Stand van zaken programma's januari 2022_small.pdf

Vie – leven in beweging Stand van zaken programma’s Januari 2022

1

Inhoudsopgave Inleiding

4

A

Programma’s in vogelvlucht (PMO)

5

B

Programma’s tekstuele toelichting

29

Gezonde jeugd Kansrijke start 1. Nu niet zwanger 2. VoorZorg 3. Stevig ouderschap 4. Knooppunt kansrijke start Kerkrade 5. Centering zwangerschap 6. Proeftuin Geboortezorg Flex

30

Basisschool/middelbare school 1. Gezonde basisschool van de toekomst 2. Overgewicht bij jongeren/Netwerkaanpak 3. Talentonwikkeling/leren locatie Holz 4. Pleintje app 5. Shuffle sports

40 41 45 48 50 51

Vitale wijken 1. Sociaal programma Rolduckerveld 2. Voorzieningen Wijzer 3. Community Building/ABCD-aanpak nieuw 4. Burgerparticipatie, pilot Kerkrade Noord

53 54 56 58 60

Vitaal ouder worden 1. Aanpak eenzaamheid a. Boodschappenplusbus b. Gelukkig ouder worden c. Hulp bij huishouden d. Kaffieklatsj e. Online training ‘meer contact’ f. Aanpak eenzaamheid Jongeren g. Kerkrade samen tegen eenzaamheid h. Ontmoetingsbus Leger des Heils

61 62 64 66 68 69 70 72 73 74

30 32 33 34 36 38

2

2. 3. 4. 5. 6.

Welzijn op recept Arbeidsfit maken: Vitaal Kerkrade! Inburgering Empowermenttraining vrouwen Armoede en schulden a. Preventie en vroegsignalering b. Versterken redzaamheid c. Inkomensondersteuning d. Schuldhulpverlening e. Aanpak kinderarmoede 7. Sociaal culturele activiteiten 8. Healthy Life

Innovatie Hub Programma’s 1. Parkstad Excellence Producten 1. GBT readiness scan 2. GBT opschaling Limburg 3. Positieve gezondheidsapp 4. Onze regio in beeld 5. Naviegator/Landkaart Parkstad 104 Services 1. Fondsen werving/aanvraag FooDiverCities nieuw 2. LEEF fonds 3. Community Events 4. Onderzoek fit-programma nieuw

76 79 82 84 86 86 89 90 91 93 96 96 98 99

100 101 102 103

106 107 108 109

3

Inleiding In januari 2021 heeft de raad van de gemeente Kerkrade het Lokale Uitvoeringsprogramma (LUP) Vie vastgesteld. Hierin stond te lezen: Het uitvoeringsprogramma Vie is een reisgids voor de komende 10 jaar. Een reis waarvan het reisdoel bekend is, maar waarin de wegen die we nemen steeds zullen variëren omdat zich steeds nieuwe ontwikkelingen en mogelijkheden voordoen en we blijven aanhaken bij nieuwe programma’s, interventies, (beleids)ontwikkelingen en inzichten. Maar ook een reis die de ambitie heeft om door de jaren heen van resultaten naar duurzame effecten te leiden. Met de raad is afgesproken om periodiek een up-date te geven van de stand van zaken van de lopende programma’s. Gezien de omvang van het aantal programma’s gebeurt dit schriftelijk voor alle programma’s en wordt in de commissie Vie steeds de verdieping gemaakt op een aantal specifieke onderwerpen. Gezien de omvang van de schriftelijke informatie en luisterend naar de suggesties in de commissie en raad is dit document opgebouwd uit een tweetal delen. In het eerste deel is een overzicht in vogelvlucht opgenomen waarmee op een vlotte manier inzicht kan worden verkregen in de status en financiën van de (afzonderlijke) programma’s. Dit is het zogenaamde Programma Management Office (PMO) gedeelte.

Waar de behoefte bestaat aan een meer inhoudelijke toelichting is vervolgens in het tweede deel van deze rapportage per programma een afzonderlijk tekstueel gedeelte opgenomen.

Tot slot herhalen we nogmaals: positieve gezondheid gaat over alle domeinen en kent dus ook een samenhang met al ons ‘reguliere’ beleid dat geen onderdeel uitmaakt van dit uitvoeringsprogramma. Vie is daarmee 100% gericht op vitaliteit en gezondheid, maar vitaliteit en gezondheid is meer dan Vie.

4

Deel A

Programma’s in vogelvlucht (PMO)

5

Algemeen

6

Gezonde jeugd

7

8

9

10

11

12

13

Vitale wijken

14

15

Vitaal ouder worden

16

17

18

19

20

21

22

23

24

25

26

27

28

29

Deel B

Programma’s tekstuele toelichting

30

Kansrijke Start Nu niet zwanger Doelgroep Nu niet zwanger (NNZ) richt zich vrouwen en mannen in de vruchtbare leeftijd bij wie (vaak) sprake is van een combinatie van problemen. Denk hierbij aan ernstige psychische problematiek, verstandelijke beperking, verslaving, dakloosheid, schulden, loverboyproblematiek en illegaliteit. Vaak is er een gebrek aan zelfredzaamheid en zijn meerdere hulpverleners betrokken. Juist deze groep heeft behoefte aan extra ondersteuning bij de keuze voor anticonceptie als zij nog niet zwanger willen worden. Bijvoorbeeld omdat zij niet goed weten hoe ze zich tegen zwangerschap kunnen beschermen of omdat het regelen van anticonceptie gewoonweg niet lukt door de waan van de dag en andere problemen.

Algemene omschrijving Het programma Nu Niet Zwanger ondersteunt kwetsbare vrouwen en mannen om zelf de regie te nemen over hun kinderwens, zodat vrouwen niet ongepland en tegen hun wens zwanger worden. NNZ-verpleegkundigen van de GGD bieden begeleiding op maat door het voeren van open en eerlijke gesprekken over de kinderwens, seksualiteit en anticonceptie. Kernelementen in de aanpak zijn: 1. Een proactieve, persoonlijke begeleiding op maat: NNZ sluit in de praktische uitvoering aan bij de dagelijkse leefwereld van cliënten. Bij hun vragen, emoties, behoeften, drempels en mogelijkheden; 2. Een intensieve samenwerking met ketenpartners in het sociaal-maatschappelijk werkveld zoals welzijnswerk en jeugdhulp voor onder andere signaleren, verwijzen en uitvoeren van het programma; 3. De samenwerking met medisch professionals zoals verloskundigen, gynaecologen en huisartsen voor advies, verwijzing en het plaatsen van anticonceptie.

Beoogd resultaat Ieder kind verdient de best mogelijke start van zijn of haar leven en een optimale kans op een goede toekomst. De eerste 1.000 dagen zijn cruciaal voor een goede start. De gezondheid van een kind voor, tijdens en na de geboorte blijkt een belangrijke voorspeller te zijn van problemen – zowel fysiek als mentaal – op latere leeftijd. Voor de gezondheid en ontwikkeling van een kind zou het niet uit mogen maken waar zijn of haar wieg staat. Het programma Nu Niet Zwanger beoogt het % ongeplande zwangerschappen onder jong volwassenen tot 25 jaar in Zuid-Limburg terug te brengen van 3,4% naar 2,5% (landelijk gemiddelde).

Monitoring Jaarlijks (begin 2e kwartaal) vindt er een monitoring plaats. De GGD geeft o.a. zicht in het aantal verwijzingen uitgesplitst per regio (Parkstad, Westelijke Mijnstreek of Maastricht-Heuvelland) naar de NNZ-verpleegkundige, reden van verwijzing, het aantal bereikte cliënten en het percentage dat vrijwillig en gemotiveerd heeft gekozen voor anticonceptie. Cijfers over het % ongeplande zwangerschappen zijn afkomstig van het onderzoek ‘Seks onder je 25e’ door Rutgers en Soa Aids Nederland in samenwerking met GGD‘en, het RIVM en het CBS. In april 2021 is de meest recente monitoring via een factsheet gepubliceerd over het jaar 2020.

31

Betrokken partijen • • • • •

Programmabureau Trendbreuk; GGD Zuid Limburg/unit Seksuele Gezondheid; Provincie Limburg; Gynaecologen, verloskundigen en huisartsen in de regio; Diverse organisaties in Zuid-Limburg waar aandachtsfunctionarissen NNZ zijn getraind.

Regie GGD Zuid Limburg, unit Seksuele Gezondheid, in afstemming met het Programmabureau Trendbreuk.

