Jaarstukken 2021 versie 2022-06-21.pdf

Algemeen Deze paragraaf geeft informatie over de weerstandscapaciteit, de risico's, het beleid, diverse kengetallen en een beoordeling van de onderlinge verhouding tussen de kengetallen in relatie tot de financiële positie. Het weerstandsvermogen bestaat uit de relatie tussen de weerstandscapaciteit, zijnde de middelen en mogelijkheden waarover de gemeente beschikt of kan beschikken om niet begrote kosten te dekken en alle risico's waarvoor geen maatregelen zijn getroffen en die van materiële betekenis kunnen zijn in relatie tot de financiële positie. De weerstandscapaciteit wordt onderscheiden in een incidentele en structurele component. Onder de incidentele component wordt verstaan de algemene reserve, de post onvoorzien incidenteel, de stille reserves en de incidentele begrotingsruimte. Uitgangspunt is dat de bestemmingsreserves niet worden gekwalificeerd als incidentele weerstandscapaciteit. Onder de structurele component wordt verstaan de onbenutte belastingcapaciteit, de post onvoorzien structureel en de structurele begrotingsruimte.

a. Weerstandsvermogen De ratio voor het weerstandsvermogen is voor de rekening 2021 weergegeven in onderstaande tabel. De ratio is het resultaat van de verhouding tussen de (in onderdeel b. Weerstandscapaciteit) berekende weerstandscapaciteit en de (in onderdeel c. Risico’s) gekwantificeerde restrisico’s. 2021 Ratio weerstandsvermogen

1,54

De norm die de gemeente Kerkrade hanteert is gebaseerd op de risicomatrix van de Universiteit Twente welke ook gebruikt wordt in het GTK. Er is geen landelijke “norm” waaraan voldaan moet worden; de matrix geeft alleen een relatieve indicatie waarbij waarderingsscore A het hoogst haalbare is en waarderingsscore F de slechtste score is.

83

Waarderingsscore A B C D E F

Ratio >= 2.0 1.4 < 2.0 1.0 < 1.4 0.8 < 1.0 0.6 < 0.8 <0.6

Betekenis Uitstekend Ruim voldoende Voldoende Matig Onvoldoende Ruim onvoldoende

De gemeente Kerkrade neemt op die schaal als (gewenst) risicoprofiel een middenpositie in: risico’s worden voor zover mogelijk vermeden of afgedekt. Anderzijds moet een ondernemende gemeente risico’s durven te nemen en kan het vormen van reserves geen doel op zich zijn. Conform bovenstaande tabel is het weerstandsvermogen van de gemeente Kerkrade in 2021 ruim voldoende.

b. Weerstandscapaciteit De weerstandscapaciteit is voor de rekening 2021 weergegeven in onderstaande tabel. Algemene Reserve Bedrag * € 1.000 per ultimo jaar Algemene Reserve Algemene Reserve OBK Reserve Exploitatie (vrije deel) Totaal

2021 5.715 1.250 3.970 10.935

Voor wat betreft de algemene reserve geldt dat er sprake is van een bepaalde omvang, bijvoorbeeld om een negatief jaarrekeningresultaat op te kunnen vangen, een zgn. ondergrens. Opgemerkt wordt dat in de huidige meerjarenraming de algemene reserve structureel versterkt wordt door middel van jaarlijkse stortingen, dit heeft een positief effect op de weerstandscapaciteit. Stille reserves Van stille reserves is sprake indien de reële marktwaarde van de activa (bezittingen) de boekwaarde daarvan overstijgt. Daarvan is bijvoorbeeld sprake als het bezit al geheel of gedeeltelijk afgeschreven is, maar nog wel bruikbaar voor een geïnteresseerde koper. Vaak worden als stille reserves genoemd gronden, gebouwen en aandelen. Praktisch gezien moeten deze bezittingen ook verkoopbaar zijn, willen zij dienen als weerstandsvermogen. Als dat zo is, doet zich tot slot nog het probleem voor van waardebepaling. De gemeente Kerkrade heeft nog diverse gronden, gebouwen en aandelen in bezit waarvan de marktwaarde de boekwaarde zou kunnen overstijgen. De meeste daarvan zijn echter niet verkoopbaar, bijvoorbeeld de gronden in een als zodanig aangewezen groengebied, het raadhuis of het stadskantoor. In het verleden zijn verkoopbare stukken groen en gebouwen die als niet-strategisch werden beschouwd reeds gedeeltelijk afgestoten. Deze beleidslijn wordt doorlopend voortgezet.

Er is geen sprake van een bedrag uit stille reserves dat bij de weerstandscapaciteit wordt betrokken. Begrotingssaldo N.v.t. Onvoorzien en onvermijdbaar In de begroting is in de exploitatie opgenomen de jaarlijkse post “onvoorzien”. Dit betreft een structurele post van in totaliteit € 228.000. Daarnaast is in het investeringsprogramma een jaarlijkse post “onvermijdbaar” opgenomen van € 58.000. Dit vergroot de beschikbare middelen voor onvoorziene omstandigheden. Deze posten kunnen worden ingezet ten behoeve van de dekking van de in de loop van het jaar opkomende incidentele niet voorziene uitgaven resp. investeringen.

84

In de bijlage 'Overige risico's' van dit document is een tabel opgenomen waaruit blijkt dat deze bedragen separaat worden meegenomen ter afdekking van de risico’s van de bedrijfsvoering c.q. het dagelijks handelen. Ze worden daarom niet nog eens betrokken bij de weerstandscapaciteit. Onbenutte belastingcapaciteit Indien er ruimte bestaat om belastingen en heffingen te verhogen, betekent dit een mogelijkheid om tegenvallers op te vangen. Deze mogelijke extra ruimte wordt vooralsnog buiten beschouwing gelaten voor de berekening van het weerstandsvermogen. Meer informatie over de lastendruk is jaarlijks opgenomen in de paragraaf Lokale heffingen van de begroting en rekening. Overig Daarnaast zijn er nog twee posten die niet tot de weerstandscapaciteit gerekend mogen worden, maar wel op hun eigen wijze een risico afdekking vormen, te weten: bestemmingsreserves en voorzieningen. Bestemmingsreserves Bestemmingsreserves zijn reserves waaraan de raad een bepaalde bestemming heeft gegeven (artikel 43 BBV). Bestemmingsreserves worden niet gekwalificeerd als weerstandscapaciteit. Deze worden dus niet meegenomen in de berekening van de weerstandscapaciteit. Een andere aanwending van betreffende reserves kán namelijk beleidsmatige en/of financiële gevolgen hebben omdat er veelal sprake is van verplichtingen of bijvoorbeeld omdat zij een egaliserende werking hebben.

Voorzieningen Voorzieningen worden gevormd voor verplichtingen, verliezen en risico’s die redelijkerwijs te schatten zijn en die hun oorsprong vinden in het huidige of eerdere begrotingsjaren. Een voorziening moet groot genoeg zijn om het risico of de verplichting te dekken, dus niet te laag, maar ook niet te hoog. Derhalve worden voorzieningen in beginsel niet gerekend tot de weerstandscapaciteit.

c. Risico's Een risico is een gebeurtenis die een (negatief) gevolg voor de gemeente met zich mee kan brengen. Per risico wordt aangegeven of sprake is van een reeds bestaande dekking. Indien de bestaande dekking voldoende wordt geacht, vindt geen kwantificering plaats. Het eventuele (rest)risico word gekwantificeerd. Het rapporteren over risico's in de rekening is in die zin anders, omdat een risico zich voor kan doen in de toekomst en de rekening over het afgelopen boekjaar gaat. De risico's worden daarom altijd op de lange termijn bekeken, nu gelijk aan de Begroting 2022 over de jaren 2022 t/m 2025. De gekwantificeerde risico's die van belang zijn voor de berekening van het weerstandsvermogen zijn weergegeven in onderstaande tabel. Bedrag * € 1.000 Risico's Algemene uitkering (excl. SD) Sociaal domein Ontwikkelings-bedrijf Kerkrade (OBK) Stadion (PLS) / Roda JC Kerkrade Beheer kapitaalgoederen Algemeen Totaal

1.200 1.200 0 1.600 1.100 2.000 7.100

Enkele overige risico’s o.a. van de bedrijfsvoering c.q. het dagelijks handelen en de wijze waarop hiermee wordt omgegaan zijn opgenomen in de bijlage §2. Weerstandsvermogen: 'Overige risico's' van de Rekening.

