de aanpak eenzaamheid op alle leeftijden te kunnen richten is het streven een breed palet aan interventies in te zetten die aansluiten op leeftijd, achtergrond en interesse van potentiële deelnemers. Het Leger des Heils (LDH) heeft goede ervaringen met de zogenaamde ontmoetingsbus. Vanuit het programma ‘Geloven in de buurt’ dat is gestart in 2020, werkt het LDH aan het versterken van de aanwezigheid in wijken en buurten en probeert daarmee bij te dragen aan een samenleving waarin aandacht voor elkaar is. Met de bus trekt men buurten/wijken in om mensen min of meer naar buiten te halen en met elkaar in contact te brengen. Het grootste bereik ligt in eerste instantie bij mensen in de leeftijdsgroep van 50-70 jaar. Daarnaast leent de bus zich voor activiteiten met jongeren en kan het daarmee een echte generatiebus zijn. Het vergroten van het bereik van mensen die eenzaam zijn en moeite hebben dit kenbaar te maken en/of hulp te zoeken. Vanuit de gedachte als generatiebus aan de slag te zijn, wordt beoogd om de afstand van de eigen voordeur naar (bestaande) buurtsteunpunten zo kort mogelijk te maken.

Het Leger des Heils zal naast verbindingen tussen mensen met de bus ook verbindingen kunnen leggen met activiteiten van het welzijnswerk en Kerkraadse verenigingen zodat elkaars bereik vergroot kan worden en zal ook voorportaal zijn van bestaande buurtsteunpunten.

Beoogd resultaat Het streven is dat de bus in het tweede kwartaal van 2022 de weg op kan om de Kerkraadse buurten te bezoeken.

Monitoring De wijze van monitoren moet nog afgestemd worden met Leger des Heils. Insteek is om in eerste instantie aan het LDH te verzoeken om te registeren hoeveel mensen in elke buurt tijdens elke ‘stop’ worden gesproken.

Betrokken partijen • • •

Leger des Heils Gemeente Kerkrade Impuls

Regie Leger des Heils

Status De bus is aangeschaft door het Leger des Heils en wordt momenteel verbouwd en klaargemaakt om de weg op te kunnen gaan. In de aanloop daar naartoe vindt er afstemming plaats tussen Leger des Heils, gemeente en Impuls gezamenlijk om tot een passende route en planning te komen. De activiteiten van het Leger des Heils moeten goed afgestemd worden op de voorzieningen die reeds in de buurten aanwezig zijn. Daarbij is ook belangrijk dat partijen van elkaars bestaan en handelen voldoende op de hoogte zijn. 75

Er zal ook nadrukkelijk aandacht zijn voor een passende communicatiecampagne zodat dit initiatief bij zowel inwoners als ook professionals onder de aandacht wordt gebracht. De look van de bus, zowel van binnen als van buiten, is van groot belang. Daarvoor wordt Mijn Marketing ingeschakeld.

Oriëntatie

Voorbereiding

Implementatie

Uitvoering

Evaluatie

76

Welzijn op recept Doelgroep Welzijn op recept richt zich op volwassenen en ouderen met psychosociale problemen die de huisartspraktijk/gezondheidscentrum bezoeken. De meest voorkomende psychosociale problemen kunnen ingedeeld worden naar de volgende categorieën: 1. Psychische klachten: somber voelen, angstig gevoel/veel piekeren, stress/overspannen, slaapproblemen, overige psychische klachten; 2. Vastlopen in het leven, problemen op het werk, relatieproblemen, meemaken van een ingrijpende gebeurtenis; 3. Problemen met chronische lichamelijke ziekte; 4. Chronische psychische klachten (al behandeld en nu stabiel); 5. Probleem met ziekte van ouders/familie, partner, kind (mantelzorgen); 6. Eenzaamheid, dreiging sociaal isolement, beperkt netwerk; 7. Ongezonde leefstijl (roken, te weinig bewegen, overgewicht); 8. Geen binding hebben met de eigen wijk, c.q. niet veilig voelen.