Status

Oriëntatie

Voorbereiding

Implementatie

Uitvoering

Evaluatie

32

VoorZorg Doelgroep VoorZorg richt zich op moeders en hun (eerstgeborene) kinderen (van -9 maanden tot twee jaar), waarbij sprake is van veel risicofactoren. Denk hierbij aan mishandeling en verwaarlozing, een laag opleidingsniveau, huiselijk geweld, middelen gebruik in de zwangerschap en beperkte affectieve en pedagogische vaardigheden.

Algemene omschrijving Voorzorg bestaat uit een intensief schema van gemiddeld twee huisbezoeken van 1 à 1½ uur per maand door een speciaal opgeleide VoorZorg-verpleegkundige met ervaring in de Jeugdgezondheidszorg. De verpleegkundige ondersteunt de jonge vrouwen tijdens de zwangerschap en na de geboorte bij de verzorging en opvoeding van het kind. De huisbezoeken beginnen zo vroeg mogelijk in de zwangerschap (uiterlijk 28 weken zwangerschap) en lopen door totdat het kind twee jaar is. VoorZorg is een bewezen effectieve interventie die bijdraagt aan de preventie van kindermishandeling en ernstige ontwikkelingsproblemen bij jonge kinderen, verbetering van het zwangerschaps- en geboorteproces voor moeder en kind, verbetering van de gezondheid en ontwikkeling van het kind en verbetering van de persoonlijke ontwikkeling van de moeder en haar mogelijkheden voor opleiding en werk.

Beoogd resultaat Ieder kind verdient de best mogelijke start van zijn of haar leven en een optimale kans op een goede toekomst. De eerste 1.000 dagen zijn cruciaal voor een goede start. De gezondheid van een kind voor, tijdens en na de geboorte blijkt een belangrijke voorspeller te zijn van problemen – zowel fysiek als mentaal – op latere leeftijd. Voor de gezondheid en ontwikkeling van een kind zou het niet uit mogen maken waar zijn of haar wieg staat. Het programma VoorZorg draagt bij aan kansengelijkheid doordat het positieve effecten heeft op hechting, borstvoeding en opvoeding, minder stress in de gezinnen en een daling van kindermishandeling. In 2018 kwam er bij Veilig Thuis Zuid-Limburg 298 meldingen binnen van kindermishandeling / conflictscheiding.

Monitoring GGD brengt jaarlijks (1e kwartaal) het aantal VoorZorg trajecten in beeld. De GGD geeft o.a. zicht in het aantal voorzorgtrajecten uitgesplitst per regio (Parkstad, Westelijke Mijnstreek of MaastrichtHeuvelland), verschillende verwijzers en financiële baten per deelneemster. In samenspraak met JGZ en Veilig Thuis kan monitoring plaatsvinden op hechting, borstvoeding, opvoedingsproblematiek en het aantal meldingen van kindermishandeling / conflictscheiding. In maart 2021 is de meest recente monitoring via een factsheet gepubliceerd over het jaar 2020.

Betrokken partijen • • •

Programmabureau Trendbreuk; GGD Zuid Limburg/jeugdgezondheidszorg; Provincie Limburg.

Regie GGD Zuid Limburg, unit Seksuele Gezondheid, in afstemming met het Programmabureau Trendbreuk.

Status Oriëntatie

Voorbereiding

Implementatie

Uitvoering

Evaluatie 33

Stevig ouderschap Doelgroep Stevig Ouderschap richt zich op kinderen in de leeftijd van 6 weken tot 2,5 jaar en hun (aanstaande) ouders (mogelijk vanaf 16 weken zwangerschap) met onder andere een belastende voorgeschiedenis, persoonlijke problemen, onvoldoende ondersteunende context.

Algemene omschrijving Stevig ouderschap is gericht op ondersteuning bij het opvoeden en bestaat uit zes huisbezoeken van een speciaal opgeleide jeugdverpleegkundige. Cliënten bepalen zelf waar ze over willen praten. Van vragen over opvoeding tot verhalen over hun jeugd of huidige situatie. De jeugdverpleegkundige luistert, geeft eventueel advies en zoekt samen met cliënten naar oplossingen. Stevig Ouderschap gaat uit van vier prenatale en zes tot tien postnatale huisbezoeken (tot de kinderleeftijd van twee jaar) door een daartoe speciaal opgeleide Stevig Ouderschap verpleegkundige. Stevig ouderschap is een bewezen effectieve interventie die leidt tot een afname van het risico op ernstige opvoedingsproblematiek, betere fysieke en psychosociale ontwikkeling van het kind, meer empathische interactie en minder fysieke strafmaatregelen door de ouders, vroegtijdige toeleiding naar minder zware zorg en ouders die beter toegerust zijn voor het ouderschap.

Beoogd resultaat Ieder kind verdient de best mogelijke start van zijn of haar leven en een optimale kans op een goede toekomst. De eerste 1.000 dagen zijn cruciaal voor een goede start. De gezondheid van een kind voor, tijdens en na de geboorte blijkt een belangrijke voorspeller te zijn van problemen – zowel fysiek als mentaal – op latere leeftijd. Voor de gezondheid en ontwikkeling van een kind zou het niet uit mogen maken waar zijn of haar wieg staat. Het programma Stevig Ouderschap draagt bij aan het voorkómen van ernstige opvoedingsproblemen, waaronder kindermishandeling. In 2018 kwam er bij Veilig Thuis Zuid-Limburg 298 meldingen binnen van kindermishandeling / conflictscheiding.

Monitoring De GGD brengt jaarlijks (1e kwartaal) het aantal Stevig Ouderschap trajecten . De GGD geeft o.a. zicht in het aantal trajecten Stevig Ouderschap uitgesplitst per regio (Parkstad, Westelijke Mijnstreek of Maastricht-Heuvelland) en verschillende verwijzers. In samenspraak met JGZ en Veilig Thuis kan monitoring plaatsvinden op opvoedingsproblematiek, lichamelijke en psychosociale ontwikkeling van het kind en het aantal meldingen van kindermishandeling / conflictscheiding. In februari 2021 is de meest recente monitoring via een factsheet gepubliceerd over het jaar 2020.

Betrokken partijen • • •

Programmabureau Trendbreuk; GGD Zuid Limburg/jeugdgezondheidszorg; Provincie Limburg.

Regie GGD Zuid Limburg, unit Seksuele Gezondheid, in afstemming met het Programmabureau Trendbreuk.

Status Oriëntatie

Voorbereiding

Implementatie

Uitvoering

Evaluatie

34

Knooppunt Kansrijke Start Kerkrade Doelgroep Het Knooppunt Kansrijke Start richt zich op de zwangere vrouwen en/of (jonge) gezinnen die na risicosignalering als potentieel kwetsbaar of kwetsbaar worden ingeschat. Deze kwetsbaarheid bestaat uit een combinatie van medische én sociale risico’s. Denk bij sociale risico’s aan schuldproblematiek, psychosociale problemen, middelengebruik, relationele problemen/huiselijk geweld en huisvestingsproblematiek.

Algemene omschrijving Het Knooppunt Kansrijke Start zijn gericht op het realiseren van samenhangende zorg door integrale samenwerking tussen partners vanuit het medisch en sociaal domein in de prenatale en postnatale fase. Hierbij staat de eigen regie van het gezin centraal. In Zuid-Limburg is reeds goede ervaring opgedaan met de zogenaamde ‘Knooppunten’ in het onderwijs. Het Knooppunt Kansrijke Start draagt bij aan het bevorderen eigen kracht, regie en ondersteuning van het gezin vanaf de zwangerschap (zwangere/gezin staat centraal). Deze ondersteuning gebeurt doordat professionals in een lokaal team de behoeften van het gezin zo vroeg mogelijk verkennen (wat is er nodig om de eigen kracht/regie te bevorderen) en door de mogelijkheden voor steun op maat samen met het gezin te bespreken en te organiseren. Het lokale Knooppunt Kansrijke Start bestaat op zijn minst uit de verloskundige, jeugdverpleegkundige, kraamzorg en wordt aangevuld met andere partners die een rol hebben in het organiseren van steun op maat. Voor de vorming van de Knooppunten Kansrijke Start wordt kennis gedeeld en ervaringen uitgewisseld tussen 3 van de 4 ZuidLimburgse gemeenten waar de perinatale gezondheid het slechtst is: Kerkrade, Landgraaf en Vaals.

In deze knooppunt bijeenkomsten is een van de thema’s om als lokaal team van professionals rondom een gezin dezelfde taal te gaan spreken, het streven is om Positieve Gezondheid te gaan gebruiken als gezamenlijke taal.

