Bijlage 5 Kerkrade Meerjarig Kader Prestatieafspraken 2024-2028

Kansrijk wonen in vitaal leefbaar Kerkrade Kader meerjarige prestatieafspraken 2024-2028

Inleiding In de prestatieafspraken leggen de gemeente, de woningcorporaties en de huurdersorganisaties in Kerkrade afspraken vast over hoe uitvoering wordt gegeven aan de volkshuisvestelijke doelen conform de woningwet. Ontwikkelingen in Rijks, Provinciaal en Regionaal beleid werken hier in door en vormen aanleiding voor periodieke bijsturing. De focus ligt hierbij op de doelgroep die zelfstandig niet in huisvesting, een eigen (t)huis kan voorzien en bij leefbare wijken. Wonen is een plek waar je zowel thuis als in de omgeving tot rust komt, je veilig voelt en tot zelfontwikkeling kunt komen. Net zo belangrijk zijn zaken als goede gezondheid, goed onderwijs en financiële zekerheid. Samen met de corporaties zorgen we dan ook een vitale veerkrachtige en toekomstbestendige leefomgeving, waar het aangenaam wonen en verblijven is. Niet alleen door ingrepen in het fysieke domein, maar ook het sociale domein waarbij gezondheidsprogramma’s, een zinvolle daginvulling, een sociaal netwerk en benodigde hulp en ondersteuning een waardevolle bijdrage leveren. De context waarin we gezamenlijk afspraken maken is daarbij merkbaar aan het verschuiven. Nationale Prestatie afspraken (NPA), provinciale Woondeals en aanstaande wet-en regelgeving zoals o.a. de omgevingswet en het wetsvoorstel Versterking Regie op de VolkshuisvestinB hebben de nodige impact op deze prestatieafspraken.

Partijen wensen een goed en actueel volkshuisvestingsbeleid uit te voeren en zullen waar nodig bij gewijzigde wet en regelgeving en maatschappelijke ontwikkelingen– per onderwerp – de prestatie afspraken in overleg aanpassen. Over onze ambities en doelen en de bijdrage die we hier elk aan leveren maken we samen prestatieafspraken. Dat doen we nadrukkelijk in gemeenschappelijk- en in gelijkwaardigheid. Alleen zo kunnen we er voor zorgen dat er voldoende passende, betaalbare én duurzame woningen zijn voor die mensen die dat nodig hebben. Daarnaast is er volop aandacht voor het thema leefbaarheid en zorg, zodat mensen langer zelfstandig thuis kunnen blijven wonen in hun vertrouwde buurten met de ondersteuning die ze nodig hebben. Gemeente, woningcorporaties en huurdersorganisaties in Kerkrade spreken in deze prestatie afspraken af hoe zij de komende jaren in de gemeente in gezamenlijkheid gaan bijdragen aan de opgaven zoals eerder genoemd. Daarbij staan zes thema’s bij deze prestatieafspraken centraal: 1. Beschikbaarheid; 2. Betaalbaarheid; 3. Duurzaamheid & kwaliteit; 4. Wonen met zorg en maatschappelijke doelgroepen; 5. Leefbaarheid en 6. Samenwerking. De concrete bijdrage van alle partijen wordt elk jaar vastgelegd in de jaarschijf.

Wat gaan we komend jaar doen om de meerjarige doelen en ambities te bereiken? Wat zijn volgens ons op dit moment de belangrijkste vraagstukken in de gemeente? Hoe kunnen we elkaar versterken in de aanpak van die vraagstukken? En wat is ieders rol daarin? Aan het einde van elk jaar maken we in een evaluatie inzichtelijk wat we gerealiseerd hebben en hoe we daarmee hebben bijgedragen aan onze meerjarige doelen en ambities. De jaarschijf en de evaluatie zijn afzonderlijke documenten die elk jaar opnieuw worden opgesteld en vastgesteld. Basis van de prestatieafspraken De regionale en lokale woonvisie 2023-2028 gemeente Kerkrade en de biedingen van de corporaties, vormen samen met de Structuurvisie Kerkrade 2010-2020 en de vastgestelde Stadsdeelvisies in Kerkrade de basis. Daarnaast betrekken we de Structuurvisie Wonen ZuidLimburg, met bijbehorende beleidsregels en het beleid ‘Bouwen naar behoefte’, het recente woningbehoefte onderzoek (Stec 2022), de Nationale Prestatie Afspraken (NPA) en de woondeal Limburg 2023 bij deze prestatieafspraken. Ook hebben gemeenten, woningcorporaties en huurdersorganisaties in de stadsregio Parkstad de Regionale Prestatieafspraken Parkstad Limburg 2019-2024 ondertekend. Deze afspraken worden in dit lokale kader niet herhaald.

Voor de verduurzaming van de gebouwde omgeving is Palet 3.0, Parkstad Energietransitie Duurzaamheid en Transitievisie Warmte Kerkrade 2.0 een belangrijke onderlegger. Nationale Prestatieafspraken Deze prestatieafspraken staan niet op zichzelf, maar worden o.a. ingekaderd door landelijk beleid zoals de Nationale Woon- en Bouwagenda. In 2022 werden Nationale prestatieafspraken Volkshuisvesting 2030 (NPA) gemaakt tussen het rijk, de woonbond, VNG en Aedes. De in de NPA opgenomen thema’s zijn Nieuwbouw (beschikbaarheid), betaalbarheid, verduurzaming, leefbaarheid, ouderenhuisvesting (wonen en zorg) sluiten aan bij deze prestatieafspraken. In navolgende graphic wordt eea weergeven.

