Mobiliteitsplan gemeente Kerkrade (definitief v1.0)_LR.pdf

MOBILITEITSPLAN Samen op weg in een gezond en bereikbaar Kerkrade

Maart 2023

gemeente Kerkrade | Mobiliteitsplan|

1

2

| Mobiliteitsplan | gemeente Kerkrade

Voorwoord Kerkrade heeft de ambitie een gezonde en toegankelijke stad te zijn voor iedereen. Inwoners, ondernemers en bezoekers moeten zich met gemak kunnen verplaatsen in onze stad op de manier die het beste bij hen past. Of dat nou te voet, te fiets, met de auto of met het openbaar vervoer is. Om deze ambitie waar te maken heeft de gemeente samen met haar inwoners, ondernemers en andere stakeholders dit mobiliteitsplan opgesteld. In dit plan laten we zien hoe we ervoor gaan zorgen dat Kerkrade straks op het vlak van mobiliteit klaar is voor de toekomst. Onze visie is ambitieus: als eerste willen we ervoor zorgen dat iedereen – jong of oud, gezond of met een beperking – kan komen waar hij wil. Daarnaast willen we gezond gedrag stimuleren door in te zetten op wandelen en fietsen en willen we meer samenhang creëren binnen onze stad door de verbindingen te versterken. Als laatste willen we natuurlijk een prettige en veilige leefomgeving creëren in een groene stad. Niet alleen in het centrum, maar ook in de wijken en op de bedrijventerreinen. Om deze ambities waar te maken, gaan we de komende jaren inzetten op zestal hoofdopgaven. Een voorbeeld hiervan is dat de gemeente Kerkrade meer gaat investeren in fietsers, voetganger en elektrisch vervoer. Een ander voorbeeld is dat er specifieke aandacht komt voor veiligheid en toegankelijkheid in schoolomgevingen.

Met deze schoolgerichte aanpak willen we ervoor zorgen dat meer kinderen lopen of met de fiets naar school komen. Natuurlijk zijn er nog veel meer punten waar we de komende jaren als gemeente op in gaan zetten om de leefbaarheid, duurzaamheid en gezondheid in de wijken en het centrum te vergroten. Wilt u weten wat er de komende jaren op de planning staat? Dat leest u allemaal in dit mobiliteitsplan. Alexander Geers Wethouder Verkeer en Vervoer

gemeente Kerkrade | Mobiliteitsplan |

3

4

| Mobiliteitsplan | gemeente Kerkrade

Inhoudsopgave SAMENVATTING

6.

1 1.1 1.2

8. 8. 8.

1.3

INLEIDING Inleiding Mobiliteitsplan (mobiliteitsvisie en beleidsopgave) en Meerjarenuitvoeringsprogramma Leeswijzer

2 2.1 2.2 2.2.1 2.2.2 2.2.3 2.2.4 2.2.5

PROCES Samenwerken Betrekken van stakeholders Beslissen Co-produceren Adviseren Raadplegen Informeren

9. 9. 9. 9. 9. 9. 9. 9.

3 3.1 3.2

AMBITIES (MOBILITEITSVISIE) Inleiding Ambities

11. 11. 11.

Afbeelding 4 Maximale loopafstand bij reistijd < 15 minuten vanaf Kerkrade Centrum (links), station Chèvremont (midden) en Eygelshoven (rechts) (bron: TravelTime.com)

4 4.1 4.2

BELEIDSOPGAVE Inleiding Toekomstkaart mobiliteit Kerkrade

17. 17. 17.

Afbeelding 5 Maximale fietsafstand bij reistijd < 25 minuten vanaf Markt Kerkrade Centrum

5 5.1 5.1.1 5.2

MAATSCHAPPELIJK BEHOEFTE Resultaten online enquête Resultaten online enquête samengevat Resultaten denktanks en interviews

26. 26. 27. 28.

6 6.1 6.2 6.3 6.4 6.5 6.6 6.7

GEBIEDSANALYSE Verkeersveiligheid Lopen Fietsen Openbaar vervoer Personenautobereikbaarheid Vrachtverkeer en bedrijventerreinen Parkeren

30. 30. 31. 32. 33. 35. 36. 36.

7 7.1 7.2 7.3

ONTWIKKELINGEN Ruimtelijke ontwikkelingen Gemeentelijk beleid Ontwikkelingen op het gebied van mobiliteit

37. 37. 37. 38.

8.

BIJLAGEN B1 ONGEVALLENLOCATIES B2 SNELHEIDOVERTREDINGSKAART B3 NETWERKKAART FIETS B4 NETWERKKAART AUTO B5 KAART AMBITIES B6 TOEKOMSTKAART BELEIDSOPGAVE B7 RAPPORTAGE ENQUÊTE MOBILITEITSPLAN

AFBEELDINGEN Afbeelding 1 Kaart Ambities Mobiliteitsplan gemeente Kerkrade Afbeelding 2 Toekomstkaart Beleidsopgave Mobiliteitsplan Kerkrade Afbeelding 3 Verkeersslachtoffers per kwartaal in de gemeente Kerkrade: 2017 t/m 2021 (bron: STAR Verkeersveiligheidsrapportage gemeente Kerkrade)

Afbeelding 6 Openbaar vervoer gemeente Kerkrade Afbeelding 7 Snelheidsoverschrijding naar kilometer weglengte per limiet gemeente Kerkrade december 2021 (bron: STAR Verkeersveiligheidsrapportage gemeente Kerkrade)

gemeente Kerkrade | Mobiliteitsplan |

5

Samenvatting Inleiding

De gemeente Kerkrade zet in op een toekomstbestendige mobiliteit in Kerkrade. De aanleiding is de regionale ‘Visie op Mobiliteit’ van Parkstad Limburg waar duurzame mobiliteit een belangrijk uitgangspunt is. Kerkrade haakt hierop aan en zet de volgende stap door het Mobiliteitsplan en een Meerjarenuitvoeringsprogramma (MUP) te maken. Hiermee wordt de regionale visie van Parkstad Limburg vertaald naar lokaal beleid met concrete uitvoeringsprojecten. Het mobiliteitsbeleid van Kerkrade reikt verder dan het oplossen van verkeerskundige knelpunten in de gemeente. Met het mobiliteitsbeleid wil de gemeente Kerkrade ook de doelstellingen van andere beleidsprogramma’s ondersteunen, zoals bijvoorbeeld op het gebied van vitaliteit, duurzaamheid, welzijn, toerisme en recreatie en economie. Het Mobiliteitsplan bestaat uit twee onderdelen, namelijk de mobiliteitsvisie en de beleidsopgave. Gezamenlijk noemen we dit het Mobiliteitsplan. Het Meerjarenuitvoeringsprogramma (MUP) is een separaat document. Voor het opstellen van het Mobiliteitsplan zijn diverse databronnen gebruikt zoals van het verkeer in Kerkrade en diverse trends en ontwikkelingen.

Mobiliteitsvisie

De Kerkraadse visie op mobiliteit bestaat uit vier ambities met bijbehorende hoofdthema’s. Inwoners, bedrijven en andere belanghebbenden zijn betrokken bij de totstandkoming van het mobiliteitsplan en hebben meegedacht bij het opstellen van deze visie.

Ambitie 1: Mobiliteit is toegankelijk voor iedereen

We vinden het belangrijk dat iedereen – jong of oud, gezond of met een beperking – kan komen waar hij wil. En als er geen vervoersmiddel voor jou beschikbaar is, verzinnen we een andere manier om te zorgen dat je de deur uit kan.

Wat willen we daarvoor doen? • • • •

6

Verbeteren voor- en natransport van het openbaar vervoer in de wijken en dorpskernen (zoals het reizen van en naar een halte). Inzetten op doelgroepenvervoer (zoals het vervoer voor ouderen en mindervaliden). Tegengaan ‘vervoersarmoede’ (door vervoersarmoede kunnen mensen door beperkte verplaatsingsmogelijkheden niet meer op een volwaardige manier deelnemen aan de maatschappij). Verbeteren toegankelijkheid openbaar vervoer voor met name ouderen en mindervaliden.

| Mobiliteitsplan | gemeente Kerkrade

Ambitie 2: Stimuleren gezond gedrag Iedereen weet het inmiddels wel: bewegen is gezond! Daarom willen we er alles aan doen om te zorgen dat je met plezier de fiets pakt, in plaats van de auto. Een veilige weg met mooie routes zal daar zeker bij gaan helpen. En als je straks bij jou in de buurt snel een fiets kan lenen, spring je er ook makkelijker op. Wat willen we daarvoor doen? • Wandelen en fietsen eerste keus maken (gedragsverandering). • Vitale loop- en fietsroutes realiseren (voor gemakkelijk, veilig en aangenaam lopen en fietsen). • Stimuleren actieve verplaatsing via werkgevers (werkgeversaanpak). • Inzetten op deelmobiliteit (met name deelfietsen). Ambitie 3: Meer samenhang door versterken verbindingen Kerkrade is natuurlijk al één stad, maar zo voelt het niet altijd als je van de ene naar de andere kant wilt komen. Daarom willen we betere routes voor auto’s, fietsers en voetgangers. En meer mogelijkheden om sneller met de trein te reizen. Wat willen we daarvoor doen? • Netwerk wegen, fiets- en voetpaden versterken door invullen ontbrekende schakels (binnen Kerkrade, maar ook naar omringende dorpen en steden). • Versterken verbindingen tussen wijken en Leisure-clusters. • ‘Doorbreken’ fysieke barrières, zoals de Parkstad Ring, het spoor en de groene gebieden.