85

Hieronder volgt een opsomming van de geïdentificeerde risico's. Algemene uitkering (AU) exclusief het Sociaal Domein (SD) Toelichting Het Rijk brengt jaarlijks voor het gemeentefonds drie circulaires uit: in mei, september en december. Soms zijn er ook berichten tussendoor. De circulaires hebben gevolgen voor de gemeentefinanciën. Deze gevolgen worden berekend en opgenomen in de meerjarenbegroting. Een circulaire kan leiden tot tegenvallers of meevallers. De verschillen zijn soms groot. Voor de AU waren over de periode begroting 2015 t/m de begroting 2022 de schommelingen tussen de € -1,2 en € +1,5 mln. Er waren ook uitschieters die nog extremer waren. De VNG en gemeenten zien graag meer stabiliteit. Ook werken de ministeries van Binnenlandse zaken en Financiën aan de herverdeling van het gemeentefonds vanaf 2023. Waren de eerste indicatieve effecten voor Kerkrade nog extreem negatief, inmiddels is het beeld beduidend positiever. De raad is over de tussentijdse uitkomsten steeds geïnformeerd (februari, juli, augustus 2021). Op het moment ondergaat het verdeelmodel zelf nog aanpassingen en er volgt vóór invoering nog een actualisatie van de onderliggende basiscijfers. De bedragen kunnen dus nog sterk wijzigen, hoewel het oorspronkelijke sterk negatieve effect voor Kerkrade van de baan lijkt te zijn.

Naast de herverdeling loopt ook de discussie dat het gemeentefonds structureel groter zou moeten worden, anders werkt de VNG niet mee aan de herverdeling. De definitieve besluitvorming over zowel de herverdeling als de omvang van het gemeentefonds is aan het inmiddels nieuwe kabinet. De komende circulaires zullen meer inzicht geven. Bestaande dekking/maatregelen Bij de berekeningen van de AU wordt uitgegaan van actuele basisgegevens. De omvang van de algemene uitkering loopt gelijk met de ontwikkeling van de uitgaven van de verschillende ministeries. Als de uitgaven van de ministeries stijgen, groeit het gemeentefonds mee. Als de uitgaven van de ministeries dalen door bijvoorbeeld bezuinigingen, dan krimpt het gemeentefonds. Dit wordt de “samen-trap-op-trap-af”-systematiek genoemd. De schommelingen houden vooral hiermee verband. Als sprake is van financiële tegenvallers op de korte termijn, is het voor de gemeente moeilijker om nog met oplossingen te komen. Bij financiële tegenvallers op de lange termijn is dit beter mogelijk. Daarom houden wij in het weerstandsvermogen rekening met een bedrag om dit risico (voor de korte termijn) af te dekken. Kwantificeren (rest)risico In lijn met de historische negatieve schommelingen gaan wij uit van afgerond € 1,2 mln. Dit is ongeveer 2% van de recente algemene uitkering exclusief het Sociaal Domein.

Het Sociaal Domein wordt apart als risico berekend. Nog belangrijk om te melden is, dat er ook positieve schommelingen waren. Sociaal Domein incl. Wsw, inkomensdeel, 3Ds, minimabeleid, bijzondere bijstand en schuldhulpverlening Toelichting In de gemeente Kerkrade is in 2015 de reserve SD gevormd. Dit was gelijk met de decentralisaties Jeugd, Wmo 2015 en Participatie. De reserve Sociaal Domein is gevormd om de schommelingen op te vangen van deze decentralisaties. Ook de tekorten of overschotten van het inkomensdeel, Wmo hulp in de huishouding, schuldhulpverlening, bijzondere bijstand en het minimabeleid worden verrekend met de reserve SD. Gemiddeld genomen was de daling van de reserve SD € 1,2 mln per jaar. De tekorten hebben te maken met zowel effecten aan de uitgavenkant en aan de inkomstenkant. Genoemd kunnen worden het open-einde karakter van diverse regelingen en volume-ontwikkelingen, maar ook op het voorhand inboeken van ‘efficiencykortingen’ door het Rijk bij het overdragen van taken. De septembercirculaire 2021 resulteerde voor het Sociaal Domein in een positieve bijstelling van de inkomsten. Met name het budget jeugd liet een forse stijging zien. Na alle doorrekeningen laat de reserve Sociaal Domein enerzijds thans meerjarig een positief beeld zien, anderzijds echter wel met een dalende tendens.

Hierbij moet evenwel in ogenschouw worden genomen dat op dit moment nog veel zaken in meerjarig perspectief onduidelijk zijn. Zo is bekend dat er een herverdeling van het gemeentefonds gepland staat voor 2023, de nu bekende doorrekeningen laten een negatief effect zien met betrekking tot het Sociaal Domein. Bedragen zijn nog onbekend en derhalve nog niet door te rekenen in de reserve Sociaal Domein. Ook is bekend dat er verschillende claims zullen worden gelegd op de gemeentelijke budgetten jeugd van 86

de kant van de grote zorginstellingen, ook in dezen is het op dit moment nog niet mogelijk om inschattingen te maken. Daarnaast zullen wijzigingen in de Cao’s in de zorgsector gevolgen hebben aan de uitgavenkant en lijkt het erop dat het nieuwe kabinet geen wijzigingen zal doorvoeren met betrekking tot het abonnementstarief binnen de Wmo. Ook de effecten op macroniveau zoals de gevolgen van de Coronapandemie en oorlog in Oekraïne kunnen een effect op de financiële huishouding van het Rijk en in het verlengde daarvan de gemeenten. Het moge duidelijk zijn dat een en ander implicaties zal hebben op het toekomstige verloop van de reserve Sociaal Domein. Bestaande dekking/maatregelen Bij de overgang van de taken van het Rijk naar de gemeente was de aandacht vooral gericht op het laten doorgaan van de zorg. Nu de taken al enkele jaren bij de gemeente liggen, is de focus gericht op het beheersen van de uitgaven. In 2021 zijn daartoe verdere stappen gezet door het kernteam Jeugd. Ook de aanbevelingen van het 213A onderzoek zijn verder uitgewerkt. Dit 213A onderzoek naar de bedrijfsvoering rondom de Jeugdhulp was afgerond in 2020. In de raadscommissie Burger & Samenleving worden de ontwikkelingen en de risico’s gedeeld via de managementrapportages. Kwantificering (rest)risico Schommelingen aan zowel de inkomsten- als uitgavenkant zullen blijven.

Er is aandacht voor het beheersen van de uitgaven. Gelet op de historische reeks wordt € 1,2 mln meegenomen voor het risico van het Sociaal Domein. Ontwikkelingsbedrijf Kerkrade (OBK) Toelichting Het grondbeleid volgt het ruimtelijk beleid en richt zich daarmee op het ontwikkelingsprogramma woningbouw en op het ontwikkelingsprogramma bedrijventerreinen. De resultaten van het Grondbedrijf betreffen de winsten en verliezen uit grondexploitaties. Er ligt een opgave om in de periode 2022-2025 circa € 0,3 mln. aan resultaten te realiseren. Hier kunnen zich bepaalde risico’s voordoen. Er kan sprake zijn van tegenvallers aan de inkomstenkant maar ook aan de uitgavenkant. Een toelichting op de (risico’s van de) grondexploitatie treft u aan in de paragraaf grondbeleid. Bestaande dekking/maatregelen Het bedrag van de algemene reserve OBK is apart betrokken bij de weerstandscapaciteit. De reserve grondexploitatie OBK (=werkreserve grondbedrijf) is onder andere bedoeld voor verliezen uit de grondexploitaties. Het saldo wordt eind 2025 geschat op ongeveer € 1,75 mln. Zie paragraaf 7 Grondbeleid onderdeel c. Voor elke grondexploitatie worden overeenkomsten gesloten, na het vaststellen van de financiële haalbaarheid. Daar waar mogelijk, worden de risico’s van een grondexploitatie zoveel mogelijk neergelegd bij de andere partij. De ontwikkelingen worden de hele tijd in de gaten gehouden.