1

Inleiding vervolg

Woondeal Limburg Het rijk heeft in 2023 via Woondeals bindende prestatieafspraken gemaakt met provincies om de vorenstaande doelen bereiken. Voor de provincie Limburg zijn deze vastgelegd in de Woondeal Limburg d.d. 9 maart 2023. In de woondeal Limburg wordt toegewerkt naar een goede balans op de Limburgse woningmarkt. In de periode tot 2031 worden in de provincie minimaal 26.550 nieuwbouwwoningen gerealiseerd. In dit provinciaal bod zijn tevens 10.200 sociale huurwoningen en 5.900 middenhuur woningen meegenomen. Dit is tevens het aandeel van Limburg in de nationale woningbouwopgave. Voor de regio Parkstad-Limburg betekent de woondeal bruto minimaal 6.775 extra woningen en voor Kerkrade komt het fairshare deel uit op 1.250 woningen. Hiervan dient 2/3 in het betaalbare segment (sociale huur, middenhuur of betaalbare koop) te worden gerealiseerd. In gezamenlijkheid met de stadsregio, woningcorporaties en marktpartijen maken we plannen om tot uitvoering van de (regionale) nieuwbouwopgave te komen. Dit uiteraard geheel in de lijn met de nieuwe regionale en lokale woonvisies 2023. Veranderend kader De prestatieafspraken worden uitgevoerd in een veranderlijke omgeving. Dat betekent dat mogelijk nieuw kabinetsbeleid zoals o.a.

bijvoorbeeld Wet versterking Regie Volkshuisvesting (WVRV), wet regulering middenhuur of aanpassing van de borgingsregels van het Waarborgfonds Sociale Woningbouw (WSW) kunnen leiden tot een bijstelling van de ambities zowel omhoog als omlaag. Partijen zullen elkaar als dan informeren. We hebben gezamenlijke en richtinggevende doelen en ambities geformuleerd waar we over 5 jaar willen staan. En veranderen opgaven in de tijd, dan is er in deze prestatieafspraken ruimte om daarop bij te stellen. Tevens maakt dit proces onderdeel uit van de jaarlijkse evaluatie.

Samen werken we aan een kansrijke vitale veerkrachtige woon-/leefomgeving in Kerkrade!

2

kansrijk wonen in: G e m e e n t e Ke r k ra d e 2024-2028

Betaalbaarheid We beperken de stijging van de woonlasten, bieden voldoende woningen voor de doelgroepen van beleid en zetten in op vroegtijdige aanpak van betaalproblemen, schulden of erger

Transitie voorraad Plannen corporaties voor de periode 2024 – 2028 • 750 woningen sloop • 852 woningen nieuwbouw • 7 woningen verkoop • 60 woningen aankoop • 555 woningen renovatie

Sociaal maatschappelijk

Samenwerking We werken nauw samen met de maatschappelijke partners. Sleutelwoorden in deze samenwerking zijn; transparant, gemeenschappelijke doelen, respecteren, steunen, faciliteren en elkaar aanspreken

Grootschalige integrale wijkontwikkelingen in Bleijerheide, Nulland, Mucherveld, Rolduckerveld en Eygelshoven. Leefbaarheid voorop!

Duurzaamheid We verbeteren de energieprestaties van woningen om woonlasten te beperken en CO2uitstoot te reduceren De sociale huurwoningenvoorraad wordt in versneld tempo verder verduurzaamd en we werken toe naar een CO2neutrale voorraad in 2050. De voortgang wordt gemonitord. We zetten meer in op bewustwording, duurzaam materiaalgebruik, klimaatadaptatie natuur inclusiviteit en circulariteit en nemen eigenaar en bewoners mee.

Samen met partijen als politie, zorg- en welzijnsinstanties en uiteraard bewoners willen wij de komende jaren de leefbaarheid goed houden waar deze voldoende is en versterken waar dat nodig is. Met aandacht voor de sociale en fysieke omgeving, veiligheid en veerkracht Er is meer aandacht voor kwetsbare (bijzondere) doelgroepen. We zetten samen met onze zorgpartners in op toekomstbestendige en inclusieve buurten en wijken

Door onderhoud wordt kwaliteit van woningen gewaarborgd en door renovatie en isolatie wordt de kwaliteit van woningen verbeterd

Wonen en zorg Woonzorgvisie in 2026 Minimaal 415 nultreden woningen erbij in de periode 2024 -2030. Huisvesting aandachtsgroepen en Ouderen

3

Beschikbaarheid &Vastgoedtransitie Als gevolg van demografische, economische en maatschappelijke ontwikkelingen en door veranderingen in wet- en regelgeving, is de vraag vanuit de doelgroep van beleid voortdurend in ontwikkeling. Niet alleen kwantitatief, maar vooral ook kwalitatief. Dit betekent dat de vraag naar woningtypen, eigendomsvorm en prijscategorie voortdurend verandert. Daarnaast zijn vitale veerkrachtige woonwijken cruciaal. Door de juiste mix aan woonproducten zorgen we voor leefbare buurten en wijken. We handhaven het huidige 32% aandeel sociale huurwoningen van woningcorporaties en zorgen er samen voor dat het aanbod aan huurwoningen aan blijft sluiten bij de marktvraag. De ambitie voor de looptijd van deze meerjarige prestatieafspraken is om de omvang en samenstelling van de voorraad huurwoningen in de sociale sector in Kerkrade te laten meebewegen met de vraag van de doelgroepen van beleid. Daarbij houden we rekening met verandering van die vraag door onder andere economische en demografische ontwikkelingen. Dat betekent een blijvende focus op een geleidelijke kwalitatieve transformatie van deze voorraad passend bij de woonbehoefte. Aanvullend zal rekening worden houdend met een gezonde mix, doorstromingskansen binnen de wijk/buurt en meer ruimte zijn voor extra woningen in het middenhuur-segment. 1.