Beoogd resultaat Ieder kind verdient de best mogelijke start van zijn of haar leven en een optimale kans op een goede toekomst. De eerste 1.000 dagen zijn cruciaal voor een goede start. De gezondheid van een kind voor, tijdens en na de geboorte blijkt een belangrijke voorspeller te zijn van problemen – zowel fysiek als mentaal – op latere leeftijd. Voor de gezondheid en ontwikkeling van een kind zou het niet uit mogen maken waar zijn of haar wieg staat. De Knooppunten Kansrijke Start dragen bij aan het verkleinen van de kans op vroeggeboorte en laag geboortegewicht. Kerkrade kent scoort het slechts van heel Nederland op deze indicator (217,3 per 1.000 geboortes t.o.v. landelijk gemiddelde van 159,0 per 1.000 geboortes). Beoogd resultaat is om de score voor Kerkrade terug te brengen naar het landelijk gemiddelde (verlaging van ca. 25%). Naast het knooppunt wordt ook gewerkt aan digitale zorgpaden, waarin het steunpallet inzichtelijk gemaakt wordt. Hierdoor kunnen zorgprofessionals snel schakelen om het gezin via een warme overdracht op de plek te krijgen waar ze de ondersteuning krijgen die ze nodig hebben.

Monitoring De indicator vroeggeboorte en laag geboortegewicht is afkomstig van Perined en kan jaarlijks worden gemonitord via het dashboard Gezondheid op Waar Staat Je Gemeente. Dit is tevens een belangrijke indicator voor de fase Kansrijke Start in de monitoring en evaluatie van de aanpak Trendbreuk op zowel regionaal niveau als gemeentelijk niveau. 35

De kwartiermaker Kansrijke Start Zuid-Limburg en de projectleider Kansrijke Start monitoren de voortgang van de lokale coalities in Zuid-Limburg en Parkstad. De voortgang van het lokale knooppunt Kerkrade wordt gemonitord door de kwartiermaker en projectleider in samenwerking met de beleidsmedewerker van de gemeente Kerkrade. De eerste monitoring van het knooppunt zal 3e kwartaal 2022 gepubliceerd worden. Vervolgens zal er een halfjaarlijkse monitoring plaatsvinden. Hier wordt o.a. op Kerkraads niveau inzicht gegeven worden in het aantal besproken casuïstiek, gezinssamenstelling, soort verwijzer, soort hulpvraag en ingezette actie. Gekeken wordt naar de breedte waarin ketenpartners uit het sociaal en medische domein vertegenwoordigd zijn, de mate en wijze waarin periodiek overleg plaatsvindt (informerend, mening vormend, besluitvormend), voortgang in processtappen van kennismaken naar inrichten naar uitvoeren. In de lokale coalities zijn door een onderzoeker vanuit een Zon-MW onderzoek interviews afgenomen en verbeterpunten vanuit deze interviews worden met de partners lokale coalitie verder opgepakt.

Betrokken partijen • • • • • • • • • • • • • • •

Programmabureau Trendbreuk; GGD Zuid Limburg/jeugdgezondheidszorg; Provincie Limburg; Gemeente Landgraaf en Vaals; Radar; Kinderopvang Parkstad; Verloskundigenpraktijk Puur; Geboortezorg Limburg (kraamzorg); HOZL; Xonar; Impuls; Moventis GGZ; Toegangsteam Jeugd gemeente Kerkrade; Gezondheidscentrum Terwinselen Bibliotheek Kerkrade

Regie Het opzetten van het Knooppunt Kansrijke Start valt onder regie van de gemeente, waarbij de GGD / Programmabureau Trendbreuk ondersteunt.

Status Onder leiding van de gemeente zijn de partners samengebracht. Na aanleiding van meerdere bijeenkomsten met stakeholders zijn samenwerkingsafspraken gemaakt en zal begin 1e kwartaal 2022 het knooppunt kansrijke start operationeel zijn. De digitale zorgpaden zullen in het 1e kwartaal 2022 ook live gaan. Oriëntatie

Voorbereiding

Implementatie

Uitvoering

Evaluatie

36

Centering zwangerschap Doelgroep Als een verloskundigenpraktijk besluit te starten met Centering zwangerschap dan wordt deze vorm van zorg aangeboden aan alle zwangere vrouwen die zich aanmelden voor begeleiding bij de verloskundigenpraktijk. Centering zwangerschap richt zich daarmee op alle zwangere vrouwen.

Algemene omschrijving Centering zwangerschap is een programma van Stichting Centering Nederland dat de medische controles en alle informatie rondom zwangerschap, de bevalling en de eerste babytijd combineert. Het is een andere manier van het verlenen van verloskundige zorg, namelijk aan een groep zwangere in plaats van de standaard individuele consulten. Acht tot twaalf vrouwen met dezelfde zwangerschapsduur ontmoeten elkaar en volgen tien groepssessies van twee uur (waarvan één na de geboorte). Elke groep wordt begeleid door twee vaste professionals: een verloskundige en een andere professional, bijvoorbeeld een kraamhulp of een jeugdverpleegkundige. Door de groepsaanpak krijgen zwangere gemiddeld 17 uur méér zorg dan in een individueel traject en kunnen er meer onderwerpen dieper worden besproken. Dit biedt meer interactietijd tussen de zorgverlener en de zwangere. Centering zwangerschap is een bewezen effectieve interventie die de kans op vroeggeboorte en laag geboortegewicht verkleint. Deelnemers stoppen vaker met roken, krijgen een gezondere leefstijl en een betere mentale gezondheid. Ze leren dus om gezondere keuzes te maken, niet alleen voor zichzelf maar ook voor de baby. Ook blijkt dat de meeste vrouwen dit een hele fijne vorm van zorg vinden en meer vertrouwen hebben in hun zwangerschap, bevalling en rol als moeder.

Zwangere vrouwen steunen elkaar en wisselen kennis en ervaringen uit. Hierdoor ontstaat een actieve rol en inbreng. Bovendien ontstaan er contacten en vriendschappen tussen de deelnemers onderling, waardoor zij ook na de zwangerschap steun bij elkaar vinden over de opvoeding en ontwikkeling van de kinderen.

Beoogd resultaat Ieder kind verdient de best mogelijke start van zijn of haar leven en een optimale kans op een goede toekomst. De eerste 1.000 dagen zijn cruciaal voor een goede start. De gezondheid van een kind voor, tijdens en na de geboorte blijkt een belangrijke voorspeller te zijn van problemen – zowel fysiek als mentaal – op latere leeftijd. Voor de gezondheid en ontwikkeling van een kind zou het niet uit mogen maken waar zijn of haar wieg staat. Het programma Centering zwangerschap draagt bij aan het verkleinen van de kans op vroeggeboorte en laag geboortegewicht. Kerkrade kent scoort het slechts van heel Nederland op deze indicator (217,3 per 1.000 geboortes t.o.v. landelijk gemiddelde van 159,0 per 1.000 geboortes). Beoogd resultaat is om de score voor Kerkrade terug te brengen naar het landelijk gemiddelde (verlaging van ca. 25%).

Monitoring De indicator vroeggeboorte en laag geboortegewicht is afkomstig van Perined en kan jaarlijks worden gemonitord via het dashboard Gezondheid op Waar Staat Je Gemeente. Dit is tevens een belangrijke indicator voor de fase Kansrijke Start in de monitoring en evaluatie van de aanpak Trendbreuk op zowel regionaal niveau als gemeentelijk niveau. Op Kerkraads als op Zuid-Limburgs niveau wordt gemonitord hoeveel zwangeren deelnemen aan Centering Zwangerschap.

37

Betrokken partijen • • • • • •

Programmabureau Trendbreuk; GGD Zuid Limburg/jeugdgezondheidszorg; Provincie Limburg; Geboortezorg Limburg Stadsregio Parkstad; Verloskundigenpraktijk Puur.

Regie Kwartiermaker Kansrijke Start onder leiding van Programmabureau Trendbreuk. Dit in samenwerking met de ambtelijke projectleider Kansrijke Start onder leiding van de centrumgemeente Heerlen en aangestuurd door het Programmateam Kansrijke Start Parkstad. Van deze laatste maakt de gemeente Kerkrade t.b.v. lokale implementatie ook deel uit.