• Beter benutten bestaand openbaar vervoer, waaronder IC-station Herzogenrath en het versterken van de verbindingen naar Herzogenrath. Ambitie 4: Prettige en veilige leefomgeving Een veilig Kerkrade waar het prettig leven is, maken we samen. Door veilige wegen aan te leggen, extra op te letten in de buurt van scholen en de verkeersregels na te leven. En om te zorgen dat de volgende generaties ook nog met plezier in Kerkrade kunnen wonen, maken we ons vervoer schoner, duurzamer en groener.

Wat willen we daarvoor doen? • Waar mogelijk scheiden netwerken auto en langzaam verkeer (beschermen kwetsbare verkeersdeelnemers). • Veilige schoolomgeving en school-thuisroutes. • Verbetering van bereikbaarheid van wijken en dorpskernen, verkeersveiligheid en leefbaarheid op en rond bedrijventerreinen. • Inzetten op gedragscampagnes (verminderen negatief verkeergedrag). • Invoeren van het STOMP-principe (Stappen, Trappen, OV, MaaS [deelvervoer], Personenwagen) bij met name gebiedsontwikkelingen en herstructureringsopgaven in Kerkrade, met behoud van de bereikbaarheid van de personenwagen. • Streven naar 0-emissie door schoon en duurzaam vervoer. Zorgen voor een groene leefomgeving.

Beleidsopgave

Om de beschreven ambities in uitvoering te brengen, zetten we gefaseerd in op onderstaande hoofdopgaven en deelopgaven. Hoofdopgave 1. Investeren in fietsers, voetgangers en elektrisch vervoer We gaan extra investeren in lopen, fietsen en voorzieningen voor elektrisch vervoer. Dit doen we om de gezondheid van onze inwoners te verbeteren, om de bereikbaarheid te verbeteren en om de leefomgeving prettiger en veiliger te maken. De speerpunten die hier bij horen zijn als volgt: • • •

Deelopgave 1.1. Fiets- en voetgangersnetwerk versterken en STOMP-principe toepassen. Deelopgave 1.2. Fietsgebruik onder werknemers promoten met de werkgeversaanpak. Deelopgave 1.3. Aanbod laadvoorzieningen elektrisch vervoer (auto en fiets) uitbreiden.

Hoofdopgave 2. Vergroten verkeersveiligheid wegen en kruispunten De meest onveilige verkeerssituaties gaan we verbeteren. Op basis van de ongevallengegevens en de enquêteresultaten bepalen we de belangrijkste plaatsen om aan te passen. Ook voorkomen we toekomstige onveilige situaties door bij herinrichtingen extra aandacht te besteden aan verkeersveiligheid. • •

Deelopgave 2.1. Onderzoek naar als onveilig aangemerkte wegen en kruispunten. Deelopgave 2.2 Wegencategorisering en inrichtingseisen herzien, onderzoek naar inpassing GOW-30.

Hoofdopgave 3. Tegengaan vervoersarmoede en borgen voldoende aanbod OV en deelmobiliteit Wanneer mensen door beperkte mogelijkheden of middelen niet meer op een volwaardige manier aan het maatschappelijk leven kunnen deelnemen, spreken we van ‘vervoersarmoede’. Een voorbeeld hiervan is dat er geen openbaar vervoer is op het moment dat inwoners van Kerkrade het nodig hebben. Hetzelfde geldt als je geen (deel)auto hebt.

Zo krijg je het vaak moeilijk om onder meer naar je werk of de dokter te gaan. Ook een slechte kennis van de verschillende vervoersmogelijkheden werkt dit probleem in de hand. Een van de gevolgen van vervoersarmoede is dat er sprake kan zijn van een teruggang van sociale contacten door een kleiner netwerk. Dat zijn belangrijke risicofactoren waar de gemeente Kerkrade iets aan wil doen. • • • •

Deelopgave 3.1. Inspelen op nieuw internationaal spoorwegennet. Deelopgave 3.2 Voor- en natransport en toegankelijkheid OVhaltes ouderen en mindervaliden. Deelopgave 3.3 Onderzoek naar koppeling en onder de aandacht brengen doelgroepenvervoer. Deelopgave 3.4 Aanbod deelmobiliteit uitbreiden door meer deelfietsstations en beleid gericht op deelmobiliteit te maken.

Hoofdopgave 4. Negatief verkeersgedrag tegengaan en positief gedrag belonen Inwoners van Kerkrade ergeren zich aan negatief verkeersgedrag door een deel van de weggebruikers in de gemeente. Zo wordt er in woonstraten soms te hard gereden en zorgt asociaal rijgedrag voor frustratie en verkeersonveiligheid. De gemeente maakt hier werk van, door naast een weginrichting die dit gedrag tegengaat, te blijven handhaven op de verkeersregels. Op hot-spots waar veel negatief verkeersgedrag plaatsvindt, wordt door middel van gedragsmaatregelen en campagnes dit negatieve verkeersgedrag tegengegaan. • •

Deelopgave 4.1 Handhaving op hot-spots hardrijden en tegengaan van negatief verkeersgedrag. Deelopgave 4.2 Werk maken van gedragsverandering weggebruikers door middel van campagnes.

Hoofdopgave 5. Specifieke aandacht voor veiligheid en toegankelijkheid in schoolomgevingen Schoolomgevingen moeten bij uitstek plekken zijn waar jeugd en jongeren zonder zorgen kunnen leren en spelen. Uit de enquêteresultaten blijkt dat inwoners van Kerkrade de schoolomgeving waarbij zij wonen of hun kind naar school brengen als onveilig te ervaren door verkeer. Dit heeft verschillende oorzaken. Ten eerste is er de inrichting van de schoolomgeving. Door kinderen die lopend of met de fiets naar school komen meer ruimte te geven en de auto bij scholen te weren, wordt de straat veiliger en de overlast bij omwonenden minder. Het gedrag van de ouders en verzorgers die hun kind naar school brengen en weer ophalen, zorgt soms ook voor onveiligheid in het verkeer. Door een schoolgerichte gedragsaanpak zorgt de gemeente Kerkrade dat meer kinderen lopen of met de fiets naar school komen. Dit vergroot de mentale en fysieke vitaliteit van kinderen en maakt de schoolomgevingen veiliger. • •

Deelopgave 5.1 Inrichtingseisen schoolomgevingen (autoluw, ruimte voor fiets en voetganger). Deelopgave 5.2 Gedragsaanpak halen en brengen te voet of per fiets.

Hoofdopgave 6. Specifieke aandacht voor bereikbaarheid en verkeersveiligheid bedrijventerreinen en Leisure-clusters De bedrijventerreinen en Leisure-clusters zijn belangrijke publiekstrekkers binnen de gemeente Kerkrade. Deze plekken trekken daarom veel verkeer aan. Er is aandacht voor een goede en veilige bereikbaarheid van deze locaties voor fietsers, openbaar vervoer, autoverkeer en vrachtverkeer. • •

Deelopgave 6.1 Werk maken van aan- en afrijroutes bedrijventerreinen (goede doorstroming, multimodaal [auto/fiets/ OV] en verkeersveilig). Deelopgave 6.2 Attractiewaarde Leisure-clusters verder vergroten een betere bereikbaarheid van en verbindingen tussen Leisure-clusters.