Aanbod sociale huurwoningvoorraad Wij stemmen het aanbod aan sociale huurwoningen af op de veranderende vraag, zowel kwalitatief als kwantitatief. In kwantitatieve zin sturen we op de beschikbaarheid van voldoende woningen voor de doelgroepen van beleid. In kwalitatieve zin werken we aan technisch goede, veilige, gezonde en duurzame woningen die passen bij de vraag van verschillende doelgroepen. Als vertrekpunt voor de formulering van onze ambities is in onderstaande tabel het totale woningbezit van de corporaties in Kerkrade opgenomen, verdeeld naar woningtype en huurprijsklasse. Sociale huurwoningaanbod corporaties Kerkrade per peildatum 01-01-2023

huurprijsklasse

eengezins woning

gestapeld zonder lift

(prijspeil 01-01-2024)

gestapeld gestapeld met lift < 4 met lift > 4 woonlagen woonlagen

TOTAAL

Goedkoop

< € 454,47

79

513

63

64

719

Betaalbaar 1

€ 454,47 - € 650,42

1381

1.544

802

744

4471

Betaalbaar 2

€ 650,43 - € 697,06

632

125

285

95

1137

Duur

€ 697,07 - € 879,65

748

120

145

19

1032

Geliberaliseerd

vanaf € 879,66

47

39

21

0

107

Overig vastgoed TOTAAL

0

0

0

0

0

2887

2341

1316

922

7466

De gemeente Kerkrade stelt kwaliteit boven kwantiteit, met extra aandacht voor de huisvesting van de doelgroepen starters, senioren en doorstromers op de woningmarkt (zowel huur als koop) met hierbij tevens voldoende beschikbaar aanbod in het middenhuur segment. In het kader van de starters op de koopmarkt wordt de huidige starterslening gecontinueerd en is de maximale koopsom verhoogd tot € 245.000,-. Daarnaast zet de gemeente in op kwalitatief hoogwaardige, duurzame en levensloopbestendige koop- en huurwoningen. In lijn met de Nationale Prestatieafspraken vragen de corporaties de gemeente bij bestemmingsplanwijzigingen op te nemen dat tenminste 30% van de nieuwbouwopgave in de sociale huur wordt gerealiseerd.

4

2. Transitie sociale huurwoningvoorraad De corporaties stemmen het aanbod sociale huurwoningen af op de toekomstige vraag en zorgen voor doorstroommogelijkheden passende woningen. Dit doen zij door uitvoering van de strategieën sloop, nieuwbouw, renovatie, verkoop, aankoop en herbestemming. Met de strategie ‘onderzoek’ bereiden zij de besluitvorming voor de toekomstige transitiestrategie voor. Ook sturen zij op een goede technische kwaliteit van de woningvoorraad door tijdig (groot-) onderhoud uit te voeren. We zorgen er ook samen voor dat we voor de uitvoering van de transitiestrategieën komen tot een haalbare planontwikkeling en faciliteren elkaar hierin. Om bij te dragen aan de gewenste transitieopgave benoemen we de volgende ambities voor de komende 5 jaar (2024 tot en met 2028). Sloop Voldoen woningen binnen het sociale huuraanbod vanuit kwalitatief oogpunt niet meer aan de wensen en eisen van deze tijd en de toekomst, dan sturen wij op sloop of renovatie cq woningverbetering. Door sloop maken wij ruimte om kwalitatief bij de behoefte passende woonproducten terug te bouwen. De komende 5 jaar verwachten we 750 woningen te slopen. De gemeente Kerkrade conformeert zich aan de transformatieopgaven zoals opgenomen in de Structuurvisie Wonen Zuid-Limburg (SVWZL) en de woondeal Limburg.

Nieuwbouw Met nieuwbouw sturen we op het toevoegen van woningen die aansluiten bij de huidige en toekomstige marktvraag en zorgen voor doorstroming. Daarbij gaat onze aandacht ook uit naar de behoefte aan nieuwe en andere woonvormen. Bijvoorbeeld op het gebied van toe- en doorgankelijkheid, zorggeschiktheid of de vraag naar extra (tijdelijke) of andere woningen vanuit bijzondere doelgroepen. Daarnaast heeft de verduurzaming van de woningvoorraad middels nieuwbouw blijvend aandacht, mede gericht op het verlagen van de totale woonlasten voor de huurders. Nieuwbouwplannen krijgen ruim baan binnen de regio en met het woonoffensief als aanjager ook in Kerkrade. Uitgangspunt hierbij: We bouwen nieuwe woningen voor de kwalitatieve vraag en naar behoefte. De juiste woning op de juiste plek, betaalbaar voor diverse doelgroepen, levensloopbestendig, duurzaam en op plekken die goed zijn voor de ontwikkeling van de wijk en stad. De komende 5 jaar zetten de corporaties in op het bouwen van 852 nieuwe woningen (grotendeels ter vervanging van bestaande woningen). De gemeente Kerkrade zet in het kader van doorstroming in op woningen voor starters, het middenhuur segment en levensloopbestendige (zorg)woningen. Nieuwbouw is voornamelijk gericht op doorstroming en het vergroten van de voorraad toegankelijk woningbezit.

