Rapportage 213a Jeugdhulp versie 1.0.pdf
Tekst van het document
4 SEPTEMBER 2020 I KERKRADE
213a onderzoek jeugdhulp Rapportage: Gemeente Kerkrade Versie 1.0 definitief
Voorwoord Geacht college, Voor u ligt het resultaat van het 213a onderzoek Jeugdhulp. De rapportage is met
medewerking van medewerkers van de gemeente Kerkrade tot stand gekomen. Graag danken wij alle betrokkenen voor hun inbreng, grote flexibiliteit en prettige samenwerking.
De gemeente Kerkrade kent, zoals veel andere gemeenten, tekorten in de jeugdhulp. Dit is niet alleen het geval in Kerkrade, maar komt overeen met het landelijke beeld. Oorzaken van de tekorten zijn gedeeltelijk in beeld, maar er is behoefte aan nader onderzoek naar de
doelmatigheid en doeltreffendheid van de uitvoering van de jeugdhulptaken om beter inzicht te verkrijgen en gerichtere maatregelen in te voeren. Dit vormde onder meer reden voor het College van B&W om een doelmatigheids- en
Sinds 2015 zijn de (jeugd)zorgtaken gedecentraliseerd naar gemeenten. Deze
doeltreffendheidsonderzoek (artikel 213a Gemeentewet) uit te laten voeren op het gebied
decentralisatie had grote impact voor gemeenten, zorgprofessionals en inwoners. Het
van Jeugdhulp.
doel van deze decentralisatie was om een kanteling mogelijk te maken zodat de
De centrale vraagstelling van het doelmatigheids- en doeltreffendheidsonderzoek (hierna:
leefsituatie van het kind en ook het gezin verbeteren. De kanteling hield in: minder
beroep doen op intensieve zorg door het versterken van de eigen kracht, de preventie en het bieden van integrale zorg (transformatie). De nadruk ligt op wat mensen kunnen, eventueel met hulp van mensen uit hun eigen omgeving. Daarna
213a onderzoek) Jeugdhulp luidt als volgt: In hoeverre realiseert de gemeente Kerkrade de doelstellingen die voor de jeugd zijn geformuleerd, hoe efficiënt komen deze tot stand en welke verbetermogelijkheden zijn er?
komt de vraag of, en welke, professionele zorg of ondersteuning nodig is. Hierbij
Dit document beschrijft de resultaten van het doelmatigheids- en
wordt het principe: één gezin, één plan, één regisseur gevolgd. De filosofie van de
doeltreffendheidsonderzoek Jeugdhulp.
gemeente Kerkrade ligt in lijn met de landelijke doelstelling van de decentralisatie van de (jeugd)zorg. De decentralisatie van de zorgtaken naar gemeenten ging gepaard met een forse korting op de rijksbijdrage. Mede door de forse korting op de rijksbijdrage werd duidelijk dat de inkomsten onvoldoende waren om de uitgaven te dekken. Ondanks inspanningen op analyses en maatregelen om de transformatieopgave in te voeren lopen de tekorten nog (niet) voldoende terug.
2 | Eindrapportage 213a onderzoek jeugdhulp gemeente Kerkrade – Definitief versie 1.0
Het onderzoeksteam van Deloitte
OPBOUW VAN DE RAPPORTAGE
Leeswijzer De rapportage kent een zogenaamde top-down structuur. Dit houdt in dat de rapportage op hoofdlijnen gelezen kan worden, maar ook steeds meer op detailniveau. De rapportage bestaat uit de volgende hoofdstukken en bijlagen.
1.
Managementsamenvatting De managementsamenvatting bevat een korte schets van de achtergrond, opsomming van de onderzoeksvragen & normenkader en beantwoording van de onderzoeksvragen en de belangrijkste bevindingen inzake wat gaat goed? en wat is in ontwikkeling? | wat kan beter?
2.
Conclusies en aanbevelingen In dit hoofdstuk worden de belangrijkste conclusies en aanbevelingen beschreven op basis van Wat gaat goed? en Wat is in ontwikkeling? | Aanbeveling per cluster. Er zijn 4 clusters van onderzoeksvragen. De 4 clusters zijn: 1) Strategie & Beleid 2) Proces 3) Managementinformatie & Data en 4) Contractmanagement & Toegang.
3.
Bevindingen in detail In dit hoofdstuk worden de bevindingen verder toegelicht en onderbouwd. Enerzijds door een beschrijving van de onderzoeksopzet en anderzijds door een nadere toelichting van de bevindingen op basis van de gebruikte normen.
4.
Bijlagen In de bijlage zijn opgenomen: 1) Achtergrond over 3 routes binnen de zorg 2) Lijst van rapportages 3) Overzicht geïnterviewde functionarissen en 4) Overzicht gehanteerde documenten.
3 | Eindrapportage 213a onderzoek jeugdhulp gemeente Kerkrade – Definitief versie 1.0
Managementsamenvatting
MANAGEMENTSAMENVATTING
Achtergrond De decentralisatie van de zorgtaken in 2015 had onder andere als doel om de zorg betaalbaarder te maken, door de taken dichter bij de burger te organiseren. De decentralisatie van de zorgtaken ging gepaard met een forse korting van 25% op het rijksbudget. De gemeente Kerkrade kampt inmiddels, mede als gevolg van de decentralisatie en de toegankelijker worden van de lokale jeugdhulp, zoals zoveel gemeenten in Nederland, met tekorten. Om tekorten terug te dringen en de transformatieopgave verder vorm te geven, heeft de gemeente Kerkrade afgelopen jaren verschillende maatregelen ingezet. Om nog meer inzicht te krijgen in hoe Kerkrade ervoor staat en waar verbeteringen mogelijk zijn, is een 213a onderzoek als instrument ingezet op het gebied van jeugdhulp. De afgelopen jaren is er veel beweging geweest binnen Kerkrade op het gebied van
Mede als gevolg van deze koerswijziging werd de organisatie geconfronteerd met een
Jeugdhulp. De eerste drie jaren na de decentralisatie van de zorgtaken in 2015
hoog personeelsverloop. Zorgconsulenten met meer affiniteit voor bedrijfsvoering zijn
stonden voor Kerkrade voornamelijk in het teken van de transitie net als bij veel
schaars. Na deze turbulente periode is in september 2019 een bijeenkomst georganiseerd
andere gemeenten. Veel aandacht en energie werd gestoken in de transitie en na
om acties te formuleren die bijdragen aan het realiseren van de twee hoofddoelstellingen.
deze beginfase verschoof deze steeds meer naar de transformatie. Hierin verschilt
Vervolgens is de Taskforce Jeugdhulp geformeerd, om uitvoering te geven aan deze acties,
Kerkrade niet van veel andere gemeenten.
waarbij de eerste fase van het plan van de Taskforce voornamelijk gericht was op
Mede door de forse korting op de rijksbijdrage werd duidelijk dat de inkomsten onvoldoende waren om de uitgaven te dekken. De doelstellingen voor Kerkrade waren en zijn nog steeds “geen kind tussen wal en schip” en “uitvoering binnen de budgettaire kaders”. Kerkrade is niet bij de pakken neer gaan zitten en kwam met een
maatregelen om tekorten op korte termijn terug te dringen en het verder vergroten van de sturing en grip op uitvoering van processen. In april 2020 heeft de Taskforce Jeugdhulp de uitgevoerde acties uit deze eerste fase en vervolgacties voor de tweede fase van de Taskforce besproken.
actieplan gericht op preventie. Dit succes van laagdrempelige zorg, zorgde ervoor dat
De geschetste ontwikkelingen hebben het College van B&W mede ertoe gebracht een
de gemeente ‘makkelijker’ te vinden was, waardoor de hulpvraag steeg en daarmee
213a onderzoek te laten uitvoeren op het gebied van Jeugdhulp. Dit geeft het College
ook de kosten. Ook is veel aandacht besteed aan de ontwikkeling van medewerkers.
vanuit een extern blikveld inzicht in de huidige situatie en verbetermogelijkheden. Het
In dialoog met de medewerkers bleek dat zij vooral gericht waren op ondersteunen
onderzoek is erop gericht om de gemeente Kerkrade concrete handvatten te bieden, die
en invullen van de hulpvraag en nog in mindere mate stuurden op de
vervolgens meegenomen kunnen worden in fase twee van de Taskforce Jeugdhulp.
transformatieopgave inclusief de financiële consequenties. Daarom is onder meer begin 2019 een werkconferentie gehouden met medewerkers om meer bewustzijn te creëren over het werken binnen de budgettaire kaders, ook als onderdeel van de transformatieopgave: van “zorgen voor” naar “zorgen dat”. 5 | Eindrapportage 213a onderzoek jeugdhulp gemeente Kerkrade – Definitief versie 1.0
Een doelmatigheids- en doeltreffendheidsonderzoek (213a onderzoek) is een instrument van het College van B&W om het door haar uitgevoerde beleid en beheer van middelen te onderzoeken.