Algemene omschrijving De bewezen interventie ‘Welzijn op Recept’ is een programma dat mensen ondersteunt die klachten hebben waar op dat moment geen medische of psychologische interventie voor nodig is. Het gaat om vage klachten van o.a. somberheid, moeheid of eenzaamheid. De huisarts of een andere zorgverlener verwijst personen met dergelijke klachten naar een ‘welzijnscoach’ die op zoek gaat naar een ‘welzijnsarrangement’. Een welzijnsarrangement is een combinatie van verschillende voorliggende voorzieningen/ activiteiten. Er zijn verschillende soorten activiteiten die in de omgeving beschikbaar zijn. Denk hierbij aan koken, tuinieren, zingen, sporten of dansen. De welzijnscoach bespreekt met de deelnemers welke activiteiten zij graag willen gaan doen waarbij beoogd wordt inwoners uit hun sociaal isolement te halen en het welbevinden te vergroten.

Beoogd resultaat Welzijn op Recept kan een bijdrage leveren aan de volgende onderdelen: • Verbeteren van de kwaliteit van leven en welbevinden van de inwoners met psychosociale problemen. • Verbinding tussen huisartsenpraktijken en welzijnswerk verbeteren (korte lijnen). • Verlaging van het zorggebruik. Resultaat • Verwijzingen naar Welzijn op Recept i.p.v. het leveren van maatwerkvoorzieningen. • Tenminste 100 cliënten krijgen een verwijzing naar een voor hen geschikte welzijnsinterventie. • Bij 60 cliënten wordt er een voor- en nameting gedaan om het welbevinden en zorggebruik te meten.

Monitoring Welbevinden Vragenlijst over welbevinden bij het begin van het traject invullen (T0) en aan het einde van het traject (T1). De resultaten worden met elkaar vergeleken. Vanwege het ontbreken van een goed gevalideerde vragenlijst is er geen 0- en 1-meting uitgevoerd. Aantal verwijzingen 77

Bijhouden hoeveel welzijnsrecepten zijn uitgeschreven Huisartsenbezoeken, verlaging zorggebruik: Dit kan gemeten worden door het aantal contacten met de huisartspraktijk te vergelijken met een jaar daarvoor.

Betrokken partijen Aan de pilot werken de volgende partijen mee: • Gemeente Kerkrade (domein Burger); • Welzijnsorganisatie Impuls; • Gezondheidscentrum Terwinselen; • Medisch Centrum Kerkrade West; • Medisch Centrum Kruisstraat; • Landelijk Kennisnetwerk Welzijn op Recept. Bij een regiobijeenkomst Welzijn op Recept in januari 2020 waren verder de volgende partijen vertegenwoordigd: Adviesraad MO, Seniorenraad, GGD Zuid- Limburg, Provincie Limburg (vanuit het programma Positieve Gezondheid) en de Huisartsen Oostelijk Zuid-Limburg (HOZL).

Regie De gemeente voert middels een interne projectleider de regie. De uitvoering ligt bij het Welzijnswerk en de huisartsenpraktijken.

Status De pilot is in november 2020 gestart voor de duur van een jaar en is uitgerold over de wijken West en Oost. Door middel van een subsidie van ZonMw is een implementatiecoach aangesteld voor de duur van een halfjaar om te ondersteunen bij de samenwerking tussen welzijnswerk, huisartsenpraktijken en de gemeente en daarnaast te helpen bij het evalueren. Als gevolg van de coronamaatregelen waren en minder welzijnsactiviteiten en daardoor ook minder verwijzingen mogelijk naar Welzijn op Recept. Vanaf juni zijn de activiteiten (en verwijzingen) weer hervat. De voorbereiding op de evaluatie is reeds gestart. Bij een positieve evaluatie volgt een uitrol naar andere huisartsenpraktijken. De pilotfase van Welzijn op Recept is inmiddels afgerond. Het Landelijk Kennisnetwerk heeft een evaluatie opgeleverd. Hieronder een korte samenvatting met de belangrijkste resultaten.

