Deel B Tekstuele toelichting oktober 2023
Tekst van het document
Deel B
Programma’s tekstuele toelichting
1
b. Gelukkig ouder worden c. Hulp bij huishouden d. Lief-en leedpotje (voorheen Kaffieklatsj) e. Online training ‘meer contact’ f. Aanpak eenzaamheid Jongeren g. Kerkrade samen tegen eenzaamheid h. Ontmoetingsbus Leger des Heils I. KWIEK Beweegroute
INHOUDSOPGAVE DEEL B Gezonde jeugd Kansrijke start 1. Nu niet zwanger 2. VoorZorg 3. Stevig ouderschap 4. Knooppunt kansrijke start Kerkrade 5. Centering zwangerschap 6. Proeftuin Geboortezorg Flex
5 7 8 9 11 13
Basisschool/middelbare school 1. Gezonde basisschool van de toekomst 2. Overgewicht bij jongeren/Netwerkaanpak / Kei Gezond! 3. Talentonwikkeling/leren locatie Holz 4. Pleintje app 5. Shuffle sports
15 17 19 21 23
Vitale wijken 1. Voorzieningen Wijzer 2. Sociaal programma Rolduckerveld 3. Community Building/ABCD-aanpak
27 28 31 33
Vitaal ouder worden 1. Aanpak eenzaamheid a. Boodschappenplusbus
4
36 37 39
41 43 45 46 48 51 53 54
2. 3. 4. 5. 6.
Welzijn op recept Arbeidsfit maken: Vitaal Kerkrade! Inburgering Empowermenttraining vrouwen Armoede en schulden a. Preventie en vroegsignalering b. Versterken redzaamheid c. Inkomensondersteuning d. Schuldhulpverlening e. Aanpak kinderarmoede 7. Sociaal culturele activiteiten 8. Healthy Life
56 58 61 63 65 65 68 69 70 72 74 75
Innovatie Hub Programma Trendbrekers (voorheen Parkstad Excellence)
77 78
Producten 1. GBT readiness scan 2. GBT opschaling Limburg
80 81
2
3. 4. 5.
Positieve gezondheidsapp Onze regio in beeld Naviegator/Landkaart Parkstad
Services 1. Fondsen werving 2. LEEF fonds 3. Community Events 4. Onderzoek fit-programma
82 84 85
86 88 90 92
3
GEZONDE JEUGD 4
Kansrijke Start Nu niet zwanger Doelgroep
Nu niet zwanger (NNZ) richt zich op vrouwen en mannen in de vruchtbare leeftijd bij wie (vaak) sprake is van een combinatie van problemen. Denk hierbij aan ernstige psychische problematiek, verstandelijke beperking, verslaving, dakloosheid, schulden, loverboyproblematiek en illegaliteit. Vaak is er een gebrek aan zelfredzaamheid en zijn meerdere hulpverleners betrokken. Juist deze groep heeft behoefte aan extra ondersteuning bij de keuze voor anticonceptie als zij nog niet zwanger willen worden. Bijvoorbeeld omdat zij niet goed weten hoe ze zich tegen zwangerschap kunnen beschermen of omdat het regelen van anticonceptie gewoonweg niet lukt door de waan van de dag en andere problemen.
Algemene omschrijving
Het programma Nu Niet Zwanger ondersteunt kwetsbare vrouwen en mannen om zelf de regie te nemen over hun kinderwens, zodat vrouwen niet ongepland en tegen hun wens zwanger worden. NNZverpleegkundigen van de GGD bieden begeleiding op maat door het voeren van open en eerlijke gesprekken over de kinderwens, seksualiteit en anticonceptie. Kernelementen in de aanpak zijn: 1. Een proactieve, persoonlijke begeleiding op maat: NNZ sluit in de praktische uitvoering aan bij de dagelijkse leefwereld van cliënten. Bij hun vragen, emoties, behoeften, drempels en mogelijkheden; 2. Een intensieve samenwerking met ketenpartners in het sociaal- maatschappelijk werkveld zoals welzijnswerk en jeugdhulp voor onder andere signaleren, verwijzen en uitvoeren van het programma; 3. De samenwerking met medisch professionals zoals verloskundigen, gynaecologen en huisartsen voor advies, verwijzing en het plaatsen van anticonceptie.
Beoogd resultaat
Ieder kind verdient de best mogelijke start van zijn of haar leven en een optimale kans op een goede toekomst. De eerste 1.000 dagen zijn cruciaal voor een goede start. De gezondheid van een kind voor, tijdens en na de geboorte blijkt een belangrijke voorspeller te zijn van problemen – zowel fysiek als mentaal – op latere leeftijd. Voor de gezondheid en ontwikkeling van een kind zou het niet uit mogen maken waar zijn of haar wieg staat. Het programma Nu Niet Zwanger beoogt het % ongeplande zwangerschappen onder jong volwassenen tot 25 jaar in Zuid-Limburg terug te brengen van 3,4% naar 2,5% (landelijk gemiddelde).
Monitoring
Jaarlijks (begin 2e kwartaal) vindt er een monitoring plaats. De GGD geeft o.a. zicht in het aantal verwijzingen uitgesplitst per regio (Parkstad, Westelijke Mijnstreek of Maastricht-Heuvelland) naar de NNZ-verpleegkundige, reden van verwijzing, het aantal bereikte cliënten en het percentage dat vrijwillig en gemotiveerd heeft gekozen voor anticonceptie. Cijfers over het % ongeplande zwangerschappen zijn afkomstig van het onderzoek ‘Seks onder je 25e’ door Rutgers en Soa Aids Nederland in samenwerking met GGD‘en, het RIVM en het CBS. In maart 2023 is de meest recente monitoring via een factsheet gepubliceerd over het jaar 2022. Deze is te vinden in de bijlage bij deze rapportage of via de website van de GGD: Nu Niet Zwanger - Factsheet 2022 - GGD Zuid-Limburg (ggdzl.nl) 5
Betrokken partijen • • • •
Programmabureau Trendbreuk; GGD Zuid Limburg/unit Seksuele Gezondheid; Provincie Limburg; Gynaecologen, verloskundigen en huisartsen in de regio;
•
Diverse organisaties in Zuid-Limburg waar aandachtsfunctionarissen NNZ zijn getraind.
Regie
GGD Zuid Limburg, unit Seksuele Gezondheid, in afstemming met het Programmabureau Trendbreuk.
Status Oriëntatie
Voorbereiding
Implementatie
Uitvoering
Evaluatie
6
VoorZorg Doelgroep
VoorZorg richt zich op moeders en hun (eerstgeborene) kinderen (van -9 maanden tot twee jaar), waarbij sprake is van veel risicofactoren. Denk hierbij aan mishandeling en verwaarlozing, een laag opleidingsniveau, huiselijk geweld, middelen gebruik in de zwangerschap en beperkte affectieve en pedagogische vaardigheden.
Algemene omschrijving
Voorzorg bestaat uit een intensief schema van gemiddeld twee huisbezoeken van 1 à 1½ uur per maand door een speciaal opgeleide VoorZorg-verpleegkundige met ervaring in de Jeugdgezondheidszorg. De verpleegkundige ondersteunt de jonge vrouwen tijdens de zwangerschap en na de geboorte bij de verzorging en opvoeding van het kind. De huisbezoeken beginnen zo vroeg mogelijk in de zwangerschap (uiterlijk 28 weken zwangerschap) en lopen door totdat het kind twee jaar is. VoorZorg is een bewezen effectieve interventie die bijdraagt aan de preventie van kindermishandeling en ernstige ontwikkelingsproblemen bij jonge kinderen, verbetering van het zwangerschaps- en geboorteproces voor moeder en kind, verbetering van de gezondheid en ontwikkeling van het kind en verbetering van de persoonlijke ontwikkeling van de moeder en haar mogelijkheden voor opleiding en werk.
Beoogd resultaat
Ieder kind verdient de best mogelijke start van zijn of haar leven en een optimale kans op een goede toekomst. De eerste 1.000 dagen zijn cruciaal voor een goede start. De gezondheid van een kind voor, tijdens en na de geboorte blijkt een belangrijke voorspeller te zijn van problemen – zowel fysiek als mentaal – op latere leeftijd. Voor de gezondheid en ontwikkeling van een kind zou het niet uit mogen maken waar zijn of haar wieg staat. Het programma VoorZorg draagt bij aan kansengelijkheid doordat het positieve effecten heeft op hechting, borstvoeding en opvoeding, minder stress in de gezinnen en een daling van kindermishandeling.
