Jaarrekening 2024 versie juni 5
Tekst van het document
Samen met de gemeenten Brunssum en Simpelveld, jeugdgezondheidszorg, kinderopvang, maatschappelijk werk, huisartsen, onderwijs en de hiervoor gecontracteerde jeugdhulpaanbieders. Daarbij is in 2024 specifiek ingegaan op de thema’s “stevig lokaal team en toegang tot jeugdhulp” en “normaliseren”. Het resultaat hiervan is een voorstel om in Kerkrade-Oost als proef te gaan werken met een integraal wijkteam (bestaande uit medewerkers van Impuls, gemeente (consulenten), praktijkondersteuners jeugd van huisartsen en jeugdhulpaanbieders). Een wijkteam als centrale spil in de wijk voor inwoners en organisaties die met jeugdigen werken, dat hulpvragen oppakt en beoordeelt. Een wijkteam met een brede en integrale blik. Omdat de oorzaken van problemen die jongeren ervaren meestal te herleiden zijn tot problemen in het gezin of in de nabije omgeving. Dus ook kijken naar de gezinsproblematiek, het onderwijs, de volwassenen-GGZ en de bestaanszekerheid. Normaliseren is de rode draad voor het wijkteam. Dit is doorontwikkeling van WIJ(K) (zie punt hiervoor). Regionaal in Zuid-Limburg De regionale samenwerking van de Zuid-Limburgse gemeenten op het gebied van jeugdhulp betreft zowel beleid als verwerving. Het takenpakket is omvangrijk en betreft een groot aantal uiteenlopende onderwerpen.
De meest in het oog springende (niet reguliere) regionale zaken in het jaar 2024: • Het regionaal beleid en verwerving jeugd is geëvalueerd (adviesrapport F-fort). Dit rapport bevat de volgende aanbevelingen: - Effectiever samenwerken binnen de jeugdregio Zuid-Limburg; - Kwalitatief betere, meer integrale advisering vanuit scenario’s; - Persoonlijk leiderschap op alle niveaus; - Versterkte band tussen gemeenten; - Meer evenwicht van de verschillende gremia richting advisering; - Optimaal inzetten van de beschikbare personele capaciteit (juiste mensen op de juiste plek). Deze aanbevelingen zijn overgenomen en worden in 2025 opgevolgd. • De herstelplannen van XONAR, Mutsaersstichting, VIA jeugd en Pactum. Deze jeugdhulpaanbieders bevinden zich in zorgelijke financiële situaties. In het belang van continuïteit van jeugdhulp zijn voor deze aanbieders herstelplannen nodig. Sinds de zomer van 2023 wordt door een Zuid-Limburgse werkgroep bestaande uit vertegenwoordigers van XONAR, het projectteam van de gemeenten, de regievoerder en jeugdautoriteit tweewekelijks de
54
voortgang van het herstelplan van XONAR gemonitord. Daar is een maandelijks bestuurlijk monitoringoverleg aan toegevoegd. Daarnaast zijn voor Pactum, VIA jeugd en Mutsaersstichting herstelplannen gemaakt (door respectievelijk de jeugdregio’s Midden-IJssel/Oost-Veluwe en Centraal Gelderland, Noord- en MiddenLimburg en Noord-Limburg. Door middel van maandelijkse informatiebrieven is verslag gedaan van de stand van zaken in deze dossiers. •
Taskforce Robuust Zorglandschap Limburg. Vanwege de dreigende discontinuïteit van zorg bij enkele grote zorgaanbieders in de provincie Limburg groeit de behoefte aan meer robuustheid in het zorglandschap en minder (grote) afhankelijkheid van één of enkele zorgaanbieders in de regio’s. Die behoefte wordt breed gedeeld in Noord-, Midden- en Zuid- Limburg. Voor het uitwerken van een visie voor de langere termijn is een werkgroep (ook wel taskforce) in het leven geroepen. Primaire doel van de taskforce is om vooruit te kijken en te bepalen wat nodig is voor de toekomst van een dekkend zorglandschap in Limburg. Samen met de betrokken gemeenten werkt de taskforce aan oplossingen die voorkomen dat situaties zoals die zich nu voordoen zich herhalen. Het definitieve rapport van de Taskforce verscheen in februari 2025. De aanbevelingen uit het rapport van de Taskforce zullen worden geanalyseerd en de komende jaren verder worden uitgerold en geïmplementeerd. Dit betekent dat de Limburgse jeugdzorgregio’s intensiever gaan samenwerken op het terrein van de jeugdzorg daar waar dat past bij de aard en inzet van de jeugdzorg. In de loop van september 2025 zal een uniform raadsvoorstel gericht op de “continuïteit jeugdzorg” aan de Zuid-Limburgse gemeenten worden aangeboden.
C. Wat heeft het gekost? Exploitatie REK 2023
BEG 2024 primair
BEG 2024 1e form bijst
BEG 2024 actueel
REK 2024
6.1 Samenkracht en burgerparticip.
5.834
4.199
11.961
6.827
6.821
6.2 Wijkteams
4.618
3.435
4.824
4.103
4.024
0
0
0
123
123
6
Sociaal domein
LASTEN
6.21 Toegang en eerstelijnsvoorz. 6.23 Toegang/eerstelijnsvz Integraal
0
0
0
0
0
6.3 Inkomensregelingen
39.316
32.090
38.254
37.211
36.816
6.4 Begeleide participatie
18.716
17.613
18.984
18.948
18.495
6.5 Arbeidsparticipatie
3.171
2.678
2.873
1.637
1.616
6.6 Maatwerkvoorzieningen (WMO)
855
937
956
858
858
3.422
3.628
3.785
3.656
3.656
6.71 Maatwerkdienstverlening 18+
142
0
151
0
0
6.711 Huishoudelijke hulp (WMO)
7.698
8.802
8.683
9.046
7.682
6.712 Begeleiding (WMO)
3.226
3.412
3.412
3.787
3.787
6.713 Dagbesteding (WMO)
2.241
2.691
2.591
2.426
2.426
6.714 Overige maatwerkarrang.(WMO)
276
295
306
321
320
6.71b Begeleiding (WMO)
876
1.506
1.007
690
690
6.71c Dagbesteding (WMO)
136
200
200
138
138
6.71d Ov. maatwerkarrangem. (WMO)
11
0
0
1
2
6.72 Maatwerkdienstverlening 18-
1.069
655
0
0
0
6.72a Jeugdhulp begeleiding
5.310
6.428
5.499
5.087
4.686
6.60 Hulpmiddelen en diensten (WMO)
55
6.72b Jeugdhulp behandeling
6.560
7.558
8.858
7.136
6.782
6.72c Jeugdhulp dagbesteding
52
0
30
0
0
6.72d Jeugdhulp zonder verblijf over
881
210
950
1.182
1.178
1.772
1.778
1.778
2.138
1.958
447
190
390
590
486
6.73c Jeugdhulp met verblijf overig
6.841
5.470
6.678
7.505
7.687
6.74a Jeugd beh. GGZ zonder verbl.
128
110
110
180
176
6.74b Jeugdhulp crisis/LTA/GGZ-verbl
1.175
667
667
1.620
1.568
6.73a Pleegzorg 6.73b Gezinsgericht
6.81 Geëscaleerde zorg 18+
0
0
0
0
0
6.812 Maatschap.vrouwenopv (WMO)
26
36
36
26
26
6.81b Maatschap- en vrouwenopv.(WMO)
-44
135
179
0
0
6.822 Jeugdreclassering
10
154
10
10
10
6.82a Jeugdbescherming
1.280
1.437
1.443
1.598
1.492
6.82b Jeugdreclassering
269
0
144
379
352
116.314
106.317
124.757
117.220
113.854
7.219
262
11.472
8.493
10.751
165
0
90
112
132
0
0
0
0
0
TOTAAL LASTEN BATEN 6.1 Samenkracht en burgerparticip. 6.2 Wijkteams 6.21 Toegang en eerstelijnsvoorz. 6.23 Toegang/eerstelijnsvz Integraal
0
0
0
0
0
6.3 Inkomensregelingen
30.072
25.249
27.824
29.450
29.564
6.4 Begeleide participatie
11
0
0
0
0
6.5 Arbeidsparticipatie
28
0
70
124
194
6.6 Maatwerkvoorzieningen (WMO)
120
138
157
163
163
6.60 Hulpmiddelen en diensten (WMO)
252
211
248
260
260
6.71 Maatwerkdienstverlening 18+
0
0
0
0
0
6.711 Huishoudelijke hulp (WMO)
603
365
650
662
662
6.712 Begeleiding (WMO)
0
0
0
0
0
6.713 Dagbesteding (WMO)
18
0
0
14
14
6.714 Overige maatwerkarrang.(WMO)
221
221
226
235
235
6.71b Begeleiding (WMO)
15
0
0
12
12
6.71c Dagbesteding (WMO)
0
0
0
0
0
6.71d Ov. maatwerkarrangem. (WMO)
66
75
80
83
83
6.72 Maatwerkdienstverlening 18-
17
0
0
0
0
6.72a Jeugdhulp begeleiding
0
0
0
10
10
6.72b Jeugdhulp behandeling
0
0
0
0
0
6.72c Jeugdhulp dagbesteding
0
0
0
0
0
6.72d Jeugdhulp zonder verblijf over
0
0
0
0
0
6.73a Pleegzorg
0
0
0
0
0
6.73b Gezinsgericht
0
0
0
0
0
6.73c Jeugdhulp met verblijf overig
0
0
0
0
0
6.74a Jeugd beh. GGZ zonder verbl.