Samenvatting evaluatie Het Welzijn op Recept project in Kerkrade is goed van start gegaan. Ondanks de corona periode zijn er toch meer dan 30 welzijnsrecepten (totaal 37) uitgeschreven. Hoewel dit een lager aantal was dan de projectgroep als ambitie had opgenomen in het projectplan, is dit voor een startend Welzijn op Recept project toch een mooi aantal welzijnsrecepten. Het lagere aantal had te maken met dat deelnemers, als gevolg van de COVID-19 maatregelen, niet meer naar activiteiten doorverwezen konden worden. Ondanks dat Welzijn op Recept op deelnemers-niveau leek vast te lopen is de samenwerking rondom Welzijn op Recept wel in deze periode verder vormgegeven en bleef men (online) bij elkaar komen in de intervisiebijeenkomsten. Geïnterviewden geven aan dat men elkaar door deze lerende manier van werken beter heeft leren kennen, inzicht heeft gekregen in elkaars werkwijze, de doelgroep en het proces van Welzijn op Recept. Verder was het draagvlak voor Welzijn op Recept breed gedragen in zowel zorg, welzijn, als gemeente. Bij het weer opengaan van de activiteiten kon hierdoor snel een doorstart worden gemaakt.

78

Door voldoende tijd te nemen voorafgaand aan het traject is er voldoende draagvlak gecreëerd, is er een gezamenlijke visie ontwikkeld en zijn processtappen afgesproken. De rol van de projectleider vanuit de gemeente, met ondersteuning vanuit het Landelijk kennisnetwerk Welzijn op Recept, was hierin cruciaal. Binnen de eerstelijnszorg werd gedurende het traject steeds duidelijker wat de doelgroep van Welzijn op Recept is en dat het hier gaat om vroegsignalering. In het begin werd regelmatig nog zwaardere psychische problematiek doorgestuurd. Na de eerste verwijzingen vanuit zorg, stopte dit in de coronaperiode en kwam hierna weer op gang. Het vertrouwen en geloof bij zorgverleners in Welzijn op Recept is aanwezig en zal in de toekomst weer zorgen voor een gestage stroom aan verwijzingen. Dit vertrouwen zal in de toekomst ondersteunt moeten worden door data en (succes)verhalen. De welzijnscoaches hebben een team gevormd van drie professionals die samen naar de verwijzingen kijken. Voor hen betekent Welzijn op Recept het samenbrengen van taken en disciplines en de profilering hiervan richting zorg. De gesprekken door de welzijnscoach worden als prettig ervaren door de deelnemers en leiden tot meer inzicht in het probleem en een keuze voor een activiteit. Op dit moment is er nog geen inzicht in de opbrengst van deelname na 3 maanden.

Deelnemers geven aan dat Welzijn op Recept waardevol voor hen is geweest, zowel de gesprekken met de welzijnscoach als dat men aangeeft hierdoor minder te roken, meer te bewegen en weer in contact gekomen te zijn met anderen. Samen iets leuks doen met anderen zorgt voor afleiding van zorgen en iets doen voor anderen geeft zingeving en betekenis. Het sluiten van activiteiten ten tijde van corona heeft ervoor gezorgd dat verwijzingen nog nauwelijks plaatsvonden. Wie verantwoordelijk was voor het eventueel openen van activiteiten of organiseren van ander aanbod bleef voor partners onduidelijk. Kerkrade staat hierbij niet alleen en dit past ook helemaal bij het landelijk beeld waarbij in veel gemeenten er onduidelijkheid was over welke rol en verantwoordelijkheid de gemeente en het welzijnswerk had bij het ontwikkelen van (nieuw) corona proof aanbod. Het lerend werken met elkaar heeft gezorgd voor duidelijk processtappen en het leren kennen van elkaar. De samenwerking is goed op gang gekomen. Naast het intervisieoverleg is een POHwelzijnscoach overleg gestart. Deze twee overleggen zullen beter op elkaar afgestemd moeten worden. Financiering van welzijn en activiteiten is nog onduidelijk. De vraag is of Welzijn op Recept moet verdiepen of verbreden. De evaluatie en het vervolg is besproken met de projectgroepleden. Alle deelnemende partijen willen de aanpak graag continueren.