Monitoring
GGD brengt jaarlijks (1e kwartaal) het aantal VoorZorg trajecten in beeld. De GGD geeft o.a. zicht in het aantal voorzorgtrajecten uitgesplitst per regio (Parkstad, Westelijke Mijnstreek of Maastricht-Heuvelland), verschillende verwijzers en financiële baten per deelneemster. In samenspraak met JGZ en Veilig Thuis kan monitoring plaatsvinden op hechting, borstvoeding, opvoedingsproblematiek en het aantal meldingen van kindermishandeling /conflictscheiding. In maart 2022 is de meest recente monitoring via een factsheet gepubliceerd over het jaar 2021. Deze is te vinden in de bijlage bij deze rapportage of via de website van de GGD:
Betrokken partijen Programmabureau Trendbreuk; GGD Zuid Limburg/jeugdgezondheidszorg; Provincie Limburg
• • •
Regie
GGD Zuid Limburg, unit Seksuele Gezondheid, in afstemming met het Programmabureau Trendbreuk.
Status Oriëntatie
Voorbereiding
Implementatie
Uitvoering
Evaluatie
7
Stevig ouderschap Doelgroep
Stevig Ouderschap richt zich op kinderen in de leeftijd van 6 weken tot 2,5 jaar en hun (aanstaande) ouders (mogelijk vanaf 16 weken zwangerschap) met onder andere een belastende voorgeschiedenis, persoonlijke problemen, onvoldoende ondersteunende context.
Algemene omschrijving
Stevig ouderschap is gericht op ondersteuning bij het opvoeden en bestaat uit zes huisbezoeken van een speciaal opgeleide jeugdverpleegkundige. Cliënten bepalen zelf waar ze over willen praten. Van vragen over opvoeding tot verhalen over hun jeugd of huidige situatie. De jeugdverpleegkundige luistert, geeft eventueel advies en zoekt samen met cliënten naar oplossingen. Stevig Ouderschap gaat uit van vier prenatale en zes tot tien postnatale huisbezoeken (tot de kinderleeftijd van twee jaar) door een daartoe speciaal opgeleide Stevig Ouderschap verpleegkundige. Stevig ouderschap is een bewezen effectieve interventie die leidt tot een afname van het risico op ernstige opvoedingsproblematiek, betere fysieke en psychosociale ontwikkeling van het kind, meer empathische interactie en minder fysieke strafmaatregelen door de ouders, vroegtijdige toeleiding naar minder zware zorg en ouders die beter toegerust zijn voor het ouderschap.
Beoogd resultaat
Ieder kind verdient de best mogelijke start van zijn of haar leven en een optimale kans op een goede toekomst. De eerste 1.000 dagen zijn cruciaal voor een goede start. De gezondheid van een kind voor, tijdens en na de geboorte blijkt een belangrijke voorspeller te zijn van problemen – zowel fysiek als mentaal – op latere leeftijd. Voor de gezondheid en ontwikkeling van een kind zou het niet uit mogen maken waar zijn of haar wieg staat. Het programma Stevig Ouderschap draagt bij aan het voorkómen van ernstige opvoedingsproblemen, waaronder kindermishandeling
Monitoring
De GGD brengt jaarlijks (1e kwartaal) het aantal Stevig Ouderschap trajecten. De GGD geeft o.a. zicht in het aantal trajecten Stevig Ouderschap uitgesplitst per regio (Parkstad, Westelijke Mijnstreek of Maastricht-Heuvelland) en verschillende verwijzers. In samenspraak met JGZ en Veilig Thuis kan monitoring plaatsvinden op opvoedingsproblematiek, lichamelijke en psychosociale ontwikkeling van het kind en het aantal meldingen van kindermishandeling /conflictscheiding. In maart 2022 is de meest recente monitoring via een factsheet gepubliceerd over het jaar 2021. Deze is te vinden in de bijlagen bij deze rapportage of via de website van de GGD:
Betrokken partijen
Programmabureau Trendbreuk; GGD Zuid Limburg/jeugdgezondheidszorg; Provincie Limburg.
• • •
Regie
GGD Zuid Limburg, unit Seksuele Gezondheid, in afstemming met het Programmabureau Trendbreuk.
Status Oriëntatie
Voorbereiding
Implementatie
Uitvoering
Evaluatie
8
Knooppunt Kansrijke Start Kerkrade Doelgroep
Het Knooppunt Kansrijke Start richt zich op de zwangere vrouwen en/of (jonge) gezinnen die na risicosignalering als potentieel kwetsbaar of kwetsbaar worden ingeschat. Deze kwetsbaarheid bestaat uit een combinatie van medische én sociale risico’s. Denk bij sociale risico’s aan schuldproblematiek, psychosociale problemen, middelengebruik, relationele problemen/huiselijk geweld en huisvestingproblematiek.
Algemene omschrijving
Het Knooppunt Kansrijke Start zijn gericht op het realiseren van samenhangende zorg door integrale samenwerking tussen partners vanuit het medisch en sociaal domein in de prenatale en postnatale fase. Hierbij staat de eigen regie van het gezin centraal. In Zuid-Limburg is reeds goede ervaring opgedaan met de zogenaamde ‘Knooppunten’ in het onderwijs. Het Knooppunt Kansrijke Start draagt bij aan het bevorderen eigen kracht, regie en ondersteuning van het gezin vanaf de zwangerschap (zwangere/gezin staat centraal). Deze ondersteuning gebeurt doordat professionals in een lokaal team de behoeften van het gezin zo vroeg mogelijk verkennen (wat is er nodig om de eigen kracht/regie te bevorderen) en door de mogelijkheden voor steun op maat samen met het gezin te bespreken en te organiseren. Het lokale Knooppunt Kansrijke Start bestaat op zijn minst uit de verloskundige, jeugdverpleegkundige, kraamzorg en wordt aangevuld met andere partners die een rol hebben in het organiseren van steun op maat. Voor de vorming van de Knooppunten Kansrijke Start wordt kennis gedeeld en ervaringen uitgewisseld tussen 3 van de 4 Zuid-Limburgse gemeenten waar de perinatale gezondheid het slechtst is: Kerkrade, Landgraaf en Vaals.
In deze knooppunt bijeenkomsten is een van de thema’s om als lokaal team van professionals rondom een gezin dezelfde taal te gaan spreken, het streven is om Positieve Gezondheid te gaan gebruiken als gezamenlijke taal.
Beoogd resultaat
Ieder kind verdient de best mogelijke start van zijn of haar leven en een optimale kans op een goede toekomst. De eerste 1.000 dagen zijn cruciaal voor een goede start. De gezondheid van een kind voor, tijdens en na de geboorte blijkt een belangrijke voorspeller te zijn van problemen – zowel fysiek als mentaal – op latere leeftijd. Voor de gezondheid en ontwikkeling van een kind zou het niet uit mogen maken waar zijn of haar wieg staat. De Knooppunten Kansrijke Start dragen bij aan het verkleinen van de kans op vroeggeboorte en laag geboortegewicht. Kerkrade kent scoort het slechts van heel Nederland op deze indicator (217,3 per 1.000 geboortes t.o.v. landelijk gemiddelde van 159,0 per 1.000 geboortes). Beoogd resultaat is om de score voor Kerkrade terug te brengen naar het landelijk gemiddelde (verlaging van ca. 25%). Naast het knooppunt wordt ook gewerkt aan digitale zorgpaden, waarin het steunpallet inzichtelijk gemaakt wordt. Hierdoor kunnen zorgprofessionals snel schakelen om het gezin via een warme overdracht op de plek te krijgen waar ze de ondersteuning krijgen die ze nodig hebben.
Monitoring
De indicator vroeggeboorte en laag geboortegewicht is afkomstig van Perined en kan jaarlijks worden gemonitord via het dashboard Gezondheid op Waar Staat Je Gemeente. Dit is tevens een belangrijke indicator voor de fase Kansrijke Start in de monitoring en evaluatie van de aanpak Trendbreuk op zowel regionaal niveau als gemeentelijk niveau. De kwartiermaker Kansrijke Start Zuid-Limburg en de projectleider Kansrijke Start monitoren de voortgang van de lokale coalities in Zuid-Limburg en Parkstad. De voortgang van het lokale knooppunt Kerkrade wordt gemonitord door de kwartiermaker en projectleider in samenwerking met de 9
beleidsmedewerker van de gemeente Kerkrade. In de bijlagen is een infographic over 2022 en het eerste kwartaal 2023 te vinden. Hier wordt o.a. op Kerkraads niveau inzicht gegeven in het aantal besproken casuïstiek, gezinssamenstelling, soort verwijzer, soort hulpvraag en ingezette actie. Gekeken wordt naar de breedte waarin ketenpartners uit het sociaal en medische domein vertegenwoordigd zijn, de mate en wijze waarin periodiek overleg plaatsvindt (informerend, mening vormend, besluitvormend), voortgang in processtappen van kennismaken naar inrichten naar uitvoeren. In de lokale coalities zijn door een onderzoeker vanuit een Zon-MW onderzoek interviews afgenomen en verbeterpunten vanuit deze interviews worden met de partners lokale coalitie verder opgepakt.
