Jaarstukken 2020.pdf

78

Reeds bestaande dekking / maatregelen Het bedrag van de algemene reserve OBK is reeds separaat betrokken bij de weerstandscapaciteit. De reserve grondexploitatie OBK (=werkreserve grondbedrijf) is o.a. bestemd voor verliezen uit lopende grondexploitaties. Het saldo wordt naar huidige inzichten ultimo 2024 geraamd op € 963.000, zie paragraaf 7 Grondbeleid onderdeel c. Voor elke grondexploitatie worden overeenkomsten gesloten na het vaststellen van de financiële haalbaarheid. Daar waar mogelijk, worden de risico’s van een grondexploitatie zoveel mogelijk neergelegd bij de betreffende marktpartijen. De ontwikkelingen worden voortdurend geactualiseerd. Wanneer zich onverwacht risico’s aandienen, worden maatregelen genomen of voorstellen gedaan om deze te mitigeren. Kwantificering (rest)risico Stel de resultaten grondexploitatie vallen tegen, dan wordt de werkreserve OBK niet of minder of minder snel aangevuld. Met het geraamde saldo van de reserve is nog een primaire buffer voorhanden. Gelet op deze ruimte kwantificeren wij vooralsnog het restrisico voor de berekening van het weerstandsvermogen op € 0. Stadion (PLS)/Roda JC Toelichting Gemeente Kerkrade heeft eind 2020 nog een langdurige vordering van circa € 18,7 mln op PLS. Inning daarvan is sterk afhankelijk van het betalen van de huur van het PLS door Roda JC. Over dit onderwerp heeft de raad 1 juli 2020 een besluit genomen.

In het onverhoopte geval dat Roda failliet zou gaan, zal voor het lege stadion een nieuwe bestemming moeten worden gezocht. Dat kost tijd. Vanuit het toezichtkader kan hiervoor een periode van 4 jaar worden uitgetrokken. Pas wanneer gedurende die periode er in het geheel geen zicht zou zijn op een oplossing komt een afboeking van de vordering in beeld (worst case). Reeds bestaande dekking / maatregelen Er is een nieuwe akte van cessie getekend in verband met de tijdelijk gewijzigde financiële verplichtingen (huur PLS, huur Kaalheide). De mediagelden waarop de BVO recht heeft worden door de KNVB rechtstreeks uitbetaald aan Stadion/Gemeente. Daarnaast werkt de BVO er aan om de club weer sportief en financieel gezond te maken. Voornoemde ontwikkelingen zijn een belangrijke stap in het consolideren van de continuïteitspositie van het PLS. Er blijft echter sprake van onzekerheden. De onderhoudslasten zijn reeds voorzien in de begroting en blijven doorlopen, wellicht op een lager niveau indien er tijdelijk geen activiteiten plaatsvinden. Kwantificering (rest)risico De kans dat deze gebeurtenis daadwerkelijk plaatsvind, valt niet onderbouwd in te schatten.

In de tijd tussen een faillissement en het vinden van een nieuwe bestemming voor het PLS, moet Stadion / Gemeente toch jaarlijks de eigenaarslasten betalen, mist de gemeente de in de exploitatie geraamde rentevergoeding, zal ook een deel van de gebruikerslasten voor rekening gemeente gaan komen en ontstaat er extra druk op de financieringslasten. De aflossingen die we jaarlijks gaan missen zullen steeds extra meegefinancierd moeten worden binnen de totale gemeentelijke financiering en extra rentekosten met zich meebrengen. In totaliteit wordt hiervoor in de periode 2021-2024 een bedrag van afgerond € 1,4 mln. ingeschat. Verder zal sprake zijn van een eenmalig nadeel van circa € 0,2 mln. in verband met de vordering ozb oude jaren op Roda JC. Zie verder ook het raadsbesluit van 1 juli 2020. Ten behoeve van het weerstandsvermogen gaan wij over een periode van 4 jaar uit van afgerond € 1,6 mln. voor deze gebeurtenis. Beheer kapitaalgoederen Toelichting Betreft het beheer van wegen, riolering, groen gebouwen, verlichting en civieltechnische kunstwerken. De kosten van riolen worden vertaald naar het riooltarief en vormen in die zin geen risico voor de begroting. Voor het jaarlijks onderhoud (excl. riolen) is in de exploitatie (2021) circa € 4,0 mln. opgenomen.

Risico’s kunnen zijn een onderhoudsachterstand ten opzichte van de planning die moet worden ingelopen, uitbreiding areaal waardoor de beheerkosten toenemen, incidentele schade door storm e.d.

79

Reeds bestaande dekking / maatregelen Er is sprake van beleids- en beheerplannen die dekking vinden in de exploitatie, het investeringsprogramma of reserves (gebouwen / plantsoenen / riolen). Verkleinen van gemeentelijke vastgoedportefeuille door sloop of verkoop en de focus te leggen op het strategisch vastgoed. Het niet-strategisch vastgoed wordt slechts op het minimaal noodzakelijk niveau (veiligheid) onderhouden. Feitelijk onderhoud vindt plaats op basis van inspecties en in relatie tot andere relevante ontwikkelingen in de directe omgeving van het betreffende kapitaalgoed (efficiency). Bij nieuwe projecten/investeringen wordt steeds de impact op de beheerkosten bezien en voor zover van toepassing financieel vertaald (dekking moet rond zijn). Eventuele sloopkosten van bestaand vastgoed worden daarbij meegenomen. Overigens kan het ook zo zijn dat door sloop locaties vrijkomen die nieuwe middelen genereren. Eventuele sloopkosten worden dan gecompenseerd. Jaarlijks vind in relatie tot de controle van de jaarrekening een confrontatie plaats van de boekwaarde van vastgoed versus de waarde daarvan (woz). Er wordt dan nagegaan of tot afwaardering moet worden overgegaan. Kwantificering (rest)risico Ten behoeve van het weerstandsvermogen gaan wij uit van een bedrag van afgerond € 1 mln.

voor het opvangen van onverwachte negatieve ontwikkelingen (circa 25% van totaal jaarlijks onderhoud excl. riolen). Algemeen Toelichting Er wordt een stelpost meegenomen voor alle overige risico’s die zich aandienen en welke niet reeds hierboven zijn genoemd. Denk hierbij aan risico's als gevolg van wetswijzigingen en nieuwe (onvoorziene) ontwikkelingen, waaronder bijvoorbeeld de btw-uitkering Regeling specifieke uitkering stimulering sport (SPUK), de stikstofuitspraak, PFAS-normen en het Corona-virus. Tevens is de stelpost bedoeld voor de overige risico’s van de bedrijfsvoering waarvoor de posten Onvoorzien en Onvermijdbaar niet toereikend zouden zijn. Met betrekking tot het Corona-virus is sprake van effecten op diverse beleidsterreinen. Dit is het geval geweest in 2020 en continueert vooralsnog ook in 2021. Deels zijn al compensaties via het gemeentefonds gegeven en aangekondigd voor 2021. De toereikendheid hiervan moet nog blijken. Tevens compenseert het Rijk buiten de algemene uitkering om, zoals bijvoorbeeld de TOZO-uitkering waarover gemeenten in de SISA-bijlage verantwoording afleggen. De effecten voor gemeenten zijn divers en worden nader toegelicht in de programma's. Reeds bestaande dekking / maatregelen De realisatie kan afwijken van de begroting. Er kan sprake zijn van hogere uitgaven of lagere inkomsten. Dit wordt door de interne organisatie goed bewaakt.