Gemeente en corporatie trekken samen proactief op bij bijvoorbeeld gebiedsvisies en aanvragen voor omgevingsvergunningen, wijzigingen van omgevingsplannen en zoeken daarbij naar mogelijkheden om de procedures waar mogelijk te versnellen en kosten te drukken.

Indicatie aantal nieuwbouwwoningen 2024-2028 Kerkrade per huurprijscategorie Huurprijscategorie huurprijs per 2024

Wonen Limburg

Heemwonen Wonen Zuid

totaal categorie

Goedkoop

< € 454,47

0

0

0

0

Betaalbaar 1

€ 454,47 - € 650,42

30

0

0

30

Betaalbaar 2

€ 650,43 - € 697,06

256

0

0

256

Duur

€ 697,07 - € 879,65

136

137

0

273

Geliberaliseerd middenhuur Sociale koopwoningen

€ 879,66 - € 1.131,00

124

0

17

141

0

10

0

10

Zorgwoningen

66

0

76

142

totalen

612

147

93

852

5

Verkoop Basisregel is dat in principe geen sociale huurwoningen worden verkocht. Verkoopdoelstellingen bij corporaties richten zich op het invullen van de transitieopgave, waarmee wij ons aanbod afstemmen op de toekomstige vraag. Verkoop staat in dienst van het bereiken van de gewenste vastgoedtransitie en/of het verbeteren van de leefbaarheid. Zowel in aanbod van woningen naar type en prijssegment, als door het genereren van middelen voor investeringen in (nieuwe) duurzame en betaalbare woningen. Eea is tevens conform de regionale afspraken in Parkstad Limburg. Over individuele woningverkoop informeren corporaties zowel gemeente als huurdersorganisatie. Daarnaast vraagt de gemeente Kerkrade aan de woningcorporaties om eventuele verkoopplannen van wooncomplexen vooraf voor te leggen aan de gemeente. Aankoop Als door verloedering in kwetsbare delen van het koopsegment de leefbaarheid van een buurt of wijk ernstig onder druk staat of de herontwikkeling van de buurt in de weg staat, kan het verwerven van deze koopwoningen (inponden) een oplossing zijn. De aankoop-doelstelling richt zich op het invullen van de transformatieopgave in wijken en buurten, zowel fysiek als sociaal. Aankoop is geen doel op zich maar staat in dienst van de wensportefeuille en heeft een directe relatie tot de kwaliteitsslag bij woningen en woonomgeving in buurten en wijken.

Daarbij is het van belang dat er sprake is van een gezonde business case. Corporatiemiddelen zullen hierbij niet wegvloeien naar het koopsegment. De komende 5 jaar verwachten de corporaties 60 bestaande (particuliere) koopwoningen aan te kopen. Het aankopen/inponden van particulier bezit heeft de gemeente Kerkrade als een van de prioriteiten benoemd in haar lokale woonvisie, met als doelen verbetering van de leefbaarheid & veiligheid en het voldoen aan de sloopopgave t.b.v. de noodzakelijke voorraadtransitie en kwaliteitsimpuls. Renovatie Bij woningcomplexen staan op basis van het strategische voorraadplan vaak forse ingrepen gepland zodat de woningen weer jarenlang voor de sociale verhuurmarkt beschikbaar blijven. Door te renoveren brengen corporaties woningen kwalitatief weer bij de tijd en verbeteren zij tevens de duurzaamheid en daarmee de betaalbaarheid. De komende 5 jaar verwachten de corporaties 555 woningen te renoveren. De gemeente Kerkrade vraagt bij renovatie om aandacht te besteden aan de optie tot het levensloopbestendig maken van woningen, mits dit past binnen de financiële kaders en woonproduct specifieke kenmerken. Onderzoek Woningcorporaties weten in relatie tot hun wensportefeuille soms nog niet exact welke transitiestrategie zij het beste kunnen toepassen. In dat geval is eerst nader onderzoek wenselijk.

Voor het woningbezit in de wijk Rolduckerveld is zo’n onderzoek in het verleden reeds uitgevoerd. Wonen Limburg is een onderzoek gestart naar 16 complexen(204 woningen) gelegen in Eygelshoven. Deze woningen komen op basis van strategisch voorraadbeleid in aanmerking voor een upgrade en duurzaamheidsingreep. Het onderzoek dient uit te wijzen of een ingreep noodzakelijk is en welke aard, omvang, doel en effect de ingreep heeft (o.a. leefbaarheid, betaalbaarheid, comfort renovatie, transformatie of sloop-/nieuwbouw etc). De gemeente Kerkrade is bij dit onderzoek nadrukkelijk betrokken. Onderhoud Behalve door renovatie houden corporaties hun woningen kwalitatief goed en veilig. Zij monitoren de kwaliteit van hun woningen volgens de conditiemeting (NEN2767-methodiek) en sturen op een conditiescore van minimaal 3 of hoger. Corporaties laten elk jaar (jaarschijf) zien welke conditiescore hun woningen hebben. Ook zorgen zij ervoor dat hun woningen voldoen aan de veiligheidseisen volgens de geldende wet- en regelgeving. 3. Tijdelijke woonvormen Boven op de reguliere sociale huurwoningvoorraad zetten corporaties in op een groter aandeel flexibele (tijdelijke) woningen in de jaarlijkse nieuwbouwproductie. Hiermee bieden zij meer ruimte aan bepaalde groepen woningzoekenden zoals spoedzoekers; gescheiden mensen en zwangere vrouwen, maar ook jongeren.