In het Meerjarenuitvoeringsprogramma (MUP), wat een separaat document is, zijn de hoofdopgaven en deelopgaven uitgewerkt in concrete uitvoeringsmaatregelen met een globale kostenraming en een planning. gemeente Kerkrade | Mobiliteitsplan |

7

1. Inleiding 1.1 Inleiding

Samen met Parkstad Limburg zet de gemeente Kerkrade in op toekomstbestendige mobiliteit in Kerkrade. In de regionale ‘Visie op Mobiliteit’ van Parkstad Limburg is duurzame mobiliteit een belangrijk uitgangspunt en Kerkrade zet nu de volgende stap door de regionale visie te vertalen naar lokaal beleid met concrete uitvoeringsprojecten door een Mobiliteitsplan (mobiliteitsvisie en beleidsopgave) en een Meerjarenuitvoeringsplan te maken. De volgende zes focuspunten vormen daarvoor de basis, met vijf punten uit de regionale visie en een zesde focuspunt dat met name voor Kerkrade belangrijk is (in willekeurige volgorde). • • • • • •

Focuspunt 1 – Zet in op fietsen Focuspunt 2 – Verruim het aanbod van vervoersmiddelen Focuspunt 3 – Zet in op elektrisch vervoer Focuspunt 4 – Verbeter de leefbaarheid Focuspunt 5 – Bereikbaarheid & Verkeersveiligheid Focuspunt 6 – Grensoverschrijdende mobiliteit

De regionale mobiliteitsvisie staat vol met dromen. Dromen over een duurzame toekomst voor Parkstad waar het goed werken, wonen en recreëren is. Maar bij alleen dromen mag het niet blijven. We moeten ook concreet iets gaan doen om die toekomst mogelijk te maken. En om te zorgen dat we de juiste dingen doen, denken we samen met inwoners, ondernemers, beleidsmakers, bestuurders en politici na over hoe we dromen uit de visie gaan waarmaken in de praktijk.

1.2 Mobiliteitsplan (mobiliteitsvisie en beleidsopgave) en meerjarenuitvoeringsprogramma

Een verplaatsing is zelden een doel op zich. Deze komt bijna altijd voort uit behoeftes, zoals een ontmoeting met familie, een werkdag op kantoor of een rondje fietsen ter ontspanning. Bij het opstellen van het mobiliteitsbeleid zijn we daarom gestart met het opstellen van een Mobiliteitsvisie voor 2040. Daarin hebben we omschreven welke maatschappelijke effecten we willen bereiken met het mobiliteitsbeleid. In dit Mobiliteitsplan kijken we tien jaar vooruit en staat de ‘hoe-vraag’ centraal: hoe dragen we met het mobiliteitsbeleid bij aan het realiseren van de ambities van de gemeente Kerkrade?

8

| Mobiliteitsplan | gemeente Kerkrade

Mobiliteitsplan In de Mobiliteitsvisie als onderdeel van het Mobiliteitsplan hebben we de ‘waarom-vraag’ beantwoord. De visie is gebaseerd op vijf ambities die we hebben opgesteld op basis van analyses en gesprekken met inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties. Aan iedere ambitie hebben we speerpunten gekoppeld waarmee we werken aan het realiseren van de ambities. In dit Mobiliteitsplan maken we de ambities en speerpunten concreter die in de visie zijn verwoord. In Beleidsopgave staat de ‘hoe-vraag’ centraal. Hoe draagt mobiliteit bij aan het realiseren van de ambities van de gemeente Kerkrade? We vertalen hiervoor de speerpunten naar hoofdopgaven en deelopgaven en maatregelen voor de komende tien jaar. Meerjarenuitvoeringsprogramma (MUP) In het Meerjarenuitvoeringsprogramma geven we vervolgens antwoord op de ‘wat-vraag’. Wat gaat de gemeente Kerkrade de komende vier jaar doen om de gestelde doelstellingen te behalen? Hiervoor vertalen we de maatregelen uit het Mobiliteitsplan in een aantal concrete projecten. We stellen in het MUP een prioritering voor van de projecten die we als eerste oppakken. We baseren die prioritering op de mate waarin projecten bijdragen aan het behalen van de speerpunten.

Een project dat veel bijdraagt aan verschillende speerpunten zal eerder worden uitgevoerd dan een kostbaar project dat maar een klein beetje bijdraagt aan een enkel speerpunt. Een integrale benadering Het mobiliteitsbeleid van Kerkrade reikt verder dan het oplossen van verkeerskundige knelpunten in de gemeente. Met het mobiliteitsbeleid willen we ook de doelstellingen van andere beleidsprogramma’s ondersteunen, bijvoorbeeld op het gebied van vitaliteit, duurzaamheid, welzijn, toerisme en recreatie, economie, etc. In verschillende bijeenkomsten zijn de dwarsverbanden met deze beleidsvelden geïnventariseerd, zowel ambtelijk als met externe partijen.

Relatie mobiliteitsplan en het programma VIE Mobiliteit heeft alles te maken met het zo goed en zo aantrekkelijk mogelijk van a naar b verplaatsen in Kerkrade. Goede bereikbaarheid in de stad is hier een onderdeel van. Een van de aspecten die een onderdeel is van een mobiliteitsplan is om met elkaar na te denken over de vraag: hoe creëren wij een omgeving waarin mensen zich uitgenodigd voelen om zich actief te kunnen bewegen door te fietsen en te lopen. Fietsen en lopen is van belang om mensen fit en gezond te houden. Omdat het mobiliteitsplan ingaat op deze onderwerpen, is er een duidelijk verband met dit mobiliteitsplan en het programma VIE in Kerkrade. Het programma VIE staat voor een gezonder en vitale toekomst van de inwoners van Kerkrade. Het stimuleren van een gezonde leefstijl maakt hier onderdeel van. In dit mobiliteitsplan laten we zien welke verbindingen er te maken zijn in de maatregelen die we voorstellen.

1.3 Leeswijzer

Dit Mobiliteitsplan laat zien hoe de gemeente Kerkrade er in 2040 uitziet op het gebied van verkeer en mobiliteit. We hebben dit plan daarom vormgegeven als kaart van de toekomst. Op de achterzijde vind je een kaart waarop we alle maatregelen hebben aangegeven. Met een toelichting op de maatregelen in het kader daaromheen. Hoofdstuk 2 beschrijft het proces waarmee dit Mobiliteitsplan tot stand is gekomen. Vervolgens bestaat dit Mobiliteitsplan uit twee delen. Deel A: Ambities en beleidsopgave De Mobiliteitsvisie, waarin ambities op het gebied van mobiliteit in Kerkrade (2040) zijn vastgelegd, is te lezen in Hoofdstuk 3 van deze rapportage. Vervolgens beschrijft Hoofdstuk 4 de Beleidsopgave, met concrete maatregelen die helpen de gestelde ambities te verwezenlijken. Deel B: Achtergrond De opgehaalde wensen, knelpunten en ambities met betrekking tot mobiliteit vanuit de samenleving zijn opgenomen in Hoofdstuk 5 (Maatschappelijke behoefte). Hoofdstuk 6 bevat een Gebiedsanalyse van de verkeerssituatie in de gemeente Kerkrade op basis van feitelijke data. Daarbij is aandacht voor verschillende vervoerswijzen en thema’s. Tot slot beschrijft Hoofdstuk 7 ontwikkelingen die van invloed zijn op de ambities en maatregelen in dit Mobiliteitsplan.

2. Proces 2.1 Samenwerken

Het nieuwe Mobiliteitsplan is gemaakt in samenwerking met de Kerkraadse samenleving. Dit is belangrijk voor het draagvlak van het Mobiliteitsplan, in de samenleving van Kerkrade, bij de politiek en in de ambtelijke organisatie. Daarbij is samenwerken van belang voor een succesvollere uitvoering van het mobiliteitsbeleid. Om een vruchtbare samenwerking te faciliteren is gebruik gemaakt van de werkmethode ‘Denktanks’. Voor deze denktanks zijn leden van de participatiegroep en vertegenwoordigers van de politiek uitgenodigd, aangevuld met experts op diverse thema’s. In de denktank staat niet alleen denken centraal, maar we steken ook de handen uit de mouwen. Eenieder heeft hierin een rol en zet zijn eigen expertise in. De denktank heeft tot doel om zowel de expliciete (de kennis op papier) als impliciete kennis (ervaringskennis; kennis die in het hoofd zit, maar lastig specifiek te benoemen is) van de verschillende stakeholders aan te spreken. Door dit sámen te doen, vul je elkaar aan en kom je samen tot een beter en breder gedragen Mobiliteitsplan.

2.2 Betrekken van stakeholders

Dit mobiliteitsplan hebben we sámen opgesteld met de Kerkraadse samenleving. Uiteraard niet met iedere individuele inwoner, maar wel met een zo breed mogelijke vertegenwoordiging van de samenleving. Om dat goed te doen, hebben we gewerkt aan de hand van de participatieladder. 2.2.1 Beslissen De gemeenteraad stelt het Mobiliteitsplan vast. Het is daarom belangrijk dat de ambities en speerpunten van het mobiliteitsbeleid goed doorleven. Daarom hebben we de raadsleden ook op informele wijze – in twee raadswerkplaatsen – betrokken bij het opstellen van het mobiliteitsbeleid. We hebben gekozen voor een getrapte besluitvorming – van visie, via plan naar uitvoeringsprogramma – om ervoor te zorgen dat de gekozen beleidslijn consequent wordt doorgevoerd in de uitvoering van projecten in de komende jaren.