Met betrekking tot Corona geldt een voortdurende monitoring en hebben wij maatregelen genomen om de gemeentelijke taken zo goed mogelijk te blijven uitvoeren. Kwantificering (rest)risico Voor het weerstandsvermogen wordt uitgegaan van € 2 mln. Rekening houdend met de bovenstaande opgenomen bedragen voor de algemene uitkering, het sociaal domein en OBK, is dit circa 2% van het resterende bedrag aan gemeentelijke lasten per jaar plus 2% van het resterende bedrag aan gemeentelijke baten per jaar (excl. reserves).

d. Diverse kengetallen Op landelijk niveau zijn vijf kengetallen benoemd om de financiële positie van gemeenten beter weer te geven en te kunnen vergelijken. Deze worden hierna uitgewerkt. Kengetallen Ultimo jaar in % 1a Netto schuldquote 1b Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen 2 Solvabiliteitsratio 80

2019 REK 79,0 64,4

2020 BEGR 90,5 74,7

2020 REK 73,5 58,5

13,7

9,0

15,8

3 4 5

Grondexploitatie Structurele exploitatieruimte Belastingcapaciteit: woonlasten meerpersoonshuishouden

-/- 0,6 -/- 0,8 106,5*

0,1 0,3 112,2*

-/- 0,5 2,9 112,2

* Geactualiseerde cijfers op basis van COELO, op basis van de achterliggende rekenmethodiek bedraagt het landelijk gemiddelde kengetal 102,5 in 2019 en 104,6 in 2020. De lokale lastendruk zelf ligt iets boven het gemiddelde (zie ook paragraaf lokale lasten). Nadere toelichting op de financiële kengetallen:  Kengetal 1a en 1b weerspiegelen het niveau van de schuldenlast van de gemeente t.o.v. de eigen middelen.  Kengetal 2 geeft inzicht in de mate waarin de gemeente in staat is (ineens) aan haar financiële verplichtingen te voldoen.  Kengetal 3 geeft inzicht in de boekwaarde van de voorraden grond die nog moet worden terugverdiend door toekomstige verkopen.  Kengetal 4 geeft inzicht in de verhouding van de structurele baten versus de structurele lasten. Een begroting waarvan de structurele baten hoger zijn dan de structurele lasten is meer flexibel.  Kengetal 5 geeft inzicht in de ruimte die een gemeente heeft om zijn belastingen te verhogen, gerelateerd aan de totale gemiddelde woonlasten. De formule gaat uit van de gemiddelde woonlasten jaar t, gedeeld door de gemiddelde woonlasten van jaar t-1. Dat kan een enigszins vertekend beeld geven. De landelijke tendens is dat de gemiddelde woonlasten stijgen. Het gemeenschappelijk financieel toezichtkader (GTK) dat de provincie hanteert voor het toezicht op gemeenten is hieronder weergegeven.

Er zijn landelijk per kengetal drie categorieën benoemd, namelijk A, B, C en zgn. signaleringswaarden. Hieraan is geen absolute betekenis toegekend. In het algemeen kan worden gesteld dat categorie A het minst risicovol is en categorie C het meest. Van belang is nog dat de waarden in hun onderlinge samenhang moeten worden bezien. De GTK-waarde die overeenkomt met rekening 2020 is geel gearceerd. Kengetallen in % 1a Netto schuldquote 1b Netto schuldquote gecorrigeerd voor verstrekte leningen 2 Solvabiliteitsratio 3 Grondexploitatie 4 Structurele exploitatieruimte 5 Belastingcapaciteit: woonlasten meerpersoonshh.

Cat. A

Cat. B

Cat. C

<90 <90

90-130 90-130

> 130 > 130

>50 <20 >0 <95

20 - 50 20 - 35 0 95 - 105

< 20 > 35 <0 > 105

BDO, een gerenommeerd accountantskantoor, heeft een methodiek ontwikkeld waarmee per gemeente één (gewogen) rapportcijfer voor de financiële kengetallen wordt gegeven. Dit geeft een breder beeld dan enkel een vergelijking op specifieke getallen. BDO kent in die methodiek de hoogste waarde toe aan het getal solvabiliteit, daarna aan de netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen, gevolgd door de grondexploitatie, de structurele exploitatieruimte en de belastingcapaciteit. Als een gemeente voor alle kengetallen in categorie A valt, dan scoort de gemeente 100 van de 100 punten en daarmee een rapportcijfer "10". Als een gemeente voor alle kengetallen in categorie C valt, dan krijgt de gemeente het rapportcijfer "3". Op basis van deze methodiek krijgt Kerkrade het rapportcijfer 7 (voldoende). Opgemerkt wordt dat in de huidige meerjarenraming de algemene reserve structureel versterkt wordt door middel van jaarlijkse stortingen, dit zal een positief effect op de solvabiliteitsratio hebben.

81

§3. Onderhoud kapitaalgoederen

Algemeen Voor deze paragraaf zijn de volgende beleids- en beheersplannen relevant:  Wegbeheer gemeente Kerkrade: Uitvoeringsprogramma  Gemeentelijk Watertakenplan Kerkrade 2020-2024  Groen; Onderhoud en beheer grotendeels door groepsdetachering WOZL-groen  Gebouwenbeheer (jaarlijks plan passend binnen financiële kaders)  Openbare verlichting uitvoeringsprogramma 2018 Op bovengenoemde onderwerpen wordt verderop in deze paragraaf ingegaan. Resultaat: burgertevredenheid over beheer en onderhoud openbare ruimte In 2020 zijn de resultaten van het twee-jaarlijks Burgeronderzoek Parkstad gepubliceerd. Daaruit blijkt dat de waardering voor het onderhoud en beheer van de openbare ruimte wederom is gestegen, namelijk van 6,3 in 2017 naar 6,4. Dit is de hoogste waardering in de afgelopen 20 jaar (sinds de start van het Burgeronderzoek in 2001). Het cijfer is samengesteld uit de waardering voor het onderhoud van de wegen, het openbaar groen, de speelvoorzieningen en de openbare verlichting. Werkwijze Binnen de afdeling Stedelijk Beheer functioneerden in 2020 5 clusters: 3 wijkteams, het cluster Stedelijk Beheer dat belast is met het beleid en de uitvoering van het integraal beheer van de openbare ruimte en het cluster Ondersteuning.

Het dagelijks beheer en onderhoud van de openbare ruimte (met een totaal oppervlak van circa 4.400 voetbalvelden) vindt plaats door de 3 wijkteams in samenwerking met de groepsdetachering WSP. De groepsdetachering WSP-groen (voormalig WOZL) naar de afdeling Stedelijk Beheer is in kwantitatieve zin in 2020 verder afgenomen tot 63 medewerkers. Belangrijkste oorzaak is het niet meer bestaan van de Wsw-wetgeving. Ter compensatie is extra geïnvesteerd in bedrijfsvoertuigen en machines, die op een effectief onderhoud en beheer van de openbare ruimte zijn toegesneden. Daarnaast is in 2020 de 83

Leerwerklijn Hammolenweg bestuurlijk vastgesteld. In de Leerwerklijn wordt extra aandacht besteed aan jongere medewerkers via BBL-trajecten (Beroeps Begeleidinde Leerweg), aan werkervaringsplaatsen, en aan vakgerichte stages. Hierin wordt nauw samengewerkt met lokale en regionale onderwijsinstellingen en werkgevers. Intern zijn de sector MaZo (Reïntegratie) en POI betrokken bij de Leerwerklijn. Eind 2020 met het doel de mogelijkheden van de Participatiewet maximaal te benutten. Nieuwe bedrijfsvoertuigen zijn ook in 2020 - zoals inmiddels gebruikelijk - geleverd in de huiskleur en stijl van de gemeente Kerkrade. Doel daarvan is – nasast het waarborgen van veilige werkomstandigheden - de aanwezigheid en inzet van de gemeente Kerkrade in de openbare ruimte optimaal zichtbaar te maken voor de burger. Op het gebied van de verwerking van (afval)water is samen met de collega-Parkstadgemeenten en het Waterschap de samenwerking in het kader van het Watertakenplan voortgezet. Afdeling Stedelijk Beheer is vertegenwoordigd in het ambtelijk Parkstadoverleg en ondersteunt de portefeuillehouder in het periodiek bestuurlijk overleg met de regio-gemeenten. De wijze waarop de gemeente Kerkrade het herstel van rioleringen middels relining uitvoert, is nationaal als best-practice gehonoreerd.

Ook in 2020 heeft de gemeente Kerkrade wederom als opdrachtgever gefunctioneerd voor relining-projecten in meerdere buurgemeenten. De gezamenlijke werkwijze met betrekking tot hydraulische berekeningen voor het rioolstelsel is na de geslaagde pilot uit 2019 structureel voortgezet in 2020. Voor het onderhoud en beheer van het Kerkraadse wegennet is expliciet de relatie benoemd tussen investeren en beheren. Een vergelijkbare koppeling is van toepassing op de openbare verlichting, waar het eenmalig investeren in LED-verlichting leidt tot structurele besparingen in de exploitatielasten. De investeringen in LED zijn in 2020 verder voortgezet. Onderhoud van de masten en armaturen vond plaats door firma SPIE (opvolger van ZIUT). Onderhoud en beheer van de ondergrondse infrastructuur vond ook in 2020 plaats door Enexis. Afval en vervuiling in de openbare ruimte leidt tot ergernis bij burgers. In 2020 zijn de werkzaamheden na 15 maart (begin Coronacrisis) m.b.t. het ruimen van (zwerf)afval in de openbare ruimte geïntensiveerd. Handmatig vond het ruimen van het zwerfafval in het stedelijk gebied plaats door een ploeg van 10 medewerkers van WSP-Beschut op Weg en in het buitengebied door een ploeg van eveneens 10 medewerkers van RELIM. Daarbij is de nadruk gelegd op handmatige reiniging, waardoor de zichtbaarheid van de reinigingsactiviteiten voor burgers is vergroot.