Momenteel worden de mogelijkheden rondom het structureel borgen van Welzijn op Recept binnen de welzijnsorganisatie verder verkend. Dit betekent dat Welzijn op Recept geen afzonderlijk Vie-programma meer is.

Oriëntatie

Voorbereiding

Implementatie

Uitvoering

Evaluatie

79

Arbeidsfit maken: Vitaal Kerkrade! Doelgroep Cliënten die in de doelgroepen tijdelijk arbeidsongeschikt, duurzaam arbeidsongeschikt en maatschappelijke participatie zijn ingedeeld volgens de diagnose CompetenSys. Cliënten met een grote afstand tot de arbeidsmarkt: Onderste 3 treden van de participatieladder. Totaal 150 deelnemers, met focus op deelnemers uit Rolduckerveld. De deelnemers zullen met name geworven worden vanuit het heronderzoek dat momenteel uitgevoerd wordt door het team Bestandsbeheer.

Algemene omschrijving Vitaal Kerkrade! is gericht op het (arbeids)fit maken van de doelgroep in de participatiewet. Het programma voorziet in een gericht aantal activiteiten om inwoners ‘in beweging’ te krijgen. Dit varieert van het uitvoeren van bewegings- en sportactiviteiten, het stimuleren van sociale contacten, (praktijk)lessen over gezonde voeding maar ook indien nodig inzet van en samenwerking met professionals op het gebied van persoonlijke omstandigheden. De activiteiten worden in hoofdzaak vormgegeven door studenten van Fontys Hogeschool, waarbij zij zowel intern alsook vanuit de onderwijsinstellingen ondersteund en begeleid worden. De activiteiten vinden plaats in en vanuit het Flexiforum, maar kunnen ook gebiedsgericht/-gebonden worden georganiseerd vanuit de Wijkcentra/voorzieningen.

Beoogd resultaat Het project Vitaal Kerkrade! heeft als hoofddoel het vergroten van het aantal mensen dat participeert conform de Participatiewet (maar ook: de Wet maatschappelijke ondersteuning). Participatie is hierbij ruim neergezet en betekent in dit geval de deelname aan activiteiten die bijdragen aan de maatschappij als geheel. Aan dit doel zijn de volgende activiteiten te verbinden: 1. Het organiseren van meer geschikte participatieplekken voor de doelgroep, die passen bij hun ontwikkeling, hun eigen mogelijkheden en hun eigen woonomgeving. 2. Het bereiken van een betere doorstroom van participatie, via re-integratie naar de reguliere arbeidsmarkt. 3. Het realiseren van preventie voor problemen op meerdere gebieden binnen het sociaal domein die een relatie hebben met participatie. 4. Het verbeteren van de afstemming tussen welzijns- en zorgorganisaties en de eigen inspanningen van de gemeente op het terrein van participatie en daarmee een gerichtere benadering van de doelgroep. 5. Het creëren van nieuwe verbindingen tussen bewoners, instellingen en gemeente met als doel de eerdere doelen naar de toekomst toe te borgen binnen bestaande budgetten en er meer gebruik wordt gemaakt van de eigen kracht van bewoners en de samenleving. Hierbij zal dus een nadrukkelijke verbinding met de aanpak ‘Samen Leven’ dienen te worden gerealiseerd.

Concreet wordt beoogd om de komende jaren doelgroepen met een grote tot zeer grote afstand tot de arbeidsmarkt (die dus niet ‘arbeidsfit’ zijn), met behulp en inzet van het programma weer ‘fit’ te maken (d.w.z. weer deel te nemen aan / te participeren in activiteiten en waar mogelijk ook weer aan het werk te krijgen). Dit zal dienen plaats te vinden met deels groepsgerichte en deels individueel gerichte activiteiten. Dit zijn niet enkel (bewegings)activiteiten, maar ook activiteiten bijvoorbeeld i.h.k.v. een gezonde

80

levensstijl, deelname aan kookworkshops e.d. Vanuit het programma ‘Vitaal Kerkrade!’ kunnen deelnemers doorstromen naar vrijwilligerstrajecten en/of trajecten gericht op uitstroom naar werk. Op dit moment kent de gemeente Kerkrade een grote groep cliënten met een grote tot zeer grote afstand (cat. 4 t/m 6). Het programma is ook specifiek hierop gericht.