Wanneer een risico onverwacht werkelijkheid wordt, worden er maatregelen genomen of voorstellen gedaan om de effecten van het risico te verkleinen. Kwantificering (rest)risico Wanneer de resultaten van de grondexploitaties toch tegen blijken te vallen, dan wordt de werkreserve OBK niet of minder of minder snel aangevuld. Met het geschatte saldo van de reserve is dan nog een goede buffer beschikbaar voor de resterende risico's. Gelet op deze ruimte wordt het restrisico berekend op € 0. Stadion (PLS)/Roda JC Kerkrade Toelichting Gemeente Kerkrade heeft eind 2021 nog een langdurende vordering van ongeveer € 18,6 mln op Holding Stadion Kerkrade BV. Of het geld binnenkomt, is afhankelijk van het betalen van de huur voor het PLS door Roda JC. Over dit onderwerp heeft de raad 1 juli 2020 een besluit genomen voor de periode tot en met 2023. Roda JC heeft richting gemeente aangegeven in het voorjaar 2022 in gesprek te willen over de voorwaarden omtrent de tijdelijk verlaagde huurverplichting. Het college heeft ingestemd met dit gespreksverzoek. In het geval dat Roda failliet zou gaan, zal voor het lege stadion een nieuwe huurder of een nieuwe bestemming moeten worden gezocht. Dat kost tijd. Vanuit het toezichtkader kan hiervoor een periode van vier jaren worden uitgetrokken. Pas wanneer in die periode geen zicht is op een oplossing, komt een afboeking van de vordering in beeld.

Dit is het slechtste (worst case) scenario. 87

Bestaande dekking/maatregelen Roda ontvangt (o.a.) mediagelden vanuit de KNVB. Met Roda en de KNVB is overeengekomen via een zogenaamde 'akte van cessie' dat de KNVB de door Roda te betalen bedragen rechtstreeks overmaakt aan Stadion/Gemeente Kerkrade. Dit gebeurt steeds in maart, mei, oktober en december, of vaker indien nodig. Roda JC is bezig om de club weer financieel gezond te maken. Er blijft echter sprake van onzekerheden. Ook is in de begroting rekening gehouden met de kosten van onderhoud. Als het stadion tijdelijk leegstaat, kan dit mogelijk op een lager niveau gebeuren. Kwantificering (rest)risico De kans dat dit echt gebeurt, is niet onderbouwd in te schatten. In de tijd tussen een faillissement en het vinden van een nieuwe bestemming voor het PLS, moet PLS/ de gemeente de eigenaarslasten betalen, mist de gemeente de rentevergoeding, zal ook een deel van de gebruikerslasten door de gemeente moeten worden betaald en ontstaat er extra druk op de financieringslasten. De aflossingen die we jaarlijks gaan missen zullen steeds extra meegefinancierd moeten worden binnen de totale gemeentelijke financiering en extra rentekosten met zich meebrengen. In totaliteit wordt hiervoor in de periode 2022-2025 afgerond € 1,4 mln ingeschat. Verder zal sprake zijn van een eenmalig nadeel van circa € 0,2 mln in verband met de vordering onroerendezaakbelastingen oude jaren op Roda JC.

Zie verder ook het raadsbesluit van 1 juli 2020. Voor het weerstandsvermogen wordt over een periode van vier jaren uitgegaan van afgerond € 1,6 mln voor dit risico. Beheer kapitaalgoederen Toelichting Voorbeelden van de kapitaalgoederen zijn wegen, riolering, groen, gebouwen, verlichting en civieltechnische kunstwerken. Deze kapitaalgoederen moeten onderhouden worden op een bepaald niveau. De kosten van riolen zijn deel van het riooltarief. Deze kosten zijn geen risico voor de begroting. Voor het onderhoud van de overige kapitaalgoederen is ongeveer € 4,5 mln in de begroting opgenomen. Voorbeelden van risico’s zijn een onderhoudsachterstand, incidentele schade door storm of toenemende kosten door uitbreiding van het aantal of omvang van kapitaalgoederen. Bestaande dekking In beheerplannen worden afspraken gemaakt over het niveau van onderhoud. Ook wordt rekening gehouden met de kosten hiervan. Deze kosten zijn opgenomen in de begroting. Dit kan zijn in de exploitatie, het investeringsprogramma of via de inzet van reserves. Daarnaast werkt de gemeente aan het verkleinen van gemeentelijke vastgoedportefeuille. Dit kan zijn door sloop of verkoop. De aandacht gaat naar strategisch vastgoed. Aan niet-strategisch vastgoed wordt alleen onderhoud uitgevoerd dat echt niet uitgesteld kan worden.

Onderhoud vindt vaak plaats op basis van inspecties en rekening houdend met ontwikkelingen in de directe omgeving (efficiency). Ook met eventuele sloopkosten wordt in de begroting rekening gehouden. Na sloop kan het zijn dat de nieuwe plek ergens anders voor gebruikt wordt dat geld oplevert. De kosten van de sloop vallen dan weg tegen de nieuwe inkomsten. Jaarlijks wordt de boekwaarde van het vastgoed vergeleken met de waarde daarvan. Er wordt dan nagegaan of de boekwaarde niet te hoog is. Kwantificering (rest)risico Voor het opvangen van de risico's wordt rekening gehouden met afgerond € 1,1 mln. Dit is ongeveer 25% van het budget voor het jaarlijks onderhoud van de kapitaalgoederen exclusief de riolen. Algemeen Toelichting Er wordt een stelpost meegenomen voor alle overige risico’s die zich aandienen en welke niet reeds hierboven zijn genoemd. Denk hierbij aan risico's als gevolg van wetswijzigingen en nieuwe (onvoorziene) ontwikkelingen, waaronder bijvoorbeeld de btw-uitkering Regeling specifieke uitkering stimulering sport (SPUK), de stikstofuitspraak, PFAS-normen en het Corona-virus. Tevens is de stelpost bedoeld voor de overige risico’s van de bedrijfsvoering waarvoor de posten Onvoorzien en Onvermijdbaar niet toereikend zouden zijn.