MANAGEMENTSAMENVATTING
Onderzoeksvraag De centrale hoofdvraag is vertaald naar onderzoeksvragen. De onderzoeksvragen kunnen worden geclusterd in 4 thema’s, te weten 1) Strategie & Beleid 2) Managementinformatie & Data 3) Proces en 4) Contractmanagement & Toegang.
Hoofdvraag In hoeverre realiseert de gemeente Kerkrade de doelstellingen die voor de jeugd zijn geformuleerd, hoe efficiënt komen deze tot stand en welke verbetermogelijkheden zijn er? Deelvragen 1.1 In hoeverre realiseert de gemeente Kerkrade de doelstellingen die zijn geformuleerd op het terrein van de Jeugdhulp? Strategie & Beleid
Managementinformatie & Data
Proces
2 In hoeverre is het proces van ‘signaal tot uitvoering en evaluatie’ efficiënt georganiseerd en welke verbetermogelijkheden zijn er?
1.2 In hoeverre realiseert de gemeente Kerkrade de doelstellingen die voor de jeugd zijn geformuleerd, hoe efficiënt komen deze tot stand en welke verbetermogelijkheden zijn er
4.1 In welke mate en op welke wijze is de gemeente Kerkrade in gesprek met zorgaanbieders van Jeugdhulp over de kwaliteit en volumes van de levering van Jeugdhulp?
3.1 In hoeverre beschikt de gemeente Kerkrade over goede managementinformatie op basis waarvan gedurende het jaar kan worden bijgestuurd op de kwaliteit en kosten van de Jeugdhulp? ¹ Wat is de voorspellende waarde van deze informatie?
4.2 In hoeverre heeft de gemeente Kerkrade zicht op de effectiviteit van de ondersteuning, zorg, behandeling van zorgaanbieders?
3.2 In welke mate wordt er door de gemeente zelf data vastgelegd over ondersteuning aan jongeren en gezinnen?
Contractmanagement & toegang
4.3 In hoeverre stuurt de gemeente Kerkrade op het maximaal benutten van het eigen netwerk, de wijk en de voorliggende voorzieningen van de gemeenten, alvorens zorg wordt geïndiceerd? 4.4 In welke mate zijn personen die de toegang tot de jeugdhulp verlenen bekend met de geachte van de kanteling en in welke mate passen zij deze gedachte toe?
6 | Eindrapportage 213a onderzoek jeugdhulp gemeente Kerkrade – Definitief versie 1.0
¹ Beschikken over goede managementinformatie is een van de mogelijke instrumenten om te kunnen bijsturen op de kwaliteit en kosten van Jeugdhulp.
MANAGEMENTSAMENVATTING
Antwoord op de onderzoeksvraag Hier is een samenvatting opgenomen van de bevindingen en aanbeveling op hoofdlijn. Per cluster zijn bevindingen samengevat.
Bevindingen en aanbevelingen op hoofdlijn samengevat De gemeente Kerkrade realiseert steeds verder haar inhoudelijke doelstellingen, waarbij het verschil tussen kosten en rijksbijdrage kleiner wordt. Verbeterpotentieel zit met name in
De centrale hoofdvraag is vertaald naar onderzoeksvragen. De onderzoeksvragen kunnen worden geclusterd in 4 thema’s, te weten 1) Strategie & Beleid 2) het nog verder ontwikkelen van (nieuwe) medewerkers en doorontwikkelen van inzichtelijke sturingsinformatie op basis waarvan het gesprek kan worden gevoerd met Managementinformatie & Dataen3)kosten Proces ende4)zorg Contractmanagement &van Toegang. zorgaanbieders over de kwaliteit van en het verder benutten het voorliggend veld.
Strategie & Beleid
Proces
Managementinformatie & Data
Contractmanagement & toegang
De activiteiten van Kerkrade liggen in de lijn van de doelstelling geen kind tussen wal en schip, en maatregelen zijn uitgewerkt met positief effect om het verschil tussen kosten en rijksbijdrage te verkleinen en de transformatieopgave in te vullen.
Het proces wordt steeds efficiënter georganiseerd. Cliënt heeft direct contact met professional, en contact met zorgaanbieders en cliënt zijn geïntensiveerd.
Beschikbare informatie wordt door ‘doen-leren’ verder versterkt in eenduidigheid en betrouwbaarheid wat de voorspellende waarde vergroot.
Gesprekken met zorgaanbieders worden regionaal gevoerd. Lokale gesprekken vinden ad hoc plaats en stappen zijn gezet om deze structureel in te bedden in het proces om zo sterker te kunnen sturen op kwaliteit en kosten van zorg voor Kerkrade. Het eigen netwerk en het in stelling brengen van het voorliggend veld wordt deels benut en biedt ontwikkelingsruimte. Vervolgstappen zijn en worden uitgewerkt om de transformatie nog verder vorm te gegeven. Kerkrade is hierin geen uitzondering in vergelijking op landelijk of regionaal niveau.
7 | Eindrapportage 213a onderzoek jeugdhulp gemeente Kerkrade – Definitief versie 1.0
Conclusies en aanbevelingen
CONCLUSIES EN AANBEVELINGEN | LEESWIJZER
Leeswijzer In dit hoofdstuk wordt eerst de onderzoeksopzet met daarin het normenkader beschreven. Vervolgens worden langs de twee vragen Wat gaat goed? en Wat is in ontwikkeling? de belangrijkste conclusies en aanbevelingen beschreven. De indeling van de is op basis van de 4 clusters van onderzoeksvragen:
Strategie & Beleid
Proces
9 | Eindrapportage 213a onderzoek jeugdhulp gemeente Kerkrade – Definitief versie 1.0
Managementinformatie & Data
Contractmanagement & toegang
CONCLUSIES EN AANBEVELINGEN | ONDERZOEKSOPZET
Onderzoeksvragen & normenkader (1/2) Cluster
Normen
Deelvragen
• • 1.1 In hoeverre realiseert de gemeente Kerkrade de doelstellingen die zijn geformuleerd op het terrein van de Jeugdhulp?
Strategie & Beleid
•
1D Verschil tussen de programmabegroting (begroting na wijziging) en de realisatie van de jaren 2015 tot en met 2019 op basis van de jaarrekeningcijfers (let op: deze zijn afwijkend van de kosten per zorgjaar) voor de arrangementen onder begeleiding , behandeling en verblijf, waarbij de realisatie binnen de begroting blijft.
•
2A De efficiency van het proces jeugdhulp wordt gemeten door vast te stellen in hoeverre er: ❑ sprake is van (structurele) wachtlijsten en de duur van wachtlijsten; ❑ sprake is van (lopende) claims; ❑ overschrijdingen zijn van doorlooptijden ten aanzien van de werkvoorraad en ❑ signalen zijn vanuit bijvoorbeeld wijkteams, huisartsen gerelateerd aan de efficiency van het proces
3.1 In hoeverre beschikt de gemeente Kerkrade over goede managementinformatie op basis waarvan gedurende het jaar kan worden bijgestuurd op de kwaliteit en kosten van de Jeugdhulp? ¹ Wat is de voorspellende waarde van deze informatie?
•
3A De huidige managementinformatie wordt vergeleken met de gewenste managementinformatie die is opgehaald vanuit de interviewgesprekken. 3B In hoeverre er periodiek managementrapportages worden opgesteld op de verschillende bestuurs- en managementlagen (raad, college, management en operationeel) 3C In hoeverre de managementinformatie ingaat op de geformuleerde doelstellingen en daaraan gerelateerde activiteiten in werkprocessen en projecten en de normen en indicatoren
3.2 In welke mate wordt er door de gemeente zelf data vastgelegd over ondersteuning aan jongeren en gezinnen?
•
1.2 In hoeverre realiseert de gemeente Kerkrade de doelstellingen die voor de jeugd zijn geformuleerd, hoe efficiënt komen deze tot stand en welke verbetermogelijkheden zijn er Onderzoeksop zet & normenkader Proces
ManagementI nformatie & Data
•
1A Er zijn doelstellingen voor Jeugdhulp geformuleerd. 1B De doelstellingen van jeugdhulp zijn in specifieke en meetbare activiteiten in werkprocessen en projecten uitgewerkt en er zijn indicatoren en normen bepaald voor het meten van voortgang en bepalen van de ambities, waarbij de relatie tussen doelstellingen, activiteiten en resultaten helder zijn vastgelegd en onderbouwd. 1C In management- en bestuur rapportages en jaarverantwoordingen wordt de voortgang gemeten van de realisatie van de doelstellingen door middel van uitgevoerde activiteiten, behaalde resultaten en gemeten indicatoren.