Betrokken partijen
Programmabureau Trendbreuk; GGD Zuid Limburg/jeugdgezondheidszorg; Provincie Limburg; Gemeente Landgraaf en Vaals; Radar; Kinderopvang Parkstad; Verloskundigenpraktijk Puur; Geboortezorg Limburg (kraamzorg); HOZL; Xonar; Impuls; Moventis GGZ; Toegangsteam Jeugd gemeente Kerkrade; Gezondheidscentrum Terwinselen Bibliotheek Kerkrade
• • • • • • • • • • • • • • •
Regie
Knooppunt Kansrijke Start valt onder regie van de gemeente, waarbij de GGD / Programmabureau Trendbreuk ondersteunt. De coördinatie vindt plaats door Impuls.
Status
Onder leiding van de gemeente zijn de partners samengebracht. Naar aanleiding van meerdere bijeenkomsten met stakeholders zijn samenwerkingsafspraken gemaakt en is in maart 2022 het knooppunt kansrijke start operationeel geworden. Dit knooppunt vindt maandelijks plaats. De digitale zorgpaden zijn in het 1e kwartaal 2022 live gegaan. Oriëntatie
Voorbereiding
Implementatie
Uitvoering
Evaluatie
10
Centering zwangerschap Doelgroep
Als een verloskundigenpraktijk besluit te starten met Centering zwangerschap dan wordt deze vorm van zorg aangeboden aan alle zwangere vrouwen die zich aanmelden voor begeleiding bij de verloskundigenpraktijk. Centering zwangerschap richt zich daarmee op alle zwangere vrouwen.
Algemene omschrijving
Centering zwangerschap is een programma van Stichting Centering Nederland dat de medische controles en alle informatie rondom zwangerschap, de bevalling en de eerste babytijd combineert. Het is een andere manier van het verlenen van verloskundige zorg, namelijk aan een groep zwangere in plaats van de standaard individuele consulten. Acht tot twaalf vrouwen met dezelfde zwangerschapsduur ontmoeten elkaar en volgen tien groepssessies van twee uur (waarvan één na de geboorte). Elke groep wordt begeleid door twee vaste professionals: een verloskundige en een andere professional, bijvoorbeeld een kraamhulp of een jeugdverpleegkundige. Door de groepsaanpak krijgen zwangere gemiddeld 17 uur méér zorg dan in een individueel traject en kunnen er meer onderwerpen dieper worden besproken. Dit biedt meer interactietijd tussen de zorgverlener en de zwangere. Centering zwangerschap is een bewezen effectieve interventie die de kans op vroeggeboorte en laag geboortegewicht verkleint. Deelnemers stoppen vaker met roken, krijgen een gezondere leefstijl en een betere mentale gezondheid. Ze leren dus om gezondere keuzes te maken, niet alleen voor zichzelf maar ook voor de baby. Ook blijkt dat de meeste vrouwen dit een hele fijne vorm van zorg vinden en meer vertrouwen hebben in hun zwangerschap, bevalling en rol als moeder. Zwangere vrouwen steunen elkaar en wisselen kennis en ervaringen uit.
Hierdoor ontstaat een actieve rol en inbreng. Bovendien ontstaan er contacten en vriendschappen tussen de deelnemers onderling, waardoor zij ook na de zwangerschap steun bij elkaar vinden over de opvoeding en ontwikkeling van de kinderen.
Beoogd resultaat
Ieder kind verdient de best mogelijke start van zijn of haar leven en een optimale kans op een goede toekomst. De eerste 1.000 dagen zijn cruciaal voor een goede start. De gezondheid van een kind voor, tijdens en na de geboorte blijkt een belangrijke voorspeller te zijn van problemen – zowel fysiek als mentaal – op latere leeftijd. Voor de gezondheid en ontwikkeling van een kind zou het niet uit mogen maken waar zijn of haar wieg staat. Het programma Centering zwangerschap draagt bij aan het verkleinen van de kans op vroeggeboorte en laag geboortegewicht. Kerkrade kent scoort het slechts van heel Nederland op deze indicator (217,3 per 1.000 geboortes t.o.v. landelijk gemiddelde van 159,0 per 1.000 geboortes). Beoogd resultaat is om de score voor Kerkrade terug te brengen naar het landelijk gemiddelde (verlaging van ca. 25%).
Monitoring
De indicator vroeggeboorte en laag geboortegewicht is afkomstig van Perined en kan jaarlijks worden gemonitord via het dashboard Gezondheid op Waar Staat Je Gemeente. Dit is tevens een belangrijke indicator voor de fase Kansrijke Start in de monitoring en evaluatie van de aanpak Trendbreuk op zowel regionaal niveau als gemeentelijk niveau. Zowel op Kerkraads als op Zuid-Limburgs niveau wordt gemonitord hoeveel zwangeren deelnemen aan Centering Zwangerschap.
11
Betrokken partijen • • • • • •
Programmabureau Trendbreuk; GGD Zuid Limburg/jeugdgezondheidszorg; Provincie Limburg; Geboortezorg Limburg Stadsregio Parkstad; Verloskundigenpraktijk Puur.
Regie
Kwartiermaker Kansrijke Start onder leiding van Programmabureau Trendbreuk. Dit in samenwerking met de ambtelijke projectleider Kansrijke Start onder leiding van de centrumgemeente Heerlen en aangestuurd door het Programmateam Kansrijke Start Parkstad. Van deze laatste maakt de gemeente Kerkrade t.b.v. lokale implementatie ook deel uit.
Status
Trendbreuk/Kansrijke Start Zuid-Limburg vervult een aanjaagrol om Centering zwangerschap op meerdere plekken te laten starten. Inmiddels zijn alle eerstelijns verloskundigenpraktijken in Parkstad (10) geschoold in Centering Zwangerschap. Vijf verloskundigenpraktijken uit Parkstad bieden deze vorm van zorg aan. In Kerkrade is dat verloskundigenpraktijk Puur. In totaal zijn er tot nu toe 28 groepen gestart in Parkstad. Verloskundigenpraktijk Puur heeft nu de 13e groep gestart.
Oriëntatie
Voorbereiding
Implementatie
Uitvoering
Evaluatie
12
Proeftuin Geboortezorg Flex Doelgroep
Met de proeftuin zorgen we dat gezinnen in een kwetsbare positie de uren kraamzorg die zij nodig hebben om zelfstandig en zelfredzaam het ouderschap aan te gaan, ook daadwerkelijk kunnen ontvangen. Indien nodig ontvangen zij nog een nog een extra steuntje in de rug na de wettelijke periode kraamzorg van 8 tot 10 dagen. Zo willen we in het prille begin van het leven maximale ondersteuning bieden aan deze gezinnen om hun zelfredzaamheid te vergroten en om hun kind(eren) een gezonde en veilige start van het leven te bieden.
Algemene omschrijving
Gezinnen die door de verloskundige gesignaleerd worden als (zeer) kwetsbaar, woonachtig zijn in Parkstad of Sittard-Geleen, verzekerd zijn bij CZ of VGZ en voornemens zijn kraamzorg te ontvangen/ kraamzorg ontvangen door Geboortezorg Limburg wordt deelname aan de proeftuin aangeboden. Gezinnen die niet kunnen of willen deelnemen aan de pilot, maar wel behoefte hebben aan soortgelijke steun, ontvangen steun uit het regulier beschikbare steunpallet in de regio. Geboortezorg Flex bestaat uit 2 pijlers Pijler 1 De eerste pijler van de proeftuin betreft het laten vervallen van de eigen bijdrage voor 150 gezinnen die worden gesignaleerd als (zeer) kwetsbaar, op basis van de kwetsbaarheidsdefinitie. Hiermee is er geen financiële drempel meer voor de inzet van maximale kraamzorg in deze gezinnen. Met deze pijler realiseren we in de proeftuin binnen één jaar voor 150 gezinnen in een kwetsbare positie een goede basis vanuit kraamzorg in de eerste 8 tot 10 dagen aansluitend op de bevalling. Pijler 2 Voor 100 gezinnen (waarvan er 50 doorstromen uit pijler 1), in een (zeer) kwetsbare positie wordt kraamzorg op maat aangeboden, die ingezet kan worden gedurende de eerste zes maanden na de geboorte. Het gaat hier om volgens de kwetsbaarheidsdefinitie, (zeer) kwetsbare gezinnen die (tijdelijk) niet zelfredzaam zijn en in deze cruciale levensfase een steuntje in de rug nodig hebben.