De waardering voor het werk van beide zwerfvuilploegen is groot. Bij de bestrijding van het zwerfvuil in stad en wijken is in 2020 voor het zevende jaar in successie gebruik gemaakt van het budget dat Nedvang, een nationaal instituut dat gericht is op de bestrijding van zwerfvuil, jaarlijks toekent aan alle Nederlandse gemeenten. De verantwoordingen die Kerkrade over de afgelopen jaren heeft ingediend zijn door Nedvang volledig goedgekeurd. Samen met RD4 is in 2020 de eerder ingezette pilot ten aanzien van illegale stortingen van grofvuil structureel ingebed in de dagelijks bedrijfsvoering. De gevolgen van de Coronacrisis op het beheer en onderhoud van de openbare ruimte zijn in 2020 periodiek als onderdeel van de Raadsinformatiebrieven (paragraaf 11, openbare ruimte) gecommuniceerd aan de raad.

a. Wegen Beleid en uitvoering Sinds 1992 wordt gebruik gemaakt van een wegenbeheersysteem. De gegevens uit het wegenbeheersysteem zijn gebruikt om een wegenbeheerplan op te stellen. Doel van het wegenbeheerplan is om verantwoord te kunnen sturen op de uitvoering van het beheer en onderhoud van de openbare verharding. Met behulp van het wegenbeheerplan kunnen o.a. prioriteiten worden gesteld ten aanzien van noodzakelijk onderhoud en kan worden gesignaleerd wanneer de minimale kwaliteit wordt onderschreden en wanneer op basis van afschrijvingen en slijtage investeringen noodzakelijk zijn. Het beheer vindt plaats aan de hand van kwaliteitsbeelden. Tweejaarlijks vindt een technische beoordeling middels schouwen plaats. De beleving van de burgers over het onderhoudsniveau wordt ook tweejaarlijks gemeten middels het Burgeronderzoek / Parkstadmonitor (beleidsveld 11).

84

Budgetten Voor het reguliere onderhoud aan de wegen (wegmarkeringen, onderhoud asfalt en trottoirs en pleinen) is er het afgelopen jaar een bedrag van € 765.000 besteed. Voor reconstructies van wegen is er een bedrag van € 3.011.000 besteed. Activiteiten In 2020 is gewerkt aan onder meer de Heerlenersteenweg, het busstation aan de Locht, de Lupinestraat, diverse straten in het Erensteinerveld, de Mozartstraat, het Olmenplein en aan verschillende kleinere projecten. De voorbereiding van Kaalheidersteenweg, De Locht, de deken De Hessellestraat, de Deken van Ormelingestraat, de Waubacherweg,, de Gladiolenstraat, de Chrysanstraat en de Van Arsstraat is afgerond. Deze straten zullen begin 2021 worden uitgevoerd. Er is gestart met de voorbereiding van een aantal straten in de wijk Op de Bossen, de Gravenweg, de verlengde Roderlandbaan (overgenomen van de provincie), de Vroenstraat, de Ursulastraat, de Strjthagenweg, de Valkenhuizenlaan en de Nassaustraat. Tevens is er in de gehele stad regulier onderhoud uitgevoerd (scheuren gevuld en deklagen aangebracht). Verspreid over de gehele stad zijn trottoirs en fietspaden herbestraat. In 2020 is een update opgesteld van het wegenbeheer plan. Dit is in concept aan het college gepresenteerd. Naar verwachting kan het plan in 2021 aan de raad worden gepresenteerd.

Daarnaast heeft het college een programma voor de wegreconstructies van 2021 vastgesteld. Risico’s De kwaliteit van een aantal doorgaande wegen zoals bijvoorbeeld de Steenwegen en de verwachte achteruitgang daarvan vormen een risico voor het wegbeheer. Met de reconstructie van de Steenwegen is, aansluitend op het gereed komen van de Buitenring, gestart. Een aantal stukken provinciale weg wordt door de Provincie aan de Gemeente overgedragen. Dit betekent een netto uitbreiding van het areaal gemeentelijke wegen. Deze uitbreiding zal verwerkt worden in de exploitatiebegroting. Met name bij de Gravenweg is een verkeerssituatie ontstaan die ongewenst is. Dit als gevolg van de aanleg van de BPL. In 2021 zal hieraan gewerkt worden. Om dit verkeersprobleem op te lossen zullen middelen uit het beleidsveld wegen ter beschikking worden gesteld.

b. Riolering en water Beleid en uitvoering Sinds 1996 is het Gemeentelijk Rioleringsplan (GRP) een belangrijk hulpmiddel geweest voor het maken van de juiste afwegingen op het terrein van bodembescherming, waterkwaliteit en rioleringszorg. Omdat aan de bestaande zorgplichten van de gemeente (inzameling van afval- en regenwater), in 2016 ook de zorgplicht voor het grondwater is toegevoegd, werd in 2016 de naam GRP gewijzigd in 'verbreed Gemeentelijk Rioleringsplan' (vGRP). Door de klimaatverandering word de gemeente ook geconfronteerd met de gevolgen van deze verandering. Langdurige droge periodes worden afgewisseld met vaak hevige neerslag. Bij de inrichting van de openbare ruimte zal hier nadrukkelijk rekening mee moeten worden gehouden. Ruimte voor water is hier het credo. Omdat de naam vGRP de lading niet meer volledig dekt heeft het beleidsstuk op riolerings- c.q. watergebied vanaf 2020 een andere naam gekregen. Het plan bestaat uit 2 delen, een algemeen deel welk is opgesteld voor en door de samenwerkende gemeentes in de regio Parkstad, het 'Integraal Waterplan regio Parkstad Limburg', en het 'Watertakenplan Kerkrade' waarin de specifieke zaken voor de gemeente zijn opgenomen. Het plan heeft een looptijd van 2020 t/m 2024 en is in december 2019 door de raad vastgesteld. Net als voorheen is in dit plan o.m.

omschreven op welke wijze het riool in stand zal worden gehouden en wat de gevolgen hiervan zijn voor de tarieven voor de burger. Jaarlijks wordt het Watertakenplan geëvalueerd. De exploitatiekosten en investeringen, en de daarmee samenhangende tarieven, worden voor het komende jaar (en een doorkijk naar volgende jaren) in beeld gebracht. De egalisatiereserve riolering wordt gebruikt voor het (meerjarig) egaliseren van de tarieven. Het tarief van het rioolrecht is kostendekkend. In 2010 is een basis rioleringsplan opgesteld. Dit is een hydraulische doorrekening van het rioleringsstelsel op basis van diverse neerslaggebeurtenissen. De uitkomsten leiden tot maatregelen aan het stelsel, die in het vGRP zijn opgenomen. Nieuwe hydraulische berekeningen laat de gemeente Kerkrade in het kader van de regionale samenwerking uitvoeren door de gemeente Heerlen.

85

Hydraulische berekeningen geven alleen betrouwbare resultaten als ook met het juiste verharde oppervlak gerekend is. In 2018 is daarop door een aantal Parkstadgemeentes via een aanbesteding aan Arcadis de opdracht verstrekt het op de riolering afvoerende verharde oppervlak te bepalen. De resultaten zouden in 2020 worden opgeleverd. Door de coronacrisis wordt dit nu voorjaar 2021. In 2017 is een regenwaterstructuurkaart opgesteld. Een van de onderdelen op deze kaart is het aangeven van de gevolgen van het doorvoeren van de zogenaamde stresstest. In deze stresstest wordt gesimuleerd wat de gevolgen zijn van een bui van 60mm in één uur. Sinds mei 2019 is deze kaart voor de burgers te raadplegen op www.parkstad.klimaatatlas.net. In april heeft de regio (het Samenwerkingsverband Water Parkstad Limburg, kortweg SWPL) een subsidie ontvangen van € 150.000 om de stresstesten en risicodialogen uit te voeren en om de regionale klimaatadaptatiestrategie en uitvoeringsagenda op te stellen. In 2020 is onder de regie van Parkstad Limburg een werkgroep geformeerd, die breder is samengesteld als alleen waterambtenaren, die de regionale klimaatadaptatiestrategie en uitvoeringsagenda gaat opstellen. In 2018 is de campagne waterbewust Parkstad van start gegaan. Hierbij haakt Kerkrade aan bij het onlineplatform www.waterklaar.nl.