2 In hoeverre is het proces van ‘signaal tot uitvoering en evaluatie’ efficiënt georganiseerd en welke verbetermogelijkheden zijn er?
• •
Vaststelling op basis van: ❑ 3D Welke systemen door de gemeente zelf worden gebruikt ❑ 3E . Welke data door deze systemen vastgelegd wordt (Verschillende toegangspoorten: Bijv. gemeente, huisarts, gecertificeerde instellingen)
10 | Eindrapportage 213a onderzoek jeugdhulp gemeente Kerkrade – Definitief versie 1.0 ¹ Beschikken over goede managementinformatie is een van de mogelijke instrumenten om te kunnen bijsturen op de kwaliteit en kosten van Jeugdhulp.
CONCLUSIES EN AANBEVELINGEN | ONDERZOEKSOPZET
Onderzoeksvragen & normenkader (2/2) Cluster
Deelvragen
4.1 In welke mate en op welke wijze is de gemeente Kerkrade in gesprek met zorgaanbieders van Jeugdhulp over de kwaliteit en volumes van de levering van Jeugdhulp?
Normen • • • •
• •
4E De mate waarin de effectiviteit van ondersteuning, zorg en behandeling terug komt in de management informatie 4F De mate waarin de effectiviteit van ondersteuning, zorg en behandeling onderwerp van gesprek is met zorgaanbieders en hierover door deze zorgaanbieders wordt gerapporteerd. 4G De aanwezigheid en beschikbaarheid van zorgplannen 4H De wijze van betrokkenheid van professionals en client (vertegenwoordigers)
• •
4I De verhouding (financieel) tussen voorliggende voorzieningen en maatwerkvoorzieningen 4J Huidige voorzieningen van de Gemeente Kerkrade bij indicatie zorg
•
4K De mate waarin het sturen op het benutten van het eigen netwerk, de wijk en de voorliggende voorzieningen is verankerd in beleid en werkprocessen en dit bekend is bij de medewerkers
• Onderzoeksop zet & normenkader
Contractmanagement en Toegang
4.2 In hoeverre heeft de gemeente Kerkrade zicht op de effectiviteit van de ondersteuning, zorg, behandeling van zorgaanbieders?
4.3 In hoeverre stuurt de gemeente Kerkrade op het maximaal benutten van het eigen netwerk, de wijk en de voorliggende voorzieningen van de gemeenten, alvorens zorg wordt geïndiceerd? 4.4 In welke mate zijn personen die de toegang tot de jeugdhulp verlenen bekend met de geachte van de kanteling en in welke mate passen zij deze gedachte toe?
11 | Eindrapportage 213a onderzoek jeugdhulp gemeente Kerkrade – Definitief versie 1.0
4A Beschikbaarheid van maandelijkse management informatie over kwaliteit en volumes per zorgaanbieder 4B De betrokkenheid van professionals en client (vertegenwoordigers) 4C Afspraken met de gemeente Maastricht (o.b.v. SLA) ten aanzien van account- en contractmanagement 4D De frequentie van contact (met de zorgaanbieders van Jeugdhulp
•
CONCLUSIES EN AANBEVELINGEN | STRATEGIE & BELEID
Kerkrade realiseert belangrijke doelstelling geen kind tussen wal en schip, en maatregelen zijn uitgewerkt met positief effect om binnen budget te blijven Strategie & Beleid
1.1 In hoeverre realiseert de gemeente Kerkrade de doelstellingen die zijn geformuleerd op het terrein van de Jeugdhulp?
Wat gaat goed? • De geformuleerde activiteiten en maatregelen zijn passend binnen de twee hoofddoelstellingen “Geen kind tussen wal en schip” en “Uitvoering binnen budgettaire kaders”. De doelstellingen worden uitgevoerd volgens de methodiek doen-leren en co-creatie die Kerkrade toepast. • Kerkrade heeft zowel lokale als regionale doelstellingen geformuleerd voor de jeugdhulp. De regionale doelstellingen van jeugdhulp zijn daarbij in specifieke en meetbare activiteiten en projecten uitgewerkt en er zijn mijlpalen en verwachte resultaten geformuleerd. De doelstellingen bevatten tevens een prioritering voor de periode tot met 2022. • Acties zijn geformuleerd om uitvoering binnen budgettaire kaders te realiseren zoals aan de hand van ontwikkelde signaallijsten analyse uitvoeren op de toegewezen zorg en doorvoeren van bijstellingen als daar aanleiding toe is. Dit heeft geresulteerd in een kleiner verschil tussen kosten en rijksbijdrage in 2019 ten opzichte van voorgaande twee jaren.
12 | Eindrapportage 213a onderzoek jeugdhulp gemeente Kerkrade – Definitief versie 1.0
1.2 In hoeverre realiseert de gemeente Kerkrade de doelstellingen die voor de jeugd zijn geformuleerd, hoe efficiënt komen deze tot stand en welke verbetermogelijkheden zijn er Wat is in ontwikkeling? | Aanbevelingen • Als onderdeel van de Taskforce Fase II zijn stappen gezet om in projectplannen doelstellingen, gerelateerde activiteiten en resultaten meer concreet te beschreven, met gebruik van specifieke indicatoren. Dit helpt bij het maken van de verbinding tussen (hoofd)doelstellingen, in te zetten activiteiten en resultaten. • In de realisatie van de transformatiedoelstelling (zorg zoveel mogelijk dichtbij de burger organiseren en als het niet anders kan maatwerkvoorzieningen inzetten) heeft Kerkrade nog ontwikkelingsruimte. In de Taskforce Fase II zijn uitvoeringsplannen geformuleerd om de transformatie verder vorm te geven en hiermee het verschil tussen kosten en rijksbijdragen verder terug te dringen. • Ga door met de uitvoering van de geformuleerde acties om de uitvoering binnen budgettaire kaders te realiseren. Bekijk of naast de bestaande ingevoerde maatregelen er ook maatregelen zijn die aan de voorkant (inkoop) bijdragen aan deze doelstelling. Denk hierbij aan maatregelen zoals budgetplafonds of maatregelen bij niet nakomen van afspraken.
CONCLUSIES EN AANBEVELINGEN | PROCES
Het proces wordt steeds efficiënter georganiseerd. Cliënt heeft direct contact met professional en contact met zorgaanbieders en client zijn geïntensiveerd Proces
2 In hoeverre is het proces van ‘signaal tot uitvoering en evaluatie’ efficiënt georganiseerd en welke verbetermogelijkheden zijn er?
Wat gaat goed? • Er is de afgelopen jaren met succes geïnvesteerd in het efficiënter maken van processen. De werkvoorraad wordt wekelijks gemonitord en acties uit monitoring worden opgevolgd. Er is een eigen bureaudienst opgezet in januari 2020 die zorgt voor het verwerken van nieuwe aanmeldingen en het plannen van gesprekken, waardoor doorlooptijden zijn verkort. De bezetting van de bureaudienst is op orde gebracht. Door invoering van de bureaudienst krijgen cliënten direct een deskundige Jeugdconsulent aan de lijn, waardoor een sterke toegang is gerealiseerd met expertise aan de voorkant. Procesbeschrijvingen zijn geactualiseerd. Ook is het aantal contactmomenten met de client (vertegenwoordiger) geïntensiveerd, waardoor sneller kan worden bijgestuurd. De bereikbaarheid en benaderbaarheid is verder vergroot door introductie van eenvoudige, maar effectieve maatregelen zoals gebruik visitekaartjes met de directe contactgegevens van de consulent. De expertise is vergroot doordat nu team breed casussen van veilig thuis worden uitgevoerd, waar dit voorheen slechts 4 consulenten deden. • De pilot POH (praktijkondersteuning huisartsen) jeugd, waaraan inmiddels alle huisartspraktijken deelnemen, zorgt ervoor dat bepaalde hulpvragen, die eerder via een maatwerkvoorziening door de huisarts werden doorverwezen nu zelf of door inzet van voorliggend veld worden beantwoord.