0
0
0
0
0
6.74b Jeugdhulp crisis/LTA/GGZ-verbl
0
0
0
0
0
6.81 Geëscaleerde zorg 18+
0
0
0
0
0
6.812 Maatschap.vrouwenopv (WMO)
0
0
0
0
0
6.81b Maatschap- en vrouwenopv.(WMO)
6
10
10
4
4
56
6.822 Jeugdreclassering
0
0
0
0
0
6.82a Jeugdbescherming
0
0
6
6
6
6.82b Jeugdreclassering
0
0
0
0
0
38.812
26.531
40.832
39.627
42.088
TOTAAL BATEN
Investeringen Primaire V/U¹ E/M² raming krediet
6 Sociaal domein
Actuele raming krediet
Gevoteerd
Besteed
Niet gevoteerd 2024 naar 2025
I Reguliere investeringen 6 Wmo-hulpmiddelen
V
E
425
650
650
610
0
6 Wmo-trapliften
V
E
75
150
150
210
0
-
-
0
14
14
14
0
500
814
814
834
0
III Lening 6 Stg. Woonzorg Elisabeth Stift 6 Totaal programma ¹ V = vervangingsinvestering, U = uitbreidingsinvestering ² E = investering met economisch nut, M = investering met maatschappelijk nut.
D. Overige vermeldenswaardige zaken N.v.t.
E. Indicatoren Basisset beleidsindicatoren 6. Sociaal domein Omschrijving
Bron
Eenheid
Periode Kerkrade Nederland
Banen
CBS/LISA
Aantal per 1.000 inwoners 15-64 jaar
2023
575,9
836,6
810,5
Jongeren met een delict voor de rechter
CBS
%
2023
1
1
1
Kinderen in uitkeringsgezin
CBS
%
2023
8
6
6
Netto arbeidsparticipatie CBS
%
2023
63,9
73,1
69,1
Werkloze jongeren
CBS
%
2023
2
2
2
Personen met een bijstandsuitkering
CBS
Aantal per 10.000 inwoners
2024
465,1
343,6
319,5
CBS Lopende reïntegratievoorzieningen
Aantal per 10.000 inwoners 15-64 jaar
2022
219,7
197,7
171,6
Jongeren met jeugdhulp CBS
% Jongeren tot 18 jaar
2024
14,1
11,5
13
57
Limburg
Jongeren met jeugdbescherming
CBS
%
2024
1,7
0,9
1,3
Jongeren met jeugdreclassering
CBS
%
2024
0,7
0,3
0,3
Cliënten met een maatwerkarrangement Wmo
CBS
Aantal per 10.000 inwoners
2024
1120
650
781
2021
2022
2023
2024
Overige indicatoren 6. Sociaal domein Omschrijving 1
Bron
Eenheid
2020
Maatschappelijke participatie Burgeronderzoek
score 0-10
Unieke klanten begeleiding
Afd. WIZ
aantal
1.055
1.060
937
1.086
994
Unieke klanten dagbesteding Afd. WIZ
aantal
573
545
492
483
478
Unieke klanten hulp bij het huishouden
Afd. WIZ
aantal
2.354
2.528
2.566
2.678
2.679
Unieke klanten kortdurend verblijf
Afd. WIZ
aantal
4
6
8
7
13
Voorzieningen rolstoel
Afd. WIZ
aantal
867
813
812
811
741
Vervoervoorzieningen
Afd. WIZ
aantal
3.769
3.884
3.893
4.023
4.014
Woonvoorzieningen
Afd. WIZ
aantal
823
871
960
1.326
1.367
Vrijwilligers
Burgeronderzoek
%
30
28
Tevredenheid buurtvoorzieningen
Burgeronderzoek
%
61
62
Sociale cohesie
Burgeronderzoek
score 0-10
5,5
5,6
1.
3,3
3,2
De schaalscores van de maatschappelijke participatie komen vanuit de Parkstadmonitor en zijn berekend op basis van de steekproefresultaten uit het Burgeronderzoek.
58
7. Volksgezondheid en milieu
A. Algemeen Omschrijving van het programma Beschermen van de volksgezondheid van de gehele lokale bevolking, met speciale aandacht voor de meest kwetsbare personen. De gemeente zorgt voor een goed en leefbaar milieu in Kerkrade. Dit doen we door bijvoorbeeld met zorg om te gaan met onze grond en gebouwen en het opwekken van duurzame energie zoals zonne-energie uit zonnepanelen. Klimaatbeleid of energiebesparing kan de aanjager zijn voor onderwijs en het scheppen van nieuwe banen door klimaat- en energieprojecten. Het bewust omgaan met natuur, gezondheid en milieu wordt waar mogelijk aangemoedigd. Hier hoort ook voorbeeldgedrag van de gemeente zelf bij. De gemeente staat op dat gebied open voor nieuwe ontwikkelingen en ideeën. Op het gebied van de inzameling van het huishoudelijk afval, controleert de gemeente Rd4. Daarnaast beheert de gemeente de riolering en begraafplaatsen.
Relatie met paragrafen Dit programma heeft een relatie met de paragrafen Lokale heffingen (§1) en Onderhoud kapitaalgoederen (§3). Voor het project VIE, zie programma 5 (programmalijnen) en programma 8 (fysieke realisatie).
Taakvelden • 7.1 Volksgezondheid • 7.2 Riolering • 7.3 Afval • 7.4 Milieubeheer • 7.5 Begraafplaatsen en crematoria
59
B. Speerpunten van beleid 1. Inwoners bewust maken van het belang van duurzaamheid Relatie met taakveld(en): 7.4 In 2023 is een start gemaakt met het opzetten van kennisstructuren tussen de gemeente en andere stakeholders, zowel binnen als ook buiten de gemeente. In 2024 is verder gebouwd aan deze structuren zodat de gemeente eenvoudig kennis en data kan ophalen en inwinnen, maar ook kan verspreiden. Met de kennis en de data die in 2023 en 2024 opgehaald zijn, kon een start gemaakt worden met het vormgeven en uitvoeren van het gemeentelijke duurzaamheidsbeleid. Hieronder vallen de communicatiestrategie duurzaamheid, het Hitteplan Kerkrade 2024, het uitvoeringsprogramma Parkstad Circulair en het uitvoeringsprogramma duurzaamheid 2025-2028. Uiteraard zijn de kennisstructuren niet alleen bedoeld voor het ophalen en inwinnen van informatie, maar zijn deze juist geschikt om informatie te delen en als podium voor samenwerking en participatie. Het beste voorbeeld hiervan is het festival ’t Kirchroa va Mörje. Het uiteindelijke doel is om in Kerkrade gezond, veilig en duurzaam te kunnen wonen, werken, leren, reizen en recreëren. De kennisstructuren moeten helpen om dit samen te doen. Samen met de scholen, samen met de ondernemers en samen met de inwoners.
Stimuleren van burgers Om de samenwerking met burgers te verbeteren, de aanwezige kennis beter te kunnen delen en de participatie te versterken, is de communicatiestrategie duurzaamheid opgesteld. Deze strategie moet zorgen voor een eenduidigere en gerichtere communicatie bij gemeentelijke activiteiten en projecten. Een voorbeeld hiervan is het gebruik van de slogan “’t Kirchroa va Mörje” die hoort bij het festival dat in 2023 en 2024 gehouden is. Wat hebben we ervoor gedaan? Actie Organisatie Festival Kirchroa va Mörje
Start samenwerking Dentgenbach
bedrijven
terrein
Resultaat • 22 evenementen • 1500 gasten in totaal • 50 samenwerkende lokale partners • Aanplant Martin Buber boom • 7 uitgevoerde analyses bij samenwerkende bedrijven • Vervolgonderzoeken bij 2 bedrijven
2. De gevolgen van klimaatverandering onder controle krijgen Relatie met taakveld(en): 7.2 Klimaatadaptatie moet ervoor zorgen dat we de gevolgen van de klimaatverandering onder controle krijgen. Dit houdt in dat alle partijen in Kerkrade zich aanpassen aan het veranderende klimaat en daardoor beter kunnen omgaan met de gevolgen en de risico’s van extremer weer. Dit omvat de vier thema’s: wateroverlast, hitte, droogte en overstroming. Voor de gemeente Kerkrade zijn voornamelijk wateroverlast, hitte en droogte van belang. Door te investeren in de eigen omgeving moet Kerkrade klimaatbestendig en waterrobuust worden ingericht. Kerkraadse inwoners en bedrijven kunnen niet alleen een bijdrage leveren aan een duurzamere toekomst, maar zichzelf ook beter voorbereiden op de uitdagingen die klimaatverandering met zich meebrengt. Wat hebben we ervoor gedaan? Actie Naar aanleiding van de ingediende motie bij behandeling van de begroting 2024 is de mogelijkheid van een stimuleringsregeling voor groene gevels en daken in de gemeente Kerkrade verder onderzocht
Uitvoering project Steenbreek
Resultaat • Vaststelling van de verordening "Stimuleringsregeling groendaken en groengevels Gemeente Kerkrade 2025-2027" op 11 december 2024 • Routing gereed voor het indienen van subsidieaanvragen voor 2025 Zie ook https://www.kerkrade.nl/subsidie-voor-groene-dakenen-gevels. • Uitvoering onderzoek vergroening van het stadscentrum. 60
• Hitteplan
Voorbereiding Waterklaar
•
voorjaarscampagne
• • •
Beoordeling nieuwe plannen met betrekking tot klimaatadaptief bouwen en inrichten
•
Opstellen lokaal uitvoeringsprogramma klimaatadaptatie Toepassing vuistregel “3-30-300”.