Sinds juni 2019 is in dit kader een subsidieregeling van kracht die burgers stimuleert om het verhard oppervlak, welke is aangesloten op het rioolstelsel, af te koppelen. Hiervoor kan men € 10 per m2 afgekoppeld verhard oppervlak ontvangen. Nadere informatie en aanvraagformulieren zijn zowel via de gemeentelijk website als via www.waterklaar.nl te raadplegen. In 2020 zijn 25 aanvragen gehonoreerd met in totaal 2729 m2 afgekoppeld. Budgetten Voor regulier onderhoud (exploitatie) van de gemeentelijke riolering is in 2020 € 1.303.000 besteed. Voor reliningen en rioolrenovaties is € 2.015.000 besteed. Activiteiten In 2020 zijn rioleringen vervangen of gerelined in de Molenweg, Prinses Irenestraat, Huynstraat, Martin Luther Kingstraat, van Gronsveldstraat, Willem Alexanderstraat, Waubacherweg en de Ambachtsstraat.

c. Groen Beleid en uitvoering Belangrijk voor Kerkrade is het Natuurnetwerk Nederland (NNN). Het NNN is een netwerk van bestaande en nieuw aan te leggen natuurgebieden, en moet natuurgebieden beter verbinden met elkaar en met het omringende agrarisch gebied. Om de natuurkwaliteit te bevorderen geeft het Provinciaal Omgevingsplan Limburg (POL) aan dat een robuuste grensoverschrijdende groene structuur nodig is. Het specifiek beleid voor deze beleidscategorie is uitgewerkt en verankerd in de integrale herziening van het POL-2014. In het POL-2014 wordt een sterk vereenvoudigde driedeling van natuur en landschap in Kerkrade voorgesteld,. Dit komt tot uitdrukking in 3 zones (goud, zilver en brons). De goudgroene natuur omvat alle Natura 2000-gebieden, de prioritaire KRW-beektrajecten en de provinciaal prioritaire natuurgebieden. De zilvergroene natuur omvat de bestaande en nieuwe natuur en agrarische beheersgebieden voor zover gelegen in de EHS. De bronsgroene natuur omvat alle prioritaire landschapszones buiten de EHS zoals Provinciale Ontwikkelingszones Groene waarden en Veerkrachtige Watersystemen.

Het strategisch doel van de gemeente voor wat betreft het groen is vastgelegd in de Structuurvisie Kerkrade: behoud en uitbreiding van de huidige groenstructuur van de stad, het ontwikkelen van groene verbindingszones tussen groengebieden buiten de wijken en tussen de wijken en het buitengebied. Het cyclisch onderhoud van het stedelijk openbaar groen is in 2020 uitgevoerd door WSP-detachering en de eigen wijkteams. Het onderhoud van de bosgebieden is in een beheerovereenkomst uitgevoerd door de Bosgroep Zuid Nederland. De bomen in het stedelijk gebied zijn onderhouden door de gemeentelijke bomenploeg.

86

Afgeleide doelstellingen/taakgebieden Voorbereiden en uitvoeren van groene toekomstgerichte ontwikkelingen, waarin een duurzame groeninrichting een belangrijk element vormt. Budgetten In de exploitatie is voor het jaar 2020 een bedrag van € 732.000 besteed aan WSP-detachering inclusief gazon maaien. Verder zijn nog diverse kleine posten opgenomen voor bijvoorbeeld inboet, bos- en boombeheer en onderhoud van de bermen, in totaliteit voor € 376.000. Tijdens de storm in januari is veel schade aan bossen en bomen ontstaan. Via het investeringsprogramma is in 2020 € 594.000 geïnvesteerd . Activiteiten Gerealiseerde activiteiten:  Binnen het project Superlocal is gestart met het uitvoeren van de inrichtingsvisie t.a.v. de openbare ruimte. Daarvoor zijn diverse werkzaamheden uitgevoerd.  In het kader van stadsmarketing en herkenbaarheid zijn een aantal rotondes op de Steenwegen opnieuw ingericht.  In het kader van de gebiedsontwikkeling Holzkuil hebben diverse werkzaamheden plaatsgevonden, zo is er o.a. een nieuw recreatief pad gerealiseerd.  In het kader van het natuurontwikkelingsproject Hopel hebben diverse inrichtingsmaatregelen plaatsgevonden.  De sanering van de voormalige hockeyvelden Carisborg is voltooid.

Voorbereidende activiteiten:  Verdere invulling gebiedsontwikkeling Holzkuil  Herinrichting Steenwegen  Inrichting openbare ruimte Superlocal  Inrichting openbare ruimte Center Court  Herinrichting openbare ruimte Klooster Pannesheide  Gebiedsontwikkeling Rolduckerveld  Gebiedsontwikkeling terrein Wisosplit  Diverse reconstructies

d. Gebouwen Beleid De gemeente Kerkrade heeft momenteel een 104-tal panden in eigendom. Deze panden worden onder meer gebruikt voor de huisvesting van diverse doelgroepen waaronder het gemeentelijk personeel, diverse verenigingen en stichtingen en het faciliteren van sportverenigingen (zowel voor de buitensport als voor de binnensport). Daarnaast heeft de gemeente Kerkrade een aantal toeristische c.q. recreatieve voorzieningen (Schacht Nulland, Botanische Tuin Kerkrade, kasteel Erenstein en Brughof), culturele voorzieningen (Rodahal, theater, bibliotheek en muziekschool) en speeltuinen in eigendom. Daarnaast participeert de gemeente in een zevental Verenigingen van Eigenaren. Deze voorzieningen hebben een belangrijke sociaal-maatschappelijke functie. Het zijn locaties waar mensen elkaar ontmoeten en zo wordt bijgedragen aan de sociaal-maatschappelijke doelstellingen van onze gemeente in de meest brede zin van het woord. Het maatschappelijk vastgoed vormt een belangrijke katalysator voor maatschappelijke en economische structuurversterking. Door versterking en ontwikkeling van het maatschappelijk vastgoed kan de leefbaarheid in wijken worden versterkt. Voorbeelden hiervan zijn o.a.

de reeds gerealiseerde accommodaties waaronder 't Westhoes (Heilust), het Sjevemethoes (Chevremont), de HuB (centrum) en meer recent de renovatie van het voormalig onderwijsgebouw De Campus met haar nieuwe benaming Flexiforum (Spekholzerheide). Activiteiten Sedert menig jaar is de lijn van een pro-actief vastgoedbeheer ingezet. Dit betekent sturing op efficiënte en effectieve vastgoedvoorraad door het doorvoeren van portefeuillemanagement, met niet alleen aandacht voor technische kwaliteit van het gemeentelijk vastgoed, maar ook voor efficiency en financiën. Tevens wordt leegstand zoveel mogelijk voorkomen door tijdige afstoting (sloop c.q. verkoop) van gebouwen en

87

efficiënter gebruik van bestaande panden. Meervoudig verhuurde gebouwen komt steeds vaker voor waardoor leegstand in toenemende mate wordt verzilverd. Het college streeft verder naar vermindering van het gemeentelijk vastgoedbezit. Het huidige bezit kent een zeer diverse samenstelling naar aard en omvang van het vastgoed. Het in bezit hebben van een deel van dit vastgoed heeft geen toegevoegde waarde voor de gemeente en kost zelfs geld vanwege onderhoud. Huidige eigendommen met een grote afstand tussen aard, omvang, kwaliteit en functie van deze eigendommen en de noodzaak of wenselijkheid om deze in gemeentelijk eigendom te houden, maken dat deze voor verkoop of wellicht sloop in aanmerking komen. Eigendommen die nodig zijn voor huisvesting van de gemeentelijke organisatie, wettelijk te huisvesten voorzieningen en instanties, beleidsmatig wenselijke voorzieningen en accommodaties met een grote maatschappelijke meerwaarde, worden niet verkocht of gesloopt. In 2020 zijn op twee gemeentelijke panden een bod tot koop ontvangen:  Voormalig onderwijsgebouw St. Jan Baptist > Heistraat 78 Ontvangen aanbod aangehouden om rede van toetsen nieuw ingediend plan alsmede aangetroffen bodemverontreiniging. De verwachting is dat in de loop van 2e kwartaal van 2021 de koopovereenkomst wordt ondertekend.