Dit draagt bij aan de efficiency, kwaliteit van dienstverlening en realisatie van financiële doelstellingen. Verdere stappen om de samenwerking tussen POH’s, toegangsteam Kerkrade en het voorliggend veld te versterken zijn en worden gezet. • Door pilots als Kennis Team Kids en de aanpak Wij.K worden voorliggende voorzieningen beter benut en verder ontwikkeld en opgezet. Dit sluit aan bij de transformatiedoelstellingen en kan tot besparingen leiden door een remmend effect op de aanspraken op duurdere zorg- en ondersteuningsvormen. 13 | Eindrapportage 213a onderzoek jeugdhulp gemeente Kerkrade – Definitief versie 1.0
Wat is in ontwikkeling? | Aanbevelingen • De verdere scholingsbehoefte van consulenten en andere betrokkenen zijn in ontwikkeling genomen. De scholing richt zich onder andere op het verder kunnen toepassen van cruciale interventies als netwerkverkenning en activering door consulenten. Door ook andere betrokken functionarissen in de organisatie te betrekken in deze scholing ontstaat een breder bewustzijn hoe de transformatie invulling te kunnen geven. Deze acties passen binnen de uitgevoerde evaluatie over het project gericht op verbeterde implementatie van de methodiek 1Gezin1Plan. • Kerkrade heeft zelf vastgesteld dat bij het bepalen van het ondersteuningsaanbod de benodigde informatie, zoals de verwijsgids en de mogelijkheden van voorliggende voorzieningen, nog beter kan worden georganiseerd in het systeem. Nu zijn informatiebronnen nog in verschillende systemen vastgelegd. Deze behoefte is binnen Kerkrade reeds kenbaar gemaakt en mogelijkheden worden hiervoor verkend in het nieuwe systeem XWorks dat nog dit jaar wordt geïmplementeerd. • Ga door met de initiatieven zoals Kennis Team Kids en Wij.K aanpak om stappen te zetten in de transformatie. In de Taskforce Jeugdhulp fase II wordt daarbij nog een overall plan opgesteld waar deze initiatieven onderdeel van uitmaken, zodat samenhang tussen de initiatieven zichtbaar wordt.
CONCLUSIES EN AANBEVELINGEN | MANAGEMENTINFORMATIE & DATA
Beschikbare informatie wordt door ‘doen-leren’ verder versterkt in eenduidigheid en betrouwbaarheid wat de voorspellende waarde vergroot Managementinformatie & Data
3.1 In hoeverre beschikt de gemeente Kerkrade over goede managementinformatie op basis waarvan gedurende het jaar kan worden bijgestuurd op de kwaliteit en kosten van de Jeugdhulp? ¹ Wat is de voorspellende waarde van deze informatie?
Wat gaat goed? • Basis informatie over aantallen, in-, door- en uitstroom en productie zijn aanwezig op totaal niveau en op het niveau van zorgaanbieders. • Iedere bestuurs-en managementlaag ontvangt periodiek rapportages. • De commissie en raad ontvangen een drie maandelijkse rapportage over het sociaal domein, die is gebaseerd op hun informatiebehoefte. • Portefeuillehouder, directie- en management ontvangen een maandelijkse rapportage met daarin gecombineerde informatie over onder meer aantallen in-door-en uitstroom en kostenontwikkeling. • Op team- en medewerkers niveau worden sinds 2020 werkvooraadlijsten verstuurd. Deze informatie voldoet aan de behoefte en geeft de meest relevante inzichten en bijzonderheden over de geleverde zorg. • Acties zijn opgezet om de managementinformatie door te ontwikkelen. Eigen data wordt gebruikt om prognoses op te stellen. Nauwere samenwerking is gezocht met de ‘grotere’ gemeenten in de Zuid-Limburgse samenwerking voor een verbetering t.a.v. onder meer de financiële vertaalslag van lopende trajecten. • De maandelijkse controle en afhandeling van de signaallijsten is ingevoerd. Hierbij is vastgelegd wie, wanneer welke controles verricht en zijn afspraken gemaakt om een maandelijkse interne rapportage op over de bevindingen inclusief aanbevelingen op te stellen.
Hierdoor is geborgd dat opvolging wordt gegeven aan het doorvoeren van aanbevelingen in het werkproces.
14 | Eindrapportage 213a onderzoek jeugdhulp gemeente Kerkrade – Definitief versie 1.0
3.2 In welke mate wordt er door de gemeente zelf data vastgelegd over ondersteuning aan jongeren en gezinnen?
Wat is in ontwikkeling? | Aanbevelingen • Er is gestart met het opzetten van prognoses aan de hand van eigen data, zodat fluctuaties in de maandelijkse financiële prognoses beter en tijdiger onderbouwd kunnen worden. Hierdoor wordt geïnvesteerd in de kwaliteit van managementinformatie en één versie van de waarheid. Ga door met het investeren in de ontwikkeling van een goede financiële prognose voor de jeugdhulpvoorzieningen ZiN (Zorg in Natura), waarbij gebruik wordt gemaakt van de eigen data. Stel bij de prognose tevens een advies op inclusief toelichting en onderbouwing voor het management. • Verfijn de bestaande rapportages verder door de doelstellingen hierin op te nemen inclusief de hieraan gekoppelde meetindicatoren en kengetallen. • Informatie over de kwaliteit van jeugdhulp kan nog verder worden ontwikkeld. Zorg voor meer informatie over de kwaliteit van de geleverde zorg. Verwerk bijvoorbeeld de output van evaluaties in het systeem op een gestructureerde wijze. Leg de vraag neer bij het inkoopbureau Zuid-Limburg om structureel te rapporteren over kwaliteit en spreek kwaliteitsindicatoren met elkaar af.
¹ Beschikken over goede managementinformatie is een van de mogelijke instrumenten om te kunnen bijsturen op de kwaliteit en kosten van Jeugdhulp.
CONCLUSIES EN AANBEVELINGEN | CONTRACTMANAGEMENT & TOEGANG
Gesprekken met zorgaanbieder worden regionaal gevoerd. Stappen zijn gezet om lokale gesprekken structureel in te bedden in het proces om zo sterker te kunnen sturen op kwaliteit en kosten van zorg voor Kerkrade. Contractmanagement & toegang
4.1 In welke mate en op welke wijze is de gemeente Kerkrade in gesprek met zorgaanbieders van Jeugdhulp over de kwaliteit en volumes van de levering van Jeugdhulp?
Wat gaat goed? • Gesprekken met zorgaanbieders over kwaliteit en volumes van de geleverde zorg worden in Kerkrade in 1-op-1 gesprekken gevoerd vanuit de uitvoering van reguliere werkzaamheden door consulenten en gaan over specifieke cliënten. • Contract- en accountmanagement gesprekken over volumes en kwaliteit worden op Zuid-Limburgse schaal gehouden door het inkoopbureau Zuid-Limburg. Deze gesprekken vinden per kwartaal plaats ten aanzien van de grootste zorgaanbieders. Bij deze gesprekken worden functionarissen vanuit de deelnemende gemeenten aangehaakt waaronder ook Kerkrade. • In praktijk wordt getoetst op de effectiviteit van de geleverde zorg. Denk hierbij aan: ❑ Casus overleggen tussen consulenten en gedragswetenschapper, waar de effectiviteit van de ondersteuning, zorg en behandeling wordt besproken ❑ De gevoerde evaluaties waar met behulp van de inbreng van de clientvertegenwoordiger de effectiviteit van de ingezette zorg wordt besproken ❑ De gezinsplannen waarin doelen zijn vastgesteld, zodat tussentijds en achteraf kan worden bepaald of deze zijn bereikt.
15 | Eindrapportage 213a onderzoek jeugdhulp gemeente Kerkrade – Definitief versie 1.0
4.2 In hoeverre heeft de gemeente Kerkrade zicht op de effectiviteit van de ondersteuning, zorg, behandeling van zorgaanbieders?
Wat is in ontwikkeling? | Aanbevelingen • Uit de Taskforce jeugdhulp fase I is een rapportage template gemaakt voor tien grootste zorgaanbieders, waarin trends en ontwikkelingen van de geleverde zorg zichtbaar zijn. Tevens zijn afspraken gemaakt wie betrokken dienen te worden bij het voeren van gesprekken met zorgaanbieders op Kerkraads niveau. In de Taskforce Fase II zijn deze afspraken verder geconcretiseerd en zijn afspraken gemaakt over het structureel opstellen van de rapportage, het analyseren daarvan en afhankelijk van de bevindingen worden gesprekken met zorgaanbieders aangegaan. • Betrek de bevindingen die komen uit de casus overleggen en gehouden evaluaties met clientvertegenwoordigers en geef dit een plek in de managementinformatie en de gesprekken met zorgaanbieders.