Status Trendbreuk/Kansrijke Start Zuid-Limburg vervult een aanjaagrol om Centering zwangerschap op meerdere plekken te laten starten. Verloskundigenpraktijk Puur in Kerkrade heeft zich begin 2020 als eerste praktijk gemeld om te starten. De verplichte training is vanwege de coronacrisis herhaaldelijk uitgesteld. In juni van dit jaar is verloskundigepraktijk Puur samen met een andere praktijk uit Maastricht als eerste getraind. De eerste groepen centering zwangerschap zijn in september en oktober gestart. Er is ook animo onder andere verloskundigenpraktijken. De gesprekken hierover lopen nog. Knelpunt is de bekostiging van de 2e begeleider. Vanuit de regio is een advies van het programmateam geaccordeerd dat er vanuit het werkbudget programmateam een budget wordt vrijgemaakt voor de duurzame bekostiging hiervan voor het jaar 2021 en 2022. Hierdoor zullen meer praktijken starten.

Oriëntatie

Voorbereiding

Implementatie

Uitvoering

Evaluatie

38

Proeftuin Geboortezorg Flex Doelgroep Met de proeftuin zorgen we dat gezinnen in een kwetsbare positie de uren kraamzorg die zij nodig hebben om zelfstandig en zelfredzaam het ouderschap aan te gaan, ook daadwerkelijk kunnen ontvangen. Indien nodig ontvangen zij nog een nog een extra steuntje in de rug na de wettelijke periode kraamzorg van 8 tot 10 dagen. Zo willen we in het prille begin van het leven maximale ondersteuning bieden aan deze gezinnen om hun zelfredzaamheid te vergroten en om hun kind(eren) een gezonde en veilige start van het leven te bieden.

Algemene omschrijving Gezinnen die door de verloskundige gesignaleerd worden als (zeer) kwetsbaar, woonachtig zijn in Parkstad of Sittard-Geleen, verzekerd zijn bij CZ of VGZ en voornemens zijn kraamzorg te ontvangen/ kraamzorg ontvangen door Geboortezorg Limburg wordt deelname aan de proeftuin aangeboden. Gezinnen die niet kunnen of willen deelnemen aan de pilot, maar wel behoefte hebben aan soortgelijke steun, ontvangen steun uit het regulier beschikbare steunpallet in de regio. Geboortezorg Flex bestaat uit 2 pijlers Pijler 1 De eerste pijler van de proeftuin betreft het laten vervallen van de eigen bijdrage voor 150 gezinnen die worden gesignaleerd als (zeer) kwetsbaar, op basis van de kwetsbaarheidsdefinitie. Hiermee is er geen financiële drempel meer voor de inzet van maximale kraamzorg in deze gezinnen. Met deze pijler realiseren we in de proeftuin binnen één jaar voor 150 gezinnen in een kwetsbare positie een goede basis vanuit kraamzorg in de eerste 8 tot 10 dagen aansluitend op de bevalling. Pijler 2 Voor 100 gezinnen (waarvan er 50 doorstromen uit pijler 1), in een (zeer) kwetsbare positie wordt kraamzorg op maat aangeboden, die ingezet kan worden gedurende de eerste zes maanden na de geboorte.

Het gaat hier om volgens de kwetsbaarheidsdefinitie, (zeer) kwetsbare gezinnen die (tijdelijk) niet zelfredzaam zijn en in deze cruciale levensfase een steuntje in de rug nodig hebben. Deze ondersteuning is ofwel complementair op het bestaande aanbod aan gezinsondersteuning binnen gemeenten maar kan ook afzonderlijk worden ingezet. Er kan ook sprake zijn van overbrugging totdat andere zorg voor het gezin beschikbaar is. Geboortezorg Flex kan aansluitend op de kraamperiode zijn, maar kan ook los van de kraamperiode worden verleend. Afhankelijk van wat het specifieke gezin nodig heeft wordt de inzet van de flexibele kraamzorg bepaald, er wordt uitgegaan van een gemiddelde inzet van 24 uur per gezin.

Beoogd resultaat De verwachting is dat de inzet van pijler 1 o.a. leidt tot gezinnen die beter voorbereid en met meer zelfvertrouwen het ouderschap zelfstandig aangaan, minder stress en meer regie over eigen leven bij gezinnen en hoger gebruik van kraamzorg bij gezinnen waar dit nodig is. De verwachting is dat de inzet van pijler 2 o.a. leidt tot gezinnen die beter voorbereid zijn op het ouderschap en meer open staan voor hulp, een veilige hechting tussen ouders en kind, meer veerkracht en eigen regie over eigen leven bij gezinnen en minder verwijzingen door JGZ binnen het 1e levensjaar.

Monitoring Om te weten of de proeftuin de gewenste effecten oplevert worden 2 deelstudies uitgevoerd, door een onderzoeker van de GGD Zuid Limburg. De monitoring en evaluatie sluit aan op het hoofddoel van 39

de proeftuin, namelijk het vergroten van de zelfredzaamheid van gezinnen. Het streven is om effecten van de proeftuin aan te tonen op de vier dimensies: betere ervaren kwaliteit van zorg, betere gezondheid van de populatie, afname kostenstijging per hoofd van de bevolking en grotere werktevredenheid onder betrokken zorgprofessionals. Effecten van de proeftuin worden gemeten middels de afname van vragenlijsten bij (aanstaande) ouders in zowel de interventie als controlegroep binnen de proeftuin en professionals werkzaam binnen de proeftuin.

Betrokken partijen • • • • • • • •

Programmabureau Trendbreuk; GGD Zuid Limburg/jeugdgezondheidszorg; Geboortezorg Limburg Verloskundig samenwerkingsverband Samen Zuyd en verloskundigen Gemeenten in Parkstad Gemeente Sittard-Geleen Zorgverzekeraar CZ Zorgverzekeraar VGZ

Regie De projectgroep waar gemeente Kerkrade als vertegenwoordiging namens de Parkstadgemeenten zitting in heeft zal de voortgang gedurende de uitvoering van de proeftuin bewaken.

Status Per 1 november is deze proeftuin gestart.

Oriëntatie

Voorbereiding

Implementatie

Uitvoering

Evaluatie

40

Gezonde jeugd Basis- en middelbare school

41

Gezonde basisschool van de toekomst (GBT) Doelgroep Kinderen in de leeftijd van 4 t/m 12 jaar.

Algemene omschrijving Met de GBT worden de ontwikkelkansen en de gezondheid van kinderen bevorderd en gezondheidsachterstanden weggewerkt. Dit gebeurt enerzijds door het aanbieden van Gezonde Voeding door middel van een gezonde lunch en anderzijds door een uitgebreid kwalitatief goed beweegaanbod. Met de verlengde schooldag in combinatie met de aanpak talentontwikkeling werken kinderen daarnaast aan het verkennen en investeren in de eigen talenten. De Gezonde Basisschool van de Toekomst kent een directe verbinding met haar omgeving. De school vormt een sociaal maatschappelijke hotspot in de buurt. Buurtbewoners en vooral ouders van de kinderen kunnen een actieve rol spelen op school en verenigingen worden betrokken bij het vormgeven van het aanbod. Waar mogelijk worden op termijn lokale en regionale tuinders en telers betrokken bij het leveren van de producten voor de lunch. De Gezonde Basisschool van de Toekomst vormt samen met de kinderopvang, de tussenschoolse en naschoolse opvang een logisch geheel. Medewerkers van de kinderopvanglocaties zijn steeds beter toegerust om een belangrijke sociale en pedagogische aanvulling te vormen op het onderwijsleerproces. Daarnaast kunnen zij bijvoorbeeld op momenten zoals de tussenschoolse opvang, de leiding nemen en zorgen voor een gericht aanbod.

Pedagogisch medewerkers en onderwijsassistenten vervullen een belangrijke rol vervullen bij de begeleiding van leerlingen. In Kerkrade wordt gestart met de implementatie van GBT op De Steltloper in het Rolduckerveld en De Schatkist in Bleijerheide-Nulland.

Beoogd resultaat In algemene zin is de doelstelling van de Gezonde Basisschool van de Toekomst het ontwikkelen van een gezonde leefstijl en het vergroten van (onderwijs)kansen bij leerlingen in het basisonderwijs zodat zij opgroeien tot gezonde volwassenen/een gezonde generatie waarmee de negatieve trend op het gebied van de gezondheid in de regio wordt gekeerd. Daarnaast krijgt de sociaal emotionele ontwikkeling van leerlingen op de GBT een positieve impuls. Meer specifiek geldt voor dit project dat de doelstelling is het concept “Gezonde Basisschool van de Toekomst” op twee basisscholen, namelijk De Schatkist en De Steltloper, te implementeren. Op dit moment streven we naar een start in week 10 2022.