Deze ondersteuning is ofwel complementair op het bestaande aanbod aan gezinsondersteuning binnen gemeenten maar kan ook afzonderlijk worden ingezet. Er kan ook sprake zijn van overbrugging totdat andere zorg voor het gezin beschikbaar is. Geboortezorg Flex kan aansluitend op de kraamperiode zijn, maar kan ook los van de kraamperiode worden verleend. Afhankelijk van wat het specifieke gezin nodig heeft wordt de inzet van de flexibele kraamzorg bepaald, er wordt uitgegaan van een gemiddelde inzet van 24 uur per gezin.
Beoogd resultaat
De verwachting is dat de inzet van pijler 1 o.a. leidt tot gezinnen die beter voorbereid en met meer zelfvertrouwen het ouderschap zelfstandig aangaan, minder stress en meer regie over eigen leven bij gezinnen en hoger gebruik van kraamzorg bij gezinnen waar dit nodig is. De verwachting is dat de inzet van pijler 2 o.a. leidt tot gezinnen die beter voorbereid zijn op het ouderschap en meer open staan voor hulp, een veilige hechting tussen ouders en kind, meer veerkracht en eigen regie over eigen leven bij gezinnen en minder verwijzingen door JGZ binnen het 1e levensjaar.
13
Monitoring
Om te weten of de proeftuin de gewenste effecten oplevert worden 2 deelstudies uitgevoerd, door een onderzoeker van de GGD Zuid Limburg. De monitoring en evaluatie sluit aan op het hoofddoel van de proeftuin, namelijk het vergroten van de zelfredzaamheid van gezinnen. Het streven is om effecten van de proeftuin aan te tonen op de vier dimensies: betere ervaren kwaliteit van zorg, betere gezondheid van de populatie, afname kostenstijging per hoofd van de bevolking en grotere werktevredenheid onder betrokken zorgprofessionals. Effecten van de proeftuin worden gemeten middels de afname van vragenlijsten bij (aanstaande) ouders in zowel de interventie als controlegroep binnen de proeftuin en professionals werkzaam binnen de proeftuin.
Betrokken partijen
Programmabureau Trendbreuk; GGD Zuid Limburg/jeugdgezondheidszorg; Geboortezorg Limburg Verloskundig samenwerkingsverband Samen Zuyd en verloskundigen Gemeenten in Parkstad Gemeente Sittard-Geleen Zorgverzekeraar CZ Zorgverzekeraar VGZ
• • • • • • • •
Regie
De projectgroep waar gemeente Kerkrade als vertegenwoordiging namens de Parkstadgemeenten zitting in heeft zal de voortgang gedurende de uitvoering van de proeftuin bewaken.
Status
Per 1 november 2021 is deze proeftuin die anderhalf jaar duurt gestart. Aangezien de eerste resultaten op basis van de kwalitatieve data positief zijn, is door de partners gezamenlijk besloten om de proeftuin voort te zetten voor geheel 2023. Door de proeftuin te verlengen voor heel 2023 zorgen we ervoor dat er zowel voor gezinnen als alle betrokken professionals geen gat valt tussen het behalen van de inclusies en een mogelijke voortzetting van de proeftuin bij een positieve evaluatie. Het onderzoeksrapport met daarin de evaluatie van de proeftuin wordt in het vierde kwartaal van 2023 verwacht. In geval van succes zal borging en verbreding van de proeftuin plaatsvinden naar een structureel aanbod in heel Zuid-Limburg.
Oriëntatie
Voorbereiding
Implementatie
Uitvoering
Evaluatie
14
Gezonde basisschool van de toekomst (GBT) Doelgroep
Kinderen in de leeftijd van 4 t/m 12 jaar.
Algemene omschrijving
Met de GBT worden de ontwikkelkansen en de gezondheid van kinderen bevorderd en gezondheidsachterstanden weggewerkt. Dit gebeurt enerzijds door het aanbieden van Gezonde Voeding door middel van een gezonde lunch en anderzijds door een uitgebreid kwalitatief goed beweegaanbod. Met de verlengde schooldag in combinatie met de aanpak talentontwikkeling werken kinderen daarnaast aan het verkennen en investeren in de eigen talenten. De Gezonde Basisschool van de Toekomst kent een directe verbinding met haar omgeving. De school vormt een sociaal maatschappelijke hotspot in de buurt. Buurtbewoners en vooral ouders van de kinderen kunnen een actieve rol spelen op school en verenigingen worden betrokken bij het vormgeven van het aanbod. Waar mogelijk worden op termijn lokale en regionale tuinders en telers betrokken bij het leveren van de producten voor de lunch. De Gezonde Basisschool van de Toekomst vormt samen met de kinderopvang, de tussenschoolse en naschoolse opvang een logisch geheel. Medewerkers van de kinderopvanglocaties zijn steeds beter toegerust om een belangrijke sociale en pedagogische aanvulling te vormen op het onderwijs-leerproces. Daarnaast kunnen zij bijvoorbeeld op momenten zoals de tussenschoolse opvang, de leiding nemen en zorgen voor een gericht aanbod.
Pedagogisch medewerkers en onderwijsassistenten vervullen een belangrijke rol vervullen bij de begeleiding van leerlingen. In Kerkrade wordt gestart met de implementatie van GBT op De Steltloper in het Rolduckerveld en De Schatkist in Bleijerheide-Nulland.
Beoogd resultaat
In algemene zin is de doelstelling van de Gezonde Basisschool van de Toekomst het ontwikkelen van een gezonde leefstijl en het vergroten van (onderwijs)kansen bij leerlingen in het basisonderwijs zodat zij opgroeien tot gezonde volwassenen/een gezonde generatie waarmee de negatieve trend op het gebied van de gezondheid in de regio wordt gekeerd. Daarnaast krijgt de sociaal emotionele ontwikkeling van leerlingen op de GBT een positieve impuls. Meer specifiek geldt voor dit project dat de doelstelling is het concept “Gezonde Basisschool van de Toekomst” op twee basisscholen, namelijk De Schatkist en De Steltloper, te implementeren.
Monitoring
De GBT is reeds een bewezen effectieve interventie. Vierjarig wetenschappelijk onderzoek heeft dit aangetoond. De resultaten van dit onderzoek zijn gepresenteerd in 2020. Gebleken is dat de kinderen op de GBT-scholen betere voedingspatronen, een gezondere BMI en een betere buikomvang ontwikkelen. Dit draagt op termijn bij aan minder hart- en vaatziekte, diabetes en de totale ziektelast in de regio. Bij de controlescholen (niet-GBT) waren in dezelfde periode de parameters verslechterd. Overerving van ongezond gedrag zet zich aldus daar voort. De GBT heeft echter niet alleen effect op de fysieke conditie van kinderen. Het onderzoek laat namelijk ook zien dat ook het algemene welbevinden van leerlingen op een GBT verbetert. Kinderen ontwikkelen zich hier sociaal emotioneel sterker. Dit draagt enerzijds bij aan het vergroten van de leerprestaties op school, alsook anderzijds aan de kansen (in talentvorming) van kinderen. Daarmee zijn de effecten van de GBT aldus op voorhand al helder. In dit project vindt daarom vooral monitoring plaats op procesniveau. Dit betekent dat de voortgang van het implementatieproces op De Schatkist en De Steltloper nauw wordt gevolgd en waar nodig 15
wordt aangejaagd. Dit is ook nodig gezien het feit dat de scholen vanwege de pandemie veel tijd en aandacht moeten besteden aan het primaire proces. Het monitoren van de voortgang is een dynamisch proces welk op elk moment bijgesteld kan worden.
Betrokken partijen • • • • • • • • •
Stichting implementatie gezonde basisscholen; Movare/school; Gemeente Kerkrade; Kinder Opvang Parkstad; GGD-Zuid Limburg; Regionaal Partnership Fontys; Regio Parkstad; Provincie Limburg; (lokale) ondernemers
Daarnaast vinden er gesprekken plaats met mogelijke partners die een bijdrage kunnen leveren bij de naschoolse activiteiten in het kader van de verlengde schooldag zoals VaZom – Bibliotheek – Muziekschool – Oranje Vereniging Kerkrade – Continium etc. en partners rondom de school in de wijk (bv Sportverenigingen – Muziekverenigingen – Scouting –Speeltuinen etc.)