2.2.2 Co-produceren Bij het opstellen van het mobiliteitsbeleid hebben we een participatiegroep betrokken. Deze groep bestaat uit vertegenwoordigers van de Kerkraadse samenleving die: • Dankzij een uitgebreid netwerk weten wat er speelt in de gemeente Kerkrade. • Specifieke kennis hebben die de kwaliteit van het mobiliteitsbeleid beter maken. • Een belangrijke rol spelen bij het uitvoeren van de maatregelen uit het Mobiliteitsplan. Samen met deze groep hebben we in verschillende bijeenkomsten een beeld geschetst van de wensen en ambities van de Kerkraadse samenleving, een prioritering aangegeven in de ambities en speerpunten en nagedacht over de maatregelen die we kunnen treffen om de ambities en speerpunten waar te maken. Voor de externe begeleidingsgroep hebben we uitgenodigd: grote werkgevers, belangenvertegenwoordigers zoals KBO Kerkrade, Vervoersmaatschappij Arriva, Wijkplatforms, hulpdiensten, Impuls, Parkstad Limburg, Seniorenraad, BTM Bedrijvenmanagement, Fietsersbond en Buurtbus.

2.2.3 Adviseren Voor het opstellen van het Mobiliteitsplan hebben we een aantal individuele gesprekken gevoerd met specifieke (maatschappelijke) organisaties (zoals programmabureau Zuid-Limburg Bereikbaar en Omnibuzz), om zo een compleet beeld te krijgen van de behoeften die er spelen in de Kerkraadse samenleving. De inzichten uit deze gesprekken hebben we meegenomen bij het opstellen van dit Mobiliteitsplan. 2.2.4 Raadplegen De gemeente Kerkrade heeft participatiebeleid vastgesteld. Om deugdelijk mobiliteitsbeleid te maken gaan we de straat op en gaan actief met bewoners in gesprek om te weten te komen welke ideeën mensen hebben. Zo zijn leden van het projectteam bij buurtwinkelcentra en tijdens de weekmarkt het gesprek aangegaan met inwoners van Kerkrade.

(Mee)beslissen Co-produceren Adviseren

Raadplegen tijdens een wijkbezoek

Raadplegen

2.2.5 Informeren Gedurende het gehele proces hebben we de inwoners van gemeente Kerkrade regelmatig geïnformeerd via sociale media en de gemeentelijke website. Tevens hebben we een pagina bijgehouden op de gemeentelijke website waarop we alle relevante documenten hebben gepubliceerd.

Informeren

gemeente Kerkrade | Mobiliteitsplan |

9

DEEL A: AMBITIES EN BELEIDSOPGAVE 10

| Mobiliteitsplan | gemeente Kerkrade

3. Ambities (mobiliteitsvisie) 3.1 Inleiding

Gemeente Kerkrade is een stad die onderdeel uitmaakt van de stadsregio Parkstad Limburg. Het gemeenschappelijke mijnverleden is hierbij een belangrijke verbindende factor. Dit zie je terug in het rijke verenigingsleven, de hechte gemeenschap en de grote saamhorigheid. Ook is Kerkrade een gemeente van en voor haar inwoners. Sporten speelvoorzieningen zijn veelal op loopafstand. Ook zijn er door de hele stad verschillende mooie groengebieden te vinden, waar men fijn kan wandelen. Jongeren fietsen zonder gevaar naar school en ouderen gaan met het openbaar vervoer naar het theater. De leefomgeving helpt onze inwoners om in beweging te blijven, waardoor zij langer gezond en vitaal blijven.

3.2 Ambities

Voorafgaand aan het formuleren van de ambities zijn denktankbijeenkomsten gehouden met de gemeenteraad van de gemeente Kerkrade, de beleidsmakers en de participatiegroep en gesprekken met stakeholders. Dat heeft geleid tot vier hoofdambities welke hieronder worden toegelicht, waarbij per ambitie is beschreven welke hoofdstappen genomen worden om deze ook daadwerkelijk waar te maken.

Daarnaast trekt onze stad jaarlijks veel bezoekers. Dit doen we met publiekstrekkers als de Rodaboulevard, het Discovery Museum, Abdij Rolduc en natuurlijk de prijswinnende GaiaZOO. Ondernemers krijgen de ruimte om te groeien op een plek die goed bereikbaar is, zelfs met de fiets en het openbaar vervoer. Als gemeente zorgen we graag voor een begrijpelijke verkeerssituatie, verkeersveilige en goed ontsloten wijken. Ook zorgen we voor kwalitatieve infrastructuur die goed onderhouden wordt. Dit maakt deel uit van onze Mobiliteitsvisie, waarvan de animatie te zien is op de website van de gemeente Kerkrade (www.kerkrade.nl).

gemeente Kerkrade | Mobiliteitsplan |

11

Ambitie 1: Mobiliteit is toegankelijk voor iedereen We vinden het belangrijk dat iedereen, jong of oud, gezond of met een beperking, kan komen waar hij wil. En als er geen vervoersmiddel voor jou beschikbaar is, verzinnen we een andere manier om te zorgen dat je de deur uit kan. Wat willen we daarvoor doen? • Verbeteren voor- en natransport van het openbaar vervoer in de wijken en dorpskernen (zoals het reizen van en naar een halte). • Inzetten op doelgroepenvervoer (zoals het vervoer voor ouderen en mindervaliden). • Tegengaan ‘vervoersarmoede’ (door vervoersarmoede kunnen mensen door beperkte verplaatsingsmogelijkheden niet meer op een volwaardige manier deelnemen aan de maatschappij). • Verbeteren toegankelijkheid openbaar vervoer voor met name ouderen en mindervaliden.

12

| Mobiliteitsplan | gemeente Kerkrade

Ambitie 2: Stimuleren gezond gedrag Iedereen weet het inmiddels wel: bewegen is gezond! Daarom willen we er alles aan doen om te zorgen dat je met plezier de fiets pakt, in plaats van de auto. Een veilige weg met mooie routes zal daar zeker bij gaan helpen. En als je straks bij jou in de buurt snel een fiets kan lenen, spring je er ook makkelijker op. Wij zien fietsen en lopen als een belangrijke manier van duurzaam vervoeren in Kerkrade, dat hand in hand gaat met de goede autobereikbaarheid in Kerkrade. Wat willen we daarvoor doen? • Lopen en fietsen eerste keus maken (gedragsverandering) • Vitale loop- en fietsroutes creëren • Stimuleren actieve verplaatsing via werkgevers (werkgeversaanpak) • Inzetten op deelmobiliteit (met name deelfietsen)

gemeente Kerkrade | Mobiliteitsplan |

13

Ambitie 3: Meer samenhang door versterken verbindingen Kerkrade is natuurlijk al één stad, maar zo voelt het niet altijd als je van de ene naar de andere kant wilt komen. Daarom willen we betere routes voor auto’s, fietsers en voetgangers. En meer mogelijkheden om sneller met de trein te reizen. Wat willen we daarvoor doen? • Netwerk wegen, fiets- en voetpaden versterken door invullen ontbrekende schakels tussen wijken en dorpskernen. • Versterken (fiets)verbindingen tussen wijken en diverse Leisure-clusters. • ‘Doorbreken’ fysieke barrières, zoals de Parkstad Ring, het spoor en de groene gebieden. • Beter benutten van het bestaande openbaar vervoer, waaronder het IC-station Herzogenrath en het versterken van de verbindingen naar het station Herzogenrath.

14

| Mobiliteitsplan | gemeente Kerkrade

Ambitie 4: Prettige en veilige leefomgeving Een veilig Kerkrade waar het prettig leven is, maken we samen. Door veilige wegen aan te leggen, extra op te letten in de buurt van scholen en de verkeersregels na te leven. En om te zorgen dat de volgende generaties ook nog met plezier in Kerkrade kunnen wonen, maken we ons vervoer schoner, duurzamer en groener. Wat willen we daarvoor doen? • Waar mogelijk scheiden netwerken auto en langzaam verkeer (beschermen kwetsbare verkeersdeelnemers). • Veilige schoolomgeving en routes naar scholen toe vanuit de wijken. • Verbetering van bereikbaarheid, verkeersveiligheid en leefbaarheid op en rond bedrijventerreinen. • Inzet gedragscampagnes gericht op het verminderen negatief verkeergedrag. • Invoeren STOMP-principe1 (Stappen, Trappen, OV, MaaS [deelvervoer], Personenwagen) bij nieuwe gebiedsontwikkelingen en herstructureringsopgaven. • Streven naar een 0-emissie door schoon en duurzaam vervoer. Creëren van groene leefomgeving.