CONCLUSIES EN AANBEVELINGEN | CONTRACTMANAGEMENT & TOEGANG
Het eigen netwerk en het in stelling brengen van het voorliggend veld wordt deels benut en biedt ontwikkelingsruimte. Vervolgstappen zijn en worden uitgewerkt om de transformatie nog verder vorm te geven Contractmanagement & toegang
4.3 In hoeverre stuurt de gemeente Kerkrade op het maximaal benutten van het eigen netwerk, de wijk en de voorliggende voorzieningen van de gemeenten, alvorens zorg wordt geïndiceerd?
Wat gaat goed? • In het concept plan van de Taskforce Jeugdhulp fase II wordt prioriteit gegeven aan de acties die gericht zijn op de transformatie, waardoor toegewerkt kan worden naar een maximalisatie van het benutten van het eigen netwerk, de wijk en de voorliggende voorzieningen van de gemeente. • De gemeente Kerkrade geeft door middel van diverse pilots (POH, Kennis Team Kids) invulling aan de transformatie. Deze zorgen ervoor dat beginnende problematiek gemakkelijker door de eigen netwerken en de voorzieningen in de wijk kan worden opgepakt. • Door de genoemde pilots zijn medewerkers beter bekend met de transformatiegedachte. • De huidige voorzieningen bestaan voor een groot deel uit maatwerkvoorzieningen. De gemeente Kerkrade heeft de afgelopen jaren geïnvesteerd op voorliggende voorzieningen² zoals het welzijnswerk en jeugd- en jongerenwerk.
16 | Eindrapportage 213a onderzoek jeugdhulp gemeente Kerkrade – Definitief versie 1.0
4.4 In welke mate zijn personen die de toegang tot de jeugdhulp verlenen bekend met de geachte van de kanteling en in welke mate passen zij deze gedachte toe?
Wat is in ontwikkeling? | Aanbevelingen • Kerkrade heeft een plan in ontwikkeling om de kennis over transformatie beter te verankeren in de organisatie. Dit wordt onder andere bewerkstelligd door trainingen, intervisies en het agenderen van dit onderwerp in (bestaande) bijeenkomsten. Geadviseerd wordt om in de uitwerking van dit plan tevens ervaringen van andere gemeenten te betrekken. • In het uitgevoerde onderzoek in Zuid-Limburg ten aanzien van de transformatieladder bevindt Kerkrade zich tussen de 1e en 2e trede. Er zijn 4 treden te behalen in de transformatieladder. Dit houdt in dat Kerkrade deels stuurt op het benutten van het eigen netwerk, de wijk en de voorliggende voorzieningen. Kerkrade heeft acties uitgezet zoals deskundigheidsbevordering, intervisie en scholing om medewerkers verder te trainen en kennis breed in de organisatie te beleggen, zodat het instrument voor netwerkverkenning en –activering nog meer kan worden ingezet. Hierdoor ontstaat er een breder besef binnen de organisatie dat de transformatie een ander handelen vraagt. • Kerkrade investeert steeds meer in voorliggende voorzieningen. Een voorbeeld hiervan is de groepsbegeleiding die nu wordt aangeboden vanuit de voorliggende voorziening. Deze voorziening dient maatwerkvoorziening te voorkomen. Het is een mooie stap die op meerdere fronten verder kan worden uitgewerkt.
Kerkrade is daarom aan het onderzoeken welke andere maatwerkvoorzieningen verder kunnen worden omgezet in voorliggende voorzieningen. Hierbij gaat het niet alleen om zaken als welzijns- en buurtwerk, maar bijvoorbeeld ook om het betrekken en versterken van het verenigingsleven. Het gesloten sportakkoord Kerkrade is hier een mooi voorbeeld van.
²Het benutten van het eigen netwerk en de voorliggende voorzieningen zijn voornamelijk maatregelen die door de gemeentelijke toegang kunnen worden ingezet. In geval van verwijzing door artsen en gecertificeerde instellingen is dit niet of hoogstens beperkt mogelijk, omdat vaak de (zwaardere) problematiek niet vervangen kan worden door voorliggende voorzieningen of eigen netwerk.
Bevindingen
BEVINDINGEN | LEESWIJZER
Leeswijzer In dit hoofdstuk worden de bevindingen verder in detail toegelicht en onderbouwd. Eerst wordt ingegaan op de onderzoeksopzet, de toegepaste methodieken en de stappen die zijn doorlopen voor het onderzoek. Vervolgens is een nadere toelichting van de bevindingen opgenomen op basis van de gebruikte normen. Per cluster volgt eerst een totaaloverzicht van de conclusie en aanbeveling en daarna zijn meer gedetailleerde bevindingen opgenomen van de documenten en onderwerpen die zijn onderzocht per deelvraag en norm van het betreffende cluster. De clusters bestaan uit de 4 thema’s: 1) Strategie & Beleid 2) Managementinformatie & Data 3) Proces en 4) Contractmanagement & Toegang.
Onderzoeksopzet
Strategie & Beleid
Stappen
Proces
Managementinformatie & Data
Conclusies Aanbevelingen
Normenkader
18 | Eindrapportage 213a onderzoek jeugdhulp gemeente Kerkrade – Definitief versie 1.0
Bevindingen
Contractmanagement & Toegang
BEVINDINGEN | ONDERZOEKSOPZET | STAPPEN
Het onderzoek is in vijf stappen doorlopen Het onderzoek is uitgevoerd aan de hand van de volgende stappen en methoden.
Start:
Onderzoeksopzet Stappen
Exploreren
Definiëren
Het exploreren van de doelstelling en insteek van het onderzoek i.s.m. de opdrachtgever
Het vertalen van de doelstelling naar onderzoeksvragen
Data verzamelen
Vertalen
Verzamelen van data op basis van documentstudie en interviews
Opstellen van normenkader per onderzoeksvraag
Opstellen rapportage Opstellen, bespreken en aanpassen rapportage
19 | Eindrapportage 213a onderzoek jeugdhulp gemeente Kerkrade – Definitief versie 1.0
Definitieve Rapportage
BEVINDINGEN | ONDERZOEKSOPZET | NORMENKADER
Normenkader (1/2) • • 1.1 In hoeverre realiseert de gemeente Kerkrade de doelstellingen die zijn geformuleerd op het terrein van de Jeugdhulp? Strategie & Beleid 1.2 In hoeverre realiseert de gemeente Kerkrade de doelstellingen die voor de jeugd zijn geformuleerd, hoe efficiënt komen deze tot stand en welke verbetermogelijkheden zijn er
Onderzoeksopzet Normenkader
Proces
ManagementI nformatie & Data
•
1A Er zijn doelstellingen voor Jeugdhulp geformuleerd. 1B De doelstellingen van jeugdhulp zijn in specifieke en meetbare activiteiten in werkprocessen en projecten uitgewerkt en er zijn indicatoren en normen bepaald voor het meten van voortgang en bepalen van de ambities, waarbij de relatie tussen doelstellingen, activiteiten en resultaten helder zijn vastgelegd en onderbouwd. 1C In management- en bestuur rapportages en jaarverantwoordingen wordt de voortgang gemeten van de realisatie van de doelstellingen door middel van uitgevoerde activiteiten, behaalde resultaten en gemeten indicatoren.
•
1D Verschil tussen de programmabegroting (begroting na wijziging) en de realisatie van de jaren 2015 tot en met 2019 op basis van de jaarrekeningcijfers (let op: deze zijn afwijkend van de kosten per zorgjaar) voor de arrangementen onder begeleiding , behandeling en verblijf, waarbij de realisatie binnen de begroting blijft.
•
2A De efficiency van het proces jeugdhulp wordt gemeten door vast te stellen in hoeverre er: ❑ sprake is van (structurele) wachtlijsten en de duur van wachtlijsten; ❑ sprake is van (lopende) claims; ❑ overschrijdingen zijn van doorlooptijden ten aanzien van de werkvoorraad en ❑ signalen zijn vanuit bijvoorbeeld wijkteams, huisartsen gerelateerd aan de efficiency van het proces
3.1 In hoeverre beschikt de gemeente Kerkrade over goede managementinformatie op basis waarvan gedurende het jaar kan worden bijgestuurd op de kwaliteit en kosten van de Jeugdhulp? Wat is de voorspellende waarde van deze informatie?
•
3A De huidige managementinformatie wordt vergeleken met de gewenste managementinformatie die is opgehaald vanuit de interviewgesprekken. 3B In hoeverre er periodiek managementrapportages worden opgesteld op de verschillende bestuurs- en managementlagen (raad, college, management en operationeel) 3C In hoeverre de managementinformatie ingaat op de geformuleerde doelstellingen en daaraan gerelateerde activiteiten in werkprocessen en projecten en de normen en indicatoren
3.2 In welke mate wordt er door de gemeente zelf data vastgelegd over ondersteuning aan jongeren en gezinnen?
•
2 In hoeverre is het proces van ‘signaal tot uitvoering en evaluatie’ efficiënt georganiseerd en welke verbetermogelijkheden zijn er?