Vanuit het Rijk, de Provincie en ook de gemeente Kerkrade wordt om de druk op woningmarkt te verlagen en beschikbaarheid voor bijzondere urgente doelgroepen te vergroten, ingezet op het realiseren van flex-woningen. De komende jaren worden conform de afspraken in de Woondeal Limburg in Kerkrade samen met de woningcorporaties 125 flex-woningen gerealiseerd.

6

4. Woonruimteverdeling Gemiddeld komen elk jaar circa 8% van de corporatiewoningen vrij voor nieuwe verhuur. We vinden het belangrijk dat woningzoekenden die aangewezen zijn op een sociale huurwoning, eenvoudig toegang hebben tot het gezamenlijk woningaanbod. Daarom bieden de corporaties in Kerkrade hun woningen te huur aan via de website www.thuisinlimburg.nl. Met een combinatie van verschillende aanbiedingsmodellen (aanbod, bemiddeling, direct te huur en loting) spelen corporaties in op de behoeften van verschillende woningzoekenden: reguliere zoekers en specifieke doelgroepen. De corporaties maken jaarlijks in de evaluatie de leegstand en woonruimteverdelingscijfers over het afgelopen jaar inzichtelijk volgens een afgesproken format. Gemeente, huurdersorganisaties en corporaties bespreken dit rapport met betrekking tot de ontwikkeling van de vraag in relatie tot het aanbod en de sturingsmogelijkheden. De conclusies uit het overleg kunnen opgenomen worden in een woonbegroting. Op Parkstadniveau wordt ook bezien of er mogelijkheden zijn om regiobinding als uitgangspunt te hanteren bij huisvesting van aanvragen buiten de regio. Via het woonruimteverdelingssysteem Thuis in Limburg kijken corporaties of aanvullende instrumenten nodig zijn om o.a. te kunnen sturen op leefbaarheid of doorstroming. Het instrument "Maatwerktoewijzen" is hier een voorbeeld van.

Dit zal regionaal verder worden opgepakt en vorm krijgen in de Regionale Prestatieafspraken. Een thuis voor iedereen Het rijksprogramma “Een Thuis voor iedereen” is erop gericht voldoende betaalbare woningen voor alle doelgroepen beschikbaar te hebben, met een evenwichtige verdeling over regio gemeenten en met de juiste zorg, ondersteuning en begeleiding. Uitgangspunt hierbij is dat elke gemeente streeft naar 30% van de sociale huurwoningvoorrraad beschikbaar te stellen voor bijzondere doel-/aandachtsgroepen. Daarnaast loopt in de stadsregio het Koploperstraject huisvesting aandachtsgroepen. Vooruitlopend op aankomende wetgeving (Regiewet) zal er mogelijk een voorrangspositie bij woonruimteverdeling komen voor bijzondere doelgroepen zoals o.a. mensen met een sociaal en/of medische urgentie, dak- en thuislozen, uitstromers intramurale voorzieningen, statushouders, studenten etc. Partijen vinden het belangrijk dat er een compleet inzichtelijk beeld ontstaat van alle doelgroepen. Ook de groep welke mogelijk tussen “wal en schip” dreigt te raken op de woningmarkt. Partijen zullen zorgvuldig in beeld brengen welke aandachtsgroepen via de reguliere woonruimteverdeling (TIL), aanvullende instrumenten van corporaties (o.a. Maatwerktoewijzen) en bestaande afspraken rond bijv.

Housing Parkstad en vergunninghouders, nog onvoldoende aan een passende woning kunnen komen en mogelijk via een huisvestingsverordening voorrang moeten krijgen. De resultaten van het lopende onderzoek zullen worden meegenomen bij het opstellen van de jaarschijf.

7

Betaalbaarheid Sociale huurwoningen zijn er voor mensen die zelfstandig niet in huisvesting kunnen voorzien en dus moeilijk toegang hebben tot de woningmarkt. Het betreft de doelgroep die qua inkomen vaak geen woning kunnen kopen en ook geen toegang hebben tot het commerciële (dure) huursegment. Het gaat hierbij veelal om huishoudens met recht op huurtoeslag behorende tot (lage) middeninkomensgrens. We zorgen er samen voor dat er voldoende sociale huurwoningen beschikbaar zijn en dat de huurprijzen passen bij het inkomen van mensen die we huisvesten. Daarbij kijken we niet alleen naar de huurprijs maar ook naar de totale woonlasten (o.a. energie-/servicekosten). We informeren mensen over de woonlasten in relatie tot het inkomen en passendheid. Daarmee vergroten we het bewustzijn over de betaalbaarheid van een woning. Ook als de huurprijs past kunnen huurders betalingsproblemen krijgen. Omdat er iets onverwachts gebeurt, het even tegenzit en/of de financiële buffer klein is. Betalingsachterstanden en schulden leiden tot stress en houden mensen weg van de oplossing. Daarom helpen we mensen met die oplossing. We nemen de verantwoordelijkheid niet over, maar wijzen ze wel de weg, bijvoorbeeld naar ondersteunende voorzieningen (o.a. voorzieningenwijzer en geldwijzerwinkel) die nog niet zijn aangesproken.