• •
Onderzoek en voorbereiding werkzaamheden en maatregelen Vaststelling Hitteplan Kerkrade met communicatie posters en flyers Reportage 1vandaag in Kerkrade over hitte Nieuwe website Waterklaar gereed. Zie ook https://www.kerkrade.nl/stimuleringsregelingafkoppelen-hemelwater. Promotie afkoppelen regenwater van 15 april tot en met 3 mei (inclusief social media campagne) Ruim 100 adviezen verstrekt voor bouwplannen en ruimtelijke ontwikkelingen met betrekking tot klimaatadaptatie en waterhuishouding Afronding meerjarenoverzicht en -planning van werkzaamheden voor klimaatadaptatie De vuistregel 3-30-300 (groennorm) is bij het opstellen van de Omgevingsvisie onder meer in de verhaallijn “klimaatbestendige stad” als ambitie opgenomen Zie ook https://www.kerkrade.nl/omgevingsvisie.
Energie neutrale gemeente Bij de overstap van fossiele brandstoffen naar een mix van nieuwe energiebronnen zal samenwerking en participatie essentieel zijn om zo snel en zoveel als mogelijk werk te maken van de energietransitie en energieopgave. Het opwekken van energie, maar zeker ook het besparen van energie moet ervoor zorgen dat de burgers ook de vruchten van de energietransitie kunnen plukken. Er moet bij de aanpak rekening gehouden worden met de betaalbaarheid van de maatregelen op zowel korte als ook lange termijn om energiearmoede om te buigen naar energierechtvaardigheid. Door het opzetten van wijkgerichte projecten kan iedereen worden betrokken. Hierdoor is niet alleen participatie mogelijk, maar kunnen burgers die het nodig hebben ook optimaal ontzorgd worden. Wat hebben we ervoor gedaan? Actie Deelname Provinciaal overleg Energie Deelname Expertisetafel RES Deelname regionale werkgroepen energie binnen Parkstad
Vaststelling projectplan Regio Deal aanvraag Rolduc Vaststelling projectplan Regio Deal aanvraag Buurtbaterij Bleijerheide Vaststelling projectplan Regio Deal aanvraag Grensoverschrijdend warmtenet Uitvoering Onderzoek Verduurzamen bedrijventerreinen.
Resultaat • Ontwerp concept visie “Provinciale Energie Visie Industrie” • Toewijzing adviseur Netcongestie • Toewijzing adviseur buurtuitvoeringsplannen • Stimuleringsaanpak zon-op-dak VvE’s • Stimuleringsaanpak zon-op-dak MKB bedrijven • Concept Intentieovereenkomst Enexis • Regio breed geaccordeerde overeenkomst Enexis • Opzet ondersteuningsprogramma Lokale Aanpak Isolatie • Evaluatie Regionaal energiebeleid PALET • Toekenning externe bijdrage van € 125.000,•
Toekenning externe bijdrage van € 70.000,-
•
Toekenning externe bijdrage van € 304.000,-
•
Machtigingen voor onderzoek nettopologie ontvangen voor alle bedrijventerreinen in Kerkrade
61
3. Windmolens worden alleen geplaatst, als 95 tot 100% van de direct omwonenden instemt Relatie met taakveld(en): 7.4 Het bereiken van een energie neutrale gemeente kan de gemeente Kerkrade niet alleen. Hier moeten bedrijven, burgers en andere stakeholders zich ook voor inzetten. Om dit te kunnen doen moeten deze partijen wel weten wat hun mogelijkheden zijn en waar rekening mee gehouden moet worden. Hiervoor is kennis nodig. In Parkstad is deze kennis gebundeld in het uitvoeringsprogramma PALET en bij de WoonWijzerWinkel die inwoners en bedrijven helpt bij het verduurzamen van hun woning of bedrijfspand. Voor nieuwe ontwikkelingen is ingezet op participatie via bestaande netwerken. Gelijktijdig worden lokale, maar ook grensoverstijgende nieuwe kennisnetwerken opgezet om de participatie te vergroten. 4. Bevorderen van een circulaire economie Relatie met taakveld(en): 7.4 Bevorderen van een circulaire economie houdt in dat het thema circulaire economie hoog op de agenda gezet wordt bij nieuwe ontwikkelingen of beleidsthema’s. Door efficiënt met grondstoffen om te gaan zijn er weinig nieuwe materialen nodig en is er bijna geen afval. En de grondstoffen die wél nodig zijn, zijn hernieuwbaar. Het draait om een rondgaande kringloop van materialen waarbij een circulair gedrag hoort.
Dit betekent zo min mogelijk nieuw kopen, zo lang mogelijk met dingen doen, repareren wat kapot is, producten delen en na gebruik de grondstoffen niet verloren te laten gaan door ze goed weg te gooien. Wat hebben we ervoor gedaan? Actie Uitvoeringsplan (UVP) Circulaire economie Parkstad opstellen
Kennisprogramma Parkstad voorbereid en uitgevoerd
circulair
is
Resultaat • Vaststelling UVP door de bestuurscommissies Duurzaamheid, Wonen & Herstructurering, Ruimte en Mobiliteit & GROS, inclusief de instemming van de bestuurscommissie Economie en Toerisme & SES • Organisatie van zeven kennissessies met deelnemersaantallen variërend tussen 15 en 45 deelnemers • Beoordeling evaluatie kennissessies unaniem als heel goed en nuttig
Gemeentelijke organisatie Om uitvoering te kunnen geven aan de voorbereidingen en ontwikkelingen op het gebied van informatie en vernieuwde kennisstructuren, is eerst de ambtelijke capaciteit op orde gebracht. Om dit te kunnen doen is gebruik gemaakt van verschillende subsidies. Om deze ingezette lijn te kunnen vervolgen is ook in 2024 gekeken naar mogelijke subsidiestromen en gezamenlijke opdrachten binnen Parkstad. Wat hebben we ervoor gedaan? Actie Aanstelling Kwartiermaker in Parkstad verband voor het publiek coöperatief energiebedrijf. Afstemming SPUK middelen
Resultaat • Concept voorstel voor uitwerking van een regionaal energiebedrijf •
62
Overzicht inzet gemeentelijke subsidiestromen op het gebied van de energietransitie
C. Wat heeft het gekost? Exploitatie REK 2023
BEG 2024 primair
BEG 2024 1e form bijst
BEG 2024 actueel
REK 2024
7.1 Volksgezondheid
2.764
2.794
3.121
3.153
3.150
7.2 Riolering
3.021
3.193
3.084
3.318
3.317
7.3 Afval
4.389
5.506
5.331
5.320
5.320
7.4 Milieubeheer
3.582
1.170
3.156
2.743
2.743
197
154
154
188
188
13.952
12.816
14.845
14.721
14.717
7
Volksgezondheid en milieu
LASTEN
7.5 Begraafplaatsen en crematoria
TOTAAL LASTEN BATEN 7.1 Volksgezondheid
351
302
465
707
706
7.2 Riolering
5.381
5.705
5.580
5.639
5.639
7.3 Afval
6.190
6.715
6.739
6.728
6.728
7.4 Milieubeheer
2.802
220
1.545
1.892
1.892
50
54
54
72
72
14.774
12.996
14.383
15.039
15.036
Actuele Gevoteerd Besteed raming krediet
Niet gevoteerd 2024 naar 2025
7.5 Begraafplaatsen en crematoria
TOTAAL BATEN
Investeringen 7 Volksgezondheid en milieu
V/U¹ E/M² Primaire raming krediet
I Reguliere investeringen 7 Klimaatadaptatie
U
E
250
185
170
46
15
V
E
2.400
2.475
2.030
1.198
445
-
-
35
35
0
0
35
2.685
2.695
2.200
1.244
495
II Overige investeringen 7 Riolen III Leningen 7 Woonwijzerwinkel 7 Totaal programma ¹ V = vervangingsinvestering, U = uitbreidingsinvestering ² E = investering met economisch nut, M = investering met maatschappelijk nut.