Bemiddelbaarheid 295; 18%

135; 8% 95; 6% 23; 1% 37; 2% 135; 8%

1. Direct naar werk 2. Regulier werk m.b.v. subsidies of Jobcoach 2. Regulier werk met ondersteuning 3. Leren en Werken 3. Voorschakeltraject naar werk

437; 26%

4. Maatschappelijke participatie 5. Tijdelijk arbeidsongeschikt 517; 31%

6. Duurzaam arbeidsongeschikt

Doel is om van deze groep (met name inwoners met een indicatie tijdelijk/duurzaam arbeidsongeschikt) de komende 2 jaar in ieder geval 150 personen – via het programma Vitaal Kerkrade! – letterlijk in ‘beweging te brengen’ en stappen te laten zetten richting meer Participatie ( en mogelijk naar werk). Deze ontwikkeling van cliënten zal niet alleen plaatsvinden door en vanuit het programma zelf. Vitaal Kerkrade! maakt deel uit van een keten van (reguliere) maatregelen gericht op het ontwikkelen van cliënten Participatiewet. Met Vitaal Kerkrade! wordt wel specifiek ingezoomd op de doelgroep waarvoor vanuit het bestaande beleid ‘Kansrijk voor Kansarm’ nog geen gerichte aanpak bestaat op ontwikkeling en participatie. Uit onderstaand overzicht blijkt dat ook in deze doelgroep cliënten ontwikkelperspectief hebben en – mits intensief begeleid – mogelijkheden op uitstroom naar werk te ontwikkelen.

Uitstroom naar werk 2018 - 2019

Met het programma wordt beoogd dit aandeel substantieel te verhogen. Hierbij geldt wel dat de plaatsingsmogelijkheden – gelet op de actuele mondiale situatie – veel uitdagingen kennen.

81

Programma Vitaal Kerkrade! focust zich op 4 hoofdonderdelen: Vitaliteit, bewegen, voeding en participatie. Elk hoofdonderdeel heeft diverse subdoelen welke in het projectplan worden benoemd en omschreven. Door de intensieve begeleiding wordt er tevens zicht verkregen op de mogelijke belemmeringen en problematieken van de cliënt en wordt er ondersteuning geboden bij het aanpakken van deze obstakels. Denk hierbij bijvoorbeeld aan het inschakelen van de juiste hulpverlening, indien mogelijk het (door-)ontwikkelen van werknemersvaardigheden, laagdrempelige participatie en het leggen van de link met andere projecten binnen Vie- Leven in Beweging (bijvoorbeeld Welzijn op recept). Verder wordt nadrukkelijk de verbinding gelegd tussen Vitaal Kerkrade! en Inburgering, zodat in de toekomst ook inburgeraars (delen van) het programma kunnen volgen, al dan niet aangepast aan de behoeftes en omstandigheden van deze doelgroep. Het is een intensief programma van 12 weken x 2 bijeenkomsten met 15 deelnemers per groep. Het programma is een combinatie tussen groepsbijeenkomsten en individuele gesprekken. De begeleiding en organisatie gebeurt door een leefstijlcoach, re-integratieconsulent, combinatiefunctionaris en studenten van Fontys Sporthogeschool.

Monitoring Alle cliënten Participatiewet zijn ‘in beeld’ gebracht met het programma Competensys. Hierbij is tevens voor elke cliënt de arbeidsfitheid/ participatieladder bepaald. Gedurende de deelname aan het programma vindt regelmatige herbeoordeling hiervan plaats. Er is een monitor ontwikkeld die in de eerste pilot groep getest zal worden. Deze monitor meet 2 elementen: enerzijds de verbetering binnen de 4 componenten van het programma, anderzijds het vervolgtraject. Daarnaast wordt aangesloten bij de algemene monitoring die momenteel vanuit Vie in ontwikkeling is.