Regie
Stichting implementatie gezonde basisscholen
Status
Nadat de Schatkist na de zomervakantie in september 2021 als tussenstap gestart was als beweegschool zijn na de carnavalsvakantie (maart 2022) zowel de Schatkist als de Steltloper volledig als GBT-school van start gegaan. Voor beide scholen geldt met betrekking tot de ouderbijdrage dat voor het eerste jaar (tot maart 2023) er geen extra bijdrage is gevraagd. Vanaf maart 2023 wordt een ouderbijdrage gevraagd voor de GBT. Voor kinderen waarvan de ouders de vergoeding niet kunnen betalen bestaat de mogelijkheid een bijdrage aan te vragen bij de stichting Leergeld. De wens is om zoveel mogelijk leerlingen te laten participeren in de GBT. We willen immers gelijke kansen creëren voor kinderen. De gezonde lunch is een belangrijk onderdeel van de GBT. Zoals in de voorgaande rapportage vermeld, heeft er een nieuwe aanbesteding plaatsgevonden die tot een gunning heeft geleid. Jumbo verzorgt de lunch op beide scholen. De ervaringen en uitvoering van de lunch worden als goed ervaren. Het afgelopen schooljaar 2022/2023 zijn in de tussenschoolse pauze (TSO) pedagogisch medewerkers van Flow (voorheen Kinder Opvang Parkstad) ingezet om de kinderen te laten bewegen. Zij werden hierbij in de planning en aansturing ondersteund door de combinatiefunctionaris van The Move Factory zorg (TMF).
De afgelopen periode is gebleken dat het in de huidige arbeidsmarkt voor het Flow onmogelijk is om voldoende gekwalificeerd personeel te leveren voor TSO. Dit heeft geleid tot knelpunten op de scholen. Daarom is onlangs in goed overleg tussen alle partijen besloten om het komende schooljaar geen gebruik meer te maken van pedagogische medewerkers van Flow. Dit wordt dan opgevangen door additioneel personeel vanuit de scholen. We hopen hiermee de bezetting in de TSO weer op peil te brengen en tegelijkertijd een kwaliteitsslag te realiseren in de TSO. In de loop van het schooljaar zullen we deze werkwijze evalueren. Tegelijkertijd is de doorontwikkeling en verdere implementatie van de GBT ook verknoopt in het Voorloperstraject Rijke Schooldag en programma School en Omgeving. Dus ook buiten de kaders van VIE werken we aan de verspreiding van het GBT-gedachtegoed binnen Kerkrade.
16
Netwerkaanpak voor kinderen met (risico op) overgewicht & obesitas; Kei Gezond
Doelgroep Kinderen met (risico op) overgewicht & obesitas.
Algemene omschrijving
Sporten en bewegen in zijn algemeenheid is essentieel voor kinderen. In combinatie met de gezonde basisschool en samen met verenigingen en waar aan de orde met ondersteuning van het Jeugd Sport Fonds wordt hier in brede zin op ingezet. Toch is bewegen niet voor ieder kind even vanzelfsprekend en makkelijk. Ongeveer 1 op de 7 Nederlandse kinderen in Nederland is te zwaar. Ook in Limburg zijn er te veel kinderen met overgewicht en obesitas. Zowel gemeenten, de GGD in beiden regio’s als de Provincie Limburg zetten daarom in op het verbeteren van de gezondheid van onze jeugd door middel van verschillende preventiegerichte gezondheidsprogramma’s zoals onder andere Jongeren Op Gezond Gewicht (JOGG) en de Gezonde Basisschool van de Toekomst. Toch zien we dat we in Limburg nog een uitdaging hebben als het gaat om het ondersteunen van kinderen (en het gezin) met overgewicht en obesitas. Vie participeert in het programma Kei Gezond! Keigezond is een (gezins)programma voor kinderen en jongeren met overgewicht & obesitas die lekker in hun vel willen zitten en willen werken aan een gezondere leefstijl voor de toekomst. Kinderen/jongeren en hun gezin bepalen zelf welke doelen zij belangrijk vinden en waar zij aan willen werken met ondersteuning van één centrale zorgverlener. Keigezond_folder-kind-en-gezin_Kerkrade_web.pdf (keigezondlimburg.nl)
Beoogd resultaat
Een netwerkaanpak uitvoeren in de provincie Limburg voor een periode van 3 jaar waarin maximaal 800 kinderen met medische indicatie en 500 kinderen zonder medische indicatie ondersteund worden met passende hulp om het overgewicht terug te brengen, weerbaarder te worden en eigen regie te pakken over hun eigen gezondheid. Binnen Kerkrade is het doelstelling om in 3 jaar 130 kinderen met een licht GGR (Gewichtsgerelateerd GezondheidsRisico) en 60 kinderen die een matig, zwaar of extreem GGR te gaan includeren. Het signaleren van de doelgroep voor de netwerkaanpak vindt plaats tijdens de reguliere contactmomenten van de jeugdgezondheidszorg, maar kan ook gedaan worden door andere professionals in het netwerk. Hierbij kan gedacht worden aan professionals uit het zorgdomein (huisarts, praktijkondersteuner jeugd, kinderarts, kinderfysiotherapeut), maar ook professionals uit het sociaal domein kunnen kinderen signaleren en toeleiden naar de netwerkaanpak. Aanmelden kan via de website keigezondlimburg.nl Aanmelden - Keigezond Limburg
17
Monitoring
Monitoring van het project wordt op regionaal niveau vormgegeven én uitgevoerd. Partners hierin zijn de GGD Limburg-Noord, de GGD Zuid-Limburg, Stichting Your Coach Next Door en MUMC+. Een promovendus van MUMC+ zal onderzoek uitvoeren naar de effectiviteit en de implementatie van de Limburgse netwerkaanpak. Wat betreft de effectiviteit van de aanpak zal gekeken worden naar uitkomsten op het niveau van de deelnemer, bv. gewicht (BMI-score), kwaliteit van leven. Als het gaat om de implementatie zal onder andere onderzoek gedaan worden naar de doorverwijzingen binnen de netwerkaanpak, de begeleiding door de centrale zorgverleners en kinderleefstijlcoach. Naast de regionale monitoring is er ook een overlegstructuur opgezet gericht op intervisie tussen de regio’s onderling.
Betrokken partijen
GGD Noord Limburg & GGD Zuid Limburg; Gemeenten Heerlen, Kerkrade, Maastricht, Roermond, Sittard-Geleen en Venlo; Kind Naar Gezonder Gewicht; MUMC+ (inclusief Limburgs Consortium kinderartsen); Programmabureau Trendbreuk; Stichting Your Coach Next Door; Zorgverzekeraars CZ & VGZ.
• • • • • • •
Regie
Stuurgroep Trendbreuk Zuid-Limburg & stuurgroep Noord-Midden Limburg.
Status
Nadat de provinciale programmacoördinator voor de Limburgse Netwerkaanpak actief is geweest met het vormgeven van de noodzakelijke randvoorwaarden, heeft op 7 maart 2022 de Kick-off plaatsgevonden. Tijdens deze kick-off bijeenkomst is er provinciaal aandacht gegeven aan de Limburgse netwerkaanpak (persmoment) en is de werknaam van de Limburgse netwerkaanpak gepresenteerd: Kei Gezond! Voor de gemeenten Heerlen en Kerkrade is een gezamenlijke projectleider aangesteld die het project coördineert voor deze twee gemeenten. Ook wordt er gewerkt met een centrale zorgverlener. Deze centrale zorgverlener is een belangrijk onderdeel van de netwerkaanpak. Zij stelt met kind en gezin het plan van aanpak op en bespreekt welke professionele hulp nodig is om de persoonlijke doelen op het gebied van gezondheid in de breedste zin van het woord te behalen. Deze monitort ook de voortgang met kind en gezin en besluit in gezamenlijkheid wanneer kind en gezin in staat zijn om zelfstandig de veranderingen voort te zetten. De twee centrale zorgverleners zijn jeugdverpleegkundigen en werkzaam binnen de jeugdgezondheidszorg van de GGD Zuid-Limburg. Tot en met mei 2023 zijn in Kerkrade 17 gezinnen met KeiGezond! aan de slag gegaan. Twee gezinnen hebben het programma helaas niet afgemaakt.
Naast de aantallen heeft er in april ook een Quickscan Keigezond Limburg plaatsgevonden waaruit een aantal actiepunten naar voren is gekomen. Hierbij valt te denken aan het opstellen van een werkwijze om potentiële deelnemers te bereiken, het onderzoeken of er een tolk ingezet dient of kan worden om anderstalige gezinnen te kunnen begeleiden of het bekijken of er een beloningssysteem ingezet kan worden om uitval te voorkomen. In Zuid-Limburg doen de gemeenten Heerlen, Kerkrade, Sittard-Geleen en Maastricht mee aan Keigezond. Regionaal wordt momenteel ook gekeken naar een uitrol van Keigezond naar 12 andere Zuid-Limburgse gemeenten.