D. Overige vermeldenswaardige zaken Mijnwater Mijnwater heeft in 2024 gevraagd om een overeenkomst voor de levering van warmte en koude voor vijf gemeentelijke gebouwen in Kerkrade-Centrum en Kerkrade-West aan te gaan voor een periode van 30 jaar. Dit betreft de panden Raadhuis, Stadskantoor, Rodahal, Hub en Flexiforum. Mijnwater heeft deze overeenkomst nodig om met succes een zogenaamde "Startvergunning” te kunnen aanvragen bij het ministerie van Klimaat en Groene Groei voor het boren naar warmtebronnen. In de Transitie Visie Warmte 2.0 is het collectieve warmte- en koelingssysteem van Mijnwater genoemd als één van de mogelijke opties voor de verduurzaming van de gebouwde omgeving van Kerkrade. In 2024 is een marktconsultatie 63
uitgevoerd voor deze overeenkomst en is op basis van een quickscan van de betreffende vijf panden een brede afweging gemaakt over de (technische en financiële) haalbaarheid van een contract met Mijnwater voor deze panden. In 2025 wordt bepaald of een overeenkomst met ontbindende voorwaarden kan worden getekend en worden verdere mogelijkheden onderzocht. Witgoedregeling In 2024 is er de witgoedregeling opgestart waarin kwetsbare huishoudens met schulden de mogelijkheid krijgen om een oud witgoedapparaat in te ruilen voor een nieuw en energiezuinig apparaat. Dit als onderdeel van de aanpak energiearmoede. De warme huiskamer Aan het einde van 2024 is het project De Warme Huiskamer opgestart. In samenwerking met het klusteam van welzijnsorganisatie Impuls worden energiebesparende middelen geïnstalleerd bij inwoners thuis. Dit als onderdeel van de aanpak energiearmoede. Natuursteenconvenant Op 19 maart 2024 heeft het college besloten om aan te sluiten bij de Natuursteenconvenant door middel van ondertekening van de Overeenkomst van Opdracht MSI Trustone. Dit naar aanleiding van de motie die door de PvdA is ingediend. Met het ondertekenen van het convenant heeft de gemeente Kerkrade onderstreept dat het belangrijk is om gebruik te maken van duurzame materialen, die op een verantwoorde wijze (o.a. zonder kinderarbeid) zijn vervaardigd.
Eind 2024 zijn de onderhandelende partijen het eens geworden over een tweede termijn van het Initiatief Trustone. De gemeente Kerkrade zet haar deelname voort. Het afgelopen jaar heeft de gemeente alleen gebruik gemaakt van natuursteen bij de stapelwerk muren bij Vie. Deze natuursteen is afkomstig uit België. Daarnaast is het zo dat als natuursteen uit werken vrijkomt, dit naar het depot Hammolenweg wordt gebracht. Vanuit dit depot wordt de natuursteen vervolgens opnieuw ingezet. Er kan daarbij bv gedacht worden aan het realiseren van uitstroomvoorzieningen voor regenwater. Verder wordt er soms ook porfier in asfalt gebruikt, maar ook dit wordt verkregen vanuit België.
E. Indicatoren Basisset beleidsindicatoren 7. Volksgezondheid en milieu Omschrijving
Bron
Eenheid
Periode
Kerkrade Nederland
Limburg
Omvang huishoudelijk restafval
CBS
Kg /inwoner
2022
135
152
105
Hernieuwbare elektriciteit
Berekening
%
2022
17,7
41
19,1
2020
2021
2022
2023
2024
Overige indicatoren 7. Volksgezondheid en milieu Omschrijving
Bron
Eenheid
Kosten kwijtschelding i.r.t. kst afvalverwerk.
BsGW / afd. Milieu % en Bouwen
6,8
7,5
6,9
6,5
6
Kosten kwijtschelding i.r.t. kst riolering
BsGW / afd. Stedelijk Beheer
8,8
9,2
9,2
8,8
7,7
%
64
Ervaren goede gezondheid volw.
GGD Zuid Limburg %
69,1
Aangeboden restafval
Rd4-monitor
Tonnage
6.860
6.646
6.134
6.139
6.413
Aangeboden GFT
Rd4-monitor
Tonnage
5.645
5.754
4.764
5.230
5.073
65
61,7
n.n.b.
8. Wonen, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing
A. Algemeen Omschrijving van het programma Het scheppen van optimale condities voor het woningaanbod en de woon- en leefomgeving alsook een wervend vestigingsklimaat.
Relatie met paragrafen Dit programma heeft een relatie met de paragrafen Onderhoud kapitaalgoederen (§3) en Grondbeleid (§7).
Taakvelden • 8.1 Ruimte en leefomgeving • 8.2 Grondexpl. (niet-bedr.terreinen) • 8.3 Wonen en bouwen
B. Speerpunten van beleid 1. Inzetten op een verantwoorde mix van woningaanbod Relatie met taakveld(en): 8.1 en 8.3 In deze paragraaf worden kort de actuele ontwikkelingen genoemd. In ‘§7. Grondbeleid’ zijn de activiteiten beschreven. Het jaar 2024 stond in het teken van de uitvoering van de woonvisie o.a. via het woonoffensief. Er is gewerkt aan het creëren van kansen en condities voor realisatie van onze woningbouwambities, samen met onze partners zoals de Stadsregio, de ontwikkelaars, de woningcorporaties, de huurdersorganisaties, de provincie 66
en het Rijk. Er is ingezet op de groei van het kwalitatieve woningaanbod (inclusief herstructurering), alsmede een aantrekkelijker woon- en leefomgeving met vitale en veerkrachtige woonwijken. We zetten in op een verantwoorde mix van woningaanbod voor diverse doelgroepen. Hierbij dient nieuwbouw mede ook als generator van doorstroming binnen de bestaande woningvoorraad. De juiste woning op de juiste plek! We hebben voor een aantal plannen financiële middelen kunnen krijgen van het Rijk via o.a. het Volkshuisvestingsfonds 4e tranche, WBI- en de IW-subsidie. Voor de Stadsregio en de gemeenten is een woonbehoefteonderzoek uitgevoerd dat de behoefte aan aantal en soort nieuwe woningen voor de komende 10 jaren met een doorkijk naar 2044 beschrijft. In 2024 is daarnaast gewerkt aan de afronding van de Regionale en lokale woonzorgvisie waarbij wonen, welzijn en zorg bij elkaar komen. Samen met het domein Bestuur is ook gewerkt aan de verbetering van de leefbaarheid van de stad o.a. via het project ‘sociaal veilig’. Beleidsdocumenten 2024 a. Structuurvisie Wonen Zuid-Limburg (2016) b. Regionale woonvisie Parkstad Limburg en lokale woonvisie gemeente Kerkrade 2023-2028 “kansrijk wonen voor iedereen, nu en in de toekomst” c. Beleidsregel ‘Ruim baan voor goede woningbouwplannen’ (2021) d. Beleidsregel ‘Woningsplitsing en gebruikswijziging naar wonen gemeente Kerkrade 2023’ e.
Woondeal Limburg d.d. 9 maart 2023, Wonen in Limburg bereikbaar voor iedereen. f. Kansrijk wonen en vitaal leefbaar Kerkrade; kader meerjarige prestatieafspraken 2024-2028’ Provinciaal beleid 2024 De provincie Limburg geeft samen met de gemeenten uitvoering aan de Woondeal Limburg (d.d. 9 maart 2023). In 2024 hebben de gemeenten en de provincie met het Rijk de ambitie afgesproken om minimaal 3.000 extra woningen (in heel Limburg) te realiseren bovenop de 26.000 woningen die in 2023 zijn overeen gekomen. Kerkrade werkt hieraan via het Woonoffensief. Dit zijn voortdurende werkzaamheden voor de komende jaren. Rijksbeleid 2024 Gedurende 2024 is een nieuw kabinet aangetreden. De huidige minister Keijzer van VRO zet grotendeels het beleid van de voorgaande minister voort. Dit is o.a. de Nationale Woon-& Bouwagenda met de drie kerndoelen: 1. Beschikbaarheid: inmiddels 980.000 nieuwe woningen tot 2030; 2. Betaalbaarheid: 2/3 nieuwe woningen betaalbaar en betere aansluiting van woonlasten/inkomen 3. Kwaliteit: voldoende woningen voor aandachtgroepen en ouderen, perspectief voor kwetsbare gebieden en duurzame huisvesting voor iedereen beschikbaar. Eind 2024 zijn bij de Woontop afspraken gemaakt om de realisatie van nieuwe woningen verder te versnellen. Het Rijk wil dit realiseren door o.a.
belemmerende regels en procedures te schrappen (het programma STOER) en ook door nauwer samen te werken. Begin 2025 worden indien nodig aanvullende afspraken gemaakt. Op 1 juli 2024 is de wet Betaalbare huur ingegaan, waarmee het kabinet wil dat huren weer betaalbaar worden en dat verhuurders een huur vragen die past bij de kwaliteit van de woning. De wet Versterking regie volkshuisvesting is naar de Tweede Kamer gestuurd maar is nog niet behandeld. De verwachting is dat dit in 2025 gebeurd. Algemene woningmarktontwikkelingen 2024 Net als afgelopen jaren is de woningmarkt nog steeds flink in beweging. De huizenprijzen blijven o.a. als gevolg van aanhoudende krapte stijgen. Hierdoor is het lastig voor gezinnen en ouderen om door te stromen naar een passende woning. De fors gestegen woningprijzen maken het voor de starter op de woningmarkt extra moeilijk aan een woning kan komen. Een steeds kleiner deel van de woningvoorraad is voor hun bereikbaar. We blijven daarom inzetten op realisatie van betaalbare levensloopbestendige woningen en kwalitatieve goede nieuwbouwwoningen om de doorstroom op gang te brengen. Woonoffensief In 2023 is Kerkrade gestart met het woonoffensief. Dit als uitvoeringsprogramma van de lokale woonvisie van 2023. Deze werkzaamheden zijn in 2024 geïntensiveerd en blijven we de komende jaren op inzetten.