88

Met betrekking tot het Corona-virus is sprake van effecten op diverse beleidsterreinen. Dit is het geval geweest in 2021 en heeft ook nog effect in 2022. Deels zijn al compensaties via het gemeentefonds gegeven en aangekondigd voor 2022. De toereikendheid hiervan moet nog blijken. Tevens compenseert het Rijk buiten de algemene uitkering om, zoals bijvoorbeeld de TOZO-uitkering waarover gemeenten in de SISAbijlage verantwoording afleggen. De effecten voor gemeenten zijn divers en worden nader toegelicht in de programma's. Bestaande dekking/maatregelen De realisatie kan afwijken van de begroting. Er kan sprake zijn van hogere uitgaven of lagere inkomsten. Dit wordt door de interne organisatie goed bewaakt. Met betrekking tot Corona geldt een voortdurende monitoring en hebben wij maatregelen genomen om de gemeentelijke taken zo goed mogelijk te blijven uitvoeren. Kwantificering (rest)risico Voor het weerstandsvermogen wordt uitgegaan van € 2 mln. Rekening houdend met de bovenstaande opgenomen bedragen voor de algemene uitkering, het sociaal domein en OBK, is dit circa 2% van het resterende bedrag aan gemeentelijke lasten per jaar plus 2% van het resterende bedrag aan gemeentelijke baten per jaar (excl. reserves).

d. Diverse kengetallen Op landelijk niveau zijn vijf kengetallen benoemd om de financiële positie van gemeenten beter weer te geven en te kunnen vergelijken. Deze worden hierna uitgewerkt. Kengetallen Ultimo jaar in % 1a Netto schuldquote 1b Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen 2 Solvabiliteitsratio 3 Grondexploitatie 4 Structurele exploitatieruimte 5 Belastingcapaciteit: woonlasten meerpersoonshuishouden

2020 REK 73,5 58,5

2021 BEG 108,6 90.7

2021 REK 74,5 60,2

15,8 -/- 0,5 2,9 112,8*

10,2 -/- 0,2 0,4 112,4

17,6 -/-0,4 4,7 109,6*

* Geactualiseerde cijfers op basis van COELO, op basis van de achterliggende rekenmethodiek bedraagt het landelijk gemiddelde kengetal 104,6 in 2020 en 104,8 in 2021. De lokale lastendruk zelf ligt iets boven het gemiddelde (zie ook paragraaf lokale lasten). Nadere toelichting op de financiële kengetallen: • Kengetal 1a en 1b weerspiegelen het niveau van de schuldenlast van de gemeente t.o.v. de eigen middelen. • Kengetal 2 geeft inzicht in de mate waarin de gemeente in staat is (ineens) aan haar financiële verplichtingen te voldoen. • Kengetal 3 geeft inzicht in de boekwaarde van de voorraden grond die nog moet worden terugverdiend door toekomstige verkopen. • Kengetal 4 geeft inzicht in de verhouding van de structurele baten versus de structurele lasten. Een begroting waarvan de structurele baten hoger zijn dan de structurele lasten is meer flexibel. • Kengetal 5 geeft inzicht in de ruimte die een gemeente heeft om zijn belastingen te verhogen, gerelateerd aan de totale gemiddelde woonlasten. De formule gaat uit van de gemiddelde woonlasten jaar t, gedeeld door de gemiddelde woonlasten van jaar t-1. Dat kan een enigszins vertekend beeld geven. De landelijke tendens is dat de gemiddelde woonlasten stijgen. Het gemeenschappelijk financieel toezichtkader (GTK) dat de provincie hanteert voor het toezicht op gemeenten is hieronder weergegeven.

Er zijn landelijk per kengetal drie categorieën benoemd, namelijk A, B, C en zgn. signaleringswaarden. Hieraan is geen absolute betekenis toegekend. In het algemeen kan worden gesteld dat categorie A het minst risicovol is en categorie C het meest. Van belang is nog dat de waarden in hun onderlinge samenhang moeten worden bezien. 89

De GTK-waarde die overeenkomt met rekening 2021 is geel gearceerd. Kengetallen in % 1a Netto schuldquote 1b Netto schuldquote gecorrigeerd voor verstrekte leningen 2 Solvabiliteitsratio 3 Grondexploitatie 4 Structurele exploitatieruimte 5 Belastingcapaciteit: woonlasten meerpersoonshh.

Cat. A

Cat. B

Cat. C

<90 <90

90-130 90-130

> 130 > 130

>50 <20 >0 <95

20 - 50 20 - 35 0 95 - 105

< 20 > 35 <0 > 105

BDO, een gerenommeerd accountantskantoor, heeft een methodiek ontwikkeld waarmee per gemeente één (gewogen) rapportcijfer voor de financiële kengetallen wordt gegeven. Dit geeft een breder beeld dan enkel een vergelijking op specifieke getallen. BDO kent in die methodiek de hoogste waarde toe aan het getal solvabiliteit, daarna aan de netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen, gevolgd door de grondexploitatie, de structurele exploitatieruimte en de belastingcapaciteit. Als een gemeente voor alle kengetallen in categorie A valt, dan scoort de gemeente 100 van de 100 punten en daarmee een rapportcijfer "10". Als een gemeente voor alle kengetallen in categorie C valt, dan krijgt de gemeente het rapportcijfer "3". Op basis van deze methodiek krijgt Kerkrade het rapportcijfer 7 (voldoende). Opgemerkt wordt dat in de huidige meerjarenraming de algemene reserve structureel versterkt wordt door middel van jaarlijkse stortingen, dit zal een positief effect op de solvabiliteitsratio hebben.

90

§3. Onderhoud kapitaalgoederen

Algemeen Voor deze paragraaf zijn de volgende beleids- en beheersplannen relevant: • Wegbeheer gemeente Kerkrade: Uitvoeringsprogramma • Gemeentelijk Watertakenplan Kerkrade 2020-2024 • Groen; Onderhoud en beheer grotendeels door groepsdetachering WSP-groen • Gebouwenbeheer (jaarlijks plan passend binnen financiële kaders) • Openbare verlichting uitvoeringsprogramma's Op bovengenoemde onderwerpen wordt verderop in deze paragraaf ingegaan. Gevolgen klimaat/weersomstandigheden In de tekst van de Begroting 2021 staat op pagina 93: “De afgelopen jaren is het onderhoud van de kapitaalgoederen in toenemende mate beïnvloed door het klimaat c.q. het weer”. De extreme wateroverlast die Kerkrade in juni (met name in Eygelshoven) en juli 2021 heeft getroffen is daarvan het ultieme voorbeeld. Deze beide gebeurtenissen hebben een zeer grote impact op inwoners, ondernemers en op alle instanties die bij dit onderwerp betrokken zijn. De gemeente Kerkrade, het Waterschap en de gemeente Landgraaf hebben een overeenkomst getekend om samen de wateroverlastknelpunten Eygelshoven en Rimburgerweg (Landgraaf) aan te pakken door middel van een twee-sporenaanpak. Enerzijds door op korte termijn concrete maatregelen tegen wateroverlast te nemen gebaseerd op de recent uitgevoerde Quickscans en hotspotanalyse.

Anderzijds om een langere termijn aanpak uit te werken in de vorm van een integrale verkenning met als ambitie om in 2050 minimaal een beschermingsniveau te realiseren waarbij een bui die 1 keer in de 25 jaar valt geen overlast geeft. Dit beschermingsniveau is vastgelegd op de huidige normeringkaart van de provincie Limburg. Vanuit het onderhoud en beheer heeft tijdens beide calamiteiten een grote personele en materiële inzet plaats gevonden. Daarnaast is het thema ‘klimaatadaptatie’ nog meer dan voorheen op de agenda’s van alle betrokken partijen gekomen. In financiële zin is de schade aan de openbare ruimte geïnventariseerd en betrokken bij de totale gevolgen voor de gemeente Kerkrade. 91

In geheel 2021 is de samenwerking met de Parkstadgemeenten, Provincie Limburg, het Waterschap en WML voortgezet. In september 2021 heeft Kerkrade bestuurlijk en ambtelijk actief deelgenomen aan de Limburgse klimaatconferentie in het PSL-Stadion. Schoon, heel en veilig Met inhoudelijke en financiële steun van het landelijk instituut Nedvang en Nederland Schoon is de Kerkraadse aanpak van zwerfvuil in 2021 voortgezet. Onderdeel daarvan is de zwerfvuilmeting die op basis van de landelijke normen (CROW) in juli 2021 op 50 punten in Kerkrade is uitgevoerd. Het programma voor 2020 is verantwoord en goedgekeurd. Het programma voor 2022 is voorbereid en ingediend. Ook de aanpak van de illegale stortingen is voortgezet waarbij voor 2022 extra aandacht voor handhaving is voorzien. Tot slot is de graffiti-bestrijding op gemeentelijke eigendommen voortgezet. Voor de graffitibestrijding op de transparante geluidsschermen langs de Buitenring heeft de gemeente Kerkrade samenwerking gezocht en gevonden met de Provincie Limburg. Speelvoorzieningen De speelvoorzieningen dragen bij aan vitaliteit en gezondheid van kinderen, een speerpunt van de gemeente Kerkrade. Om die reden is ook in 2021 veel werk gemaakt van het onderhoud van de speelvoorzieningen, zowel in de speeltuinen als in de openbare ruimte.