Monitoring De GBT is reeds een bewezen effectieve interventie. Vierjarig wetenschappelijk onderzoek heeft dit aangetoond. De resultaten van dit onderzoek zijn gepresenteerd in 2020. Gebleken is dat de kinderen op de GBT-scholen betere voedingspatronen, een gezondere BMI en een betere buikomvang ontwikkelen. Dit draagt op termijn bij aan minder hart- en vaatziekte, diabetes en de totale ziektelast in de regio. Bij de controlescholen (niet-GBT) waren in dezelfde periode de parameters verslechterd. Overerving van ongezond gedrag zet zich aldus daar voort. De GBT heeft echter niet alleen effect op de fysieke conditie van kinderen. Het onderzoek laat namelijk ook zien dat ook het algemene welbevinden van leerlingen op een GBT verbetert. Kinderen

42

ontwikkelen zich hier sociaal emotioneel sterker. Dit draagt enerzijds bij aan het vergroten van de leerprestaties op school, alsook anderzijds aan de kansen (in talentvorming) van kinderen. Daarmee zijn de effecten van de GBT aldus op voorhand al helder. In dit project vindt daarom vooral monitoring plaats op procesniveau. Dit betekent dat de voortgang van het implementatieproces op De Schatkist en De Steltloper nauw wordt gevolgd en waar nodig wordt aangejaagd. Dit is ook nodig gezien het feit dat de scholen vanwege de pandemie veel tijd en aandacht moeten besteden aan het primaire proces. Het monitoren van de voortgang is een dynamisch proces welk op elk moment bijgesteld kan worden.

Betrokken partijen • • • • • • • • •

Stichting implementatie gezonde basisscholen; Movare/school; Gemeente Kerkrade; Kinder Opvang Parkstad; GGD-Zuid Limburg; Regionaal Partnership Fontys; Regio Parkstad; Provincie Limburg; (lokale) ondernemers

Daarnaast vinden er gesprekken plaats met mogelijke partners die een bijdrage kunnen leveren bij de naschoolse activiteiten in het kader van de verlengde schooldag zoals VaZom – Bibliotheek – Muziekschool – Oranje Vereniging Kerkrade – Continium etc. en partners rondom de school in de wijk (bv Sportverenigingen – Muziekverenigingen – Scouting –Speeltuinen etc.)

Regie Stichting implementatie gezonde basisscholen

Status Zoals in een eerdere rapportage gemeld, heeft het traject op de beide scholen als gevolg van de Covid19-pandemie en de bijbehorende maatregelen vertraging opgelopen. Dit geldt overigens voor alle nieuwe GBT-scholen in de regio, niet alleen voor de twee Kerkraadse scholen. Helaas zorgt de pandemie ook nu nog voor belemmeringen en (mogelijke) vertragingen. In het hele land en zeker ook op De Schatkist en De Steltloper zijn op dit moment veel besmettingen onder leerlingen en leerkrachten en zit een aanzienlijk deel thuis in quarantaine. Daardoor ligt de prioriteit van de scholen nu vooral bij het primaire proces. Daarnaast zijn er ook nu weer beperkingen in het contact met ouders. Uiteraard blijven we streven naar voortgang in het implementatieproces, maar tegelijkertijd zijn we ook gebonden aan de beperkingen van de huidige realiteit. Deze leiden ertoe dat eerdere planningen moeten worden bijgesteld om de scholen nu niet te overvragen en ouders goed betrokken te houden. De beide scholen streven nu naar een gezamenlijke start na de carnavalsvakantie. Het is echter mogelijk dat ontwikkelingen in de pandemie gaan leiden tot nieuwe bijstellingen in de planning. Ouderbijdrage De kosten voor de GBT worden deels gefinancierd vanuit VIE, maar ook deels vanuit de Regio Deal. Vanwege de coronapandemie is de Regio Deal een jaar verlengd.

Looptijd is nu tot en met schooljaar 2023/2024. Omdat alle nieuwe GBT-scholen vertraging hebben opgelopen in de implementatie, kan 43

niet, zoals gepland, voor de volledige 3 interventiejaren aanspraak worden gemaakt op middelen uit de Regio Deal. Op dit moment wordt bekeken wat de gevolgen hiervan zijn op de begroting en in het bijzonder voor de ouderbijdrage. De afspraak was namelijk dat nieuwe GBT-scholen het eerste jaar geen (extra) ouderbijdrage hoeven te betalen. De wens bestaat om zoveel mogelijk leerlingen te laten participeren in de GBT. We willen immers gelijke kansen creëren voor kinderen. Ouders die de ouderbijdrage niet (volledig) kunnen betalen, kunnen daarom gebruik maken van financiële regelingen. Hiervoor vindt op dit moment overleg plaats met o.a. Stichting Leergeld. De Schatkist Hoewel de vele wisselingen in de schoolleiding het proces niet vergemakkelijken, heeft De Schatkist na de zomervakantie forse stappen gezet in het implementatieproces. Dit met ondersteuning van de provinciaal kwartiermaker, de GGD, Kinder Opvang Parkstad en de gemeente. Zo hebben er o.a. sessies plaatsgevonden met het team van leerkrachten. In deze sessies is gezamenlijk gewerkt aan de verdere vormgeving van de GBT op De Schatkist (lestijden, dagindeling etc.). Leerkrachten hebben in deze sessies ook de gelegenheid gehad om al hun vragen te stellen, wat het draagvlak voor de GBT binnen het team heeft verbeterd. Een belangrijk onderdeel van het traject is de communicatie richting de ouders en de MR.

Zeker in het geval van De Schatkist, omdat deze school nu een continue rooster kent en er dus relatief veel verandert (zie eerdere rapportage). Ook op dit onderdeel zijn de afgelopen periode belangrijke stappen gezet. Tijdens de week van de omgekeerde oudergesprekken (2e week van november) zijn leden van de projectgroep (school, kwartiermaker, GGD, KOP, gemeente) aanwezig geweest op de school om het gesprek aan te gaan met ouders. Met een groot deel van de ouders hebben in deze week persoonlijke gesprekken plaatsgevonden. Er is informatie verstrekt over het concept, maar er was ook ruimte voor vragen en zorgen van ouders. De reacties van ouders waren in deze gesprekken overwegend positief. De planning was om deze persoonlijke gesprekken op te volgen met een algemene ouderavond. Deze moest echter geannuleerd worden vanwege de actuele situatie m.b.t. de pandemie. Ouders krijgen nu de gelegenheid om nog resterende vragen en zorgen te delen en bespreekbaar te maken. De planning is vervolgens om voor de kerst een ouderpeiling uit te zetten om daarmee het draagvlak onder ouders te toetsen. Het streven is om dan na de carnavalsvakantie te starten als GBT. Naast de ouders is ook de MR een belangrijke partij. Op basis van de ouderpeiling moet de MR namelijk een besluit nemen over de aanpassing van de lestijden. Om deze reden is recent wederom overleg geweest met de MR over de GBT.

De indruk is dat de MR positief staat in deze ontwikkeling. Wel heeft de MR aangegeven het van groot belang te vinden dat ouders inderdaad een jaar de tijd krijgen om het concept te ervaren, voordat er een ouderbijdrage wordt gevraagd. De Steltloper Zoals in een eerdere rapportage vermeld, is De Steltloper na de zomervakantie gestart als beweegschool. In de tussenschoolse pauze worden nu pedagogisch medewerkers van Kinder Opvang Parkstad ingezet om de kinderen te laten bewegen. Zij worden hierbij ondersteund door Fontysstudenten vanuit het Regionaal Partnership Fontys. De combinatiefunctionaris van The Move Factory zorgt voor planning en aansturing van de tussenschoolse activiteiten. Het proces rondom de beweegschool wordt voortdurend gemonitord en waar nodig bijgesteld. De ervaringen tot nu toe zijn overwegend positief. Het proces loopt redelijk goed, zeker gezien het feit dat de beweegschool pas een aantal weken loopt. Wel is zichtbaar dat de pedagogisch medewerkers nog moeten groeien in hun nieuwe rol. Zij worden hierin ondersteund door een bijscholingstraject, 44

aangeboden door The Move Factory. Deze heeft echter vanwege coronamaatregelen nog niet kunnen plaatsvinden. Er wordt nu gezocht naar een oplossing hiervoor. De Steltloper heeft de afgelopen periode fors ingezet op het verkrijgen van draagvlak bij ouders. In de week van de jaarlijkse startgesprekken met ouders (de week van 20 september) zijn leden van de projectgroep (school, kwartiermaker, GGD, KOP, gemeente) aanwezig geweest op school om met ouders in gesprek te gaan. Met het merendeel van de ouders hebben persoonlijke gesprekken plaatsgevonden. In deze gesprekken waren ouders overwegend positief over de GBT. Vervolgens heeft er op 11 oktober jl. een algemene ouderavond over de GBT plaatsgevonden. Voor deze ouderavond was ook de MR uitgenodigd. De opkomst voor deze avond was goed en ook hier waren de reacties overwegend positief. Om het uiteindelijke draagvlak voor de GBT onder ouders te toetsen, is ouders onlangs via een enquête gevraagd of zij kunnen instemmen met de invoering van de GBT. De respons op deze enquête was redelijk goed. Deze enquête heeft laten zien dat maar liefst 90% van de ouders instemt met de GBT. Dit is een zeer goed resultaat en hoger dan op andere scholen die dit traject reeds hebben doorlopen. Om het draagvlak nog verder te vergroten, zijn de ouders die niet hebben ingestemd uitgenodigd voor een gesprek (mits zij hiertoe bereid waren).