1 Met het STOMP ordeningsprincipe wordt prioriteit gegeven aan meer duurzame vormen van mobiliteit (lopen, fietsen en OV). In Kerkrade vinden we het belangrijk om de prioriteit die gegeven wordt aan langzaam verkeer, hand in hand te laten gaan met de goede bereikbaarheid van de stadsdelen en dorpskernen met de personenwagen. Zo zorgen we voor goed bereikbare en leefbare gebieden.

gemeente Kerkrade | Mobiliteitsplan |

15

Afbeelding 1 Kaart ambities Mobiliteitsplan gemeente Kerkrade

1

Landgraaf

3

Eygelshoven

Haanrade 2

Heerlen

Herzogenrath Kerkrade Terwinselen

Legenda Wegen Spoorlijnen Spoorlijnen

Bleijerheide Spekholzerheide

Velocity Deelfietsen

Ambities 1

4

2

3

Locht

Aken 16

| Mobiliteitsplan | gemeente Kerkrade

4

Mobiliteit toegangkelijk voor iedereen Stimuleren gezond gedrag door actieve verplaatsing Meer samenhang door versterken verbindingen Prettige en veilige leefomgeving

4. Beleidsopgave 4.1 Inleiding

De ambities en speerpunten zoals deze omschreven zijn in hoofdstuk 3 zijn in dit hoofdstuk uitgewerkt in hoofd- en deelopgaven. Deze geven antwoord op de vraag ‘Hoe gaat de gemeente Kerkrade de ambities voor mobiliteit waarmaken?’ In de deelopgaven zijn de (hoofd)maatregelen genoemd.

4.2 Toekomstkaart mobiliteit Kerkrade

De toekomstkaart op de volgende pagina (Afbeelding 2 en Bijlage 6) laat zien hoe de gemeente Kerkrade er in 2040 uitziet op het gebied van mobiliteit. De maatregelen op deze kaart helpen mee om de ambities van de Mobiliteitsvisie waar te maken. Rondom de plattegrond staan alle maatregelen beschreven die wij als gemeente Kerkrade treffen tussen nu en 2040. Maatregelen die over een specifieke plaats in Kerkrade gaan, staan aangegeven op de plattegrond. Vanzelfsprekend gaan we niet al deze maatregelen direct en tegelijkertijd uitvoeren. De maatregelen die je op deze kaart ziet zullen we in verschillende fases tussen nu en 2040 uitvoeren. De beschikbaarheid van voldoende financiële middelen is een belangrijke randvoorwaarde om de maatregelen uit te kunnen voeren. Ook wordt zo goed mogelijk bekeken in hoeverre ‘werk met werk’ gemaakt kan worden. In het Meerjarenuitvoeringsprogramma (MUP) stellen we vast welke projecten we in welke volgorde gaan uitvoeren, hoeveel geld daarvoor nodig is en wie we nodig hebben om de projecten uit te kunnen voeren. Ieder jaar bekijken we of we op de goede weg zijn om onze ambities en doelstellingen te bereiken. Als het nodig is passen we het MUP aan. Op deze manier werken we er gezamenlijk aan om stap-voor-stap het toekomstbeeld op deze kaart te realiseren.

gemeente Kerkrade | Mobiliteitsplan |

17

Afbeelding 2 Toekomstkaart Beleidsopgave Mobiliteitsplan Kerkrade

18

| Mobiliteitsplan | gemeente Kerkrade

Hoofdopgave 1. Investeren in fietsers, voetgangers en elektrisch vervoer Om gezond gedrag zo goed mogelijk te faciliteren en te stimuleren, het netwerk in Kerkrade te versterken en bij te dragen aan een prettige en veilige leefomgeving vinden we het van belang om prioriteit te geven aan lopen en fietsen en elektrisch vervoer binnen de gemeente zo goed mogelijk te faciliteren. De speerpunten die hier bij horen zijn als volgt: Deelopgave 1.1 Fiets- en voetgangersnetwerk versterken en STOMP-principe toepassen De cijfers laten zien dat het fietsgebruik in Kerkrade achterblijft op andere gemeenten van vergelijkbare omvang. Mogelijke redenen zijn: de hoogteverschillen, de lange fietsafstanden door ontbrekende schakels in fietsnetwerk, oncomfortabele en onveilige fietspaden (subjectief). Kerkrade is een autogerichte gemeente. Het streven is om lopen en fietsen in de gemeente belangrijker te maken en bij mobiliteit-gerelateerde projecten prioriteit moet krijgen en de personenauto onderaan (STOMP-principe). Bij het STOMPontwerpprincipe staat de auto niet langer centraal bij de inrichting van de ruimte, maar gaan we eerst uit van de voetganger (Stappen) en vervolgens de fietser (Trappen), OV en MaaS. Als laatste wordt de privéauto meegenomen in de inrichting.

Meer lopen en fietsen draagt positief bij aan een gezonde leefstijl en een prettige leefomgeving doordat de auto minder prioriteit krijgt.

Deelopgave 1.2 Fietsgebruik onder werknemers promoten met de werkgeversaanpak Binnen de gemeente Kerkrade is een aantal grote werkgevers aanwezig, zoals Boston Scientific, BTM Parkstad Limburg en gemeente Kerkrade. Een groot deel van de werkgelegenheid in Kerkrade is geclusterd op een van de grote bedrijventerreinen. Vanuit ZuidLimburg Bereikbaar zijn er reeds initiatieven om middels werkgevers het gebruik van duurzame vervoerswijzen te promoten.

Deelopgave 1.3 Aanbod laadvoorzieningen elektrisch vervoer uitbreiden De gemeente Kerkrade kan bijdragen aan de regionale doelstelling om over te gaan op duurzame energie, verduurzaming van de gebouwde omgeving en daarmee het aanjagen van de energietransitie. Wij zetten in op de uitvoering van het recente laadpalenbeleid, met als doel voldoende laadpalen (zowel voor auto’s als fietsers) te realiseren binnen de gemeente en elektrisch rijden te stimuleren.

Maatregelen:

Maatregelen:

•

•

• •

Voortzetten en uitbreiden huidige werkgeversaanpak, ondersteunend aan regionale projecten van Zuid-Limburg Bereikbaar. Potentiescan duurzame mobiliteit voor grote werkgevers in de gemeente Kerkrade. Voortzetten en uitbreiden werkgeversaanpak met verbeterde fietsfaciliteiten, deelmobiliteit, beloningssysteem en aanbieden (elektrische) fietsplan en sturen op werkgeversaanpak bij nieuwe grote initiatieven op bedrijventerreinen.

Uitvoering geven aan laadpalenbeleid en het realiseren van laadpunten voor de elektrische fiets.

Maatregelen: • • • •

Invullen ontbrekende schakels van het huidige fietsnetwerk. Zie Bijlage 3 (Netwerkkaart Fiets). Onderzoek naar veiligheid en comfort op belangrijke bestaande fietsverbindingen en kruispunten. Hoge eisen stellen aan het loop- en fietsroutenetwerk (inrichtingseisen conform landelijke richtlijnen CROW). Vergroten van de beweegvriendelijkheid in de stad door het creëren van vitaliteitsroutes, zodat de verbinding naar de groene gebieden in de stad op een veilige, gemakkelijke en comfortabele manier mogelijk wordt gemaakt.

gemeente Kerkrade | Mobiliteitsplan |

19

Hoofdopgave 2. Vergroten verkeersveiligheid wegen en kruispunten Binnen de gemeente Kerkrade zijn diverse locaties in beeld (hotspots) die door inwoners worden bestempeld als verkeersonveilig. Daar wil de gemeente Kerkrade wat aan doen. Enerzijds door goed onderzoek te doen naar verkeersonveilige locaties en anderzijds door op basis van prioritering gericht maatregelen te treffen en te leren van reeds uitgevoerde projecten in de gemeente. Deelopgave 2.1 Onderzoek naar als onveilig aangemerkte wegen en kruispunten Binnen de gemeente Kerkrade zijn diverse locaties in beeld (hot-spots) die door inwoners worden bestempeld als verkeersonveilig. Vanuit ongevallendata zijn er eveneens locaties die aandacht verdienen. Daarbij zijn de kruispunten aangeduid op kaart waar men aangeeft zich het meest onveilig te voelen. Deze informatiebronnen geven belangrijke input voor het treffen van maatregelen die zijn gericht op het bevorderen van de verkeersveiligheid. Maatregelen: • •

• •

20

Uitvoering geven aan het landelijk Strategisch Plan Verkeersveiligheid 2030 (SPV). Onderzoek naar potentieel onveilige locaties binnen de gemeente. Zie Bijlage 1 voor potentieel onveilige locaties op basis van ongevallencijfers en Hoofdstuk 5 / Bijlage 7 voor potentieel onveilige locaties op basis van enquêteresultaten. Op basis van dit onderzoek prioritering geven aan de herinrichting van wegvakken en kruispunten. Herinrichting van potentieel meest onveilige wegen en kruispunten.

| Mobiliteitsplan | gemeente Kerkrade

Deelopgave 2.2 Wegencategorisering en inrichtingseisen herzien, onderzoek naar inpassing GOW-30 Bij reconstructies vormen de wegcategorisering en inrichtingseisen de basis voor de nieuwe inrichting van wegen en kruispunten. Met de herziening van de wegencategorisering en inrichtingseisen, kan uitvoering worden gegeven aan de gestelde ambities en speerpunten. Gezien de ligging van de gemeente Kerkrade in de grensregio heeft grensoverschrijdende afstemming daarbij de aandacht. De introductie van GOW-30 in de wegencategorisering is een relatief nieuw fenomeen en kan eraan bijdragen dat langzaam verkeer meer prioriteit krijgt (STOMP-principe). Over de afwaardering van bestaande wegen binnen de bebouwde kom van Kerkrade naar de GOW-30, worden landelijke ontwikkelingen en richtlijnen gevolgd. Onderzocht wordt welke wegen in aanmerking komen voor een mogelijke afwaardering en herinrichting naar GOW-30, om de verkeersveiligheid van met name het langzaam verkeer te waarborgen. Maatregelen: • •

Volgen nieuwe wegencategorisering Auto, zie Bijlage 4 (Netwerkkaart Auto). Opstellen nieuwe inrichtingseisen openbare ruimte. Onderzoek naar potentie GOW-30 (op huidige GOW-50 wegen).