Om aan alle eisen van functionaliteit en veiligheid te voldoen is het verhoogde onderhoudsbudget geheel besteed en is een extra aanvulling uit de reserve speelvoorzieningen aangewend. Bij de behandeling van de Begroting op 10 november 2021 heeft de raad het belang van de speelvoorzieningen en het onderhoud daarvan in een motie benadrukt. De raad zal over de uitwerking van deze motie worden geïnformeerd.

a. Wegen Beleid en uitvoering Het wegenbeheerplan (2020-2025) is in concept gereed en kan aan de raad worden aangeboden. Budgetten Voor het reguliere onderhoud aan de wegen (wegmarkeringen, onderhoud asfalt en trottoirs en pleinen) is het afgelopen jaar € 754.000 besteed. Voor reconstructies van wegen is € 4.163.000 besteed. Activiteiten In 2021 is gewerkt aan onder meer de Heerlenersteenweg, de Kaalheidersteenweg, de Locht, de Waubacherweg, de van Arsstraat, het gebied rondom het socioproject, diverse straten in het Erensteinerveld en Op de Bossen en aan verschillende kleinere projecten. De voorbereiding van Kaalheidersteenweg fase 2, De Heiveldstraat, de Gravenweg en diverse straten in het Erensteinerveld en op de Bossen alsmede de Ursulastraat en de Vroenstraat is afgerond. Deze straten zullen 2022 worden uitgevoerd. Er is gestart met de voorbereiding van een aantal straten zoals oa de Groot Nullandstraat, de Strijthagerweg en de Op de Bossen fase 3. Tevens is in de gehele stad regulier onderhoud uitgevoerd (scheuren gevuld en deklagen aangebracht). Verspreid over de gehele stad zijn trottoirs en fietspaden herbestraat.

b. Riolering en water Beleid en uitvoering In het verleden was het Gemeentelijk Riolerings Plan (GRP) een belangrijk hulpmiddel voor het maken van de juiste afwegingen op het terrein van bodembescherming, waterkwaliteit en rioleringszorg. Vanwege het veranderde klimaat vindt er een verschuiving van de watertaken plaats. Het is niet alleen het riool dat goed moet functioneren maar we moeten steeds meer rekening houden met water dat door afkoppelingen van verharde oppervlaktes geen gebruik van het rioolstelsel maakt. Daarnaast zijn er maatregelen noodzakelijk om verdroging tegen te gaan. Vandaar dat er gekozen is voor een andere naam voor deze werkzaamheden: Watertakenplan. Het huidige plan heeft een geldigheid tot en met 2024. In het Watertakenplan wordt berekend welke gevolgen de werkzaamheden hebben voor de tarieven voor de burger. Het watertakenplan wordt jaarlijks geëvalueerd en wordt gebruikt om het rioolrecht definitief vast te stellen. De egalisatiereserve riolering wordt gebruikt voor het (meerjarig) egaliseren van de tarieven. Het tarief van het rioolrecht is kostendekkend. 92

Enige delen van Haanrade en Eygelshoven voldoen nog niet aan de basisinspanning. Dat wil zeggen dat er bij hevige buien nog te veel overstorten vanuit het riool op de Anselderbeek en Worm plaatsvinden. In 2021 zijn hiervoor geen acties ondernomen. Om de juiste maatregelen te treffen zal het gebied hydraulisch moeten worden doorgerekend. De gemeente Kerkrade zet in op aanvullende afkoppel maatregelen, en houd rekening met de bouw van een klein bergbezinkbassin aan de Kleine Stegel en het leggen van een bergingsriool aan de Meuserstraat. Inzake de Europese Kaderrichtlijn Water (KRW) stelt de gemeente Kerkrade zich op het standpunt dat de krimp van de bevolking ook leidt tot een kleiner verhard oppervlak en dat de vrijgekomen ruimte benut kan worden om water te bergen. Hierdoor zijn extra bergingen wellicht niet meer noodzakelijk en kan de KRWrichtlijn op een duurzame manier gehaald worden, nl. regenwater opvangen op de plaats waar het valt. Bij de aanleg van de buitenring is een perceel aan de Krichelbergsweg in eigendom gekomen van de gemeente Kerkrade waar in de toekomst een groene buffer kan worden gerealiseerd. In 2021 hebben er voor dit onderdeel geen werkzaamheden plaatsgevonden. In 2019 is de stimuleringsregeling ''afkoppelen verhard oppervlak'' van start gegaan. Inwoners worden gestimuleerd het regenwater op eigen erf te infiltreren.

Gelijktijdig is de campagne Waterklaar opgestart. In 2021 hebben 23 bewoners of bedrijven van deze regeling gebruikt gemaakt waarbij 10.887 m2 verhard oppervlak is afgekoppeld van het riool. De regeling loopt door tot en met 2023. In 2019 de klimaatatlas Parkstad (www.parkstad.klimaatatlas.net) voor burgers digitaal ter beschikking gekomen. Hierop staat onder andere aangegeven welke wegen en woningen bij een bui van 60 mm per uur overlast kunnen ondervinden. Gelet op de steeds heftiger wordende buien in de zomermaanden is dit een handige website waarop bewoners zelf kunnen zien wat de mogelijke gevolgen voor hun perceel is bij deze bui en ook zelf maatregelen kunnen treffen om beter tegen het water beschermd te kunnen zijn. In 2021 fungeerde de gemeente Kerkrade wederom als opdrachtgever voor gezamenlijke reliningsprojecten in de Parkstad. Er kwamen 2 bestekken op de markt telkens samen met de gemeente Landgraaf. Budgetten Voor het reguliere onderhoud (exploitatie) van de gemeentelijke riolering is in 2021 in totaliteit € 1.386.000 besteed. Via het investeringsprogramma is in 2021 € 2.096.000 besteed aan relingen en rioolrenovaties.

Activiteiten In 2021 zijn rioleringen vervangen of gerelined in de Torenstraat, Kerkradersteenweg, Straterweg, Mr.Kuijpersstraat, Marktstraat, Kloosterbosstraat, Willem Alexanderstraat, Kennedylaan, Eisenhowerstraat, Martin Luther Kingstraat, Locht en delen van het herstructureringsgebied in het Rolduckerveld. In Bleijerheide wordt op de locatie van de voormalige hoogbouwfats, bekend onder de naam “superlocal”, een gesloten water kringloop aangelegd. Regenwater wordt opgevangen en gebruikt om ter plekke drinkwater te maken. Woningen hebben een dubbelrioleringssysteem. Voor de toiletten en een groenvermalingssysteem in de keuken is een vacuumriool aangelegd dat middels onderdruk het afval transporteert naar een vergister. Hier wordt van afval hoogwaardige mest gemaakt. Het overige afvalwater afkomstig van douche en kraanbak wordt via een normale leiding naar een helofytenveld gevoerd waar dit water op biologische wijze gereinigd wordt. Bij de herstructurering van het Rolduckerveld zal worden geïnvesteerd in duurzame watersystemen. Regenwater wordt zichtbaar door de wijk afgevoerd. Waar mogelijk wordt het regenwater geïnfiltreerd maar ook het vasthouden van water voor droge periodes heeft prioriteit.