 Voormalig onderwijsgebouw De Schatkist > Kommerveldlaan 21 / Truytstraat 25 Ontvangen aanbod vooralsnog aangehouden om rede van onderzoek naar mogelijke realisatie van nieuw onderwijsgebouw "De Veldhof". In 2020 zijn de volgende panden aangekocht en direct gesloopt in het kader van de gebiedsontwikkeling:  Industriestraat 45, Industriestraat 49, Industriestraat 51, Industriestraat 53, Ons Limburgstraat 57 en Zonstraat 17/ Clausstraat 2. Tenslotte is in 2020 één gemeentelijk pand gesloopt in het kader van de gebiedsontwikkeling, namelijk voormalig onderwijsgebouw De Gracht > Grachterstraat 56a. In 2020 zijn voor diverse objecten een huurovereenkomst afgesloten:  Huurovereenkomst/ al dan niet opvolgend verlengd Hammolenweg: 30-tal Parkeerplaatsen > Politie Limburg Zuid Sjevementhoes > Impuls MFC d'r Pool: allonge op de huurovereenkomst >Sportfondsen Kerkrade BV Flexiforum: 16 separate huurovereenkomsten Binnensportaccommodaties: 9 objecten > Sportfondsen Kerkrade BV Sportpark Kaalheide > Roda JC Oud Erensteinerweg 2 > Particulier Hoofdstraat 24b > Radar Verder anticipeert de gemeente in zeven Verenigingen van Eigenaren, te weten: 1. VvE Orlandopassage/ Atriumflat; 2. VvE Markt II; 3. VvE Martin Buberplein; 4. VvE Brede school De Steltloper; 5. VvE Verdipassage; 6. VvE Hoofdstraat 24b; 7. VvE De Spoorzoeker.

Een tweetal ontwikkelingen binnen ons gemeentelijk vastgoed dient nader te worden belicht:  Flexiforum In 2020 zijn de werkzaamheden voor een hernieuwde exploitatie van het voormalig onderwijsgebouw Campus aan de Spekhofstraat 15 afgerond. Het pand heeft inmiddels een nieuwe naam: Flexiforum. Vanaf 1 juli 2020 hebben de eerste huurders hun intrek genomen in het gebouw en zijn er reeds een aantal activiteiten gepland. Ultimo 2020 was de bezetting van het pand opgelopen tot bijna 80% van de verhuurbare ruimte (10.500 m2). Tevens is in 2020 gestart met het opzetten van vernieuwde beheersstructuur en huurdersoverleg om de invulling en gebruik van het gebouw verder te optimaliseren en professionaliseren. 88



VIE De ontwikkelingen m.b.t. VIE worden nader aangeduid in de paragraaf grondbeleid.

Budgetten Het afgelopen jaar is in totaal € 4.242.994,- besteed aan onderhoud van gemeentelijke panden. Dit bedrag is opgebouwd uit het investeringsprogramma € 1.706.883,- alsook uit de exploitatiebudgetten € 2.536.111. Overzicht bestedingen Investeringsprogramma Campus (Flexiforum) herstelwerkzaamheden Rodahal sanitair Raadhuis brandmaatregelen PLS cv-ketel Stadskantoor diversen Van Goghplein kozijnen (2e fase) Gymzaal Singelweg MFC D'r Pool installaties/ bouwkundig Patronaat dak/ elektra Gymzalen kozijnen PLS Staalconstructie Muziekschool luchtbevochtiger Sportpark Kaalheide diversen Van Goghplein kozijnen (1e fase) Raadhuis diversen Sporthal Rolduc vervangen deuren Speeltuinen dakwerkzaamheden Speeltuinen schilderwerk Turncentrum kleedruimtes Diversen (betreft diverse kleinere projecten <€ 15.000) Totaal

2020 977.779 101.007 67.726 57.083 42.320 35.000 31.823 31.279 30.576 25.114 22.937 21.084 20.219 20.000 19.278 278 18.810 16.329 16.018 15.872 136.629 1.706.883

Besteding exploitatiebudgetten Uit de exploitatiebudgetten zijn de werkzaamheden betaald die voortvloeien uit onderhouds- en servicecontracten, ontvangen klachten en gemelde storingen alsook bijdragen in de kosten van diverse Verenigingen van Eigenaren. In totaal is een bedrag van € 2.536.111 besteed. Duurzaamheid Met betrekking tot regulier onderhoud is de insteek defecte installaties en producten te vervangen door een duurzame/energiebesparende variant. Reserve gebouwen Het saldo van de reserve gebouwen bedraagt per 31 december 2020 € 411.303. De baten uit verkoop van onroerende goederen worden aan de reserve gebouwen toegevoegd. Uit de reserve wordt er ook jaarlijks aan de hand van het Jaarplan een bijdrage beschikbaar gesteld. Om op lange termijn adequaat onderhoud aan gemeentelijke panden te kunnen uitvoeren is het noodzakelijk dat de reserve op peil blijft (middels opbrengsten van verkopen dan wel jaarlijkse dotaties). Opgemerkt wordt dat er geen vervangingsreservering plaatsvindt voor het gemeentelijk vastgoed. Dit leidt ertoe dat jaarlijks niet alle benodigde investeringen kunnen worden uitgevoerd. Besteding reserve gebouwen voor div. projecten Activerium huurkosten Rodahal vernieuwen plafond Campus exploitatiebijdrage Hof van Erenstein taxatie Heistraat 78 bodemonderzoek Totaal

2020 150.000 50.000 40.000 8.000 6.000 254.000

89

Risico’s De "reserve gebouwen" is een egaliserende reserve die waar nodig ingezet kan worden.

e. Openbare verlichting Beleid en uitvoering De openbare verlichting in de woonkernen voldoet aan de norm. Naast de jaarlijkse onderhoudslasten voor openbare verlichting, voert Kerkrade het meerjarige beleidsplan Openbare Verlichting uit. De uitvoering gebeurt door en in nauwe samenwerking met Ziut. Budgetten Voor het verbruik, transportkosten en de exploitatie van de straatverlichting is in 2020 € 557.000 besteed. Voor het incidenteel vervangen en/of bijplaatsen van lichtmasten is € 66.000 besteed. Voor planmatige vervanging is er het afgelopen jaar een bedrag van € 160.000 besteed. Activiteiten De zg. SOX-lampen zijn afgelopen jaar uitgefaseerd. Dit betekent dat voor armaturen die voorzien zijn van SOX-lampen geen lampen meer verkrijgbaar zijn. Daarnaast zijn deze armaturen meer dan 20 jaar oud en verbruiken deze lampen veel energie. Afgelopen jaar is het totale budget met inbegrip van een deel voor het jaarlijks onderhoud gebruikt om zoveel mogelijk van deze armaturen te vervangen. Hiermee is net zoals in 2019 weer 1/3 deel vervangen, zodat naar verwachting in 2021 met dezelfde inspanning het laatste deel vervangen kan worden. In 2020 zijn weer stabiliteitsmetingen uitgevoerd voor lichtmasten die ouder zijn dan 40 jaar. Afgekeurde masten zullen in 2021 vervangen moeten worden. Ontwikkeling energieverbruik openbare verlichting

f. Civieltechnische kapitaalgoederen Beleid en uitvoering Een onderdeel van de openbare ruimte met een grote kapitaalwaarde zijn de civieltechnische kunstwerken zoals bruggen, duikers, keerwanden en dergelijke. Naar aanleiding van een inventarisatie en inspectie is een onderhoudsprogramma opgesteld. Budgetten Voor het reguliere onderhoud aan civieltechnische werken is in 2020 een bedrag van € 11.000 besteed. Voor een bedrag van € 573.000 zijn er investeringen aan civieltechnische kunstwerken uitgevoerd. Voor de reconstructie van het viaduct brug Locht is een subsidie van € 456.000 van de Provincie ontvangen. Activiteiten / Risico's De brug in de Merksteinstraat over de grensrivier de Worm is ca. 50% eigendom van de gemeente Kerkrade en ca. 50% eigendom van de Städteregion Aachen. Met de Städteregion Aachen is een contract gesloten.