Oriëntatie
Voorbereiding
Implementatie
Uitvoering
Evaluatie
18
Talentontwikkeling: ‘Leren locatie Holz’ Doelgroep
Leerlingen op het voortgezet middelbaar beroepsonderwijs BcPL Holz in Kerkrade
Algemene omschrijving
De locatie Holz van het Beroepscollege Parkstad Limburg (BcPL) is een onderwijslocatie waar voorbereidend middelbaar beroepsonderwijs (VMBO) basis, kader, gemengde en theoretische leerweg worden aangeboden. Eind 2019 is er door SVO|PL in samenwerking met de gemeente Kerkrade een plan van aanpak opgesteld om vier jaar versterkt in te zetten op Talentontwikkeling en Zorg op maat. Door (professionele) zorg op maat (schoolmaatschappelijk werk, groepstraining Superklas en spreekuur Bureau Halt) te leveren op school voor een kleine groep leerlingen met een complexe zorgbehoefte en daarmee deze zorg dus voor een groot deel weg te halen bij de docenten, kunnen zij meer aandacht geven aan de overige leerlingen waarmee ook voor de totale groep de kans op schooluitval en slechte keuzes die leiden tot nog meer kansenongelijkheid afneemt. Via het programma ‘Praktijklerenvmbo Holz’ worden jongeren toegerust voor de arbeidsmarkt en wordt een bijdrage geleverd aan het terugdringen van armoede bij inwoners door het verhogen van de arbeidsparticipatie. Concreet vinden de volgende activiteiten plaats: • docenten worden opgeleid zodat zij vanuit hun reguliere rol ook die van leerwerkplekmakelaar en loopbaanbegeleider op zich kunnen nemen.
Deze opleiding heeft betrekking op twee aspecten: • Voeren van een loopbaangesprek met de leerlingen (wie ben ik, wat kan ik, wat wil ik? • Het werven van adequate leerwerkplekken (met Jinc als coachende partij hierbij). • Leerlingen leren daadwerkelijk in de praktijk en worden daar ook getoetst. Partijen ontvangen vanuit de Regio Deal Parkstad een subsidie.
Beoogd resultaat •
•
•
Gerichtere toeleiding van jongeren van school naar werk. Alle leerlingen van BcPL Holz weten in het examenjaar binnen welk beroepenveld ze zouden willen participeren en welke opleiding ze daarvoor nodig hebben. Ze hebben gedurende de vier leerjaren van hun opleiding een gedegen Loopbaanoriëntatietraject doorlopen en hun ouders zijn hier intensief bij betrokken. Dit traject houdt o.a. het volgende in: • Bliksemstages • Sollicitatietraining • Leerwerkplek leren • Vertraagde weken met een programma gericht op interesses van de leerlingen. Vergroten van het toekomstperspectief van ook kwetsbare jongeren. Alle leerlingen in het examenjaar hebben een vervolgopleiding gekozen of worden toegeleid naar werk. De vervolgopleiding is gekozen nadat leerlingen een realistisch onderbouwd beeld hebben ontwikkeld van hun gewenste beroep en daardoor weten welke opleiding ze nodig hebben daarvoor Vergroten van de rol van bedrijven in de arbeidsmarktoriëntatie van kwetsbare jongeren. Bedrijven nemen deel aan gezamenlijke trajecten om leerlingen gedegen te laten oriënteren en toe te leiden naar een vervolgopleiding of werk.
19
Opzetten van een systeem van duale opleiding /oriëntatie met gezamenlijke verantwoordelijkheid van school en bedrijf voor kwetsbare jongeren middels een duurzame structuur voor samenwerking waarbij bedrijven en school samen leerlingen opleiden en voorbereiden op vervolgonderwijs of werk. In Profiel ASL worden de LOB-activiteiten en de voortgang qua ontwikkeling bijgehouden door de leerling.
•
•
Monitoring
In het schooljaar 2021-2022 is een eerste pilot gestart met 33 leerlingen die twee weken ‘in de praktijk zijn gaan leren’ bij een Leerwerkbedrijf. De plaatsing heeft plaatsgevonden in een samenwerking tussen JINC en vmbo Holz. Hiermee zijn er meer leerlingen geplaatst dan de doelstelling (25 leerlingen) conform de Regiodeal beschikking. In de voorbereiding is er d.m.v. gesprekken geïnventariseerd welke leerling voorkeur had voor welk bedrijf. Op deze wijze ontstond er een match tussen vraag en aanbod. Tijdens de stagemarkt die als afsluiting georganiseerd was door de leerlingen, presenteerden zij zichzelf aan hun ouders en aan vertegenwoordigers van de participerende bedrijven. In het schooljaar ‘22/’23 zijn ongeveer 65 leerlingen geplaatst. Dit zijn alle derdejaars. De inzet van JINC is hierbij beperkt gebleven vanwege capaciteitsproblemen wat erin heeft geresulteerd dat het eigen personeel van vmbo Holz meer is ingezet. Inmiddels zijn drie docenten voldoende competent om de rol van leerwerkplekmakelaar te vervullen. Zij voeren de matchingsgesprekken met de leerlingen en werven op basis daarvan de juiste bedrijven.
Betrokken partijen
SVOPL/BcPL vmbo Holz Gemeente Zorg en welzijnspartners Stichting Beroepsonderwijs en bedrijfsleven Samenwerkende Bedrijventerreinen Kerkrade Jinq
• • • • • •
Regie
BcPL vmbo Holz en gemeente
Status Oriëntatie
Voorbereiding
Implementatie
Uitvoering
Evaluatie
20
Pleintje.app – Het buitenspelen van de toekomst - Pilot Doelgroep / programmalijn Jongeren 8-14 jaar
Algemene omschrijving
Kinderen spelen steeds minder buiten, hierdoor bewegen ze minder en worden minder sociale verbindingen gelegd tussen kinderen. De Pleintje-app speelt hierop in met een vernieuwd (buiten-) spelaanbod. Kinderen maken hun eigen unieke Avatar, kiezen hun favoriete Pleintje, maken een spel aan en nodigen vrienden uit om te ontmoeten, spelen, bewegen en te chillen. Door veel buiten te spelen verzamelen ze punten, kunnen ze uitdagingen voltooien en winnen ze medailles om hun avatar te upgraden. Door telkens nieuwe spellen toe te voegen blijft Pleintje de kinderen uitdagen om buiten te spelen. Binnen Pleintje staat hiervoor breed motorisch ontwikkeling voorop. Binnen Pleintje staat plezier en meedoen voorop en Pleintje is expliciet niet gericht op prestatie. Binnen Pleintje bestaat eveneens de mogelijkheid voor b.v. Verenigingen om kinderen op te roepen voor Workshops, Open Dagen, Challenges etc. Zo probeert Pleintje de ongebonden sporter te verbinden met de verenigingen.
Beoogd resultaat
Pleintje wordt in het nieuwe schooljaar 2021/2022 geïntroduceerd en moet tegen het einde van het schooljaar door 30% van de in Kerkrade naar schoolgaande kinderen van 8-14 jaar, die in het bezit zijn van een mobiele telefoon, geïnstalleerd en gebruikt worden.
Monitoring
Pleintje ondersteunt gemeenten met het verkrijgen van inzicht in het buitenspelen. Met een login voor het interactieve Pleintje-dashboard kunnen we als gemeente efficiënt het sport- en beweegbeleid vormgeven en aanpassen. Het dashboard biedt (live) inzicht in het beweeggedrag van de jeugd, zoals: aantal gebruikers, aantal beweeguren, verhouding j/m, gemiddelde leeftijd, gebonden/ongebonden sporters, meest gespeelde activiteiten, analyses van speellocaties en meer
Betrokken partijen • • • • •
Onderwijspartners Kindpartners Verenigingen Roda J.C. Midden in de Maatschappij VIE Innovatiehub
Regie
Vie Innovatiehub & gemeente Kerkrade
Status
Pleintje is een pilot voor 1 jaar. Pleintje is in oktober 2021 tijdens de herfstvakantie gelanceerd met een Pleintje week welke eindigde met een Kick-Off event met het Change The Game-spel. De pilot Pleintje heeft wegens een vertraagde doorontwikkeling van de Pleintje.app zelf enige vertraging opgelopen. Gehoopt was om in april 2022 al te kunnen starten met het ‘boosten’ van de Pleintje.app. Vanuit zorgvuldigheid is ervoor gekozen om de app eerst uitvoerig te (laten) testen en waar nodig bij te laten stellen alvorens deze een nieuwe impuls te geven in het onder de aandacht 21
brengen. Bij dit testen en bijschaven is The Move Factory (TMF), onze uitvoeringsorganisatie sport betrokken. In mei 2022 heeft TMF op basis van een SWOT- analyse een implementatieplan opgeleverd. Tijdens de Nationale buitenspeeldag op 8 juni 2022 heeft TMF vervolgens met de Pleintje app gespeeld en de app wederom getest. Ondanks het matige weer waren er overwegend positieve reacties bij de deelnemers. Het was de bedoeling om 29 juni wederom een mini-event te draaien waarin Pleintje centraal stond. Echter door de gebeurtenis rondom de verdwijning van de 9-jarige Gino van der Straeten, is dit uitgesteld. Latere momenten konden vervolgens ook niet doorgaan waarna besloten is om in 2022 geen focus meer te leggen op het organiseren van Pleintje-events of promotie, maar de aandacht te leggen op het uitwerken van een testplan voor het buitenspeelseizoen 2023. Na opnieuw testen van de app en intern beraad heeft TMF geconcludeerd dat er veel aanpassingen in de app waren doorgevoerd, maar er nog steeds technische aspecten en factoren waren die negatieve invloed hebben op de uitvoering (bijv. bij het spel verstoppertje). Conclusie is dat het product Pleintje.App wel potentie heeft, maar nog steeds niet voldoende ontwikkeld is om het duurzaam in te zetten.