c. Groen Beleid en uitvoering Belangrijk voor Kerkrade is het Natuurnetwerk Nederland (NNN). Het NNN is een netwerk van bestaande en nieuw aan te leggen natuurgebieden, en moet natuurgebieden beter verbinden met elkaar en met het omringende agrarisch gebied. Om de natuurkwaliteit te bevorderen geeft het Provinciaal Omgevingsplan Limburg (POL) aan dat een robuuste grensoverschrijdende groene structuur nodig is. Het specifiek beleid voor deze beleidscategorie is uitgewerkt en verankerd in de integrale herziening van het POL-2014. In het POL-2014 wordt een sterk vereenvoudigde driedeling van natuur en landschap in Kerkrade voorgesteld. Dit komt tot uitdrukking in 3 zones (goud, zilver en brons). De goudgroene natuur omvat alle Natura 2000gebieden, de prioritaire KRW-beektrajecten en de provinciaal prioritaire natuurgebieden. De zilvergroene natuur omvat de bestaande en nieuwe natuur en agrarische beheersgebieden voor zover gelegen in de EHS. De bronsgroene natuur omvat alle prioritaire landschapszones buiten de EHS zoals Provinciale Ontwikkelingszones Groene waarden en Veerkrachtige Watersystemen. 93

Het strategisch doel van de gemeente voor wat betreft het groen is vastgelegd in de Structuurvisie Kerkrade: behoud en uitbreiding van de huidige groenstructuur van de stad, het ontwikkelen van groene verbindingszones tussen groengebieden buiten de wijken en tussen de wijken en het buitengebied. Als gevolg van de noodzakelijke herstructurering is er meer onbebouwd gebied beschikbaar gekomen dat een groene invulling heeft gekregen. Dit heeft tot gevolg dat het areaal groen groter is geworden, vanuit beheer zal er meer onderhoudsgelden aangevraagd worden om het vergrote areaal groen op een voldoende kwaliteit te kunnen beheren. De stadsdeelvisies en het Bestemmingsplan Buitengebied zullen verder richting geven aan beleid en uitvoering. In aankomende periode zal nadrukkelijk de implementatie in de Omgevingswet centraal staan waarbij ook de relatie worden gelegd met de ambities van bijvoorbeeld de Provincie Limburg op dit gebied vergroening in het kader van positieve gezondheid en klimaatadaptatie. Beheer en onderhoud Het onderhoud van het openbaar groen is in 2021 uitgevoerd door de gedetacheerde medewerkers van WSP en door de medewerkers van de gemeentelijke wijkteams. Het onderhoud van de bomen in de stad is uitgevoerd door de gemeentelijke bomenploeg. Het onderhoud van de bosgebieden is uitbesteed aan de Bosgroep Zuid Nederland.

Ook het maaien van de gazons is uitbesteed en uitgevoerd door de Kerkraadse firma Simatec. De beschikbare onderhoudsbudgetten voor 2021 zijn volledig besteed. Bij de begrotingsbehandeling 2022 is het jaarlijks onderhoudsbudget opgehoogd met € 250.000. Op deze wijze is de terugloop van de groepsdetachering WSP in de afgelopen 6 jaar (van 93 naar 53 medewerkers tussen 2015 en 2021) gecompenseerd. Voor compensatie van de personele terugloop na 2021 zullen jaarlijks voorstellen worden gedaan. Budgetten In de exploitatie is voor het jaar 2021 € 825.000 besteed aan WSP-detachering inclusief gazon maaien. Verder zijn nog diverse kleine posten opgenomen voor bijvoorbeeld inboet, bos- en boombeheer en onderhoud van de bermen, in totaliteit voor € 238.000. Via het investeringsprogramma is in 2021 € 622.000 geïnvesteerd. Activiteiten Gerealiseerde activiteiten: • Binnen het project Superlocal is gestart met het uitvoeren van de inrichtingsvisie t.a.v. de openbare ruimte. Daarvoor zijn diverse werkzaamheden uitgevoerd. • In het kader van de gebiedsontwikkeling Holzkuil hebben diverse werkzaamheden plaatsgevonden, zo is er o.a. een nieuw recreatief pad gerealiseerd en is het 2e levensbomenbos aangeplant • De sanering van de voormalige hockeyvelden Carisborg is voltooid en het voormalige trainingsveld is ingericht als toekomstig bos.

• In het kader van de diverse wegreconstructies heeft aanplant plaatsgevonden o.a. op de Steenwegen Voorbereidende activiteiten: • Inrichting openbare ruimte Superlocal • Inrichting openbare ruimte VIE • Herinrichting openbare ruimte Klooster Pannesheide • Gebiedsontwikkeling Rolduckerveld • Gebiedsontwikkeling terrein Wisosplit

d. Gebouwen Beleid De gemeente Kerkrade heeft momenteel een 119 gebouwen/objecten in eigendom. Deze objecten worden onder meer gebruikt voor de huisvesting van diverse doelgroepen waaronder de primaire doelgroep, huisvesting van het gemeentelijk personeel, diverse verenigingen en stichtingen en het faciliteren van sportverenigingen (zowel voor de buitensport als voor de binnensport). Naast voornoemde objecten/gebouwen heeft de gemeente Kerkrade eveneens in eigendom een aantal toeristische c.q. recreatieve voorzieningen (Schacht Nulland, Botanische Tuin Kerkrade, kasteel Erenstein 94

en Brughof), culturele voorzieningen (Rodahal, theater, bibliotheek, muziekschool), het Parkstad Limburg Stadion en enkele speeltuinen. De gemeente participeert ook nog eens in een zevental Verenigingen van Eigenaren. Voornoemde voorzieningen hebben een belangrijke sociaal-maatschappelijke functie. Het zijn locaties waar mensen elkaar ontmoeten en zo wordt bijgedragen aan de sociaal-maatschappelijke doelstellingen van onze gemeente in de meest brede zin van het woord. Het maatschappelijk vastgoed vormt een belangrijke katalysator voor maatschappelijke en economische structuurversterking. Door versterking en ontwikkeling van het maatschappelijk vastgoed kan de leefbaarheid in wijken worden versterkt. Voorbeelden hiervan zijn accommodaties zoals 't Westhoes (Heilust), het Sjevemethoes (Chevremont), de HuB (centrum) en meer recent het Flexiforum (Spekholzerheide). Daarnaast is in 2021 een start gemaakt met de realisatie van de multifunctionele accommodatie VIE. Activiteiten Sedert menig jaar is de lijn van een pro-actief vastgoedbeheer ingezet. Dit betekent sturing op efficiënte en effectieve vastgoedvoorraad door het doorvoeren van portefeuillemanagement, met niet alleen aandacht voor technische kwaliteit van het gemeentelijk vastgoed, maar ook voor efficiency en financiën. Tevens wordt leegstand zoveel mogelijk voorkomen door tijdige afstoting (sloop c.q.

verkoop) van gebouwen en efficiënter gebruik van bestaande panden. De omvang van de gemeentelijke vastgoedportefeuille wisselt om rede van voorgenomen gebiedsontwikkeling(en). Noodzakelijk aangekochte gebouwen al dan niet woningen worden in deze aansluitend gesloopt. Meervoudig verhuurde gebouwen komt steeds vaker voor waardoor leegstand in toenemende mate wordt verzilverd. Het college streeft verder naar vermindering van het gemeentelijk vastgoedbezit. Het huidige bezit kent een zeer diverse samenstelling naar aard en omvang van het vastgoed. Het in bezit hebben van een deel van dit vastgoed heeft geen toegevoegde waarde voor de gemeente en kost zelfs geld vanwege onderhoud. Huidige eigendommen met een grote afstand tussen aard, omvang, kwaliteit en functie van deze eigendommen en de noodzaak of wenselijkheid om deze in gemeentelijk eigendom te houden, maken dat deze voor verkoop of wellicht sloop in aanmerking komen. Eigendommen die nodig zijn voor huisvesting van de gemeentelijke organisatie, wettelijk te huisvesten voorzieningen en instanties, beleidsmatig wenselijke voorzieningen en accommodaties met een grote maatschappelijke meerwaarde, worden niet verkocht of gesloopt. Verhuur van woningen al dan niet woonwagens is niet direct ’n corebusiness van de gemeente of een overheidstaak.