Hoofdopgave 3. Tegengaan vervoersarmoede en borgen voldoende aanbod OV en deelmobiliteit We spreken over vervoersarmoede wanneer mensen door beperkte verplaatsingsmogelijkheden niet meer op een volwaardige manier aan het maatschappelijk leven kunnen deelnemen. Een voorbeeld hiervan is dat er geen openbaar vervoer is op het moment dat inwoners van Kerkrade het nodig hebben. Hetzelfde geldt als je geen (deel)auto hebt. Zo krijg je het vaak moeilijk om onder meer naar je werk of de dokter gaan. Ook een slechte kennis van de verschillende vervoersmogelijkheden werkt dit probleem in de hand. Een van de gevolgen van vervoersarmoede is dat er sprake kan zijn van een teruggang van sociale contacten door een kleiner netwerk. Dat zijn belangrijke risicofactoren waar de gemeente Kerkrade iets aan wil doen. Deelopgave 3.1 Inspelen op nieuw internationaal spoorwegennet In verband met de toekomstige Intercity (IC) verbinding Aken – Eindhoven (via Herzogenrath) dient zich in de nabije toekomst de mogelijkheid aan voor een rechtstreekse verbinding van Herzogenrath naar Eindhoven. Hiermee wordt de bereikbaarheid van Kerkrade verbeterd. Door een goede fietsverbinding en openbaar vervoer tussen Kerkrade en Herzogenrath, zal het bestaande aanbod vergroot worden.

Station Herzhogenrath en Eygelshoven Markt zijn daarnaast middels de Drielandentrein (treinverbinding Zuid-Limburg met Aken en Luik) aangesloten op het internationale spoornetwerk. Tot slot maakt Kerkrade zich sterk voor andere mogelijke uitbreidingen van het (internationale) spoorwegennet, bijvoorbeeld door middel van de Avantislijn. Maatregelen: •

• •

Verbeteren van verbinding (voor- en natransport) tussen Kerkrade en Herzogenrath in verband met een toekomstige nieuwe internationale treindienst (IC) tussen Eindhoven en Aachen. Verbeteren van voor- en natransport tussen station Herzogenrath, Eygelshoven Markt en belangrijke herkomsten/bestemmingen Kerkrade. Sterk maken voor mogelijke uitbreidingen op bestaande spoorwegennet, bijvoorbeeld door middel van de Avantislijn.

Deelopgave 3.2 Voor- en natransport en toegankelijkheid OV-haltes ouderen en mindervaliden Gezien het groot aantal ouderen en mindervaliden in Kerkrade is toegankelijk OV een belangrijk aandachtspunt. Maatregelen om de opstapplaatsen bij de bus aan te passen is een van de benodigde maatregelen. Maatregelen: • • •

Bij opstellen nieuwe inrichtingseisen voldoende ruimte voor voetganger en rekening houden met ouderen (75plus) en mindervaliden. Ook richtlijnen voor toegankelijkheid OV-haltes opnemen. Inventarisatie van toegankelijkheid bestaande bushaltes en prioriteren van opwaarderen bushaltes (gericht op het gelijkvloers maken van bushaltes).

Deelopgave 3.4 Aanbod deelmobiliteit uitbreiden d.m.v. meer deelfietsstations en beleid t.a.v. deelmobiliteit (in nieuwe parkeerbeleid, waarin aandacht voor parkeeroverlast woongebieden) In Kerkrade zijn zeven deelfietsstations aanwezig en in de regio is het aanbod groter. Slagen van een dergelijk systeem staat of valt bij voldoende goed bereikbare plaatsen en een goed systeem van huren en terugbrengen. De gemeente Kerkrade heeft nog geen beleid ten aanzien van deelmobiliteit, zoals bijvoorbeeld free-floating deelfiets en -scootersystemen, deelauto’s en dergelijke. Deelmobiliteit zou voor Kerkrade interessant kunnen zijn omdat bijvoorbeeld een relatief groot deel van de inwoners geen fiets heeft door financiële beperking en het te overbruggen hoogteverschil waardoor fietsen niet tot de mogelijkheden behoort. Verder is parkeeroverlast een veel gehoorde klacht onder de inwoners, voornamelijk in woonwijken. Het centrum is door het ruime parkeeraanbod goed bereikbaar voor auto’s. Maatregelen:

Deelopgave 3.3 Onderzoek naar koppeling en onder de aandacht brengen doelgroepenvervoer In Kerkrade is een breed aanbod van doelgroepenvervoer waaronder Omnibuzz, Valys, UWV, Zonnebloemauto, Boodschappenbus, Automaatje, Museum Plus Bus, OV begeleiderskaart, Zittend Ziekenvervoer (vervoer van en naar zorgaanbieder). Niet van alle vervoersdiensten wordt even goed gebruik gemaakt. Het verdient de aandacht om te onderzoeken welke verbetermogelijkheden voor doelgroepenvervoer, waarbij de toegankelijkheid van en communicatie over het bestaande regulier openbaar vervoer de aandacht heeft.

• •

•

Inzet op de uitbreiding van het bestaand deelfietssysteem (Velocity) met meer stations, gekoppeld aan OV knooppunten. Beleidsregel ‘Deelmobiliteit’ opstellen, met regels voor de inzet van deelauto’s en (elektrische) deelscooters bij woningbouwontwikkelingen en mogelijk toestaan van free-floating deelfiets- en deelscootersystemen. In deelautobeleid en nieuw parkeerbeleid inventarisatie parkeerdruk in woongebieden.

Maatregelen: •

Onderzoek naar verbetermogelijkheden doelgroepenvervoer (koppelmogelijkheden en communicatie).

gemeente Kerkrade | Mobiliteitsplan |

21

Hoofdopgave 4. Negatief verkeersgedrag tegengaan en positief gedrag belonen In inwoners van Kerkrade ergeren zich aan negatief verkeersgedrag door een deel van de weggebruikers in de gemeente. Zo wordt er in woonstraten soms te hard gereden en zorgt asociaal rijgedrag voor frustratie en verkeersonveiligheid. De gemeente maakt hier werk van, door naast een weginrichting die dit gedrag tegengaat, te blijven handhaven op de verkeersregels. Op hot-spots waar veel negatief verkeersgedrag plaatsvindt, wordt door middels van gedragsmaatregelen en campagnes dit negatieve verkeersgedrag tegengegaan. Deelopgave 4.1 Handhaving op hot-spots hardrijden en tegengaan van negatief verkeersgedrag De politie is verantwoordelijk voor de controle en handhaving of mensen zich aan de regels houden en geen overtredingen begaan. Daarnaast hebben BOA’s binnen de gemeente een handhavende rol op het gebied van parkeren, stilstaand verkeer en laden & lossen. De gemeente Kerkrade voorziet handhavers met informatie over locaties met veel meldingen over bijvoorbeeld hardrijden, asociaal rijgedrag en parkeeroverlast. De informatie is direct afkomstig van de inwoners van Kerkrade, namelijk uit de resultaten van de Mobiliteitsenquête en individuele meldingen. Maatregelen: • • •

22

Uitvoeren snelheidsmetingen en in kaart brengen locaties waar hardst gereden wordt. In beeld brengen locaties met meeste klachten aangaande negatief verkeersgedrag. Handhaving op hot-spots hardrijden en negatief (hufterig) gedrag in de vorm van een pilotproject.

| Mobiliteitsplan | gemeente Kerkrade

Deelopgave 4.2 Werk maken van gedragsverandering weggebruikers d.m.v. campagnes Dat weggebruikers zich aan de geldende maximum snelheid en verkeersregels houden, heeft niet alleen te maken met een goede weginrichting. Het gedrag van de weggebruiker heeft hier ook invloed op. Daarom zet de gemeente Kerkrade in op gedragscampagnes om negatief verkeersgedrag zoals hardrijden, asociaal rijgedrag en parkeeroverlast tegen te gaan. Maatregelen: •

Gedragscampagnes voor het tegengaan van hardrijden en negatief verkeersgedrag.