90

De uitvoering is (m.n. op verzoek van het Bestuur van Herzogenrath) in 2018 niet doorgezet., maar gestart in de tweede helft van 2019. Begin 2020 is de brug door burgemeester Dassen heropend. De stalen brug van de Locht over het spoor van de ZLSM in het voorjaar van 2018 afgesloten als gevolg van draagkrachtproblemen van het rijdek van de brug. Het verkeer wordt omgeleid via de Beitel. Reparatie van het rijdek is mogelijk maar door de verandering van de verkeersstromen i.v.m. de Buitenring zal bij overdracht van de provinciale weg Beitel-Locht worden besloten of reparatie van het brugdek dan wel een alternatieve route als oplossing zal worden gekozen. In 2020 zijn de onderzoeken afgerond en is een oplossing door het college besloten. De bewoners zijn hierover geinformeerd. In 2020 is een aanvullend krediet beschikbaar gesteld voor het project Locht breed en is gestart met de werkzaamheden. In 2020 zijn verder de slijtlagen op de houten brugdellen aangebracht en is de knuppelbrug in de Voorterbeemden vervangen door een dam met een wandelpad. Met de visvereniging is overleg gestart over het vervangen van de vissteigers. Dit overleg is gestaakt in afwachting van een financiële bijdrage door de verenigingen. De betonnen brug over de St. Pieterstraat is geïnspecteerd en zal worden nagerekend.

Eind 2020 is er een omzet schade claim ingediend inzake de afsluiting van de spoorbrug aan de Locht. Drie bedrijven claimen in totaal een bedrag van 1,1 miljoen euro. De claim is via Rechtsbelangen bij een extern bureau ter beoordeling aangeboden. Het is niet uit te sluiten dat een deel van de claim zal worden toegekend.

91

§4. Financiering (treasury)

Algemeen Deze paragraaf bevat een meer beleidsmatige benadering van de treasuryfunctie en de plannen en uitkomsten dienaangaande. De paragraaf dient risicobeheer en gemeentefinanciering meer transparant te maken. De Wet Financiering decentrale overheden (Wet Fido) en de daarop gebaseerde ministeriële Regeling uitzettingen en derivaten decentrale overheden (Ruddo) zijn de externe spelregels die de inhoud van deze paragraaf voor een groot deel bepalen, waaronder de diverse opgenomen tabellen/overzichten. De regelgeving heeft als doel transparantieverhoging van de treasuryfunctie alsmede risicowering binnen genoemde functie. Flankerend heeft het Rijk additionele regelgeving in de vorm van verplicht schatkistbankieren en Wet Houdbare overheidsfinanciën (Wet Hof) ontwikkeld. De regelgeving heeft met name als doel de financiële positie van de Nederlandse overheid in de Economische Monetaire Unie veilig te stellen. In de staten en bijlagen van de jaarrekening 2020 worden de opgenomen en verstrekte leningen en het aandelenbezit op detailniveau uitgediept.

a. Risicobeheer Het risicobeheer betreft in het bijzonder de hierna volgende risico’s. Renterisico op vlottende schuld (kasgeldlimiet) Ter beperking van het renterisico op de netto vlottende schuld is het gemeenten niet toegestaan om onbeperkt in de financieringsbehoefte te voorzien door het aantrekken van kort geld. De toegestane netto vlottende schuld wordt bepaald door de “kasgeldlimiet”. Voor het jaar 2020 is de kasgeldlimiet voor de gemeente Kerkrade als volgt berekend: Kasgeldlimiet 93

a omvang van de jaarbegroting per 1 januari 2020 b bij ministeriële regeling vastgesteld percentage Kasgeldlimiet voor 2020 (afgerond)

8,5

170,543

mln

14,496

mln

%

De toets aan de kasgeldlimiet vindt kwartaalgewijs intern plaats door het verschil te bepalen tussen de werkelijke netto vlottende schuld en de kasgeldlimiet. Als in drie achtereenvolgende kwartalen de kasgeldlimiet wordt overschreden wordt de provinciaal toezichthouder daarvan op de hoogte gesteld. De gemeente geeft daarbij aan hoe men denkt opnieuw aan de kasgeldlimiet te zullen gaan voldoen. Structurele overschrijding van de kasgeldlimiet wordt in de regel opgelost door aflossing van kortlopende financiering en het aantrekken van vaste geldleningen. Onderstaand overzicht toont de confrontatie per kwartaal tussen vlottende schuld en middelen enerzijds, en de kasgeldlimiet anderzijds.

kwartaal netto vlottende kasgeldlimiet 2020

bedragen x € 1.000 III IV

I

II

16.268

3.458

1.591

3.863

bedrag

14.496

14.496

14.496

14.496

overschrijding

1.772 11.038

12.905

10.633

schuld middelen

onderschrijding

Er is een tijdelijke en beperkte overschrijding van de kasgeldlimiet geweest in het eerste kwartaal van 2020. Mede door het aantrekken van twee laagrentende leningen (maart en mei) is er voldoende ruimte ontstaan en is geanticipeerd op nog verwachte uitgaven (investeringsprogramma). Renterisico op vaste schuld (renterisiconorm) Het instrument dat de Wet Fido (‘Wet financiering decentrale overheden’) geeft om de renterisico’s van opgenomen langlopende geldleningen in beeld te brengen en te analyseren is de ‘renterisiconorm’. De norm geeft een kader voor een zodanige opbouw van de leningportefeuille dat het renterisico door rente-aanpassing en herfinanciering van geldleningen wordt beperkt. Bij een evenwichtige opbouw van de portefeuille wordt het risico op de vaste schuld gespreid over jaren. Van een evenwichtige opbouw is voorts sprake als niet in enig jaar een onevenredig deel aan herfinanciering onderhevig is. In navolgend overzicht wordt de relatie gelegd tussen renterisico en renterisiconorm. bedragen x € 1.000 2020 Rente-risico 1

Renteherzieningen

n.v.t.

2

Aflossingen

3

Rente-risico

1+2

10.018

4

Rente-risiconorm

4a x 4b

34.109

5a

Ruimte onder rente-risiconorm

4>3

24.091

5b

Overschrijding rente-risiconorm

3>4

n.v.t.

10.018

Rente-risiconorm 4a

Begrotingstotaal

4b

Percentage regeling

4

Berekende rente-risiconorm

170.543 20% 34.109

94

Het overzicht toont aan dat de gemeente in zeer ruime mate voldoet aan de norm. De actuele leningportefeuille bevat geen leningen waar rente-aanpassing op termijn aan de orde is. Dit betekent dat ook in structureel opzicht aan de norm wordt voldaan. Kredietrisico’s Het betreft kredietrisico’s op door de gemeente aan derden verstrekte gelden. Het volgende overzicht geeft inzicht in partijen en restantschuld per ultimo 2020. bedragen x € 1.000 Partijen (kredietrisico's)

schuld

%

Vordering Enexis BV

2.390

8,74%

635

2,32%

18.660

68,24%

Attero

26

0,09%

Startersleningen

151

0,55%

Woonwijzerwinkel

69

0,25%

Gemeenschapshuizen

50

0,18%

Culturele verenigingen

31

0,11%

Georganiseerde sport

148

0,54%

Kredietbank Limburg

91

0,33%

Zonnepanelenproject

5.095

18,63%

Totaal

27.346

100%

Gaia Park Holding Stadion BV

De verstrekte geldleningen conflicteren niet met de uitgangspunten van de Wet Fido. Koers- en valutarisico’s Van koersrisico’s is sprake als de financiële activa van de gemeente in waarde verminderen door negatieve koersontwikkelingen. Meer in het bijzonder gaat het dan om de vaste financiële activa die enerzijds bestaan uit aan derden verstrekte leningen. Deze zijn reeds eerder behandeld bij het onderdeel kredietrisico’s. Anderzijds gaat het om aandelenbezit en deelnames. Deze worden nader behandeld in de paragraaf verbonden partijen. De gemeente verricht slechts transacties in euro’s, waardoor van valutarisico’s geen sprake is.

b. Gemeentefinanciering Hierna worden enige aspecten van gemeentefinanciering nader uiteengezet. Leningenportefeuille Navolgend overzicht verschaft inzicht in de grootte en rentegevoeligheid van opgenomen leningen, alsmede mutaties als gevolg van nieuwe leningen, uiteraard voor zover aan de orde. Met de lasten van de nieuwe leningen is meerjarig rekening gehouden in de begroting.