Ook helpen we de oplossing haalbaar te maken, door even lucht te geven en een betaalachterstand in overzichtelijke stukjes op te delen. We willen mensen hun huis niet afnemen, dat lost maatschappelijk gezien niets op. Een uithuiszetting op grond van huurachterstand proberen we altijd te voorkomen. Het vroegtijdig signaleren van betalingsproblemen is hierbij cruciaal. Op het gebied van betaalbaarheid stellen we ons de komende 5 jaren de volgende doelen. 1. Betaalbare huren Corporaties houden de huurprijzen betaalbaar voor huishoudens met een laag- of middeninkomen en zorgen dat er voor de doelgroep voldoende woningen beschikbaar zijn. In onderstaande tabel staat het huidige aanbod naar huurprijsklasse met als peildatum 01januari 2023 vermeld.

Beschikbaarheid woningvoorraad naar huurprijscategorie gezamenlijke corporaties (peildatum 01-01-2023) Voorraad totaal 18% 48% 20% 14% 1%

Huurprijscategorie Goedkoop Betaalbaar 1 Betaalbaar 2 Duur Geliberaliseerd

Indicatie Doelgroep Jongeren 18 tot 23 jaar en laagste inkomens 1-2 pers huishoudens met huurtoeslaggerechtigd inkomen 3> pers huishoudens met huurtoeslaggerechtigd inkomen Inkomen huurtoeslaggrens tot DAEB-grens Inkomen boven DAEB-grens

Huurverhoging Corporaties zetten in op beperking van de stijging van netto huur, conform de NPA maximaal 0,5% lager dan de CAO loonontwikkeling. Huurdersorganisaties en corporaties maken over de invulling van het huurbeleid elk jaar afspraken. Daarbij houden zij ook rekening met de andere volkshuisvestelijke opgaven in de gemeente (kwaliteit, leefbaarheid, wonen met zorg en duurzaamheid) en de investeringen die daarvoor nodig zijn. Op lokaal (buurt-/wijk) niveau kunnen we daarover maatwerk afspreken. Middeldure huurwoningen Naast sociale huurwoningen is er een tekort aan en voldoende vraag naar middeldure huurwoningen. Ook in het kader van gedifferentieerde wijken en tegen gaan van segregatie is divers woningaanbod in de wijk noodzakelijk. De actuele woonvisie en Woondeal Limburg spelen hier ook nadrukkelijk op in met 40% nieuwe woningen in het middenhuursegment te realiseren. Door het in 2023 geheel vervallen van de markttoets voor corporaties voor dit segment ontstaat voor corporaties meer ruimte om middeldure huurwoningen te realiseren. Dit vraagt tegelijk om nadere afstemming en een gezamenlijke visie op de opgave en behoefte van verschillende doelgroepen. Door middeldure huurwoningen aan de voorraad toe te voegen kan tevens de wenselijke doorstroming in de woningvoorraad ontstaan.

Bij corporatie is tevens de wens uitgesproken om de komende jaren meer woningen in het middenhuur segment in Kerkrade aan de woningvoorraad toe te voegen. De corporaties en de gemeente treden in overleg inzake de (beschikbaarheid) locaties voor het realiseren van middenhuur woningen.

8

2. Passend toewijzen We sturen op het behoud van voldoende woningen per huurprijsklasse zodat we voldoende betaalbare woningen beschikbaar houden voor onze verschillende inkomensdoelgroepen. Corporaties zijn er in eerste instantie voor huishoudens met een inkomen tot de DAEBinkomensgrenzen. We zorgen er voor dat woningen die opnieuw verhuurd worden, passend worden toegewezen aan huishoudens naar inkomensklasse. Daarbij voldoen we aan de eisen van passend en Europees toewijzen, maar blijven we samen ook oog houden wat nodig is in buurten en wijken en voor kwetsbare doelgroepen. Binnen de DAEB-toewijzingsnormen moet 92,5% van voor nieuwe verhuur vrijgekomen woningen met een huurprijs tot de liberaliseringsgrens toe worden gewezen aan huishoudens met een inkomen tot aan de DAEB-inkomensgrens. Gemeente, corporatie en huurdersorganisatie(s) kunnen in de prestatieafspraken overeenkomen gebruik te maken van de toegestane 7,5% extra ruimte om huishoudens met een inkomen boven de DAEBinkomensgrens te kunnen huisvesten. Dit is in Kerkrade nodig voor o.a. huisvesting van herstructureringskandidaten en het voorkomen van segregatie (concentratie van sociaaleconomisch zwakkere huishoudens) in kwetsbare wijken. Partijen spreken af dat corporaties gebruik kunnen maken van deze extra ruimte waardoor de vrije toewijzing uitkomt op maximaal 15% en de DAEB-toewijzingsnorm minimaal 85% bedraagt.