Hoofdopgave 5. Specifieke aandacht voor veiligheid en toegankelijkheid in schoolomgevingen Schoolomgevingen moeten bij uitstek plekken zijn waar kinderen zonder zorgen kunnen leren en spelen. Uit de enquêteresultaten blijkt dat inwoners van Kerkrade de schoolomgeving waarbij zij wonen of hun kind naar school brengen als onveilig ervaren door verkeer. Dit heeft verschillende oorzaken. Ten eerste is er de inrichting van de schoolomgeving. Door kinderen die lopend of met de fiets naar school komen meer ruimte te geven en de auto bij scholen te weren, wordt de straat veiliger en de overlast bij omwonenden minder. Het gedrag van de ouders/verzorgers die hun kind naar school brengen en weer ophalen, zorgt soms ook voor onveiligheid. Door een schoolgerichte gedragsaanpak zorgt de gemeente Kerkrade dat meer kinderen lopen of met de fiets naar school komen. Dit vergroot de mentale en fysieke vitaliteit van kinderen en maakt de schoolomgevingen veiliger. Deelopgave 5.1 Inrichtingseisen schoolomgevingen (autoluw, ruimte voor fiets en voetganger) Door het STOMP-principe (lopen en fietsen prioriteit) in te voeren moet ook in schoolomgevingen binnen de gemeente Kerkrade (basisonderwijs, middelbaar onderwijs en speciaal onderwijs) meer ruimte komen voor de fietsers en voetgangers.

Dit wordt bereikt door scholen en omliggende straten autoluw in te richten of te zorgen voor maatregelen waardoor de straten rondom school in spitsuren (ochtend en middag) ruim baan geeft aan wandelaars en fietsers en beperkt ruimte geeft voor de auto. Ook worden belangrijke schoolthuisroutes bekeken, en waar nodig maatregelen genomen om deze veiliger te maken voor leerlingen die lopen of fietsend naar school komen.

Deelopgave 5.2 Gedragsaanpak halen en brengen te voet of per fiets Verkeersonveiligheid wordt soms veroorzaakt door het gedrag van de ouders/verzorgers die hun kind naar school brengen en weer ophalen. Door een schoolgerichte gedragsaanpak zorgt de gemeente Kerkrade dat meer kinderen lopen of met de fiets naar school komen en de schoolomgevingen veiliger worden. In samenwerking met scholen de omgeving wordt via een lesprogramma met als thema verkeer ingezet op het belonen van positief gedrag van ouders en verzorgers. Maatregelen: •

Gedragscampagne opzetten in samenwerking met scholen, promoten van halen en brengen te voet of met de fiets.

Maatregelen: • • •

Bij opstellen nieuwe inrichtingseisen openbare ruimte, specifieke aandacht voor verkeersveilige inrichting schoolomgevingen (mogelijk schoolzones). In kaart brengen scholen met veel klachten en meldingen over verkeersonveiligheid en met een laag aandeel kinderen dat te voet en per fiets naar school komt. Schoolgericht verkeersmaatregelenpakket voor veilige schoolomgevingen en school-thuisroutes.

gemeente Kerkrade | Mobiliteitsplan |

23

Hoofdopgave 6. Specifieke aandacht voor bereikbaarheid en verkeersveiligheid bedrijventerreinen en Leisure-clusters De bedrijventerreinen en Leisure-locaties in Kerkrade zijn belangrijke publiekstrekkers binnen de gemeente Kerkrade. Deze plekken trekken daarmee ook veel verkeer aan. Er is aandacht voor een goede en veilige ontsluiting voor fietsers, openbaar vervoer, autoverkeer en vrachtverkeer van deze locaties. Deelopgave 6.1 Werk maken van aan- en afrijroutes bedrijventerreinen (goede doorstroming, multimodaal [auto/fiets/OV] en verkeersveilig) De gemeente Kerkrade beschikt over een aantal grote bedrijventerreinen. Een goede bereikbaarheid en verkeersveiligheid op deze terreinen vergroot het vestigingsklimaat en kan werknemers verleiden om vaker met duurzame vervoerswijzen (fiets of openbaar vervoer) naar het werk te reizen.

Deelopgave 6.2 Attractiewaarde Leisure-clusters verder vergroten een betere bereikbaarheid van en verbindingen tussen Leisureclusters De gemeente Kerkrade beschikt over een aantal Leisure-clusters, met een hoge attractiewaarde. Door de bereikbaarheid van en verbindingen tussen de Leisure-clusters te vergroten, wordt Kerkrade nog aantrekkelijker voor bezoekers van buitenaf. De realisatie van de Parkstadroute is een eerste stap om de bereikbaarheid voor fietsverkeer te vergroten. Maatregelen: •

Maatregelen: • • •

24

Onderzoek naar verkeersveiligheid en multimodale bereikbaarheid bedrijventerreinen. Ondernemersverenigingen betrekken. Infrastructurele ingrepen (wegen, paden en kruispunten) ter verbetering bereikbaarheid en verkeersveiligheid bedrijventerreinen. Betere verbinden van OV bedrijventerreinen (ligt nu geen verbinding). Een buslijn.

| Mobiliteitsplan | gemeente Kerkrade

•

Inzetten op goede fietsbereikbaarheid van de Leisureclusters. Infrastructurele ingrepen (wegen, paden en kruispunten) ter verbetering bereikbaarheid van en verbindingen tussen Leisure-clusters.

DEEL B: ACHTERGROND gemeente Kerkrade | Mobiliteitsplan |

25

5. Maatschappelijke behoefte Bij het opstellen van het Mobiliteitsplan staat de behoefte van onze samenleving centraal. Welke ambities willen inwoners en ondernemers in de gemeente Kerkrade realiseren, welke knelpunten ervaren zij en welke wensen spelen er? En hoe kunnen we met het mobiliteitsbeleid deze wensen, knelpunten en ambities vooruit helpen? In de Mobiliteitsvisie hebben we deze maatschappelijke behoefte vertaald naar de ambities en speerpunten. In dit Mobiliteitsplan vertalen we de wensen en knelpunten naar concrete oplossingsrichtingen.

5.1 Resultaten online enquête

In de maand april van 2022 bijna 800 inwoners van de gemeente Kerkrade de online enquête ingevuld over verkeer en mobiliteit in onze gemeente. De deelnemers aan de enquêtes hebben onder meer aangegeven wat zij goed vinden gaan, wat beter kan en hoe zij de loop- en fietsroutes waarderen. In Bijlage 7 is de complete rapportage met de enquêteresultaten opgenomen. In deze paragraaf is een uitgebreide samenvatting opgenomen. Wat is het reisgedrag in Kerkrade? De auto wordt relatief veel gebruikt voor dagelijks woon-werkverkeer. Naar school is de auto, in mindere mate, ook een veelgebruikt vervoersmiddel voor het halen en brengen van kinderen. Voor de andere motieven (vrije tijd en boodschappen) zijn te voet en met de fiets de meest gebruikte dagelijkse vervoerswijzen. In de gemeente Kerkrade wordt relatief veel gelopen. Ten opzichte van het landelijk gemiddelde in Nederland is het fietsgebruik in Kerkrade juist laag. Dit zou zich kunnen verklaren door het hoogteverschil in Kerkrade. Dagelijks wordt het openbaar vervoer relatief weinig gebruikt, maar het doelgroepen vervoer wordt wel goed gebruikt. Reden om niet te lopen of te fietsen? Een op de drie van de respondenten die aangegeven hebben niet te lopen, vindt de afstand te groot naar de bestemming en een op de vijf geeft aan de omgeving te donker te vinden wat een gevoel van onveiligheid met zich mee kan brengen.

Van de respondenten die aan hebben gegeven niet te fietsen, heeft de helft geen fiets in hem of haar bezit. Dit is een relatief hoog percentage.