Bij het woonoffensief gaat het om het bouwen van kwalitatief goede marktconforme woningen. Nieuwbouwplannen krijgen dus ruim baan, maar moeten wel voldoen aan 67
de kwalitatieve behoefte. We willen meebewegen met ontwikkelingen oftewel de juiste woning op de juiste plek: betaalbaar, levensloopbestendig, duurzaam, in een juiste dichtheid en op plekken die goed zijn voor de ontwikkeling van de stad. Dit doen we in nauwe samenwerking met marktpartijen. De gemeenteraad wordt jaarlijks geïnformeerd over het totale woningbouwprogramma (woonoffensief). Dit is 2024 in de zomer en in december gebeurd. Nieuwbouwplannen gestart/gerealiseerd/vergund in 2024 (plannen>5 won. (status per ultimo 2024)
Project
Aantal
Soort
Aangevraagd, vergund, gestart, gerealiseerd in 2024
Koop-/huursegment
76
zorgwoningen
gerealiseerd
zorgwoningenhuur
44
appartementen
in aanbouw
sociale huur
Centro meta
23
appartementen
in aanbouw
Nieuwe Gracht
14
ggb woningen
in aanbouw
sociale en middeldure huur betaalbare koop
Schoutstr. - Toupsbergstr.
18
patio ggb
in aanbouw
sociale huur
Schoutstr. - Toupsbergstr.
10
ggb woningen
in aanbouw
sociale huur
De Componist
43
vergund
betaalbare koop
Eikerplein 2-3
6
vergund
middeldure huur
Industriestr. (Koempelstr.)
20
appartementen ggb appartementen ggb woningen
vergund
sociale huur
Schovetweg
10
patio ggb
vergund
middeldure huur
St. Rochusstr.
8
ggb woningen
vergund
betaalbare koop
24
zorgwoningen
aanvraag
zorgwoningenhuur
20
appartementen
aanvraag
betaalbare koop
Heistr. 74
44
zorgwoningen
aanvraag
zorgwoningenhuur
Heistr. 78
48
zorgwoningen
aanvraag
zorgwoningenhuur
- A. Dir. Schrijnenstr.
41
appartementen
aanvraag
- A. Dir. Schrijnenstr.
45
appartementen
aanvraag
Vie Rolduckerveld 1: blok A en B Dir. Geurtsstr.
Hoofdstr. 20 (vrm. klooster) Vlinderheide
Rolduckerveld N.O.: sociale en middeldure huur sociale en middeldure huur
ggb = grondgebonden
Woonbehoefteonderzoek 2024 In 2024 is een actualisatie van het woonbehoefteonderzoek 2021 gedaan. Het onderzoek is regionaal uitgevoerd met doorrekeningen per gemeente. De STEC-groep heeft het onderzoek opgesteld.
68
Er zijn 3 scenario’s uitgewerkt: basis, migratie en economisch. De Bestuurscommissie Wonen & Herstructurering heeft uitgesproken om het migratiescenario de komende jaren te gebruiken bij de uitvoering van het woonbeleid. Bij het gekozen migratiescenario wordt verwacht dat de huishoudensdaling door sterfte komende 10 jaar wordt gecompenseerd door migratie en de regio met ca. 485 huishoudens zal groeien. De STEC-Groep adviseert dit niet alléén omdat het realistisch is, maar óók omdat het noodzakelijk is. Dit leidt tot een regionale (bruto) bouwopgave van circa 13.000 nieuwe woningen tot 2034 voor Parkstad. Een deel van deze bouwopgave kán mogelijk ook worden ingevuld door in te zetten op forse investeringen in het toekomstbestendig maken van de bestaande woningvoorraad, maar een aanzienlijk deel zal via (nieuw)bouwplannen gerealiseerd moeten worden, waarbij indicatief (op regio-niveau) zal worden uitgegaan van de volgende segmentering: 25% sociale huur, 25% middenhuur, 33% koopwoningen t/m €405.000 (prijspeil 2025) en 17% koopwoningen > € 405.000 (prijspeil 2025) of huurwoningen > €1.184,82 (prijspeil 2025). De STEC-Groep ziet de bouw van nultredenwoningen en woningen die aantrekkelijk zijn voor specifieke doelgroepen die de regio wil aantrekken als no-regret. In het woonbehoefteonderzoek is ook een economisch scenario uitgewerkt.
In dit scenario zou er sprake zijn van een bevolkingsgroei. Om dit scenario te kunnen realiseren zijn er goede voorzieningen nodig, meer banen en meer woningen. De bestuurscommissie heeft niet gekozen voor dit scenario. Wel is afgesproken om samen met het beleidsveld economie in meer samenhang te kijken naar de economische mogelijkheden voor de regio. Concreet gaat de Bestuurscommissie Wonen en Herstructurering in de woningbouwprogrammering sturen op kansen om doelgroepen die buiten Parkstad wonen en in Parkstad werken aan te trekken (of juist te voorkomen dat deze doelgroepen de regio verlaten) én om te voorzien in de huisvestingsbehoefte t.b.v. economische groeimagneten in de omgeving. De gemeenteraad is begin 2025 geïnformeerd over dit woonbehoefteonderzoek. Verbetering van oude bouwplannen In 2024 zijn we verder gegaan met het identificeren van strategische bouwlocaties en willen we voorkomen dat plancapaciteit wordt geschrapt. Bij deze inventarisatie hebben we samen met de stadregio PSL met ondersteuning vanuit RVO diverse casussen gezamenlijk mogen bespreken. Daarnaast is actief het contact met initiatiefnemers gezocht en voerden we gesprekken met ontwikkelaars om woningbouwplannen te optimaliseren en/of beter aan te laten sluiten bij de markt en wensen van de woonconsument. Zo optimaliseren we en komen we gezamenlijk tot verbetering van bestaande plannen.
Wonen en zorg Aan het begin van 2023 is er vanuit het Burgerdomein gestart met een woonzorganalyse. Een gespecialiseerd bureau is ingeschakeld om de huisvestingsbehoeften van verschillende (speciale) doelgroepen in kaart te brengen. In 2024 heeft dit geleid tot een eerste versie van een woonzorgvisie voor Kerkrade en zijn er doecoalities ingevoerd die zorgdragen voor de uitvoering van deze visie. In november 2024 is de gemeenteraad via een raadsinformatieavond op de hoogte gesteld hiervan. Tegelijkertijd is op regionaal gewerkt aan de ‘Toekomstvisie Wonen, Welzijn en Zorg’. Deze is in december opgeleverd en wordt begin 2025 aan de gemeenteraden voorgelegd. Met de aankomende nieuwe wet 'Versterking regie volkshuisvesting' zal in 2025 gestart worden met een verplichte urgentieregeling en een huisvestingsverordening voor in de wet genoemde aandachtsgroepen. Aangezien deze wet vertraging heeft, is de termijn waarop dit gerealiseerd moet zijn niet zeker. Dit kan 1 januari 2026 zijn, maar ook later. We volgen de ontwikkelingen van deze wet nauwlettend om goed voorbereid te zijn op de invoering ervan. Woningcorporaties Ook in 2024 is constructief samengewerkt met de in Kerkrade actieve woningcorporaties.
De sociale woningvoorraad zal de komen jaren steeds meer worden verduurzaamd en oude niet meer toekomstproof woonproducten zullen worden aangepast (herstructurering) naar kwalitatieve (nieuwbouw) woningen. Daarnaast is er door de corporaties uitgesproken meer woningen in het zo noodzakelijke middenhuursegment te gaan realiseren. 69
In 2024 zijn de Nationale Prestatieafspraken tussen de minister en de woningcorporaties geactualiseerd. Doel blijft om de woningvoorraad te verbeteren en meer (2/3 betaalbare) woningen te realiseren. De vernieuwing van de woningvoorraad gaat hand in hand samen met investeringen vanuit andere domeinen. Vanuit de volkshuisvesting gaat het over aantallen en typologie. Echter gaat het ook over goed, gezond, veilig wonen in een vitale veerkrachtige wijk. Gemeente en corporaties werken al een aantal jaren samen bijvoorbeeld bij de aanpak van ondermijning, illegaal wonen, woonoverlast en de aanpak van schuldenproblematiek (o.a. via de Voorzieningenwijzer). Alle afspraken zijn vastgesteld in het document ‘Kansrijk wonen en vitaal leefbaar Kerkrade; kader meerjarige prestatieafspraken 20242028’ en de jaarschijf 2024. Op regionaal niveau zijn in 2024 nieuwe regionale prestatieafspraken vastgesteld. Deze zijn onderdeel van de lokale prestatieafspraken welke afgelopen jaar zijn geactualiseerd in een jaarschijf 2025. Regionaal zijn we met de woningcorporaties actief in Parkstad Limburg meerjarige Presatieafspraken vastgesteld voor de periode 2024-2028. Rijkssubsidies Ook in 2024 hebben we weer diverse rijksgelden aangevraagd mbt de volkshuisvesting.