Betrokken partijen • • •

Gemeente: Re-integratieconsulenten en combinatiefunctionarissen; Vistacollege: studenten/stagiaires met hun begeleiders; Fontys Hogelscholen: studenten/stagiaires met hun begeleiders.

Regie Het programma Vitaal Kerkrade! wordt uitgevoerd door en vanuit het gemeentelijke Reintegratieteam in samenwerking met de beleidsmedewerker Flexiforum, een combinatie functionaris en (stagiaires en begeleiders van) Fontys Hogescholen. De gemeente voert regie op het programma.

Status In eerste instantie was de start uitvoering programma voorzien in het 1e kwartaal 2021, maar door de maatregelen verband houdende met Covid-19 is deze start uitgesteld naar september 2021 Deelnemers worden met name geworven binnen het Heronderzoek dat in januari j.l. is gestart. Inmiddels zijn hieruit al een aantal deelnemers naar voren gekomen, waarmee intake gesprekken gevoerd zijn. Dit heeft erin geresulteerd dat de eerste groep van 15 deelnemers al compleet is. Deze groep heeft op 20 juli een kick-off dag, met een laagdrempelige activiteit en een gezonde lunch gehad. Het programma is gestart op 6 september. Momenteel worden een aantal nieuwe initiatieven onderzocht om het programma verder te verrijken of uit te breiden. Zo lopen er gesprekken met Medisana, wordt bekeken of samengewerkt kan worden met Guido Dieteren en wordt onderzocht of er een kookstudio gemaakt kan worden in het Flexiforum.

Oriëntatie

Voorbereiding

Implementatie

Uitvoering

Evaluatie

82

Inburgering Doelgroep Statushouders die een inburgeringstraject volgen en een uitkering Participatiewet ontvangen. De grootte van de doelgroep is afhankelijk van de taakstelling vanuit het Rijk en de gezinssamenstelling van de statushouders die we vanuit het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA) krijgen.

Algemene omschrijving Vanaf de koppeling van mensen vanuit het COA aan onze gemeente worden statushouders actief begeleid op verschillende leefgebieden gedurende het inburgeringstraject. Voor het onderdeel Vie binnen het totaalpakket inburgering, richten we ons op algehele vitaliteit, beweging, voeding en gezondheidsvaardigheden en financiën, waarbij wordt toegewerkt naar participatie, het liefst in de vorm van betaalde arbeid. Hiervoor haken we deels aan op het programma ‘Vitaal Kerkrade!’ voor de activiteiten betreffende beweging en voeding en passen dit aan op inburgeraars met inachtneming van culturele en religieuze verschillen. In aansluiting op beweging krijgen inburgeraars fietsles. Dit past binnen de cultuur van Nederland, bevorderd de mobiliteit en is ook nog eens gezond. Tevens wordt aandacht besteedt aan mentale gezondheid en wordt men begeleid in het maken van een financieel gezonde start. Dit alles wordt uitgevoerd in cohesie met het taalonderwijs dat de statushouders vanuit het inburgeringstraject dienen te volgen. De activiteiten vinden plaats in en vanuit het Flexiforum, maar kunnen ook worden georganiseerd vanuit de Wijkcentra/-voorzieningen. Na de evaluatie van de 1e reguliere groep van ‘Vitaal Kerkrade!’, zal van start gegaan worden met het programma voor inburgeraars.

Beoogd resultaat Het hoofddoel is het zo snel en volwaardig mogelijk inburgeren en integreren van statushouders in onze samenleving, het liefst via betaald werk. Dit binnen de wettelijke inburgeringsperiode van 3 jaar. Waar de instroom in de Participatiewet naar verwachting steeds meer mensen met een grote afstand tot de arbeidsmarkt en steeds complexere problematiek zal bevatten, biedt de groep inburgeraars veel kansen. Het is dan ook van belang om goed in te zetten op het vitaal maken en houden van de statushouders die we binnen onze gemeente verwelkomen. Naast de doelen van het project ‘Vitaal Kerkrade!’ heeft het programma omtrent inburgering natuurlijk ook als doel om middels een grotere mate van participatie de taalvaardigheid van statushouders te vergroten. Participatie is hierbij ruim neergezet en betekent in dit geval de deelname aan activiteiten die bijdragen aan de maatschappij als geheel. We gaan ons op alle inburgeraars met een uitkering Participatiewet richten. Hiermee hopen we zo veel mogelijk gezinnen positief te beïnvloeden op het gebied van vitaliteit. Afhankelijk van de taakstelling en gezinssamenstelling kan het aantal deelnemers per jaar verschillen. De taakstelling krijgen we per half kalenderjaar toegewezen. Hiermee kunnen we per half jaar, samen met onze partners, de instroom van deelnemers en het aantal groepen cq. de groepsgrootte inschatten.