20 | Eindrapportage 213a onderzoek jeugdhulp gemeente Kerkrade – Definitief versie 1.0
• •
Vaststelling op basis van: ❑ 3D Welke systemen door de gemeente zelf worden gebruikt ❑ 3E . Welke data door deze systemen vastgelegd wordt (Verschillende toegangspoorten: Bijv. gemeente, huisarts, gecertificeerde instellingen)
BEVINDINGEN | ONDERZOEKSOPZET | NORMENKADER
Normenkader (2/2) 4.1 In welke mate en op welke wijze is de gemeente Kerkrade in gesprek met zorgaanbieders van Jeugdhulp over de kwaliteit en volumes van de levering van Jeugdhulp?
• • •
•
• •
4E De mate waarin de effectiviteit van ondersteuning, zorg en behandeling terug komt in de management informatie 4F De mate waarin de effectiviteit van ondersteuning, zorg en behandeling onderwerp van gesprek is met zorgaanbieders en hierover door deze zorgaanbieders wordt gerapporteerd. 4G De aanwezigheid en beschikbaarheid van zorgplannen 4H De wijze van betrokkenheid van professionals en client (vertegenwoordigers)
• •
4I De verhouding (financieel) tussen voorliggende voorzieningen en maatwerkvoorzieningen 4J Huidige voorzieningen van de Gemeente Kerkrade bij indicatie zorg
•
4K De mate waarin het sturen op het benutten van het eigen netwerk, de wijk en de voorliggende voorzieningen is verankerd in beleid en werkprocessen en dit bekend is bij de medewerkers
• Onderzoeksopzet Normenkader
Contractmanagement en Toegang
4.2 In hoeverre heeft de gemeente Kerkrade zicht op de effectiviteit van de ondersteuning, zorg, behandeling van zorgaanbieders?
4.3 In hoeverre stuurt de gemeente Kerkrade op het maximaal benutten van het eigen netwerk, de wijk en de voorliggende voorzieningen van de gemeenten, alvorens zorg wordt geïndiceerd? 4.4 In welke mate zijn personen die de toegang tot de jeugdhulp verlenen bekend met de geachte van de kanteling en in welke mate passen zij deze gedachte toe?
21 | Eindrapportage 213a onderzoek jeugdhulp gemeente Kerkrade – Definitief versie 1.0
4A Beschikbaarheid van maandelijkse management informatie over kwaliteit en volumes per zorgaanbieder 4B De betrokkenheid van professionals en client (vertegenwoordigers) 4C Afspraken met de gemeente Maastricht (o.b.v. SLA) ten aanzien van account- en contractmanagement 4D De frequentie van contact (met de zorgaanbieders van Jeugdhulp
•
BEVINDINGEN | STRATEGIE EN BELEID | CONCLUSIES & AANBEVELINGEN
Kerkrade realiseert d.m.v. doen-leren steeds beter haar doelstellingen, het verschil tussen kosten en rijksbijdrage is teruggebracht Strategie & Beleid
1.1 In hoeverre realiseert de gemeente Kerkrade de doelstellingen die zijn geformuleerd op het terrein van de Jeugdhulp?
• •
1A Er zijn doelstellingen voor Jeugdhulp geformuleerd 1B De doelstellingen van jeugdhulp zijn in specifieke en meetbare activiteiten in werkprocessen en projecten uitgewerkt en er zijn indicatoren en normen bepaald voor het meten van voortgang en bepalen van de ambities, waarbij de relatie tussen doelstellingen, activiteiten en resultaten helder zijn vastgelegd en onderbouwd.
Conclusie
Aanbevelingen
• Kerkrade realiseert door middel van `doen-leren’ steeds meer haar doelstellingen.
• Neem als vertrekpunt de reeds geformuleerde hoofddoelstellingen en cascadeer deze in een aantal meer specifieke doelstellingen voor de Jeugdhulp die geoperationaliseerd worden en ga hierbij uit van het huidige beleid. Stel gerichte normen en indicatoren op bij deze doelstellingen, waarbij het belangrijk is om niet de focus te leggen op afrekenen, maar op leren. Hierdoor wordt recht gedaan aan de “doen-leren” methodiek die de raad voor ogen heeft. Werk specifieke en meetbare activiteiten in werkprocessen en projecten uit en koppel deze aan de doelstellingen. In het plan van Taskforce fase II is dit opgenomen.
Conclusie
• •Er zijn zowel lokale als regionale doelstellingen geformuleerd voornog de concreter jeugdhulp.worden De doelstellingen inclusief activiteiten en resultaten kunnen wel geformuleerd in de programmabegroting en andere planning & control documenten. • Van de geformuleerde hoofddoelstellingen zijn in de programmabegroting 2019 weinig meetbare doelstellingen, activiteiten en resultaten beschreven. • Bovenstaande geldt tevens voor het gebruik van indicatoren, waardoor beter meetbaar kan worden hoeverre dein doelstellingen zijn gerealiseerd • Devastgesteld benoemdeinspeerpunten de programmabegroting geven onvoldoende specifiek weer welke worden uitgevoerd en welk resultaat wordt verwacht. Ook de relatie tussen de •activiteiten Er zijn zowel lokale als regionale doelstellingen geformuleerd voor deisjeugdhulp. speerpunten en de geformuleerde hoofddoelstellingen onvoldoende beschreven. • De regionale doelstellingen zijn concreet uitgewerkt in het beleidsplan 2019-2022. Het beleidsplan
op Zuid-Limburgse schaal zijn opgesteld. De doelstellingen bevatten tevens een prioritering voor • Deisgenoemde indicatoren bestaan uit de landelijke basisset indicatoren, maar geven onvoldoende de periode tot aan 31-12-2022, specifieke en meetbare activiteiten, verwachte resultaten en de relatie weer tussen de doelstelling voor jeugdhulp en de gewenste impact. Hierdoor kan mijlpalen, enworden de geformuleerde betrekking tot en verblijf bevatten onvoldoende vastgesteld doelstellingen in hoeverre demet doelstellingen zijnbegeleiding gerealiseerd. tevens indicatoren. Van de geformuleerde mijlpaal in 2019 ten aanzien van verblijf kan worden
• Devastgesteld regionale doelstellingen zijn concreet uitgewerkt in het beleidsplan 2019-2022. Het beleidsplan is dat deze is gerealiseerd. op Zuid-Limburgse schaal zijn opgesteld. De doelstellingen bevatten tevens een prioritering voor de periode tot aan 31-12-2022, specifieke en meetbare activiteiten, verwachte resultaten en mijlpalen, en de geformuleerde doelstellingen met betrekking tot begeleiding en verblijf bevatten tevens indicatoren. Van de geformuleerde mijlpaal in 2019 ten aanzien van verblijf kan worden vastgesteld dat deze is gerealiseerd.
22 | Eindrapportage 213a onderzoek jeugdhulp gemeente Kerkrade – Definitief versie 1.0
• Zorg ervoor dat de geoperationaliseerde doelstellingen worden opgenomen in de managementinformatie , waarbij de belangrijkste parameters tot uitdrukking worden gebracht.
BEVINDINGEN | STRATEGIE & BELEID | BEVINDINGEN
Hoofddoelstellingen zijn helder. De samenhang en concrete doorvertaling op onderdelen is opgepakt en komt tot uitdrukking in vervolgplannen. Strategie & Beleid
1.1 In hoeverre realiseert de gemeente Kerkrade de doelstellingen die zijn geformuleerd op het terrein van de Jeugdhulp?
• •
1A Er zijn doelstellingen voor Jeugdhulp geformuleerd 1B De doelstellingen van jeugdhulp zijn in specifieke en meetbare activiteiten in werkprocessen en projecten uitgewerkt en er zijn indicatoren en normen bepaald voor het meten van voortgang en bepalen van de ambities, waarbij de relatie tussen doelstellingen, activiteiten en resultaten helder zijn vastgelegd en onderbouwd. Bevindingen
Hoofddoelstellingen Jeugdhulp Uit interviewgesprekken blijkt dat de gemeente Kerkrade twee hoofddoelstellingen heeft geformuleerd ten aanzien van de jeugdhulp: 1.
De bijdragen van het Rijk voor de voorzieningen in het sociaal domein zijn maatgevend voor het uitgavenniveau van deze voorzieningen
2.