Het gaat over: Startbouwimpuls: - Centro Meta appartementencomplex - De componist - Woontorens A en B Rolduckerveld - Rolduckerveld grondebonden woningen bouwvlak C en D 2. Volkshuisvestingsfonds 4e tranche: - Bleijerheide 4 - Spekholzerheide Centrum 3. Woningbouwimpuls WBI - 20 woningen Industriestraat/Koempelstraat Spekholzerheide 1.
Doorkijk 2025 In 2025 blijven we werken aan de uitvoering van ons woonbeleid: De focus voor het beleidsveld wonen ligt de komende periode op: Uitvoering woonoffensief: o.a. aanjagen, ondersteunen en vermarkten van nieuwe woningbouwplannen en kwalitatieve verbetering van de woningen en woonomgeving. Hierbij hoort ook het Woonloket. Uitvoering geven aan de nieuwe regionale/lokale woonvisie en eventueel opwerken naar een Volkshuisvestelijk Programma (indien wet versterking regie op volkshuisvesting dit vraagt). Mede input en uitvoering geven aan de Woonzorgvisie op zowel regionaal als lokaal niveau Voorbereiden en implementeren van nieuwe verordeningen conform de wet Versterking regie op de volkshuisvesting zodra deze in werking treedt Opstellen van de prestatieafspraken jaarschijf 2026 corporaties en de huurdersorganisaties Onderzoeken en aanvragen nieuwe (tranches) van rijks- & provinciale regelingen Mede uitvoering geven aan project sociaal veilig en indien noodzakelijk beleid aanpassen e/o sturingsinstrumenten invoeren Onderzoek toepassing Wvg (Wetvoorkeursrecht gemeenten) Samenwerking op regionaal niveau en provinciaal Onderzoek naar realisatie flexwoningen Samenwerking tussen domeinen met raakvlakken wonen Aanpak leegstand historische linten
70
Exploitatie Werkbudget wonen stedelijke ontwikkeling Om de ontwikkelingen op het beleidsterrein Wonen goed te kunnen volgen en hierop te anticiperen is vanaf 2023 structureel een werkbudget beschikbaar gesteld. Dit is noodzakelijk voor onder andere het verkrijgen van analyses van de woningvoorraad, onderzoekwoningenbehoefte, woningmarktcijfers (NVM – Calcasa), up to date houden van de Provinciale plancapaciteitsmonitor (PCM), monitoring en/of invoering van sturingsinstrumenten bestaande woningvoorraad etc. 2. Goede inbedding van de Omgevingswet en Omgevingsvisie Relatie met taakveld(en): 8.4 Omgevingswet In 2024 is de Omgevingswet in werking getreden, de gemeente heeft ervaring opgedaan met nieuwe procedures, software en kerninstrumenten. Het waarborgen van de dienstverlening en het faciliteren van nieuwe (bouw)plannen stond voorop. De vergunningsprocessen zijn tijdig ingericht zodat vanaf inwerkingtreding gewerkt kon worden met nieuwe procedures en werkprocessen. Daarbij dient vermeld te worden dat ook procedures vanuit de oude wetgeving afgehandeld werden in het jaar 2024, tegelijkertijd moest worden gewerkt met de nieuwe regelgeving. Ook op het gebied van toezicht en handhaving zijn een deel van de processen ingericht en daarnaast is gewerkt aan het efficiënt inrichten van de systemen zodat de burger beter geholpen kan worden.
Dit is een continue proces aangezien landelijke wijzigingen in systemen en processen vragen om implementatie op gemeentelijk niveau. De Omgevingswet legt de focus bij aanvragen op de informele fase, dus voordat de officiële vergunning wordt ingediend, hiervoor wordt gewerkt met principeverzoeken. Verder is gebruikgemaakt van nieuwe procedures om bouwplannen mogelijk te make. In de meeste gevallen is de buitenplanse omgevingsplanactiviteit (BOPA) toegepast; in gevallen waar dit geen optie is, kiest de gemeente voor het opstellen van een TAM-IMRO plan (Tijdelijke Alternatieve Maatregel). Burgerparticipatie speelt een belangrijke rol bij de Omgevingswet en wordt ingezet bij de kerninstrumenten: de omgevingsvisie, het omgevingsplan, het programma en de omgevingsvergunning. Het Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO) was in 2024 ook een overgang voor initiatiefnemers en de ambtelijke organisatie. Het eerdere Omgevingsloket is niet meer in gebruik. Het is echter nog steeds mogelijk om telefonisch een afspraak te maken indien een aanvrager hulp nodig heeft bij het gebruik van het DSO. In het DSO kunnen burgers een vergunningcheck doen, een vergunning aanvragen en regels raadplegen. Tot slot is ervaring opgedaan met verordeningen en besluiten die gebaseerd zijn op de Omgevingswet, een voorbeeld hiervan is het adviesrecht en de verordening nadeelcompensatie.
De komende jaren werkt de gemeente verder aan de implementatie van de Omgevingswet. Omgevingsvisie De gemeente werkt sinds december 2022 aan een omgevingsvisie. In 2024 is de concept ontwerp omgevingsvisie opgesteld, waardoor in 2025 de formele besluitvorming opgestart kan worden. In mei 2025 wordt de ontwerp omgevingsvisie aangeboden aan de gemeenteraad, de definitieve versie wordt in oktober 2025 aangeboden. Gemeenten zijn wettelijk verplicht om voor 2027 te beschikken over een omgevingsvisie. In 2024 is tevens gestart met de mer-procedure in kader van de omgevingsvisie. De mer-procedure voor de omgevingsvisie gaat verder dan de klassieke milieuthema’s (luchtkwaliteit, geur, geluid en externe veiligheid). Alle thema’s die betrekking hebben op de fysieke leefomgeving worden beoordeeld in een omgevingseffectrapportage (OER). In 2024 is de Notitie Reikwijdte en Detailniveau (NRD) opgesteld, dit is het plan van aanpak voor de mer-procedure. Daarnaast is de Foto van de Leefomgeving opgesteld waarbij aan de hand van deze nulmeting in kaart is gebracht hoe de gemeente in 2024 scoort op allerlei thema’s. Deze twee documenten vormen de basis om in 2025 de OER op te stellen. De OER wordt samen met de omgevingsvisie ter vaststelling aan de gemeenteraad aangeboden. In de omgevingsvisie wordt nieuw strategisch omgevingsbeleid opgenomen over o.a.
wonen, werken, klimaat, groen en landschap, voorzieningen (winkel, sport, zorg, onderwijs etc.), cultuurhistorisch erfgoed, gezondheid en mobiliteit. De planhorizon is 2050. Hierbij worden eveneens zaken afgestemd en opgepakt op regionaal niveau. In 2024 hebben ook verschillende burgerparticipatie-activiteiten plaatsgevonden in kader van de omgevingsvisie. 71
Omgevingsplan Na afronding van de Omgevingsvisie wordt gestart met het opstellen van een nieuw Omgevingsplan. Vanaf 1 januari 2024 is het opstellen van nieuwe bestemmingsplannen niet meer mogelijk en geldt het "tijdelijke Omgevingsplan" bestaande uit de huidige bestemmingsplannen en de bruidsschat (Rijksregels). Voor 2032 moet iedere gemeente beschikken over een nieuw Omgevingsplan. In 2024 heeft de gemeente ervaring opgedaan met de nieuwe wetgeving. Om initiatieven mogelijk te maken die niet passen binnen het ‘tijdelijke omgevingsplan’ wordt er in de overgangsfase gebruikgemaakt van de BOPA en TAM-IMRO plannen. Deze twee procedures zorgen ervoor dat de gemeente bouwplannen ruimtelijk juridisch kan faciliteren. In 2024 zijn verschillende TAM-IMRO procedures opgestart die in 2025 verder worden uitgewerkt. 3. Realiseren stedenbouwkundige her-invulling van het terrein rondom Kaalheide, onder meer via 'Kaalheide bruist' Relatie met taakveld(en): 8.2 In juli 2023 heeft de gemeenteraad besloten om in te stemmen met de door het college voorgestelde voorkeursvariant. Op basis van dit besluit hebben partijen gewerkt aan de verdere uitwerking van het stedenbouwkundig plan. Daarnaast zijn er diverse onderzoeken uitgevoerd ten behoeve van de toekomstige sloop van het huidige pand en het op te stellen omgevingsplan voor deze locatie.
In 2024 hebben diverse overleggen met de stakeholders plaatsgevonden m.b.t. de financiële haalbaarheid en om te komen tot een samenwerkingsovereenkomst 4. Implementeren van wijk- en buurtbudgetten Relatie met taakveld(en): 8.2 In 2024 zijn diverse bewonersinitiatieven financieel ondersteund vanuit de gemeente. 5. Herinvulling ruimte voormalig complex D’r Pool Relatie met taakveld(en): 8.2 Bestemmingsplan D’r Pool Het bestemmingsplan is op 24 april 2024 door de raad vastgesteld. Tegen deze vaststelling is door meerdere omwonenden beroep aangetekend bij de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State. Het tijdstip van behandeling van het beroep door de Raad van State is onbekend. Gerekend dient te worden met een termijn van 11/2 tot 2 jaar. Uitgaande van een positieve uitspraak van de Raad van State zou wellicht medio 2026 met de bouw gestart kunnen worden. De bouwwerkzaamheden namen circa 21 maanden in beslag. De sloop van de resterende kelderwand ter plaatse van de Engerweg zal medio 2025 worden afgerond. Het bouwterrein wordt alsdan verder opgevuld en blijft braak liggen tot start bouw. 6. Gemeentelijke infrastructuur Relatie met taakveld(en): 8.2 De knelpunten in de gemeentelijke infrastructuur worden onderzocht en zullen dienen als onderlegger voor het programma wegreconstructies en civieltechnische kunstwerken.