In veel gevallen hebben deze gesprekken ertoe geleid dat deze ouders nu ook positief staan ten aanzien van de ontwikkelingen. Met het uitvoeren van de ouderpeiling is De Steltloper nu gereed om de MR om toestemming te vragen voor de noodzakelijke lestijdaanpassing. Zoals eerder aangegeven is het streven vervolgens om na de carnavalsvakantie ook de lunch in te passen en daarmee als volwaardige GBT te starten. Aanbesteding lunch De gezonde lunch is een belangrijk onderdeel van de GBT. Zoals in de voorgaande rapportage vermeld, heeft een eerdere aanbesteding niet tot een gunning geleid. De afgelopen periode heeft een verdere verkenning plaatsgevonden van de mogelijkheden in de markt. Op basis van deze verkenningen zal er binnenkort een nieuwe aanbesteding in de markt worden gezet. De verwachtingen ten aanzien hiervan zijn positief. Om de periode tot gunning te overbruggen zijn er voor de scholen waar de GBT al is gestart en voor de scholen die de komende periode gaan starten, afspraken gemaakt met lokale supermarkten.

Oriëntatie

Voorbereiding

Implementatie

Uitvoering

Evaluatie

45

Netwerkaanpak voor kinderen met (risico op) overgewicht & obesitas Doelgroep Kinderen met (risico op) overgewicht & obesitas.

Algemene omschrijving Sporten en bewegen in zijn algemeenheid is essentieel voor kinderen. In combinatie met de gezonde basisschool en samen met verenigingen en waar aan de orde met ondersteuning van het Jeugd Sport Fonds wordt hier in brede zin op ingezet. Toch is bewegen niet voor ieder kind even vanzelfsprekend en makkelijk. Ongeveer 1 op de 7 Nederlandse kinderen in Nederland is te zwaar. Ook in Limburg zijn er te veel kinderen met overgewicht en obesitas. Zowel gemeenten, de GGD in beiden regio’s als de Provincie Limburg zetten daarom in op het verbeteren van de gezondheid van onze jeugd door middel van verschillende preventiegerichte gezondheidsprogramma’s zoals onder andere Jongeren Op Gezond Gewicht (JOGG) en de Gezonde Basisschool van de Toekomst. Toch zien we dat we in Limburg nog een uitdaging hebben als het gaat om het ondersteunen van kinderen (en het gezin) met overgewicht en obesitas. Om die reden hebben de regio’s Noord-, Middenen Zuid-Limburg een samenwerking opgestart om samen deze gemeenschappelijke opgave aan te gaan als één Limburgse alliantie. Cool 2B Fit Kerkrade/Partnership Fontys Sporthogeschool De afgelopen 2 jaar is in de gemeente Kerkrade het Cool 2B Fit programma ontwikkeld voor kinderen met overgewicht. Hierbij was sprake van een multidisciplinaire aanpak met o.a.

een diëtist, psycholoog, kinderfysiotherapeut en sportinstructeur, onder aansturing van een projectleider. Studenten van Fontys Sporthogeschool die binnen het partnership stage liepen in de gemeente Kerkrade werden ingezet als beweegbuddy van de kinderen tijdens de sportles. De bewezen effectieve interventie Cool 2B Fit is de afgelopen jaren gerealiseerd in samenwerking met ZonMw. De subsidie vanuit de Sportimpuls van ZonMw heeft de gemeente Kerkrade de mogelijkheid geboden om een lokale ketenaanpak op te starten. De subsidie uit de Sportimpuls is per 1 december 2020 gestopt. Eén van de doelstellingen binnen het programma Cool 2B Fit was ervoor zorgen dat de ketenaanpak werd geborgd in de regio. Dit is gelukt met de zogenaamde ‘Limburgse Netwerkaanpak voor kinderen met overgewicht & obesitas’ die naadloos aansluit bij de doorontwikkeling en borging van het Cool 2B Fit programma in Kerkrade en de regio. Het borgen van een gedegen aanpak omtrent leefstijl en het zorgen voor een duurzame gedragsverandering vraagt een lange adem. Om écht een gezonde leefomgeving voor onze jeugd te creëren, is het noodzakelijk dat zowel publieke als private partners in zowel het sociaal domein als zorgdomein met elkaar (gaan) samenwerken. Daarnaast is een gezonde(re) leefstijl aanleren een belangrijke onderdeel van gezond opgroeien. Dat begint met de opvoeding thuis.

Ouders zijn dus, net als professionals, cruciale partners. De netwerkaanpak richt zich op een doelgroep met een zeer specifieke behoefte. Dit vraagt dan ook om een specifieke signalering. Signalering gebeurt door de volgende professionals: 1. Jeugdverpleegkundige(n) en jeugdartsen van de Jeugdgezondheidszorg; 46

2. Zorgdomein: Professionals uit de eerste- en tweedelijnszorg; huisarts/kinderarts/jeugdarts/ tandarts, POH jeugd- en somatiek, fysio-, oefen- en ergotherapeuten, diëtisten, centrale zorgverlener en kinderleefstijlcoach enz.; 3. Sociaal domein: gemeentelijke toegang, professionals uit het onderwijs, wijkprofessionals, maatschappelijk werk, jeugdhulpverlening, schuldhulpverlening etc.; 4. Ouders/verzorgers uit de wijk. Een sluitende netwerkaanpak bevat dus preventie en zorg vanuit zowel sociaal- als zorgdomein, met een brede blik op de volledige problematiek van het kind of het gezin. Twee verschillende werelden, met twee verschillende financieringsstromingen en ieder hun eigen taal. En tegelijkertijd met hetzelfde doel: zorg en ondersteuning bieden dichtbij de mensen en zo veel mogelijk te voorkomen dat (meer) zorg nodig is. En daarmee streven beide partijen het doel na om de stijgende zorgkosten in te perken. Er is een optimale verbinding met andere Trendbreuk-aanpakken en overige relevante initiatieven in de regio zoals o.a. De Gezonde Basisschool van de Toekomst en de aanpak Kansrijke Start.

Beoogd resultaat Een netwerkaanpak uitvoeren in de provincie Limburg voor een periode van 3 jaar waarin maximaal 800 kinderen met medische indicatie en 500 kinderen zonder medische indicatie ondersteund worden met passende hulp om het overgewicht terug te brengen, weerbaarder te worden en eigen regie te pakken over hun eigen gezondheid. Binnen Kerkrade is het doelstelling om in 3 jaar 130 kinderen met een licht GGR (Gewichtsgerelateerd GezondheidsRisico) en 60 kinderen die een matig, zwaar of extreem GGR te gaan includeren.

Monitoring Monitoring van het project wordt op regionaal niveau vormgegeven én uitgevoerd. Partners hierin zijn de GGD Limburg-Noord, de GGD Zuid-Limburg, Stichting Your Coach Next Door en MUMC+. Een promovendus van MUMC+ zal onderzoek uitvoeren naar de effectiviteit en de implementatie van de Limburgse netwerkaanpak. Wat betreft de effectiviteit van de aanpak zal gekeken worden naar uitkomsten op het niveau van de deelnemer, bv. gewicht (BMI z-score), kwaliteit van leven. Als het gaat om de implementatie zal onder andere onderzoek gedaan worden naar de doorverwijzingen binnen de netwerkaanpak, de begeleiding door de centrale zorgverleners en kinderleefstijlcoach.

Betrokken partijen • • • • • • •

GGD Noord Limburg & GGD Zuid Limburg; Gemeenten Heerlen, Kerkrade, Maastricht, Roermond, Sittard-Geleen en Venlo; Kind Naar Gezonder Gewicht; MUMC+ (inclusief Limburgs Consortium kinderartsen); Programmabureau Trendbreuk; Stichting Your Coach Next Door; Zorgverzekeraars CZ & VGZ.

Regie Stuurgroep Trendbreuk Zuid-Limburg & stuurgroep Noord-Midden Limburg.