Leningen (exclusief woningbouw) Stand per 1 januari 2020

bedragen x € 1.000 bedrag % 123.504 2,902

bij

nieuwe leningen

18.000

af

reguliere aflossingen

-10.018

af

vervroegde aflossingen

bij

herfinanciering Stand per 31 december 2020

0,558

0 0 131.486

95

2,679

Uitzettingen Het gaat hierbij om uitzettingen korter dan een jaar. Ze hebben tot doel optimaal rendement uit een incidentele overliquiditeit te halen. Ten aanzien van overtollige middelen heeft de gemeente nauwelijks bewegingsvrijheid. Rijksregelgeving verplicht de gemeente in dat geval tot schatkistbankieren bij het Rijk. Het rendement is hier beperkt. In 2020 hebben dergelijke transacties niet plaatsgevonden. Relatiebeheer De gemeente onderhoudt rekeningen bij meerdere banken. In de eerste plaats valt te noemen de N.V. Bank Nederlandse Gemeenten (BNG), waar tevens een kredietfaciliteit van ruim € 5.672.000 beschikbaar is. Bij de ING-groep heeft de gemeente twee rekeningen. Met name met de BNG vindt regelmatig overleg plaats inzake optimalisering van bestaande producten, nieuwe producten, en het niveau van de dienstverlening. Kasbeheer Kasbeheer regelt het beheer van saldi en liquiditeiten en zoveel mogelijk de sturing van middelenstromen. Doel is het optimaliseren van het renterendement. Daarbij worden de volgende korte-termijn-producten gebruikt: rekening-courant-krediet, dag- en kasgelden. Additionele aandachtspunten zijn de beperking van het contante geldverkeer, elektronische betaalvormen. Organisatie Verantwoordelijkheden, bevoegdheden en overige in het treasurytraject aan de orde zijnde spelregels zijn in het treasurystatuut opgenomen.

Daarnaast zijn de uitgangspunten en bepalingen van de vigerende “Financiële verordening gemeente Kerkrade" ex. art.212 Gemw richtinggevend. Informatievoorziening Ten behoeve van de treasuryfunctie wordt zowel van interne als externe informatiesystemen gebruik gemaakt. Bij de externe informatievoorziening is een prominente rol voor BNG-dataservices en BNG-online weggelegd. De efficiency en informatiewaarde van de systemen wordt regelmatig beoordeeld.

c. Renteresultaat taakveld Treasury Bedragen x € 1.000

a. b. c1. c2. c3.

d1. d2. e.

+ Externe rentelasten over de korte en lange financiering -/- Externe rentebaten (idem) Saldo rentelasten en rentebaten + Rente die van de grondexploitatie is doorberekend -/- Rente van projectfinanciering die a.h. betreff. taakveld moet worden toegerekend +Rentebaat van doorverstrekte leningen indien daar een specifieke lening voor is aangetrokken (=projectfinanciering), die a.h. betreff. taakveld moet worden toegerekend Aan taakvelden toe te rekenen externe rente + Rente over eigen vermogen + Rente over voorzieningen Totaal aan taakvelden toe te rekenen rente -/- Aan taakvelden toegerekende rente (renteomslag) Renteresultaat (toe te rekenen rente)

96

2.711 -298 2.413 16 2.429 2.429 2.511 -83

§5. Bedrijfsvoering

Algemeen Deze paragraaf geeft inzicht in de stand van zaken en de beleidsvoornemens ten aanzien van de bedrijfsvoering. De bedrijfsvoering heeft in de afgelopen jaren veel aandacht gekregen. Het coalitieakkoord en collegeprogramma 2018-2022 spreken over de doorontwikkeling van de bedrijfsvoering en de verdere uitvoering van de ingezette organisatievorm. De rol van de gemeente verandert, waarbij de prioriteit ligt bij de kernbegrippen ‘samen’ en ‘kwaliteit’. Strategische personeelsplanning krijgt veel aandacht en de mogelijkheden van het ‘nieuwe werken’ worden verkend. Het gehanteerde dienstverleningsconcept en de aanwezige instrumenten moeten zorgen dat de gemeente degelijk kan opereren. Dit heeft onder meer geresulteerd in een goedkeurende controleverklaring voor getrouwheid en rechtmatigheid bij de jaarstukken van de afgelopen jaren.

97

a. Financieel beleid en beheer De belangrijkste kaders voor financieel beleid en beheer zijn vastgelegd in de financiële verordening (art.212). Daarnaast zijn er diverse interne regels vastgesteld ten behoeve van een adequaat financieel beleid en beheer. In de controleverordening (art.213 Gemw) is de wettelijke verplichte accountantscontrole geregeld. Ten behoeve van de accountantscontrole wordt aanvullend jaarlijks een geactualiseerd toetsingskader in de vorm van een controleprotocol vastgesteld. In dat controleprotocol zijn alle laatste wijzigingen in wet- en regelgeving, waaronder gemeentelijke verordeningen en voorschriften, verwerkt. Het college verricht op grond van artikel 213A Gemw onderzoeken naar de doeltreffendheid en doelmatigheid van het door het college gevoerde bestuur. In 2020 zijn rapportages over de volgende art. 213A onderzoeken aan de raad toegezonden: Inkoopanalyse 2018, Openbare verlichting en Onderzoek Jeugdzorg. Op dit moment toetst de controlerend accountant op getrouwheid en rechtmatigheid van de cijfers en geeft daarbij een verklaring af vergezeld van een rapportage. Met ingang van 2021 moeten colleges zelf een rechtmatigheidsverklaring afgeven bij de jaarrekening welke vervolgens wordt getoetst door de accountant. Dit heeft gevolgen voor de processen binnen gemeentelijke organisaties.

In 2020 zijn de eerste stappen gezet in het vormgeven hiervan in nauwe afstemming met de accountant. Interne toetsing Procesmatig vindt interne toetsing plaats op de naleving van relevante wet- en regelgeving en de financiële stromen, bijvoorbeeld ten aanzien van personeel/salarissen, investeringen, subsidieverstrekking, belastingen en heffingen, treasury, sociale uitkeringen, bouwvergunningen, publiekszaken, onderwijs, etc. Daarbij wordt voor zover van toepassing rekening gehouden met de eisen die worden gesteld in de Single Information Single Audit (Sisa) – protocollen. De meeste specifieke uitkeringen worden verantwoord via de jaarrekening. Daarvan zijn er in 2020 voor Kerkrade onderstaande relevant. In de SiSa-bijlage van deze jaarrekening vindt de voorgeschreven verantwoording plaats. De vaststelling, inning en afdracht van de eigen bijdragen Wmo gebeurt door het Centraal administratiekantoor (CAK). Door het kiezen van deze systematiek heeft de wetgever in feite bepaald dat de verantwoordelijkheid voor de juistheid en volledigheid van de eigen bijdragen geen gemeentelijke verantwoordelijkheid is. Dit impliceert dat door gemeenten geen zekerheden over de omvang en hoogte van de eigen bijdragen kunnen worden verkregen als gevolg van het niet kunnen vaststellen van de juistheid op persoonsniveau.

Dit aspect maakt geen onderdeel uit van de gemeentelijke rechtmatigheidscontrole. nr.

Regeling

Ministerie

B1

Regeling specifieke uitkering gemeentelijke hulp gedupeerden toeslagenproblematiek

FIN

D8

Onderwijsachterstandenbeleid 2019-2022 (OAB)

OCW

E3

Subsidieregeling sanering verkeerslawaai

IenW

E20

Regeling stimulering verkeersmaatregelen (2020-2021)

IenW

E27B Brede doeluitkering verkeer en vervoer G2 G3

Prov. Limburg

Gebundelde uitkering op grond van artikel 69 Participatiewet_gemeentedeel 2018 Besluit bijstandsverlening zelfstandigen 2004 (exclusief levensonderhoud beginnende zelfstandigen)_gemeentedeel 2018

SZW SZW

G4

Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers (Tozo)

SZW

H4

Specifieke uitkering sport

VWS

H8

Specifieke uitkering voor lokale Sportakkoorden

VWS

98

Jaarlijks worden voor zover van toepassing voor de betreffende projecten de eindafrekeningen tijdig opgesteld, de subsidievoorwaarden getoetst en door de externe accountant van een controleverklaring voorzien. In 2020 zijn twee projecten afgerekend en na toetsing voorzien van een goedkeurende controleverklaring, t.w. 'Gebiedsontwikkeling Centrum Kerkrade” en ' Leefbaarheid/Natuurproject “Landschappelijke Ontwikkeling Anstelvallei”. Waar relevant, mogelijk en zinvol vinden correcties plaats en/of worden de bevindingen gebruikt voor het doorvoeren van procesmatige verbeteringen. Tevens wordt in het voortraject bij projecten waarvoor subsidie is verkregen geadviseerd over de (administratie van) aandachtspunten waarmee te zijner tijd bij de verantwoording rekening moet worden gehouden. Momenteel betreft dit "Investeringen openbare ruimte rondom C-City" en "Kerkrade-West Wint".