Geen kind tussen wal en schip
De gemeenteraad heeft bepaald dat de realisatie van deze doelstelling wordt vormgegeven met de lijnen “doen-leren” en “co-creatie”.
Programmabegroting 2019
Taskforce Jeugdhulp
In het programma Sociaal Domein van de programmabegroting 2019 zijn speerpunten van beleid benoemd. Speerpunten uit dit programma Sociaal die relevant zijn voor jeugdhulp zijn het project `Samen leven’ en ‘meer grip op jeugdzorg’.
De Taskforce Jeugdhulp is in september 2019 opgezet om tekorten in de jeugdhulp terug te brengen, waarbij de focus lag op de korte termijn. Hiervoor zijn doelstellingen geformuleerd en specifieke en meetbare activiteiten benoemd. Deze geformuleerde doelstellingen van de Taskforce dienen bij te dragen bij aan de hoofddoelstelling ‘de bijdragen van het Rijk voor de voorzieningen in het sociaal domein zijn maatgevend voor het uitgavenniveau van deze voorzieningen’.
De visie van Samen leven is vertaald in doelstellingen op basis van de “triple aim”-methodiek, waarmee wordt bedoeld dat gelijktijdig een drieledige doelstelling wordt nagestreefd, te weten: 1. Het bevorderen van de gezondheid en zelfredzaamheid van inwoners van de Kerkraadse wijken en buurten in hun eigen leefomgeving, conform de principes van de zogenaamde positieve gezondheid 2. Het verbeteren van de ervaren kwaliteit van de zorg van de burgers 3. Het verlagen van de kosten van de geleverde zorg per burger Bovengenoemde drie doelstellingen vormen de basis voor het realiseren van leefbare en levensloopbestendige wijken en stadsdelen. Benoemen van de concrete aanhaking op de geformuleerde hoofddoelstellingen in de begroting zorgt voor betere samenhang.
23 | Eindrapportage 213a onderzoek jeugdhulp gemeente Kerkrade – Definitief versie 1.0
Kadernota “meer grip op jeugdhulp” (1/2) In de kadernota wordt richting gegeven aan de wijze waarop Kerkrade meer grip wil krijgen op jeugdhulp. Het betreft een strategie waarbij aan de voorkant en aantal uitgangspunten wordt geformuleerd als basis voor in de toekomst te nemen besluiten. In de kadernota zijn de volgende doelstellingen geformuleerd: 1. Jeugdhulp voor diegenen die daarop zijn aangewezen in verband met een ontoereikend(e) eigen kracht en sociaal netwerk en in verband met opvoed- en opgroeiproblemen, psychische problemen en stoornissen en beperkingen. 2. Hulp zo licht en kort als mogelijk. 3. Grip op de jeugdhulp in de vorm van een stabilisatie/afname van het aantal jongeren in zorg en de daaraan verbonden kosten.
BEVINDINGEN | STRATEGIE & BELEID | BEVINDINGEN
De Kadernota “meer grip op de jeugdhulp” maakt de sturingsmogelijkheden goed inzichtelijk, en deels zijn deze reeds vertaald Strategie & Beleid
1.1 In hoeverre realiseert de gemeente Kerkrade de doelstellingen die zijn geformuleerd op het terrein van de Jeugdhulp?
• •
1A Er zijn doelstellingen voor Jeugdhulp geformuleerd 1B De doelstellingen van jeugdhulp zijn in specifieke en meetbare activiteiten in werkprocessen en projecten uitgewerkt en er zijn indicatoren en normen bepaald voor het meten van voortgang en bepalen van de ambities, waarbij de relatie tussen doelstellingen, activiteiten en resultaten helder zijn vastgelegd en onderbouwd. Bevindingen
Kadernota “meer grip op jeugdhulp” (2/2) In de kadernota “meer grip op jeugdhulp“ zijn sturingsmogelijkheden benoemd voor jeugdhulp. Hierbij is aangegeven dat de gemeenten verantwoordelijk zijn voor de jeugdhulp, maar sturingsmogelijkheden voor gemeenten beperkt zijn. De wijze waarop daadwerkelijk sturing kan worden gegeven en hoe hierop voortgang kan worden meten verdienen nadere aandacht. De benoemde sturingsmogelijkheden c.q. kaders zijn: 1. 2. 3.
4. 5.
6. 7. 8.
Extra aandacht voor preventie, in principe alleen in de vorm van bewezen effectieve 9. Meer aandacht voor prestatieafspraken op casus- en inkoopniveau. methodes dan wel een breed gedragen aanpak die werkt 10. Meer aandacht voor resultaatafspraken en de opbrengsten op casusniveau, maar Inzetten op de eigen kracht van gezinnen en hun sociale omgeving. waken voor onnodige bureaucratie. We vragen van onze professionals een kritische houding met inachtneming van de 11. Voor wat betreft de bekostiging van met name ambulante jeugdhulp door middel van uitgangspunten dat de hulp passend en verantwoord is. Deze kritische houding wordt de keuzes met betrekking tot de inkoop de ruimte behouden om op termijn eventueel gefaciliteerd en gestimuleerd. over te kunnen stappen op een andere bekostigingsmethode. Gemeentelijke toegang breed invullen (primaire taak aangevuld met specifieke 12. Een eventuele gewijzigde bedrijfsvoering wordt overwogen zodra kan worden aandacht voor transformatieopdracht, kwaliteit en resultaat). vastgesteld, dat hier een substantieel voordeel van mag worden verwacht dat opweegt tegen de extra financiële en administratieve lasten. Een voortdurend punt Gemeente zet praktijkondersteuners jeugd in bij huisartsen en overweegt van aandacht dus. uitbreiding/verbreding bij gebleken succes.
Voor Jeugdzorg Plus en landelijk georganiseerde zeer specialistische jeugdhulp neemt 13. De wijze waarop de commissie- en raadsleden van sturingsinformatie wordt voorzien, wordt doorontwikkeld. de gemeente Kerkrade deel aan samenwerkingsverbanden 14. We zijn realistisch en ons er daarom van bewust, dat bij ongewijzigd rijksbeleid de Voor crisishulp, crisisdienst, verblijf, pleegzorg, jeugdbescherming en –reclassering is financiële tekorten in de jeugdhulp niet snel op te lossen zullen zijn maar doen er regionale samenwerking nodig. tegelijkertijd alles aan om deze zoveel mogelijk te beperken. Voor wat betreft de inkoop van met name ambulante jeugdhulp de ruimte behouden om op termijn eventueel over te kunnen stappen op lokale inkoop.
24 | Eindrapportage 213a onderzoek jeugdhulp gemeente Kerkrade – Definitief versie 1.0
BEVINDINGEN | STRATEGIE & BELEID | BEVINDINGEN
Regionaal zijn doelstellingen concreter en scherper dan in de documenten van de gemeente zelf Strategie & Beleid
1.1 In hoeverre realiseert de gemeente Kerkrade de doelstellingen die zijn geformuleerd op het terrein van de Jeugdhulp?
• •
1A Er zijn doelstellingen voor Jeugdhulp geformuleerd 1B De doelstellingen van jeugdhulp zijn in specifieke en meetbare activiteiten in werkprocessen en projecten uitgewerkt en er zijn indicatoren en normen bepaald voor het meten van voortgang en bepalen van de ambities, waarbij de relatie tussen doelstellingen, activiteiten en resultaten helder zijn vastgelegd en onderbouwd. Bevindingen
Beleidsplan Jeugdhulp 2019 - 2022 (1/2) Het beleidsplan focust op de taken die gezamenlijk worden uitgevoerd in Zuid-Limburg. Lokale en sub regionale activiteiten en doelstellingen zijn hier niet in opgenomen. In de afbeelding rechtsonder wordt de samenwerking op beleid en inkoop Jeugdhulp weergegeven. De 16 gemeenten in Zuid-Limburg werken sinds 2014 intensief samen om de transitie en transformatie van de Jeugdhulp vorm te geven. Met de geleerde lessen van de afgelopen jaren is in dit beleidsplan de lijn uitgezet voor de komende jaren. De verdere transformatie realiseren, waarbij de kernwaarden van de jeugdigen zelf de basis vormen van alles wat wordt gedaan. De basis van dit beleidsplan (de transformatiedoelen) is daarom gelijk aan de vorige jaren. Meer dan voorheen wordt de nadruk gelegd op de kanteling van de systeemwereld naar de leefwereld: Ouders ondersteunen om hun rol als opvoeder goed te kunnen vervullen en ondersteunen waar dat nodig is. Om de transformatiedoelstellingen te behalen is het nodig om de prioriteren. De gemeente Kerkrade brengt de volgende accenten aan: 1. Van Jeugdhulp naar herstel van het gewone leven.. ‘normaliseren Investeren in het versterken van de eigen kracht en het opvoedklimaat van gezinnen.