Daarnaast zullen corporaties in het kader van een gezonde mix in de woningaanbod meer woningen in het middenhuur segment en waar mogelijk middels twee-huren-beleid in de wijken gaan aanbieden. Dit alles draagt bij aan maximaal aanbod en keuzevrijheid voor de diverse doelgroepen huurders. We maken jaarlijks (jaarschijf) de realisatiecijfers inzichtelijk en bespreken de uitkomsten. Gezamenlijk houden we voortdurend de vinger aan de pols hoe de omvang van inkomensdoelgroepen zich ontwikkelen in verhouding tot het (wenselijke) woningaanbod. 3. Woonlasten beheersen Bij het betaalbaar houden van woningen kijken we naar de totale woonlasten van het huishouden en zien de ontwikkeling daarvan als een gezamenlijke verantwoordelijkheid. We zetten ons in om de gemiddelde woonquote van huishoudens met een huurtoeslaggerechtigd inkomen verder te verlagen. Er wordt gebruik gemaakt van de Voorzieningenwijzer waarmee inwoners/huurders inzicht kan worden gegeven in de mogelijkheden om kosten te besparen én gebruik te kunnen maken op inkomensondersteunende voorzieningen (o.a. schuldhulpmaatje). Daarnaast kan de Geldwijzerwinkel hulp en inzichten bieden. In Parkstad doen corporaties actief mee aan het Verbond voor Energierechtvaardigheid.

Dat is een samenwerking van alle Parkstadgemeenten, zorg, onderwijs, corporaties en andere maatschappelijke organisaties, gericht op het terugdringen van energiearmoede. Samen maakten we een maatregelenpakket voor een betaalbare energierekening, een leefbare woonkamertemperatuur, en een houdbare ecologische voetafdruk. We continueren deze integrale aanpak gericht op structurele oplossingen voor een groot sociaal probleem. 4. Energiearmoede Wij zetten ons gezamenlijk in om de energielasten voor de huurders te verlagen en de totale woonlasten betaalbaar te houden. Dat doen wij door onze woningen energetisch te verbeteren, maar ook door huurders te informeren over wat ze zelf kunnen doen om het energieverbruik te verlagen. Daarnaast zetten we in op ondersteuning van huurders die, door hoge energielasten, moeite hebben om de woonlasten te betalen. Corporaties maken hierbij gebruik van eigen energiecoaches. 5. Woonlasten verlagen door duurzaamheidsinvesteringen We leggen in de woonlastenbenadering een belangrijke relatie tussen de netto huur en de energielasten van een woning. Bij het verbeteren van de duurzaamheid van woningen zetten we tegelijk in op het verlagen van de totale woonlasten voor de huurder. Voor de huurdersorganisaties is het een belangrijk aandachtspunt dat de verduurzaming van woningen niet leidt tot een verhoging van de totale woonlasten.

We investeren in innovatie en vernieuwing om met minder geld, duurzame woningen te bouwen zodat de woonlasten voor de huurders betaalbaar blijven. We werken samen rond de ontwikkeling van (goedkoper te realiseren) conceptuele nieuwbouw, bijvoorbeeld via de bouwstroom met gezamenlijke inkoop van nieuwbouwwoningen. De gemeente faciliteert binnen haar (wettelijke) mogelijkheden de corporatie om kosten bij nieuwbouwontwikkelingen of renovatie te beperken, bijvoorbeeld middels het grondprijsbeleid, beperken van legeskosten of passend binnen het wettelijke kader eventueel het niet stellen van aanvullende eisen en adviezen van de gemeentelijke duurzaamheidsmedewerkers en woonwijzerwinkel in Kerkrade.

9

6. Informatievoorziening woonlasten We zetten gezamenlijk in op het voorlichten van huurders en woningzoekenden over woonlasten in relatie tot het inkomen en over de beschikbare voorzieningen en faciliteiten waarvan zij gebruik kunnen maken. Corporaties bieden binnen hun woonruimteverdelingssysteem Thuis in Limburg de Woonlastentool aan, waarmee inzicht wordt gegeven in een gezonde verhouding tussen inkomen en woonlasten. Gezamenlijk bevorderen we het benutten van beschikbare voorzieningen en daarmee het verbeteren van het besteedbaar inkomen van onze doelgroepen. De gemeente Kerkrade wil – samen met woningcorporaties en andere betrokken organisaties zoals de Kredietbank Limburg, Impuls en Schuldhulpmaatje - werk maken van preventie en vroegsignalering bij Armoede en Schulden. In dit kader is de Geldwijzerwinkel in het centrum van Kerkrade gerealiseerd. Van waaruit ook de informatievoorziening aan en begeleiding van inwoners/huurders over geldzaken op een informele wijze wordt aangeboden door de gemeente. Hierbij zal ook gebruik worden gemaakt van het instrument Voorzieningenwijzer waarmee inwoners/huurders inzicht kan worden gegeven in de mogelijkheden om kosten te besparen én gebruik te kunnen maken van inkomensondersteunende voorzieningen. 7.

Vroegsignalering en voorkomen betalingsproblematiek en uithuiszetting We willen mensen hun woning niet afnemen omdat ze (tijdelijk) de huur niet kunnen betalen. Daarom werken we samen als het gaat om betalingsproblematiek en dreigende uithuiszetting. We stemmen onze instrumenten op elkaar af en nemen waar mogelijk beleidsregels weg die belemmerend werken bij het oplossen van betalingsachterstand. Ook zetten we in op vroegsignalering van betalingsachterstand. Afspraken over onze samenwerking leggen we bij voorkeur vast. We ondersteunen huurders in het oplossen van betalingsproblemen en bieden daarbij maatwerk, maar nemen de verantwoordelijkheden niet over. Uithuiszettingen voeren we uit als het echt niet anders kan. We zetten de komende jaren in op het -door samenwerking en vernieuwing- verder verlagen van het aantal uithuiszettingen. Corporaties maken in de evaluatie het aantal ontruimingen op grond van huurachterstand inzichtelijk. Vanuit de eerder genoemde Geldwijzerwinkel is – eveneens in samenwerking met woningcorporaties – het team ‘Vroeg er op af’ (gemeente, Kredietbank Limburg en Impuls) worden opgericht om snel te kunnen reageren op signalen over o.a. betalingsachterstanden van huurders. Doel is om jaarlijks 150-200 meldingen en signalen te kunnen oppakken.