b. Organisatieontwikkeling en Human Resource Management Organisatieontwikkeling De organisatieontwikkeling heeft voor een belangrijk deel een andere wending gekregen dan was voorzien. De focus in het afgelopen jaar was meer gericht op de gevolgen van Covid. Hierdoor zijn zaken anders en opnieuw ingericht om met die beperkingen de gestelde resultaten te behalen. In de toelichting in de diverse Coronabrieven is uitvoerig verwoord waaruit die hebben bestaan. Voor alle bestaande en nieuwe taken was er sprake van een aanzienlijke versterking op personeel gebied. Deels in de vaste kern van het functiegebouw en aanvullend op de flexibele schil met inbegrip van de inhuur. Een landelijke trend waar ook Kerkrade in mee moest gaan om de output te kunnen realiseren. Vooral in het sociale domein is versterkt en werd gesleuteld aan een optimale inrichting en wordt gekeken naar de juiste bezetting en competenties van medewerkers. De noodzakelijke kwaliteit die nodig is om niemand tussen wal en schip te laten belanden vereist een kwaliteit(versterking) waarbij ervaren professionals de weg naar Kerkrade hebben gevonden. Dat laatste vanwege gedurfde werving en passende beloning. De loonsom bleef stijgen door de lopende cao afspraken en voor 2021 is een verhoging van de pensioenpremies al afgesproken.

De externe inhuur is gestabiliseerd waarbij voor diverse projecten de inschakeling van externe deskundigheid onontkoombaar is. Met de strategische personeelsplanning stimuleren we de interne mobiliteit en vergroten we waar mogelijk de kansen voor interne mobiliteit en bieden we talenten de kansen waar dat kan. Het ziekteverzuim is teruggedrongen en krijgt continu aandacht. Vitaliteit en gezondheid zijn speerpunten van beleid waarbij we medewerkers in hun kracht zetten en hun passie op de werkvloer benutten. We richten ons steeds meer op gezamenlijke opgaves waarbij functies en positionering ondergeschikt worden gemaakt aan de behoefte die er vanuit het werk voortvloeit. De verdere doorontwikkeling van de organisatie zal mede bepaald worden aan de hand van het vooronderzoek dat is uitgevoerd om na het Corona tijdperk onze werkomgeving en werkuitvoering anders en nieuw in te richten. Daaruit zullen veranderingen volgen die op meerdere terreinen en zeker qua personeelsbeleid een grote impact zullen hebben. Er werd stevig ingezet op proceseigenaarschap en contractmanagement. De inrichting van de Ensia en Bio versterken dit proces. Vanuit privacy zijn aanvullende regels gesteld om dit goed vorm te geven. Daar zal voor de komende jaren verder op ingezet worden. Bij deze verandering is een goede dialoog gevoerd met de ondernemingsraad.

Er is een duidelijk convenant opgesteld om een modernisering van medezeggenschap verder te realiseren. Hier zal in de toekomst verder aan gewerkt worden. Human Resource Management (HRM) Strategische Personeelsplanning (SPP) is en blijft de rode draad waarlangs we de verbetering vorm geven om de juiste mensen op de juiste plek te plaatsen. De extra inzet van het langdurige traject van Grip op loslaten (Wij Werken) bood ruimte om vanuit de werkvloer aan te geven hoe een organisatie in te richten gericht op flexibele en happy medewerkers. Op die manier helpt dit de organisatie op een heel andere manier te bewegen naar een wendbare organisatie. We onderkennen dat het vroegtijdig herkennen en aantrekken van talenten belangrijk is. Er zijn vormen van assessment-onderzoeken ingezet om een goed beeld te hebben van medewerkers en daar naar te handelen. Met de focus gericht op Samen en Kwaliteit zullen de accenten voor de organisatieontwikkeling op onderdelen verder ingericht worden. Onze dienstverlening zal daarmee ook doorontwikkeld worden. We zetten nog meer in op duidelijke rollen, goed beheer en samen werken met verbonden partijen aan kwaliteit. Samenwerken in denken en vooral in doen. Het eigen geformuleerde begrippenkader en zogenaamde leidende principes worden gebruikt om de organisatie verder in te richten. De toenemende werkdruk kreeg de nodige aandacht.

De evaluatie van de ondernemingsraad bij het personeel is gebruikt om meningen op te halen en op te pakken. De indicator van een dalend ziekteverzuim 99

is een voorbeeld dat de extra aandacht en plannen van aanpak resultaat hebben opgeleverd. Het effect van Corona hierop zal nader onderzocht worden. Samen en samenwerken manifesteert zich verder met de gemeenten om ons heen en met de verbonden partijen. Aandacht voor vitaliteit- en ondersteunende programma’s krijgen navolging en met de inrichting van Vie sluiten we vanuit pilots waar mogelijk aan. De invoering van de WNRA is goed verlopen. Een gecompliceerd en nieuw proces met een lange doorlooptijd. Het onderhoud voor het functiegebouw liep mede hierdoor en als gevolg van Corona aanzienlijk vertraging op. Dit alles samen levert een extra druk op voor de kostenbeheersing van volgend jaar en vanwege pensioenstijgingen en onduidelijkheid over de verdere cao-onderhandelingen. De gemeente Kerkrade heeft integriteit hoog in het vaandel staan. Bewust is gekozen om bestuur, management en personeel al dan niet periodiek te trainen inzake moreel juist handelen. Daarnaast is het management ervan doordrongen dat dilemma’s in te maken keuzes dagelijks kunnen voorkomen en bespreekbaar gemaakt kunnen worden. Feitelijk gebeurt dat iedere dag weer opnieuw; tijdens vergaderingen, afdelingsoverleggen, functioneringsgesprekken of gewoon op de werkvloer. Alles binnen een veilige omgeving.

Nieuwe medewerkers krijgen een eendaagse training morele oordeelsvorming van een gespecialiseerd extern bureau. Een training die werknemers mondig en weerbaar maakt op het moment dat zij geconfronteerd worden met lastige en moeilijke beslismomenten. Vanwege COVID-19 zijn de geplande trainingen in 2020 niet doorgegaan en doorgeschoven naar 2021. In 2020 zijn geen integriteitskwesties geweest Loonontwikkeling De Cao effecten voor 2020 en 2021 waren reeds vastgesteld. Voor het vervolg zijn nog geen bindende afspraken gemaakt. Wel zullen de pensioenpremies stijgen. De onderhandelingen zullen een breed spectrum raken vanwege de verwevenheid met Corona, compensatie in de loonsfeer en andere vooruitgeschoven thema’s van duurzaam personeelsbeleid. De uitputting in 2020 geeft een klein overschot aan. Deels ontstaan door minder gebruik van bepaalde voor de hand liggende budgetten zoals opleidingen, bijeenkomsten, declaraties en door achtergebleven invullingen van vacatures. Het doorschuiven van het onderhoud van het functiegebouw en de daaraan verbonden meerkosten schuiven door naar 2021. De lage rekenrente betekent dat er een aanvulling moet komen op de financiële voorziening van voormalige bestuurders. De noodzakelijke uitbreidingen van personeel zullen een opwaartse druk betekenen voor de formatiekosten 2021 en volgende jaren.

De inzet van inhuur en een flexibele schil bleven gezien de werkbelasting noodzakelijk. Daarmee zullen de totale loonkosten blijven stijgen en indirect een grote impact hebben op de totale financiële huishouding.

c. Informatiemanagement, informatiebeveiliging en privacy (I.I.P.) Privacy Algemeen Iedereen heeft er recht op dat de gemeente zorgvuldig met zijn/haar persoonsgegevens omgaat. Bij de gemeente vindt namelijk een groot aantal verwerkingsactiviteiten plaats met persoonsgegevens. Het is dan ook een taak en verantwoordelijkheid van de gemeente om de privacyrechten van haar burgers (en die van haar personeel) te borgen, en gegevensbescherming een prominente plek te geven binnen de gemeentelijke organisatie. De noodzaak om privacy maatregelen te treffen om AVG compliant te handelen, werd door het bestuur en management reeds in 2017 gevoeld. Na een uitvoerig proces van beleidsvoorbereiding en inrichting is 2020 het jaar van een omvangrijke proces van implementatie en verantwoording van privacy verdergaand uitgewerkt. Verantwoording Het college van burgemeester en wethouders legt over het jaar 2020 verantwoording af over de status van privacy middels de '151-maatregelenmatrix' behorende bij het opgestelde Privacybeleid, waarvoor de Europese Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG) als uitgangspunt geldt.