Derhalve dat de woningen in eigendom van de gemeente worden aangemerkt als te vervreemden panden. Voor de verhuur van woonwagen in eigendom van de gemeente alsmede de woonwagenstandplaatsen geldt deze mogelijkerwijs over te dragen aan de plaatselijke woningcorporaties. In 2021 zijn op twee gemeentelijke panden een bod tot koop ontvangen: • Voormalig onderwijsgebouw St. Jan Baptist gelegen aan de Heistraat 78 Met de potentiële koper is reeds overeenstemming bereikt omtrent de nieuw te realiseren plannen. De realisatie van zorgwoningen voor ’n bepaalde doelgroep is in het kader van het woningcontingent voorgelegd aan de Bestuurscommissie van Parkstad. De potentiële koper is momenteel doende met de voorbereiding van bouwaanvraag (aanvraag omgevingsvergunning). • Voormalig onderwijsgebouw De Schatkist gelegen aan de Kommerveldlaan 21/ Truytstraat 25 In 2021 is een aanbod ontvangen dat in eerste instantie werd aangehouden om rede van onderzoek naar mogelijke realisatie van nieuw onderwijsgebouw "De Droomhof”. Inmiddels is met betrokken partij overeenstemming bereikt. In deze wordt De Schatkist tijdelijk gebruikt voor de huisvesting van de kinderen van de bassischool De Veldhof/Onderwijsstichting Movare. In 2021 zijn voor diverse objecten huurovereenkomsten/ overeenkomsten van bruikleen afgesloten: • •

MFC d'r Pool: allonge op bestaande huurovereenkomst met Sportfondsen Kerkrade BV; MFC d’r Pool: allonge op bestaande huurovereenkomst met Paramedisch Centrum Meander; 95

• • • • • • • •

Flexiforum: 20 separate huurovereenkomsten; Hoofdstraat 24b: huurovereenkomst met Stichting Vasteloavond Museum Kirchroa; Rodahal: huurovereenkomst met GGD Zuid Limburg i.k.v. vaccinatielocatie Covid 19; De Beerenbosch: overeenkomst van bruikleen tbv Stichting GOC Parkstad; Activerium: huurovereenkomst met Forensisch Psychiatrisch Centrum De Rooyse Wissel; ’t Patronaat: huurovereenkomst met Stichting Impuls; Overwinteringstandplaats Strijthagerweg: huurovereenkomst met een nieuwe huurder; Woonwagenlocatie Deken Deutzlaan: huurovereenkomst met een nieuwe huurder.

Verder anticipeert de gemeente in zeven Verenigingen van Eigenaren, te weten: 1. VvE Orlandopassage/ Atriumflat; 2. VvE Markt II; 3. VvE Martin Buberplein; 4. VvE Brede school De Steltloper; 5. VvE Verdipassage; 6. VvE Hoofdstraat 24b; 7. VvE De Spoorzoeker. Een tweetal ontwikkelingen binnen ons gemeentelijk vastgoed dient nader te worden belicht: • Flexiforum Eind 2021 zijn er 38 huurders in Flexiforum gehuisvest en spreken we van een bezettingsgraad van 97% van het verhuurbare vloeroppervlak (10.500 m2). Vanaf 1 juni 2021 is een locatiemanager dagelijks aanwezig in Flexiforum en zijn er op operationeel vlak grote stappen gezet. • VIE De ontwikkelingen m.b.t. VIE worden nader aangeduid in de paragraaf grondbeleid. Budgetten Het afgelopen jaar is in totaal € 3.177.364 besteed aan onderhoud van gemeentelijke panden. Dit bedrag is opgebouwd uit het investeringsprogramma € 886.700 alsook uit de exploitatiebudgetten € 2.290.664. Overzicht bestedingen Investeringsprogramma

2020

Flexiforum herstelwerkzaamheden

209.422

Campus herstelwerkzaamheden Vincent van Goghplein kozijnen

151.785

Parkstad Limburg Stadion brandmeldinstallatie en staalconstructie

121.064

124.564

Vincent van Goghplein werkkrediet

53.000

Stadskantoor afdichtingen Rodahal ontruimingsinstallatie

33.000 0 30.693

Planon (ict) vervanging

28.235

Sporthal Rolduc dakventilatoren Rodahal vervangen vloeren

19.767 16.800

Catharinahoes werkkrediet

16.310

Sporthal Rolduc schilderwerk

10.674

Woninggroep Erenstein schilderwerk

10.000 61.386

Diversen (betreft diverse kleinere projecten <€ 10.000)

Totaal

886.700

Besteding exploitatiebudgetten Uit de exploitatiebudgetten zijn de werkzaamheden betaald die voortvloeien uit onderhouds- en servicecontracten, ontvangen klachten en gemelde storingen alsook bijdragen in de kosten van diverse Verenigingen van Eigenaren. In totaal is € 2.290.640 besteed.

96

Duurzaamheid Met betrekking tot regulier onderhoud is de insteek defecte installaties en producten te vervangen door een duurzame/energiebesparende variant. Reserve gebouwen Het saldo van de reserve gebouwen bedraagt per 31 december 2021 € 308.198. De baten uit verkoop van onroerende goederen worden aan de reserve toegevoegd. Uit de reserve wordt er ook jaarlijks aan de hand van het Jaarplan een bijdrage beschikbaar gesteld. Om op lange termijn adequaat onderhoud aan gemeentelijke panden te kunnen uitvoeren is het noodzakelijk dat de reserve op peil blijft (middels opbrengsten van verkopen dan wel jaarlijkse dotaties). Opgemerkt wordt dat er geen vervangingsreservering plaatsvindt voor het gemeentelijk vastgoed. Dit leidt ertoe dat jaarlijks niet alle benodigde investeringen kunnen worden uitgevoerd. Besteding reserve gebouwen voor div. projecten Activerium huurkosten Flexiforum inzet projectleider D'r Pool bijdrage energiekosten Project Carisborg voorbereidingsbudget Totaal

2021 155.000 50.000 8.000 6.900 219.900

Risico’s De "reserve gebouwen" is een egaliserende reserve die waar nodig ingezet kan worden.

e. Openbare verlichting Beleid en uitvoering De openbare verlichting in onze gemeente voldoet aan de algemeen geldende norm. Naast de jaarlijkse onderhoudslasten voor openbare verlichting, voert Kerkrade het meerjarige Beleidsplan Openbare Verlichting uit. De uitvoering gebeurt door en in nauwe samenwerking met SPIE (beheerder van het bovengrondse deel van de openbare verlichting). De laatste jaren groeit het areaal dat toe is aan vervanging. Om de financiële consequenties hiervan te kunnen bepalen zal een nieuw beleidsplan moeten worden vastgesteld. De komende 5 jaar zal ruim 20 % van het areaal ouder zijn dan 40 jaar. In 2014 zijn alle hoge masten van 40 jaar en ouder getest op stabiliteit waardoor de levensduur met 5 jaar is verlengd. Masten met onvoldoende stabiliteit zijn vervangen. In 2019 zijn deze masten opnieuw getest en daar waar nodig vervangen. Het energiegebruik zal naar verwachting weer licht dalen door de inzet van LED (energiezuinige) verlichting. Dit betekent dat op het gebied van openbare verlichting actief invulling kan worden gegeven aan het thema ‘duurzaamheid’, zoals dat is opgenomen in het collegeprogramma. In 2021 is het energieverbruik constant, ondanks de stijging van het aantal lichtmasten. Deze stijging werd veroorzaakt door de overdracht van wegen als gevolg van het gereedkomen van de Buitenring.