Ook gaat de nieuwe richtlijn van de overheid, die stelt dat smartphones vanaf 1 januari 2024 niet langer welkom zijn in een klaslokaal, naar verwachting van invloed zijn op het gebruik en de mogelijkheden rondom de Pleintje.App. Kerkrade zal de ontwikkelingen van Pleintje.App in de gaten houden. Als er in de toekomst positieve stappen worden gemaakt kan Pleintje.App wellicht nog incidenteel ingezet worden in het Naschoolse Sportaanbod of tijdens vakantieactiviteiten. Voor nu zal er niet meer verder ingezet worden op Pleintje. Voor een uitgebreide evaluatie verwijzen wij u graag naar het Evaluatierapport Pleintje.App van juli 2023. Oriëntatie
Voorbereiding
Implementatie
Uitvoering
Evaluatie
22
Shufflesports (Pilot) Doelgroep/Programmalijn
VMBO jongeren (jongeren tussen 12 en 17 jaar).
Algemene omschrijving
Van de vmbo’ers beweegt 44 procent voldoende terwijl dat percentage onder havo/vwo’ers 58 procent is, blijkt uit cijfers van de Gezonde Generatie Trendmonitor. Daarin geeft slechts 25 procent van de vmbo’ers aan te worden aangemoedigd door hun omgeving om genoeg te bewegen en te sporten. Met het unieke, nieuwe concept ShuffleSports willen scholen, sportbonden, gemeenten en NOC*NSF inactieve vmbo-jongeren in beweging krijgen. Trampoline-fitness, obstacle-voetbal of dansend judoën: door twee sporten met elkaar te combineren wordt tegemoet gekomen aan de sportbehoefte van deze doelgroep, die afwisseling en samen sporten belangrijker vindt dan de allerbeste willen zijn.
Beoogd resultaat
Als jongeren nu gaan sporten, is de kans groter dat ze dat op latere leeftijd blijven doen. Door een specifieke doelgroep te kiezen, namelijk eerste- en tweedeklassers, kan de meeste impact worden gemaakt. De pilot is geslaagd als 16% van de bereikte eerste- en tweede klassers van VMBO Holz zich aanmeldt voor Shufflesports, de helft van de aanwezigen (nog) niet sportend is en 50% vervolgens nog een keer mee doet.
Monitoring
Het ShuffleSports aanbod (een na-schools aanbod) is iedere maand anders. Het aanbod wordt maandelijks gevalideerd waarbij o.a. het aantal deelnemers wordt gemeten. Ook wordt o.a. gevraagd om een mening te geven over de activiteit, de groep, de locatie en de intentie om nogmaals deel te nemen. Op deze manier krijgen we een beeld of jongeren vaker dan 1 keer meedoen. Pilot 1 in Almere was gericht op de wenselijk en uitvoerbaarheid van het concept. Pilot 2 in Almere was gericht op activatie en retentie. Deze ervaringen worden allemaal meegenomen in de Kerkraadse pilot, waarbij het uiteindelijke doel is om te komen tot een duurzame oplossing voor blijvend enthousiaste jongeren. Bij gebleken geschiktheid en populariteit zullen we in overleg met betrokken partijen proberen zo snel mogelijk op te schalen, mede om de nieuwe sportactiviteit duurzaam te borgen.
Betrokken partijen • • • • • •
NOC*NSF Onderwijsinstellingen (Vakleerkrachten VMBO) – We starten bij VMBO Holz TheMoveFactory (TMF) - Uitvoeringsorganisatie Sportverenigingen (later stadium) Commerciële aanbieders Gemeente Kerkrade
Regie
Gemeente Kerkrade in overeenstemming met NOC*NSF.
23
Status
Op 4 november 2021 heeft de Startbijeenkomst plaatsgevonden en is het projectteam gevormd. Op 17 november is de 1e bijeenkomst van het projectteam geweest. Dit projectteam bestaat uit mensen van NOC*NSF, Gemeente Kerkrade, BCPL Holz en The Move Factory. Nadat in het najaar van 2021 in de reguliere gymlessen aandacht is gegeven aan de introductie van ShuffleSports is in februari 2022 daadwerkelijk gestart met de pilot in blokken van 4 weken met 2 bijeenkomsten per week. Ervaringen schooljaar 2021/2022 Shufflesports werd door de leerlingen goed ontvangen. Vijf leerlingen zijn het zogenaamde ‘Shuffle Squad’ gaan vormen. Een kernteam dat zich bezighoudt met het ontwikkelen van nieuwe sporten én een stukje PR. De Shuffle Squad heeft 2 inspiratietrips naar Decathlon gemaakt en met Decathlon is een samenwerking tot stand gekomen, waaruit een aantal materialen gesponsord zijn. Samen met de LO- docent en TMF zijn nieuwe ‘sporten’ ontwikkeld door de Shuffle Squad en compleet met leskaarten opgenomen in het ShuffleSports assortiment. Vanaf week 25 (20 juni) was Sporthal Rolduc niet meer beschikbaar voor Shuffle Sports ivm opvang van vluchtelingen. In overleg met NOC*NSF is besloten om op dat moment over te gaan tot de ontwikkeling van nieuwe buitensporten. Uiteraard wordt Shuffle Sports dan weersafhankelijk.
De cijfers ovet schooljaar 2021/2022 - Leerjaar 1 en 2 van VMBO Holz hebben op dat moment samen +/- 150 leerlingen - ShuffleSports werd 2 x per week aangeboden als naschools aanbod - Er hebben 28 activiteiten plaatsgevonden in de periode van 9-2-2022 t/m 14-7-2022 - Er hebben 51 unieke leerlingen deelgenomen (34%) - 27 van deze leerlingen zijn al minimaal 1 jaar geen lid meer van een sportvereniging (53%) - 5 leerlingen vormden de ShufflesSquad, dit is het team dat alle nieuw sporten ontwikkelt - In totaal zijn er 12 nieuwe ShuffleSports bedacht door en voor de doelgroep. - De ShuffleSports activiteit werd door gemiddeld 6,5 leerlingen bezocht De doelstellingen voor ShuffleSports zijn ondanks het Corona-jaar gehaald en NOC*NSF, VMBO Holz én TheMoveFactory waren het erover eens dat het de moeite waard was om de pilot voort te zetten en verder te verkennen. Er was echter ook een grote behoefte bij alle betrokkenen om een volledig schooljaar te onderzoeken. Daarom is ervoor gekozen om de pilot, die in eerste instantie 31-12-2022 als einddatum had door te laten lopen tot 1-7-2023, zodat er sprake is van een volledig onderzoeksen schooljaar. Ervaringen schooljaar 2022/2023 In verband met de opvang van o.a. Oekraïense vluchtelingen was Sporthal Rolduc tot 1 oktober niet beschikbaar voor ShuffleSports. ShuffleSports moest naar buiten en werd daarmee in die periode weersafhankelijk.
Eén is er geannuleerd vanwege het te slechte weer. Uiteraard had dit invloed op de deelname-aantallen. Ondanks dat hebben in het eerste blok al 41 unieke leerlingen kennis gemaakt met ShuffleSports. Dit is 21% van de leerlingenpopulatie. ShuffleSports is altijd ingestoken als vrijwillig naschools aanbod. Ondanks het feit dat ShuffleSports voortvarend van start is gegaan heeft de werkgroep toch gemeend om een test door te voeren met verplichte deelname aan ShuffleSports. ‘Intrinsieke motivatie’ zou voorop moeten staan, echter van de doelgroep is bekend, dat onbekend te vaak onbemind is en men vaak een duwtje in de goede richting nodig heeft. Na de Kerstvakantie is VMBO Holz gestart met een test voor verplichte deelname.