47

Status Inmiddels zijn de voorbereidingen voor de start van de Limburgse Netwerkaanpak in vergaand stadium. Op maandag 14 januari stond de formele kick-off van de aanpak gepland maar die is vanwege de coronasituatie verplaatst naar maart. Tijdens deze kick-off bijeenkomst zal er provinciaal aandacht gegeven worden aan de Limburgse netwerkaanpak (persmoment) en zal de naam van de Limburgse netwerkaanpak worden gepresenteerd waarmee de Limburgse Netwerkaanpak in uitvoering zal gaan. De aanpak heeft namelijk behoefte aan een duidelijke pakkende naam. In de afgelopen voorbereidingsperiode is de provinciale programmacoördinator voor de Limburgse Netwerkaanpak actief geweest met het vormgeven van de noodzakelijke randvoorwaarden voor de Limburgse netwerkaanpak, zoals de aanstelling van de centrale zorgverleners bij de jeugdgezondheidszorg, het vormgeven van de inhoud van de beleidsinnovatieregel met zorgverzekeraars CZ en VGZ1, het betrekken van de zorggroepen (in gemeente Kerkrade is dat Huisartsengroep Oostelijk Zuid-Limburg) en de aanstelling van lokale projectleiders. Besloten is voor de gemeenten Heerlen en Kerkrade een gezamenlijke projectleider aan te stellen, die het project gaat coördineren voor deze twee gemeenten. Voor deze functie heeft inmiddels een werving plaatsgevonden en is er een projectleider aangesteld.

Zij is onlangs begonnen met het in kaart brengen van het netwerk in de gemeente Kerkrade. Dit gebeurt in samenwerking met de betreffende beleidsmedewerker en de JOGG-regisseur van gemeente Kerkrade2 en met de centrale zorgverleners. Voor gemeente Heerlen en Kerkrade zijn inmiddels twee centrale zorgverleners geworven. De centrale zorgverlener is een belangrijk onderdeel van de netwerkaanpak. Zij stelt met kind en gezin het plan van aanpak op en bespreekt welke professionele hulp nodig is om de persoonlijke doelen op het gebied van gezondheid in de breedste zin van het woord te behalen. De centrale zorgverlener is daarmee de spil in het web en verwijst kind en gezin door naar andere professionals. Deze monitort de voortgang met kind en gezin en besluit in gezamenlijkheid wanneer kind en gezin in staat zijn om zelfstandig de veranderingen voort te zetten. De twee centrale zorgverleners zijn jeugdverpleegkundigen en werkzaam binnen de jeugdgezondheidszorg van de GGD Zuid-Limburg. Het signaleren van de doelgroep voor de netwerkaanpak vindt plaats tijdens de reguliere contactmomenten van de jeugdgezondheidszorg, maar kan ook gedaan worden door andere professionals in het netwerk.

Hierbij kan gedacht worden aan professionals uit het zorgdomein (huisarts, praktijkondersteuner jeugd, kinderarts, kinderfysiotherapeut), maar ook professionals uit het sociaal domein kunnen kinderen signaleren en toeleiden naar de netwerkaanpak. Momenteel wordt er gewerkt aan communicatiematerialen voor deze netwerkpartners en een algemeen digitaal aanmeldpunt. Via het aanmeldpunt kan een netwerkpartner – met toestemming van de ouders en het kind - een kind verwijzen naar de centrale zorgverlener.

Oriëntatie

Voorbereiding

Implementatie

Uitvoering

Evaluatie

1 De vergoeding van de Limburgse netwerkaanpak voor kinderen met overgewicht en obesitas door de zorgverzekeraar

vindt plaats vanuit een toegekende NZA-beleidsinnovatieregel ‘Leefstijlinterventie Jeugd’. 2 JOGG (Jongeren Op Gezond Gewicht) en de Limburgse netwerkaanpak voor kinderen met overgewicht en obesitas zijn met elkaar verbonden. Waar JOGG zich richt op preventie van overgewicht bij de jeugd, richt de netwerkaanpak zich op de behandeling van overgewicht bij de jeugd.

48

Talentontwikkeling: ‘Leren locatie Holz’ Doelgroep Leerlingen van het vmbo Holz in Kerkrade

Algemene omschrijving De locatie vmbo Holz van het Beroepscollege Parkstad Limburg (BcPL) is een onderwijslocatie waar voorbereidend middelbaar beroepsonderwijs (VMBO) basis, kader, gemengde en theoretische leerweg worden aangeboden. Eind 2019 is er door SVO|PL in samenwerking met de gemeente Kerkrade een plan van aanpak opgesteld om vier jaar versterkt in te zetten op Talentontwikkeling en Zorg op maat. Door (professionele) zorg op maat (schoolmaatschappelijk werk, groepstraining Superklas en spreekuur Bureau Halt) te leveren op school voor een kleine groep leerlingen met een complexe zorgbehoefte en daarmee deze zorg dus voor een groot deel weg te halen bij de docenten, kunnen zij meer aandacht geven aan de overige leerlingen waarmee ook voor de totale groep de kans op schooluitval en slechte keuzes die leiden tot nog meer kansenongelijkheid afneemt. Via het programma ‘praktijkleren vmbo Holz’ worden jongeren toegerust voor de arbeidsmarkt en wordt een bijdrage geleverd aan het terugdringen van armoede bij inwoners door het verhogen van de arbeidsparticipatie. Voor leerlingen betekent dit dat zij in een contextrijke omgeving leren (en toetsen maken). Voor docenten betekent dit dat zij opgeleid worden zodat zij vanuit hun reguliere rol ook die van leerwerkplekmakelaar en loopbaanbegeleider op zich kunnen nemen. Partijen ontvangen vanuit de Regio Deal Parkstad een subsidie.

Beoogd resultaat •

•

•

•

Gerichtere toeleiding van jongeren naar school/werk. Alle leerlingen van BcPL Holz weten in het examenjaar welke opleiding ze willen volgen en waarom deze bij hun past. Ze hebben een gedegen traject doorlopen en hun ouders zijn hier intensief bij betrokken; Vergroten van het toekomstperspectief van kwetsbare jongeren. Alle leerlingen in het examenjaar hebben een vervolgopleiding gekozen of worden toegeleid naar werk. De vervolgopleiding is gekozen nadat leerlingen een realistisch onderbouwd beeld hebben van hun gewenste beroep; Vergroten van de rol van bedrijven in de arbeidsmarktoriëntatie van kwetsbare jongeren. Bedrijven nemen deel aan het gezamenlijke traject om leerlingen gedegen te laten oriënteren en leren in de praktijk en toe te leiden naar een vervolgopleiding of werk; Opzetten van een systeem van duale opleiding /oriëntatie met gezamenlijke verantwoordelijkheid van school en bedrijf voor kwetsbare jongeren middels een duurzame structuur voor samenwerking waarbij bedrijven en school samen leerlingen opleiden en voorbereiden op vervolgonderwijs of werk.

Monitoring Monitoring vindt plaats via periodieke afstemming tussen partijen en voortgangsrapportages

Betrokken partijen • • • • •

SVOPL/BcPL Holz Gemeente Zorg en welzijnspartners Stichting Beroepsonderwijs en bedrijfsleven Samenwerkende Bedrijventerreinen Kerkrade 49

Regie BcPL Holz en gemeente

Status Oriëntatie

Voorbereiding

Implementatie

Uitvoering

Evaluatie

50

Pleintje.app – Het buitenspelen van de toekomst - Pilot Doelgroep / programmalijn Jongeren 8-14 jaar

Algemene omschrijving Kinderen spelen steeds minder buiten, hierdoor bewegen ze minder en worden minder sociale verbindingen gelegd tussen kinderen. De Pleintje-app speelt hierop in met een vernieuwd (buiten-) spelaanbod. Kinderen maken hun eigen unieke Avatar, kiezen hun favoriete Pleintje, maken een spel aan en nodigen vrienden uit om te ontmoeten, spelen, bewegen en te chillen. Door veel buiten te spelen verzamelen ze punten, kunnen ze uitdagingen voltooien en winnen ze medailles om hun avatar te upgraden. Door telkens nieuwe spellen toe te voegen blijft Pleintje de kinderen uitdagen om buiten te spelen. Binnen Pleintje staat hiervoor breed motorisch ontwikkeling voorop. Binnen Pleintje staat plezier en meedoen voorop en Pleintje is expliciet niet gericht op prestatie. Binnen Pleintje bestaat eveneens de mogelijkheid voor b.v. Verenigingen om kinderen op te roepen voor Workshops, Open Dagen, Challenges etc. Zo probeert Pleintje de ongebonden sporter te verbinden met de verenigingen.