26

| Mobiliteitsplan | gemeente Kerkrade

Dit zou zich kunnen verklaren door de kosten die gepaard gaan met de aanschaf van de fiets en het hoogteverschil in Kerkrade waardoor men andere vervoersmiddelen kiest (waaronder de auto) om zich te vervoeren in en om Kerkrade. Reden om geen OV te gebruiken? Van de mensen in Kerkrade die het OV gebruiken geeft circa 75% aan weleens met de trein te reizen. 62% geeft aan weleens de bus te gebruiken. Redenen om niet het OV te pakken zijn divers. Een aantal veel genoemde redenen zijn dat men met de auto flexibeler is en overal in Kerkrade gemakkelijk kan komen en dat met de bus men de eindbestemming moeilijker kan bereiken. Een andere reden is dat men in vergelijking tot aantallen jaren geleden het moeilijker is om een opstappunt te vinden dichtbij de woon- of werkplek. Vooral ouderen vinden dat het lastiger is geworden om per bus naar een voorziening te gaan. Welke verkeerslocaties worden als goed beoordeeld? De volgende locaties in de stad worden als goed beoordeeld: • Rotonde Koningsweg - Kerkradersteenweg • Rotonde Kerkradersteenweg - Kaalheidersteenweg • Rotonde Hamstraat - Stationsstraat - Voorterstraat - Dominiale Mijnstraat • Rotonde Kaalheidersteenweg - Strijthagerweg • Rotonde Kaalheidersteenweg - Akerstraat • Rotonde Heerlenersteenweg - Winckelen De automobilisten beoordelen de punten als goed voornamelijk vanwege de overzichtelijkheid van het punt.

Daarbij worden voldoende locaties binnen de gemeente goed gewaardeerd. De respondenten hebben verkeersknelpunten kunnen aanduiden op kaart. De volgende verkeersknelpunten zijn veelvuldig genoemd: • T-splitsing Veldhofstraat - Laurastraat • Schoolomgeving Basisschool de Blokkenberg, Spoorbrug Toupsbergstraat • T-splitsing Stationsstraat - Hambosweg • Rotonde Hamstraat – Stationsstraat - Voorterstraat - Dominiale Mijnstraat • Rotonde Kaalheidersteenweg - Strijthagerweg, Kruising Begoniastraat-Dahliastraat • Kruising Drievogelstraat-Industriestraat

Welke punten worden ervaren als verkeersknelpunten?

Naast alle losse meldingen verspreid over de gemeente, zijn de volgende hotspots te onderscheiden:

5.1.1 Resultaten online enquête samengevat De resultaten van de online enquête zijn hieronder puntsgewijs samengevat: 1. De enquête is door 792 respondenten ingevuld (1,7% van aantal inwoners gemeente Kerkrade). De enquête was opengesteld voor respondenten van 1 april 2022 t/m 2 mei 2022. 2. De auto wordt relatief veel gebruikt voor dagelijks woonwerkverkeer. Naar school is de auto, in mindere mate, ook een veelgebruikt vervoersmiddel voor het halen en brengen van kinderen. 3. Voor vrije tijd en voor het doen van boodschappen zijn lopen en fietsen de meest gebruikte dagelijkse vervoerswijzen. 4. In de gemeente Kerkrade wordt relatief veel gelopen. Ten opzichte van het landelijk gemiddelde is het fietsgebruik juist laag. 5. De reacties van de respondenten laten zien dat het openbaar vervoer niet intensief gebruikt wordt.

1. Eygelshoven • Kruispunt Veldhofstraat - Laurastraat 2. Chevremont • Basisschool de Blokkenberg • Spoorbrug Toupsbergstraat 3. Centrum • Kruispunt Stationsstraat - Hambosweg • Rotonde Hamstraat - Stationsstraat - Voorterstraat - Dominiale Mijnstraat 4. Kaalheide • Rotonde Kaalheidersteenweg - Strijthagerweg (zowel goed als niet goed beoordeeld) • Kruising Begoniastraat - Dahliastraat 5. Spekholzerheide • Kruispunt Drievogelstraat - Industriestraat De meest genoemde redenen voor de knelpunten zijn dat: a) Met auto’s te hard wordt gereden (151 respondenten) b )Het punt (kruispunt of rotonde) onoverzichtelijk is (139 respondenten) c) Parkeeroverlast wordt ervaren (114 respondenten) d) Er te veel verkeer is (92 respondenten)

Hotspots

gemeente Kerkrade | Mobiliteitsplan |

27

5.2 Resultaten online enquête

Tijdens de denktanks zoals deze gehouden zijn met de raad, participatiegroep en de beleidsmakers hebben we de suggesties, wensen en ideeën samengevat, welke hieronder zijn beschreven. Elke ambitie kent vier speerpunten. Per speerpunt zijn de resultaten uit de denktanks beknopt beschreven. Stimuleren gezond gedrag (ambitie 1) Om actief en gezond gedrag te stimuleren vinden we het belangrijk om fietsen en wandelen zo goed mogelijk te faciliteren en te stimuleren. Om de fietser zo goed mogelijk te ondersteunen vindt men het belangrijk om voldoende faciliteiten in de stad te hebben zoals voldoende aanbod aan fietsparkeerplaatsen, om het transport van de fietser zo aangenaam mogelijk te maken. Daarnaast ziet men kansen om het wandel- en fietsnetwerk te versterken. Voorgesteld is om de verbindingen vanuit centrum en vanuit de wijken naar de groene gebieden te optimaliseren op verkeersveiligheid en de kwaliteit van de fiets- en wandelpaden. Het wordt belangrijk gevonden om recreanten en sporters die gebruik maken van de openbare ruimte de ruimte en het comfort te bieden. Om de veiligheid voor het langzaam verkeer te bevorderen worden autovrije zones aanbevolen. Ook vindt men goede verlichting van fiets- en wandelpaden belangrijk voor een gevoel van veiligheid.

Men vraagt aandacht voor de toegankelijkheid en veiligheid in de omgeving van scholen, welzijns- en verzorgingscentra te vergroten. Voor het stimuleren van een actieve manier van transport door (meer) lopen en fietsen, ziet men een deel van de oplossing in het aanbieden van elektrische fietsen. Gedragscampagnes voor jeugd en jongeren zullen moeten leiden tot het vergroten van de bewustwording van gezond gedrag door bewegen. Het stimuleren woon-werk verkeer met de fiets door werkgevers is een van de onderwerpen die veelvuldig genoemd is in de gesprekken die zijn gevoerd. Goede en veilige fietsverbindingen en de benodigde fietsfaciliteiten op het werk gericht zijn veel genoemde punten. Om de bereikbaarheid te verbeteren en gezond gedrag te stimuleren, ziet men een kans om in te zetten op (meer) deelmobiliteit zoals bij werkomgevingen en bij strategische locaties in de stad. Deelmobiliteit draagt ook bij aan andere ambities zoals een prettige en gezonde leefomgeving.

28

| Mobiliteitsplan | gemeente Kerkrade

Toegankelijkheid mobiliteit (ambitie 2) Om de drempel voor het voor- en natransport en het overstappen zo laag mogelijk te houden, wordt het belangrijk gevonden om de infrastructuur en voorzieningen nabij OV-knooppunten te verbeteren. Mogelijkheden om verbeteringen aan te brengen ziet men onder meer het koppelen van deelfietssysteem aan OV-knooppunten, verbeteren van looproutes rond stations en het versterken van OV-verbindingen rond bedrijventerreinen. Ook vraagt men aandacht voor het vooren natransport bij OV. Ook wordt het belangrijk gevonden om het fietsparkeren zo goed mogelijk te faciliteren. Doelgroepenvervoer is van groot belang voor de bereikbaarheid van met name ouderen en mindervaliden in de stad. Dit houdt verband met de vervoersarmoede die men ervaart, waardoor doelgroepenvervoer nog belangrijker geworden is. Onderzoek doen naar de balans tussen de behoefte en het aanbod van doelgroepenvervoer is een van de voorstellen die gedaan is. Men vraagt aandacht voor de toegankelijkheid van het openbaar vervoer voor mindervaliden en informatievoorziening van het openbaar vervoer voor deze doelgroep. Bereikbaarheid en verbindingen (ambitie 3) Om het voor een ieder gemakkelijk te maken om zich te kunnen verplaatsen door Kerkrade, zou het netwerk van routes en paden versterkt kunnen worden.

Hierbij zijn diverse suggesties gegeven voor het verbeteren van het huidige netwerk en mogelijk versterken of uitbreiden van dit netwerk. Verder wordt er voor gepleit om fysieke barrières, zoals drukke wegen, de Ring parkstad en het spoor aan te pakken waardoor voorzieningen in de stad gemakkelijk bereikbaar zijn voor langzaam verkeer. Ook de Rodaboulevard zal voor fietsers en voetgangers beter bereikbaar moeten zijn volgens betrokkenen. Ook voor belangrijke verbindingen van en naar Kerkrade vanuit de randsteden en omliggende dorpen wordt aandacht gevraagd. Diverse suggesties zijn gedaan om de bereikbaarheid te verbeteren van en naar bedrijventerreinen. Op en rond bedrijventerreinen is veel verbetering nodig waar het gaat om de verkeersveiligheid, waar intensiever samenwerken met werkgevers wordt aanbevolen. Verder is de suggestie gedaan om onderzoek te doen naar de OVbereikbaarheid in Kerkrade-west.