72
C. Wat heeft het gekost? Exploitatie 8
Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en REK 2023 stedelijke vernieuwing
BEG 2024 primair
BEG 2024 1e form bijst
BEG 2024 actueel
REK 2024
469
451
472
423
423
1.406
981
1.879
901
901
LASTEN 8.1 Ruimte en leefomgeving 8.2 Grondexpl. (niet-bedr.terreinen) 8.3 Wonen en bouwen
5.714
3.316
7.866
5.237
5.261
TOTAAL LASTEN
7.588
4.747
10.217
6.562
6.586
BATEN 8.1 Ruimte en leefomgeving
36
29
110
73
73
8.2 Grondexpl. (niet-bedr.terreinen)
1.631
1.229
1.885
966
966
8.3 Wonen en bouwen
3.558
545
5.567
3.799
3.821
TOTAAL BATEN
5.225
1.802
7.562
4.839
4.860
Actuele Gevoteerd Besteed raming krediet
Niet gevoteerd 2024 naar 2025
Investeringen 8 Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing
V/U¹ E/M² Primaire raming krediet
I Reguliere investeringen Projecten Volkshuisvestingsfonds 1.0 Projecten 8 Volkshuisvestingsfonds 2.0 Herinrichten 8 woonwagenplaatsen Gebiedsexploitatie 8 Rolduckerveld 8
U
M
280
440
440
0
0
U
M
0
167
167
167
0
U
E
0
100
100
56
0
U
E
450
450
450
0
0
730
1.157
1.157
223
0
8 Totaal programma ¹ V = vervangingsinvestering, U = uitbreidingsinvestering
² E = investering met economisch nut, M = investering met maatschappelijk nut.
D. Overige vermeldenswaardige zaken Investeringen Voormalig “Defensiekantoor” aan de Kosterbeemden Het voormalige “Defensiekantoor” aan de Kosterbeemden is op 30 december 2022 aangekocht door MeanderGroep te Landgraaf. MeanderGroep en de gemeente Kerkrade hebben een gezamenlijke verkenning gedaan naar de sloop- en nieuwbouwmogelijkheden van het Defensiekantoor én de bestaande Kapelhof. Hierbij wordt ook breder naar het omliggende gebied gekeken. MeanderGroep is in 2024, op basis van deze verkenning, haar planvorming voor het voormalig Defensiekantoor én de Kapelhof gestart. Niersprinkstraat 4A / Ravel 5 Het leegstaande kantoorpand Niersprinkstraat 4A / Ravel 5 zal op initiatief van ontwikkelaar Brix 3.0 BV worden getransformeerd tot 43 woningen (koop en huur) en commerciële ruimte. 73
In overleg met ontwikkelaar en gemeente is hiervoor een Sbi-subsidie ter grootte van € 215.000,- door het Rijk toegewezen. Deze subsidie is bestemd voor de verbetering van de parkeerinfrastructuur in de omgeving van het bouwplan. Herstructurering Schoutstraat-Toupsbergstraat In 2024 zijn de oude woningen gesloopt en is het terrein bouwrijp gemaakt. Eind 2024 zijn de eerste prefabwoningen van Fijn Wonen geplaatst. De oplevering van de 28 nieuwbouwwoningen is voorzien voor eind Q1 2025. Vlinderheide – Kloostervleugel Pannesheide en parkomgeving In de begroting 2024 staat aangegeven dat in 2024 de eerste woningen zouden worden opgeleverd in het project Vlinderheide, de voormalige kloostervleugel. Dit is om uiteenlopende redenen niet gelukt. Projectontwikkelaar Steenvlinder heeft toegezegd de woningen eind januari 2025 op de markt te brengen. Voor 1 april 2025 moet er zijn gestart met de fysieke werkzaamheden aan de kloostervleugel. SUPERLOCAL De aanbesteding van 13 van de 20 woningbouwkavels wordt momenteel voorbereid. Het streven is om de aanbesteding in het eerste kwartaal van 2025 op de markt te zetten zodat de gegunde partij in de tweede helft van 2025 kan starten met de bouwwerkzaamheden. Herontwikkeling perceel Zonstraat-Clausstraat De twee eengezinswoningen zijn in april 2024 opgeleverd.
Hiermee is er een passende invulling gegeven aan het hoekperceel dat sinds de brand in 2015 braak lag Herontwikkeling hoekpand Akerstraat 24-26 Gelegen op de hoek Akerstraat-Kleingraverstraat staat een (sterk) verouderd pand. In 2024 hebben diverse gesprekken plaatsgevonden met de eigenaar i.v.m. een herontwikkeling van deze locatie. Tevens is in 2024 hiervoor een Rijkssubsidie aangevraagd en ook toegekend. Woningbouwplan “Glück auf residentie” Schovetweg Aan de Schovetweg in Eygelshoven worden tien levensloopbestendige bungalows gebouwd. Het betreft een particulier initiatief bestaande uit vijf eigenaren. Eind 2023 is de anterieure overeenkomst getekend. Verwacht wordt dat de bouwwerkzaamheden medio 2025 zullen starten. Projecten Volkshuisvestingsfonds Rolduckerveld De herontwikkeling van Rolduckerveld verloopt voorspoedig. De eerste 44 woningen (appartementen) worden begin 2025 opgeleverd en kunnen kort daarna in gebruik worden genomen. Medio 2025 volgt nog de oplevering van 52 grondgebonden woningen. Woningcorporatie Wonen Zuid heeft dan haar aandeel aan woningen gerealiseerd. Woningcorporatie HEEMwonen heeft inmiddels twee aanvragen voor omgevingsvergunning ingediend voor de bouw van twee woontorens. Deze zullen in 2025/2026 worden gerealiseerd. De fysieke herontwikkeling van de overige delen van het hele plangebied Rolduckerveld zal verder gefaseerd worden opgestart.
In 2028 zullen dan de laatste woningen gereed moeten komen. Woningen aan de Ailbertuslaan zijn grotendeels onthuurd en worden nu onder leegstandsbeheer ingezet voor tijdelijke opvang van Oekraïners. De opvang op deze locatie kan worden voortgezet tot 2026. Daarna is sloop van de woningen voorzien. De aankoop van particulier bezit in de beide hoogbouwflats Zonstraat door woningcorporatie Wonen Zuid verloopt nog steeds volgens planning. De sloop van beide flats is in 2031 gepland, waarna ook dit gebied nog wordt herontwikkeld. In 2022 is gestart met de uitwerking van een Meerjaren Uitvoeringsprogramma Rolduckerveld. Hierbij is nadrukkelijk gekeken naar eerder gestelde ambities voor Rolduckerveld en deze te herijken. Inzet is om verschillende programmalijnen zoals Wonen, Sociaal Programma, Voorzieningen en Openbare Ruimte opnieuw af te stemmen op de huidige inzichten en mogelijkheden. Participatie is nadrukkelijk onderdeel van alle plannen voor het gebied. Bewoners, ondernemers en andere belanghebbenden in het gebied 74
worden gevraagd mee te denken over allerlei zaken die met de herontwikkeling van het gebied te maken hebben. De uitvoering van het sociaal programma verloopt eveneens volgens plan. Diverse projecten op het gebied van geboortezorg, kwetsbare gezinnen, de gezonde basisschool, welzijn op recept, vitaal Kerkrade en de VoorzieningenWijzer zijn in uitvoering. De integratie van vitaliteit en gezondheid (programma VIE) krijgt volledige aandacht binnen de herontwikkeling. Rolduckerveld dient hierbij als proeftuin voor nieuwe initiatieven. Bleijerheide-Nulland Op 6 maart 2024 heeft de gemeenteraad ingestemd met de cofinanciering voor de aanvraag VHF2, waarmee extra middelen beschikbaar zijn gekomen voor de aankoop en transformatie van slecht particulier vastgoed op twee nieuwe locaties. In 2024 zijn voor VHF 1 en 2 samen 3 panden aangekocht met daarin 2 woningen en 2 commerciële ruimtes. Daarmee zijn in totaal nu 7 panden aangekocht (met in totaal 7 woningen en 4 commerciële ruimtes). Voor de bredere wijkaanpak is in het kader van de regeling BuurtSaam van het College van Rijksadviseurs onderzoek gedaan naar de mogelijkheden voor de herinrichting van de openbare ruimte, de koppeling daarvan met onze vastgoedopgave en de sociaal-maatschappelijke effecten daarvan. Hier wordt in 2025 een vervolg aangegeven voor specifieke plekken samen met omwonenden.