24
De cijfers over schooljaar 2022/2023 - Leerjaar 1 en 2 van VMBO Holz hebben 194 leerlingen - ShuffleSports werd 2 x per week aangeboden als naschools aanbod - Er hebben 38 activiteiten plaatsgevonden - Er hebben 69 unieke leerlingen deelgenomen (36%) - 45 leerlingen op vrijwillige basis - 24 leerlingen op verplichte basis, waarvan er 5 daarna nog minimaal 1 keer zijn terug gekomen - Meer dan 50% van deze leerlingen zijn al minimaal 1 jaar geen lid meer van een sportvereniging - In totaal zijn er 15 nieuwe ShuffleSports bedacht door en voor de doelgroep. - De ShuffleSports activiteit werd door gemiddeld 7,8 leerlingen bezocht Evaluatie en aanbevelingen Na dik 2 jaar pionieren staat er een goede basis voor ShuffleSports waarin we veel geleerd hebben over de doelgroep. Er is veel tijd geïnvesteerd in afstemming, training en begeleiding van de leerlingen. Er zijn heel veel nieuwe ShuffleSporten ter sprake gekomen, maar ook weer evenveel ‘afgeschoten’, omdat het in de praktijk toch niet werkte of niet leuk en uitdagend genoeg was. Veel pionieren met nieuwe lessen betekende vaak ook écht veel zwoegen. Inmiddels is er veel kennis over wat wel/niet aanslaat bij de jeugd en is er nog steeds een drive om voortdurend op zoek te gaan naar verbeteringen. Vanuit de ‘harde’ kant van cijfers is er ook de ‘zachte’ kant van deze pilot.
Het is fantastisch om te zien dat er gedurende het jaar een vaste groep ontstaat van kinderen die regelmatig terugkomen voor ShuffleSports. Dit zijn kinderen die normaal gesproken niet sporten vanwege sociaal isolement en binnen ShuffleSports tot bloei komen. Ook kinderen die fysiek niet vaardig zijn vonden een plek. Deze sociale kant mag niet uit het oog verloren worden en is op de lange termijn ontzettend belangrijk voor de ontwikkeling van een kind. Met veel plezier wordt er teruggekeken op deze pilot, deze unieke kans om inzicht te krijgen in het bewegen van de VMBO-leerling. Tijdens de pilot is er ook enorm veel motivatie gehaald uit het vaste clubje leerlingen dat bleef terugkomen. De sociale contacten die door ShuffleSports gelegd zijn zijn pure winst! Na vallen en opstaan kunnen we nu met droge ogen nu zeggen dat ons ‘ShuffleSports-kindje’ klaar is om de rest van de wereld te verkennen. De ervaring die we in Kerkrade hebben opgedaan zal andere geïnteresseerden enorm op weg gaan helpen. Daarom onderstaand ook nog een opsomming van de leermomenten. Leermomenten om mee te nemen naar de toekomst - 14 leerlingen per les is bij deze doelgroep het maximale aantal om de les leuk te houden. - De doelgroep verzint zelf de lessen, maar is ook snel gefrustreerd én kan moeilijk omgaan met hetgeen ze zelf verzinnen. Dit heeft te maken met gebrek aan techniek en fysiek vermogen.
Het is vaak te moeilijk en ingewikkeld. Daardoor is sturend vermogen van een volwassene essentieel. Anders gaat de lol er snel af in de lessen. - Het is écht te merken dat de leerlingen minder intrinsiek gemotiveerd zijn. Corona heeft flink ingehakt op de kinderen. Het begeleiden en in het gareel houden van de 1e en 2e jaars vergt enorm veel inspanning en de pedagogische vaardigheden van de begeleiders wordt flink op de proef gesteld. De leerlingen ontbreekt het aan sociale vaardigheden en er kan gerust geconcludeerd worden dat er een achterstand op sociaal vlak is. Ze hebben niet geleerd hoe een groepsproces werkt en hoe ze zich bijvoorbeeld moeten gedragen tijdens een schoolreis. Ze zijn geen vrijheid gewend. Als je ze vrijheid geeft dan maken ze misbruik hiervan. De leerlingen geven zelf aan behoefte aan structuur te hebben. Dat betekent bijvoorbeeld ook
25
-
-
dat in kleinere groepjes werken de voorkeur heeft. De leraar LO is dé aanjager op school. Als deze minder taakuren heeft voor ShuffleSports is dit meteen te zien in de cijfers. Deze leraar is een essentiële spin in het web en moet beter gefaciliteerd worden, zekerheid hebben over de inzetbare uren voor ShuffleSports. Uren die intern ook belangrijk genoeg worden geacht, zodat voorkomen kan worden dat deze te snel naar de achtergrond verdwijnen voor ‘andere prioriteiten’. Mogelijk dat dit binnen het plan van de Rijke schooldag kan worden opgenomen. Met slechts 1 aanjager ben je ook kwetsbaar. ShuffleSport moet derhalve nog meer in het DNA van de school verweven worden. Lesuitval is ‘killing’ voor ShuffleSports. Kinderen blijven niet 2 uur op school wachten totdat ShuffleSports begint. Wellicht is hier in het nieuwe schooljaar een oplossing voor te vinden.
VMBO Holz ervaart de Pilot ShuffleSports als zeer succesvol en heeft de wens uitgesproken om ShuffleSports blijvend aan te bieden als extra beweegmoment boven op de twee reguliere lessen lichamelijke opvoeding in de week. Voor een uitgebreide evaluatie verwijzen wij u graag naar het Evaluatierapport Shufflesports van juli 2023 in de bijlage.
Oriëntatie
Voorbereiding
Implementatie
Uitvoering
Evaluatiee
26
VITALE WIJKEN
VoorzieningenWijzer
Doelgroep
Gezinnen/mensen met een inkomen tot modaal niveau.
Algemene omschrijving
De VoorzieningenWijzer is een aanpak die mensen met inkomens tot modaal niveau helpt bij het kiezen en aanvragen van beschikbare voorzieningen. Het gaat hierbij om voorzieningen die aanzienlijke financiële en andere voordelen opleveren en de risico’s van sociale exclusie, huurachterstanden, gedwongen huisuitzettingen, ondermijning, armoede en problematische schulden verminderen. Het effect van deze aanpak is een verhoging van de kwaliteit van leven en een belangrijke besparing op maatschappelijke kosten die voortvloeien uit armoede- en schuldenproblematiek. De VoorzieningenWijzer is een instrument dat vanuit de sociale aanpak kan helpen om de doelen uit het fysieke domein te realiseren (en vice versa). Bij herstructureringsprojecten komen consulenten Voorzieningenwijzer achter-de- voordeur bij huurders en kan de VoorzieningenWijzer gebiedsgericht ingezet worden om ervoor te zorgen dat de huurders binnen een herstructureringsproject geholpen worden met de aanvraag van voorzieningen. De Voorzieningenwijzer is voortgekomen uit de Regionale Prestatieafspraken (2019- 2024) en is een officieel project van de Regio Deal voor de ontwikkelgebieden waaronder Rolduckerveld. Door de koppeling met de Regio Deal, wordt de VoorzieningenWijzer op een soortgelijke wijze ook aangeboden aan bewoners van goedkope particuliere woningen.
Daarnaast kan het instrument ook gebruikt worden door gemeenten en corporaties in hun dagelijkse werkzaamheden, bijvoorbeeld op het moment dat huurcontracten worden gesloten of bij reguliere contactmomenten van medewerkers van sociaal domein met de doelgroep. De VoorzieningenWijzer bestaat uit de volgende onderdelen: • •
•
•
Toeslagen; beoordeeld wordt of deelnemers gebruik maken van relevante toeslagen. Zo niet, dan worden de ontbrekende toeslagen direct aangevraagd. Inkomstenbelasting; voor deelnemers die geen aangifte inkomstenbelasting doen, wordt onderzocht of aangifte kan leiden tot een teruggave. Voor hulp bij het doen van aangifte wordt doorverwezen (indien gewenst via een warme overdracht) naar de maatschappelijke partner die deze ondersteuning al biedt. Bijvoorbeeld welzijnswerk of een formulierenbrigade. Gemeentelijke minimaregelingen; beoordeeld wordt of deelnemers in aanmerking komen voor één of meerdere gemeentelijke regelingen voor mensen met een laag inkomen. Voor hulp bij het aanvragen van deze regelingen worden deelnemers ook hierbij naar de maatschappelijke partner doorverwezen die deze ondersteuning al biedt. Bijvoorbeeld welzijnswerk of een formulierenbrigade. De gemeente bepaalt zelf welke regelingen in de VoorzieningenWijzer worden opgenomen. Energie; er wordt advies gegeven over de best passende energieleverancier. Hierbij wordt verder gekeken dan enkel de goedkoopste leverancier. Zo wordt bijvoorbeeld rekening gehouden met het betaalgedrag van de deelnemer. Er zijn namelijk leveranciers waarbij de bonus vervalt als een deelnemer één keer niet tijdig betaald, deze leveranciers worden dan uit het advies gefilterd.