Dat wil zeggen dat ondersteuning en/of hulpverlening zo kort als nodig wordt ingezet om het gewone leven te ondersteunen en te herstellen en van daaruit weer kan worden losgelaten. Ook dient geïnvesteerd te worden in het versterken van voorliggende voorzieningen, zodat problemen tijdig gesignaleerd worden en waar mogelijk ook voorzien van ondersteuning. 2. Integrale hulp en regie (1G1P1R) Als er dan toch (jeugd)hulp nodig is in een gezin, dan dient die integraal te worden ingezet en liefst onder regie van het gezin zelf. De integrale werkwijze middels de methodiek van het één gezin één plan één regisseur moet volledig geïmplementeerd worden zodat deze uniform wordt gebruikt ten behoeve van de afstemming van hulp. Zowel binnen gemeentelijke toegangsteams als bij jeugdhulpaanbieders, Gecertificeerde instellingen als bij voorliggende voorzieningen.
25 | Eindrapportage 213a onderzoek jeugdhulp gemeente Kerkrade – Definitief versie 1.0
BEVINDINGEN | STRATEGIE & BELEID | BEVINDINGEN
Door activiteiten te koppelen aan resultaten, en hoe deze kunnen worden gemeten, kan de gemeente beter (bij)sturen Strategie & Beleid
1.1 In hoeverre realiseert de gemeente Kerkrade de doelstellingen die zijn geformuleerd op het terrein van de Jeugdhulp?
• •
1A Er zijn doelstellingen voor Jeugdhulp geformuleerd 1B De doelstellingen van jeugdhulp zijn in specifieke en meetbare activiteiten in werkprocessen en projecten uitgewerkt en er zijn indicatoren en normen bepaald voor het meten van voortgang en bepalen van de ambities, waarbij de relatie tussen doelstellingen, activiteiten en resultaten helder zijn vastgelegd en onderbouwd. Bevindingen
Beleidsplan Jeugdhulp 2019 - 2022 (2/2) Op het gebied van bedrijfsvoering wil de gemeente ‘in control’ komen. Daarvoor dient de gemeente te beschikken over de juiste sturingsinformatie. Op basis hiervan kunnen beleid en inkoop worden bijgesteld. Dit vraagt helderheid over de samenwerking tussen toegangsteams en het inkoopteam sociaal domein Zuid-Limburg. In een Service Level Agreement (SLA) worden afspraken gemaakt over onderlinge verwachtingen. Dit zou de gemeenten Kerkrade beter in staat moeten stellen om te sturen. Er wordt geïnvesteerd in de implementatie van de landelijk ontwikkelde normen voor resultaatsturing (Doelrealisatie, Uitval, Clienttevredenheid) en in het meten van deze resultaten. Op het niveau van het gezin (middels het 1G1P1R) en op totaalniveau van een organisatie of taakgebied (middels beleidsmatige analyses en netwerkmanagement). In het beleidsplan zijn 9 specifieke activiteiten inclusief meetbare mijlpalen en resultaten opgenomen om bovenvermelde doelstellingen te realiseren. Twee van deze activiteiten hebben specifiek betrekking op verblijf en begeleiding. Omdat in de onderzoeksvraag focus is aangebracht op begeleiding, behandeling en verblijf worden deze twee activiteiten hierna vermeld: •
Anders organiseren verblijf. De mijlpalen zijn:
•
Meer jeugdigen gaan sneller terug naar huis t.o.v. 2018.
•
Uitgevoerde aanbesteding inkoop verblijf waarin mijlpalen en KPI’s benoemd staand voor de doorontwikkeling verblijf.
•
Er zijn meer gezinshuizen in de regio Zuid-Limburg t.o.v. 2018.
Nieuwe contractering verblijf per 1-1-2020 gericht op realisatie van kleinschalige verblijfsvormen in de buurt.
•
Doorontwikkeling Begeleiding. Mijlpaal is:
•
•
•
De geformuleerde doelstellingen per 31-12-2022 zijn:
01-01-2021: nieuwe verwervingsvorm voor begeleiding die optimaal stuurt op normaliseren
Er verblijven minder jeugdigen uit Zuid-Limburg in verblijf t.o.v. 2018
•
Geformuleerd doel voor 31-12-2022i s:
•
Van de jeugdigen in verblijf is het % jeugdigen in kleinschalige integrale verblijfsvormen, in de buurt groter dan in 2018.
•
•
Het aantal jeugdigen die begeleiding onder de jeugdwet ontvangen in Zuid-Limburg is gedaald ten opzichte van 2018
26 | Eindrapportage 213a onderzoek jeugdhulp gemeente Kerkrade – Definitief versie 1.0
BEVINDINGEN | STRATEGIE & BELEID | BEVINDINGEN
Kerkrade realiseert steeds meer haar doelstellingen, welke wel nog specifieker benoemd kunnen worden Strategie & Beleid
1.1 In hoeverre realiseert de gemeente Kerkrade de doelstellingen die zijn geformuleerd op het terrein van de Jeugdhulp?
•
1C. In management- en bestuur rapportages en jaarverantwoordingen wordt de voortgang gemeten van de realisatie van de doelstellingen door middel van uitgevoerde activiteiten, behaalde resultaten en gemeten indicatoren
Conclusie In de programmabegroting zijn speerpunten van beleid benoemd en kunnen doelstellingen specifieker worden geformuleerd. In de bestuursrapportages zijn de uitgevoerde activiteiten beschreven, die bijdragen aan de realisatie van doelstellingen. Ten aanzien van de hoofddoelstelling “de bijdragen van het Rijk voor de voorzieningen in het sociaal domein zijn maatgevend voor het uitgavenniveau van deze voorzieningen” wordt in de najaarsnota tekstueel en deel cijfermatig inzicht gegeven in de realisatie van deze doelstelling.
Aanbevelingen De aanbeveling ligt in het verlengde van de aanbeveling die is opgenomen onder norm 1A en 1B. Bij deze norm wordt daarom hier geen aanbeveling opgenomen.
Bevindingen
Voorjaars- en najaarsnota 2019 In de voorjaarsnota 2019 wordt de gemeenteraad geïnformeerd over de ontwikkelingen c.q. besluitvorming t/m april 2019. In de voorjaarsnota wordt gerapporteerd over de speerpunten die zijn opgenomen in de programmabegroting 2019. De indeling in de voorjaarsnota volgt de programmabegroting. Ditzelfde is tevens van toepassing op de najaarsnota 2019. In de rapportages worden de relevante activiteiten benoemd die in het kader van de jeugdhulp zijn uitgevoerd in de periode waarover wordt gerapporteerd. In de najaarsnota 2019 is ten aanzien van financiën aangegeven dat acties bij de tasforce jeugdhulp zijn neergelegd om de financiële tekorten op korte termijn terug te dringen en een extra structurele besparing van 1 miljoen met ingang van 2021 in de begroting is opgenomen. Verder is een overzicht gegeven van het verloop van de reserve sociaal domein voor de jaren 2019 tot en met 2022.
27 | Eindrapportage 213a onderzoek jeugdhulp gemeente Kerkrade – Definitief versie 1.0
BEVINDINGEN | STRATEGIE & BELEID | CONCLUSIES, AANBEVELINGEN & BEVINDINGEN
De uitgewerkte maatregelen door Taskforce Fase I voor uitvoering binnen budgettaire kaders, laten een positief effect zien op de financiële doelstelling Strategie & Beleid
1.2 In hoeverre realiseert de gemeente Kerkrade de doelstellingen die voor de jeugd zijn geformuleerd, hoe efficiënt komen deze tot stand en welke verbetermogelijkheden zijn er?
•
1D Verschil tussen de programmabegroting (begroting na wijziging) en de realisatie van de jaren 2015 tot en met 2019 op basis van de jaarrekeningcijfers (let op: deze zijn afwijkend van de kosten per zorgjaar) voor de arrangementen onder begeleiding , behandeling en verblijf, waarbij de realisatie binnen de begroting blijft.
Conclusies
De maatregelen die zijn uitgewerkt door Taskforce Jeugdhulp Fase I voor uitvoering binnen budgettaire kaders, laten een positief effect zien op de financiële doelstelling. In 2019 is het verschil tussen de kosten van jeugdhulp en de rijksbijdrage teruggebracht ten opzichte van de voorgaande twee jaren. Bevindingen Onderwerp / Jaar