Daarnaast is in aanvulling hierop in 2024 met een aantal stakeholders gestart met een verkenning van de mogelijkheden voor herontwikkeling van de omgeving Henri Jonasplein en Dr. Ackensplein inclusief de herbestemming van de kerk. Spekholzerheide Op één locatie voert HEEMwonen gesprekken met eigenaren. Vooralsnog heeft dit geleid tot de aankoop van 13 woningen. Middels de aanvraag VHF2 zijn voor Spekholzerheide in 2024 ook aanvullende middelen beschikbaar gekomen voor een tweede locatie in die buurt. Daar zijn vooralsnog 2 woningen aan gekocht. De aankoop van de resterende 2 panden staat gepland voor Q1 2025. Mucherveld De eerste 27 woningen zijn in 2023 door HEEMwonen aangekocht. In de tweede tranche van het Volkshuisvestingsfonds is een extra aanvraag gehonoreerd om de projectlocatie te kunnen uitbreiden. In 2024 hebben we als gemeente daarmee nog eens 5 woningen aangekocht. Voor het beheer is een overeenkomst gesloten met HEEMwonen. Daarnaast is de voormalige Bristollocatie met bijbehorende bovenwoning aangekocht. Uitgangspunt is vooralsnog het -exploiteren tot ca. 2030 om dan sloopnieuwbouw te plegen. Hopel-Erensteinerveld Wonen Zuid heeft de verduurzaming van haar vastgoed in de buurten Hopel en Erensteinerveld in 2024 afgerond.
Doelstelling was dat de gemeente Kerkrade op basis van een subsidie Volkshuisvestingsfonds een subsidieregeling zou opzetten waarmee ook het versnipperde particuliere bezit in beide wijken zou kunnen worden verduurzaamd. Vanwege te hoge kosten renovatie/verduurzaming heeft dit project geen doorgang gevonden. Thans wordt onderzocht of de financiële middelen VHF op een alternatieve wijze kunnen worden ingezet. Industriestraat-Koempelstraat (voorheen Industriestraat – Transferium) In 2024 is de grondexploitatie door de gemeenteraad vastgesteld. Het terrein is volledig bouwrijp gemaakt om de prefabwoningen van Fijn Wonen te kunnen plaatsen. In 2025 vindt naar verwachting de oplevering plaats van het gebied.
75
E. Indicatoren Basisset beleidsindicatoren 8. Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing Omschrijving
Bron
Eenheid
Periode
Kerkrade Nederland
Limburg
Gemiddelde WOZ-waarde CBS
€ 1.000
2024
200
379
290
Nieuw gebouwde woningen
BAG
Aantal x 1.000
2023
0,2
9,1
6,2
Demografische druk
CBS
%
2024
78,1
70,4
75,8
Gemeenschappelijke woonlasten éénpersoonshuishouden
COELO
€
2024
918
n.n.b.
928
Gemeenschappelijke COELO woonlasten meerpersoonshuishouden
€
2024
993
n.n.b.
997
2023
2024
Overige indicatoren 8. Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing
1
1
Omschrijving
Bron
Eenheid
Algemene kwaliteit van de woonomgeving
Burgeronderzoek Score 0-10
2020
2021
2022
6,9
7,2
Gesloopte woningen BAG
Aantal
-
2
1
205
65
Toegevoegde woningen nieuwbouw
BAG
Aantal
32
71
159
5
119
Toegevoegde woningen verbouw
BAG
Aantal
87
9
11
6
79
3,9
4,2
6,3
5,8
4
19,7
17,4
27,5
Leegstand woningen BsGW Limburg i.r.t. woningvoorraad % (woz-registratie) (1 jan.)
Leegstand nietBsGW Limburg woningen i.r.t. % 22,7 22,4 (woz-registratie) voorraad niet-won. 1. Inclusief 72 tijdelijke wooneenheden noodopvang (Hammolenweg)
76
Paragrafen
77
§1. Lokale heffingen
Algemeen In deze paragraaf staan het beleid van en de opbrengsten over de gemeentelijke heffingen en leges. In de jaarlijkse Tarievennota staan de tarieven, uitgangspunten en ontwikkelingen.
79
a. Beleid lokale heffingen en kwijtscheldingen Tarieven Tarievennota De tarieven voor 2024 zijn door de raad vastgesteld in de Tarievennota 2024 (raad december 2023). Daartoe is in het najaar van 2023 een zo nauwkeurig mogelijke inschatting gemaakt van de voor de tarieven relevante gegevens, mede op basis van alle gegevens die op dat moment beschikbaar waren. Er is sprake van een doorlopende ontwikkeling, o.a. als gevolg van definitieve afronding taxatieprocessen (WOZ) en bezwaar/beroep. Voor een toelichting op de diverse belastingen en heffingen wordt verwezen naar de jaarlijkse Tarievennota. Kostendekkendheid Voor zowel heffingen als rechten geldt dat deze maximaal kostendekkend mogen zijn. Het gaat hier om de Rioolheffing, Afvalstoffenheffing, Markt- en (op begrotingsbasis) marktpromotiegelden, Leges en Lijkbezorgingsrechten. Bij de berekening van de kostendekkendheid wordt rekening gehouden met directe kosten, salariskosten en kosten van overhead. De kosten van overhead zijn gebaseerd op de naar de producten toegerekende uren. Onderstaand volgt voor diverse heffingen de gerealiseerde kostendekkendheid. • Rioolheffing en Afvalstoffenheffing Bij de afvalstoffenheffing en rioolheffing is het principe van 100% kostendekkendheid gevolgd. RIOLERING
2024
1
Directe kosten
1,561
2
Kapitaallasten
2,272
3
Doorbelastingen vanuit andere taken
1,806
Storting in voorziening
Totaal kosten
5,639
Rioolheffing
5,639
Onttrekking aan voorziening
Totaal opbrengsten
5,639
Kostendekkendheid
100%
1
Dit betreft kosten van inspecties en onderhoud (€ 888.000), BsGW (€ 177.000), waterschapslasten (€ 102.000), kolkenzuigen Rd4 (€ 81.000), ongediertebestrijding (€ 57.000), rZL bassins (€ 104.000), en overige kosten (€ 152.000). 2 In de tariefberekening houden wij rekening met de kapitaallasten (rente en afschrijvingen) van de investeringen in de riolen. Vanaf 2017 is de regelgeving voor wat betreft de toe te rekenen rente gewijzigd. Voor de investeringen in riolering die gedaan zijn vóór 2017 gaan wij nog uit van de systematiek zoals deze werd toegepast vóór deze wijziging. Die kosten zijn destijds immers ook gemaakt en verantwoord. Voor de toe te rekenen rente over de investeringen in riolering vanaf 2017 wordt de nieuwe voorgeschreven systematiek gehanteerd. 3 Dit betreft overhead salarissen (€ 871.000), straatreiniging (€ 419.000), kwijtschelding (€ 433.000) en (toerekening) compensabele btw (€ 83.000)
80
2024
AFVAL Directe kosten 2 Doorbelastingen vanuit andere taken Storting in reserve
5.319 1.436 0
1
Totaal kosten
6.755
Afvalstoffenheffing - vastrecht Afvalstoffenheffing - variabele opbrengst Overige opbrengsten Onttrekking aan reserve
4.789 1.839 99 28
Totaal opbrengsten Kostendekkendheid
6.755 100%
1
Dit betreft kosten Rd4 (€ 4.759.000), salarissen (€ 197.000), kosten diensten derden (€ 1.000) en kosten BsGW( € 363.000). 2 Dit betreft overhead (€ 237.000), straatreiniging (€ 152.000), kwijtschelding (€ 404.000) en (toerekening) compensabele btw (€ 643.000).
• Overige rechten en heffingen
2024
MARKTEN/PROMOTIE Directe kosten Loonkosten en overhead
132.521 279.080
Totaal kosten
411.601
Opbrengsten
101.552
Totaal opbrengsten Kostendekkendheid
101.552 25%
LIJKBEZORGING Directe kosten Loonkosten en overhead
146.594 120.700
Totaal kosten
267.294
Opbrengsten
71.615
Totaal opbrengsten Kostendekkendheid
71.615 27%
2024
LEGES
2024 Titel 1
Titel 2
Titel 3
Totaal
Directe kosten
172.684
516.665
0
689.349
Loonkosten en overhead
743.834
382.500
186.670
1.313.004
Totaal kosten
916.518
899.165
186.670 2.002.353
Opbrengsten
568.832
2.593.311
Totaal opbrengsten
568.832 2.593.311
Kostendekkendheid
62%
288%
Titel 1 - algemene dienstverlening Titel 2 - dienstverlening vallend onder fysieke leefomgeving/omgevingsvergunningen Titel 3 - dienstverlening vallend onder de Europese dienstenrichtlijn
81
24.887
3.187.030
24.887 3.187.030 13%
159%
De opbrengsten uit Titel 2 zijn beduidend hoger dan begroot vanwege een aantal grote projecten.
Kwijtschelding Het kwijtscheldingsbeleid wordt uitgevoerd door BsGW. Bij het kwijtscheldingsbeleid wordt de maximale toegestane norm gehanteerd. Dat is 100% van de bijstandsnorm. De landelijke minimale norm is 90%. De kwijtscheldingsregeling beperkt zich tot de onroerendezaakbelastingen, afvalstoffenheffing (vast tarief) en het rioolrecht. Voor het beoordelen van een verzoek om kwijtschelding worden de criteria van de Invorderingswet 1990 gehanteerd. Vanwege het uitgangspunt van 100% kostendekkendheid, worden de kosten van kwijtschelding voor riool en afval doorbelast.