Beoogd resultaat Pleintje wordt in het nieuwe schooljaar 2021/2022 geïntroduceerd en moet tegen het einde van het schooljaar door 30% van de in Kerkrade naar school gaande kinderen van 8-14 jaar, die in het bezit zijn van een mobiele telefoon, geïnstalleerd en gebruikt worden.

Monitoring Pleintje ondersteunt gemeenten met het verkrijgen van inzicht in het buitenspelen. Met een login voor het interactieve Pleintje-dashboard kunnen we als gemeente efficiënt het sport- en beweegbeleid vormgeven en aanpassen. Het dashboard biedt (live) inzicht in het beweeggedrag van de jeugd, zoals: aantal gebruikers, aantal beweeguren, verhouding j/m, gemiddelde leeftijd, gebonden/ongebonden sporters, meest gespeelde activiteiten, analyses van speellocaties en meer

Betrokken partijen • • • • •

Onderwijspartners Kindpartners Verenigingen Roda J.C. Midden in de Maatschappij VIE Innovatiehub

Regie Vie Innovatiehub & gemeente Kerkrade

Status Pleintje is een pilot voor 1 jaar. Pleintje is in oktober 2021 tijdens de herfstvakantie gelanceerd met een Pleintje week welke eindigde met een Kick-Off event met het Change The Game-spel. In het voorjaar van 2022 zal er wederom een moment gekozen worden om de Pleintje.app weer te boosten richting het buitenspeelseizoen. Oriëntatie

Voorbereiding

Implementatie

Uitvoering

Evaluatie

51

Shufflesports (Pilot) Doelgroep/Programmalijn VMBO jongeren (jongeren tussen 12 en 17 jaar).

Algemene omschrijving Van de vmbo’ers beweegt 44 procent voldoende terwijl dat percentage onder havo/vwo’ers 58 procent is, blijkt uit cijfers van de Gezonde Generatie Trendmonitor. Daarin geeft slechts 25 procent van de vmbo’ers aan te worden aangemoedigd door hun omgeving om genoeg te bewegen en te sporten. Met het unieke, nieuwe concept ShuffleSports willen scholen, sportbonden, gemeenten en NOC*NSF inactieve vmbo-jongeren in beweging krijgen. Trampoline-fitness, obstacle-voetbal of dansend judoën: door twee sporten met elkaar te combineren wordt tegemoet gekomen aan de sportbehoefte van deze doelgroep, die afwisseling en samen sporten belangrijker vindt dan de allerbeste willen zijn.

Beoogd resultaat Als jongeren nu gaan sporten, is de kans groter dat ze dat op latere leeftijd blijven doen. Door een specifieke doelgroep te kiezen, namelijk eerste- en tweedeklassers, kan de meeste impact worden gemaakt. De pilot is geslaagd als 16% van de bereikte eerste- en tweede klassers van VMBO Holz zich aanmeldt voor Shufflesports, de helft van de aanwezigen (nog) niet sportend is en 50% vervolgens nog een keer mee doet.

Monitoring Het ShuffleSports aanbod (een na-schools aanbod) is iedere maand anders. Het aanbod wordt maandelijks gevalideerd waarbij o.a. het aantal deelnemers wordt gemeten. Ook wordt o.a. gevraagd om een mening te geven over de activiteit, de groep, de locatie en de intentie om nogmaals deel te nemen. Op deze manier krijgen we een beeld of jongeren vaker dan 1 keer meedoen. Pilot 1 in Almere was gericht op de wenselijk en uitvoerbaarheid van het concept. Pilot 2 in Almere was gericht op activatie en retentie. Deze ervaringen worden allemaal meegenomen in de Kerkraadse pilot, waarbij het uiteindelijke doel is om te komen tot een duurzame oplossing voor blijvend enthousiaste jongeren. Bij gebleken geschiktheid en populariteit zullen we in overleg met betrokken partijen proberen zo snel mogelijk op te schalen, mede om de nieuwe sportactiviteit duurzaam te borgen.

Betrokken partijen • • • • •

NOC*NSF Onderwijsinstellingen (Vakleerkrachten VMBO) – We starten bij VMBO Holz Sportverenigingen (later stadium) Commerciële aanbieders Gemeente Kerkrade

Regie Gemeente Kerkrade in overeenstemming met NOC*NSF.

Status Op 21 september 2021 heeft een presentatie plaatsgevonden door NOC*NSF aan o.a. LO-docenten BCPL, buurtsportcoaches, Huis van de Sport etc. Op 3 november is ShuffleSports gepresenteerd in de JARK (Jongeren Advies Raad Kerkrade), waar een communicatievraagstuk is neergelegd. Op 4 november heeft de Startbijeenkomst plaatsgevonden en is het projectteam gevormd. Op 17-11 november is de 1e bijeenkomst van het projectteam geweest. Het projectteam (NOC*NSF/Gemeente Kerkrade/ BCPL Holz/The Move Factory) komt 1 x per week bij elkaar. In overleg met NOC*NSF is besloten om dit kalenderjaar in de reguliere gymlessen aandacht te geven aan de introductie van 52

ShuffleSports en daadwerkelijk in het nieuwe kalenderjaar (februari 2022) te starten met de eerste ShuffleSports-cyclus (4 weken lang, 2 x per week op woensdag en vrijdag). Dit kon ook praktisch niet eerder, aangezien er een nieuwe medewerker moest worden aangetrokken door The Move Factory per 1-1-2022 en deze medewerker eerst nog ingewerkt moest worden (o.a. door werkbezoek aan Almere) alvorens met Shuffle Sports aan de slag te gaan.

Oriëntatie

Voorbereiding

Implementatie

Uitvoering

Evaluatie

53

Vitale Wijken

54

Sociaal programma Rolduckerveld Regio Deal Parkstad Limburg is één regio in Nederland aan wie door het Rijk een bedrag is toegekend voor een Regio Deal. Met de deal hebben Rijk, Provincie Limburg en de regio afgesproken gezamenlijk de schouders te zetten onder de aanpak van de regionale opgave in Parkstad. Er wordt met de deal een impuls gegeven aan de aanpak die de regio de afgelopen jaren heeft ingezet. In de Regio Deal staat een integrale transformatie van het centrum en de buurten van de regio Parkstad centraal. Hierbij wordt naast de fysieke aanpak van de woningvoorraad en winkelvoorzieningen ook de verduurzamingsopgave en de aanpak van de sociaal-economische problematiek meegenomen. Bovendien wordt aandacht besteed aan de kansen die grensoverschrijdende samenwerking biedt voor dit gebied. Het hoofddoel van de Regio Deal is tweeledig • Parkstad Limburg structureel op het gemiddelde niveau in Limburg3 te krijgen waar het gaat om de belangrijkste kerncijfers voor brede welvaart zoals leefbaarheid, opleiding, inkomen en arbeidsparticipatie, woonkwaliteit en groenvoorzieningen, leegstand, vastgoedwaarde en investeringsbereidheid private partijen. Het bereiken van de structureel beoogde effecten vereisen een langdurige inspanning.

• Vorenstaande realiseren door een actieve samenwerking van alle betrokken partijen en daarmee te komen tot een regio die de regionale opgaven effectief op eigen kracht aanpakt. Dat gebeurt aan de hand van een breed gedragen en motiverend wenkend perspectief (‘stip op de horizon’). De buurt Rolduckerveld is 1 van de ontwikkelgebieden binnen de Regio Deal, waarbij een integrale aanpak noodzakelijk is om de sociaal-fysieke leefbaarheid en sociaaleconomische structuur te verbeteren. In de bijlage ‘Vitaliteit en gezondheid in cijfers’ is informatie te vinden waaruit deze noodzaak blijkt.

Beoogd resultaat Het doel is om via een integrale aanpak de diverse problemen naar het gemiddelde Zuid-Limburgse niveau terug te dringen. Het is de ambitie om de vicieuze cirkel van de intergenerationele kansarmoede en sociaaleconomische achterstanden te doorbreken.

Sociaal programma In Rolduckerveld wordt de komende jaren vanuit het Vie gedachtegoed gewerkt aan een gezonde en vitale stad. Dit wordt gedaan vanuit het zogenaamde ‘sociaal programma Rolduckerveld’ waarin verder wordt gebouwd op de eerdere ontwikkelingen en de ingeslagen route vanuit de stadsdeelvisie Kerkrade-Oost I (2012) en de gebiedsvisie Rolduckerveld (2019). Door zaken met elkaar te verbinden en de focus te verleggen naar dit gebied, wordt de komende jaren verder geïnvesteerd om een trendbreuk te realiseren.