In 2022 zal naar verwachting het energieverbruik weer gaan dalen. Budgetten Voor onderhoud aan de straatverlichting is in 2021 een bedrag besteed van € 378.000. Voor het energieverbruik van de openbare verlichting is € 187.000 uitgegeven. Voor het incidenteel vervangen van lichtmasten is € 58.000 besteed. Voor de planmatige vervanging is in het investeringsprogramma € 136.000 besteed. Met dit bedrag zijn de laatste uit gefaseerde SOX-armaturen vervangen. Activiteiten De lichtmasten en armaturen die om onderhoud technische redenen aan vervanging toe zijn worden zoveel mogelijk planmatig vervangen.

f. Civieltechnische kapitaalgoederen De spoorbrug aan de Locht is in 2021 voorzien van een kunststof rijdek en is daarmee weer in gebruik genomen. De brug Locht-Hamstraat is gesloopt en het kruispunt is opnieuw heringericht. Een directe verbinding Hamstraat en Locht en daarmee verbinding Beitel – Duitsland (Aken) is gerealiseerd. De Locht is vanaf de Drievogelstraat tot en met de Duitse grens gereconstrueerd.

97

De betonnen brug over de St. Pieterstraat is geïnspecteerd en er is een controle berekening van de constructie uitgevoerd. Er is geconstateerd dat het brugdek ASR bevat. Het brugdek zal op termijn moeten worden vervangen. Om de veiligheid te kunnen garanderen is een gewichtsbeperking voor het verkeer ingesteld. Een onderzoek naar een mogelijk vervanging van het dek is gestart. De tunnelbak van de Roderlandbaan is geïnspecteerd. Daarbij zijn gebreken in het metselwerk en in de kitvoegen van de afdichtingen geconstateerd. Deze zijn dermate omvangrijk dat in 2022 een renovatie noodzakelijk is. De voorbereiding hiervan is gestart. Mede naar aanleiding van het hoogwater zijn de duikers en bruggen in en over de Anselderbeek in het najaar van 2021 geïnspecteerd. Daarbij zijn grotere schades aan de duiker Hammijnstraat en de duiker Schutterstraat geconstateerd. De duiker aan de Schutterstraat is geheel eigendom van de gemeente Kerkrade. Onderzocht wordt welke vervangingsmethode het meest economisch is. Geraamd wordt actueel een bedrag tussen de 75.000 en 125.000 euro. Het eigendom van de duiker aan de Hammijnstraat wordt neder onderzocht. Deze duiker is in 1925 aangelegd door de Staats Spoorwegen. De Spoorbaan is tegenwoordig eigendom van de provincie Limburg. Het gedeelte deel dat onder de Hamstraat ligt is eigendom van de gemeente Kerkrade.

Gezien de forse omvang van de duiker moet gerekend worden met een bedrag tussen de 350.000 en 700.000 euro voor een sanering (mits het waterschap kan instemmen met een verkleining van de doorlaat). Budgetten Voor het reguliere onderhoud aan de civieltechnische kunstwerken is er het afgelopen jaar € 16.000 besteed. Voor reconstructies van civieltechnische kunstwerken is € 2.322.000 besteed.

98

§4. Financiering (treasury)

Algemeen Deze paragraaf bevat een beleidsmatige benadering van de treasuryfunctie en de plannen en uitkomsten hiervan. De treasuryfunctie zorgt voor het (optimaliseren van) beheer van de (dagelijkse) ingaande en uitgaande geldkasstromen. Daarnaast zorgt de treasurer voor de beschikbaarheid van financiële middelen op zowel de korte als lange termijn. De paragraaf moet risicobeheer en gemeentefinanciering transparanter maken. De Wet Financiering decentrale overheden (Wet Fido) en de daarop gebaseerde ministeriële Regeling uitzettingen en derivaten decentrale overheden (Ruddo) bepalen de inhoud van deze paragraaf voor een groot deel, waaronder de verschillende opgenomen tabellen/overzichten. Het doel van de regelgeving is om aan de ene kant de transparantie van de treasuryfunctie te verhogen en aan de andere kant risico’s te mijden binnen genoemde functie. Daarnaast heeft het Rijk extra regelgeving ontwikkeld, zoals verplicht schatkistbankieren en de Wet Houdbare overheidsfinanciën (Wet Hof). Het doel van deze regelgeving is met name de financiële positie van de Nederlandse overheid in de Economische Monetaire Unie veilig te stellen.

a. Risicobeheer Met risico’s bedoelen we hier renterisico’s, kredietrisico’s, koersrisico’s en valutarisico’s. Het doel van risicobeheer en risicomanagement is de verschillende risico’s binnen de treasury te analyseren, beheren, beperken en neutraliseren. Daarbij wordt onder andere rekening gehouden met de aanbevelingen en richtlijnen van de Wet Fido, de Ruddo en het Treasurystatuut van de gemeente. De genoemde risico’s worden hieronder beschreven.

99

Renterisico op vlottende schuld Vlottende schuld betreft alle betalingsverplichtingen die binnen een jaar voldaan moeten zijn. Om het renterisico op de netto vlottende schuld te beperken mogen gemeenten niet onbeperkt in de financieringsbehoefte voldoen door het aantrekken van kort geld. Kort geld is over het algemeen goedkoper dan lang geld, maar heeft als risicofactor dat het renteniveau meestal sterker aan fluctuaties onderhevig is. De toegestane netto vlottende schuld wordt bepaald door de “kasgeldlimiet”. Voor het jaar 2021 is deze als volgt berekend: Kasgeldlimiet a Omvang van de jaarbegroting per 1 januari 2021 b Bij ministeriële regeling vastgesteld percentage Kasgeldlimiet voor 2021 (afgerond)

8,5

175,046

mln

14,879

mln

%

Ieder kwartaal wordt de kasgeldlimiet intern getoetst door het verschil te bepalen tussen de werkelijke netto vlottende schuld en de kasgeldlimiet. Als de kasgeldlimiet 3 kwartalen op rij wordt overschreden laat de gemeente dit weten aan de provinciaal toezichthouder. De gemeente geeft daarbij in een plan aan hoe men opnieuw aan de kasgeldlimiet denkt te gaan voldoen. Structurele overschrijding van de kasgeldlimiet wordt meestal opgelost door aflossing van kortlopende financiering en het aantrekken van vaste geldleningen. Onderstaand overzicht toont de confrontatie per kwartaal tussen vlottende schuld en middelen enerzijds, en de kasgeldlimiet anderzijds.

kwartaal netto vlottende kasgeldlimiet 2021

schuld

I

II

IV

9.996

middelen bedrag

bedragen x € 1.000 III 314

536

227

14.879

14.879

14.879

14.879

4.883

15.193

15.415

15.106

overschrijding onderschrijding

Er is in 2021 geen overschrijding van de kasgeldlimiet geweest. Renterisico op vaste schuld Langlopende leningen die door de gemeente zijn opgenomen kunnen worden geanalyseerd met de “renterisiconorm”. Dit is een instrument dat de Wet Fido geeft om mogelijke renterisico’s van de vaste schuld te analyseren. De renterisiconorm geeft een kader voor een evenwichtige opbouw van de leningenportefeuille waarbij het risico op de vaste schuld gespreid is in jaren. Van een evenwichtige opbouw is sprake als in geen enkel jaar gerelateerd aan het begrotingstotaal een onevenredig deel van de portefeuille aan herfinanciering onderhevig is en/of de te financieren aflossingscomponenten niet buitenproportioneel zijn. In het onderstaande overzicht wordt de relatie gelegd tussen renterisico en renterisiconorm. bedragen x € 1.000 2021 Rente-risico 1 Renteherzieningen 2 Aflossingen 3 Rente-risico 4 Rente-risiconorm 5a Ruimte onder rente-risiconorm 5b Overschrijding rente-risiconorm Rente-risiconorm 4a Begrotingstotaal 4b Percentage regeling 4 Berekende rente-risiconorm

1+2 4a x 4b 4>3 3>4

n.v.t. 10.818 10.818 35.009 24.191 n.v.t. 175.046 20% 35.009

100