Doel is om inburgeraars organisch richting meer participatie en waar mogelijk naar werk te bewegen. De inburgering vanuit het Vie gedachtegoed sluit aan bij het Beleidsplan Inburgering en sluit daarbij aan op de Wet inburgering 2021, welke op 1 januari 2022 in werking zal treden.

83

Monitoring Alle inburgeraars die een uitkering Participatiewet ontvangen zijn in beeld gebracht met het programma CompetenSYS. Hierbij is tevens voor elke cliënt de arbeidsfitheid/participatieladder bepaald. Gedurende de deelname aan het programma vindt regelmatige herbeoordeling plaats. Daarnaast vindt regelmatig overleg plaats met de aanbieder(s) van de taalarrangementen over de voortgang binnen het taalonderwijs en met Impuls over de voortgang van de begeleiding die zij bieden. Naast monitoring middels CompetenSYS zal ook de gezondheidsbeleving van de inburgeraars gevolgd worden. Dit zal tijdens de gesprekken met de inburgeraars gebeuren, met behulp van het spinnenweb van positieve gezondheid. Gezien het gegeven dat het proces inburgering een volledig nieuw proces is vanaf 2022 en er derhalve geen adequate vergelijking gemaakt kan worden op basis van oude gegevens, zal de monitoring gaandeweg verder ontwikkeld worden.

Betrokken partijen Vanuit de gemeente zijn de re-integratieconsulenten inburgering, alsmede de combinatiefunctionarissen en vitaliteitscoach. Daarnaast zijn Impuls en Fontys Hogeschool betrokken voor begeleiding van de statushouders en worden de aanbieder(s) van de taalarrangementen betrokken voor afstemming van het onderwijs met het programma.

Regie De regie op het programma ligt bij de gemeente, meer specifiek bij de re-integratieconsulenten inburgering, die samenwerken met de coördinator combinatiefuncties, Impuls, Fontys Hogescholen en de aanbieder(s) van de taalarrangementen.

Status Oriëntatie

Voorbereiding

Implementatie

Uitvoering

Evaluatie

84

Empowermenttrainingen vrouwen Doelgroep Inwoners die in de bijstand zitten.

Algemene omschrijving Met het programma ‘in je kracht’ werken deelnemers aan het vergroten van zelfvertrouwen en het vergroten van kansen. Inwoners uit de bijstand worden doorverwezen door consulenten Werk en Inkomen. Met een speciaal daarvoor ontwikkeld programma door Stichting Lezen en Schrijven werken deelnemers aan het vergroten van hun zelfvertrouwen, worden zij zich bewust van hun mogelijkheden en ambities en verkennen zij samen met anderen hun mogelijkheden. Met ondersteuning zetten zij de eerste stappen op weg naar een opleiding of werk. Het programma ‘in je kracht’ bestaat uit 11 bijeenkomsten. Het programma ‘Jouw leven en werk’ is een vervolgprogramma voor deelnemers die aangeven nog verdere ondersteuning nodig te hebben bij het doorstromen naar studie of (vrijwilligers)werk. Het programma bestaat uit 9 bijeenkomsten en is eveneens ontwikkeld door Stichting Lezen en Schrijven. We verwachten dat ongeveer de helft van de deelnemers ‘In je kracht’ behoefte heeft aan het vervolgtraject ‘Jouw leven en werk’. Voor oud-deelnemers en voor deelnemers die tussen beiden programma’s inzitten, wordt er periodiek een ‘empowerment-café’ georganiseerd.