Met de corporaties is in dit kader vroegsignalering ook een convenant worden gesloten om de begeleiding van en hulp aan huurders samen vorm te geven met als doel om huurachterstanden te voorkomen en/of te verminderen en huisuitzettingen trachten te voorkomen. 8. Voorzieningenwijzer Een grote groep huishoudens in Kerkrade heeft regelmatig moeite om de eindjes aan elkaar te knopen. Om hun koopkracht te vergroten, gaan medewerkers van woningcorporaties en gemeentes met deze huishoudens aan de slag om het maximale te halen uit regelingen, toeslagen en kortingen. Daarvoor maken zij gebruik van de VoorzieningenWijzer. Hiermee kunnen gezinnen met financiële problemen honderden € per jaar besparen. Ook bij integrale wijkontwikkelingsprojecten zetten we de voorzieningenwijzer actief in. We continueren de komende jaren de gemaakte afspraken rondom de voorzieningenwijzer en helpen hiermee liefst preventief, kwetsbare gezinnen in onze gemeente. Doel is om minimaal 100 adviesgesprekken per jaar te voeren.

10

Duurzaamheid & Kwaliteit Met de energiecrisis van 2022-2023 nog vers in ons geheugen, hechten wij belang aan het versneld verduurzamen van de (sociale) woningvoorraad, energiebesparing en reductie van de CO2-uitstoot met als doel dat huurders kunnen wonen in duurzame woningen van goede woonkwaliteit en met betaalbare woonlasten. Naast de beheersing van de woonlasten, hechten we waarde aan het verhoging van het wooncomfort en aan de reductie van de belasting op het milieu. Forse energiebesparing in de woningvoorraad is noodzakelijk en vergt een gezamenlijke inspanning. Daarnaast speelt klimaatadaptie, natuurinclusiviteit en circulariteit een steeds grote rol bij nieuwbouw- en verduurzamings- renovatieprojecten. In de Nationale Prestatie Afspraken hebben corporaties afspraken gemaakt om duurzaamheidingrepen verder te versnellen. De woningcorporaties zijn voortvarend aan de slag gegaan met de doelstellingen in het Klimaatakkoord. Zo proberen ze de warmtevraag van woningen te beperken en woningen aan te sluiten op een duurzame energiebron. Uitgangspunt bij de verduurzaming van de woningen is dat dit zowel voor de corporaties als voor huurders betaalbaar moet blijven. Wij willen graag versnellen en bereiken dat er in 2029 geen woningen meer zijn met een E,F, G-energielabel met als einddoel dat corporatiebezit in 2050 CO2-neutraal is.

Gemeente, corporaties en huurdersorganisaties willen een zo duurzaam mogelijke woningvoorraad met een gezond en prettig binnenklimaat. Vanuit het oogpunt van betaalbaarheid, comfort van de huurwoning en het voorkomen van te hoge woonlasten voor bewoners wordt per project (bij zowel renovatie, onderhoud, nieuwbouw als verbouw) bezien welk ambitieniveau qua woningkwaliteit inclusief optimale verduurzaming haalbaar en betaalbaar is. In onderstaande tabel is het huidig aantal afgegeven energielabels voor alle corporatiewoningen weergegeven.

Daarnaast wordt nog meer ingezet op bewustwording en gedragsbeïnvloeding d.m.v. inzet van o.a. (extra) energiecoaches en de woonwijzerwinkel Op het gebied van duurzaamheid stellen we ons de komende 5 jaren de volgende doelen.

1. Fysieke omgeving: CO2-reductie

Energielabel

Totaal aantal woningen

%

A of beter

2318

31,0

B C D E F G

1788 1964 587 261 134 414

23,9 26,3 7,9 3,5 1,8 5,5

totaal

7466

100

De doelstellingen in het Klimaatakkoord hebben betrekking op CO2-reductie; ten opzichte van 1990 49% reductie in 2030 en 95% reductie in 2050. Met de “Aedes Routekaart 2.1 CO2-neutraal 2050” is inzichtelijk gemaakt dat de opgave in de corporatiesector zeer omvangrijk is en er een grote financiële opgave ligt om alle corporatiewoningen in Nederland te verduurzamen (gemiddeld geschat ruim € 75.000 per woning). Samen kijken we hoe we invulling geven aan de hogere doelstellingen van CO2-reductie, aan het energiebeleid “Parkstad Limburg Energietransitie” (PALET), het gestelde in de Regionale Energiestrategie (RES) en de concept Transitievisie Warmte (TVW) 2.0 van de gemeente Kerkrade.

11

2. Regionale Energiestrategie en Transitie Visie Warmte De Regionale Energie Strategie (RES) Zuid Limburg is uitgewerkt. De 16 gemeenten in ZuidLimburg, de Provincie, het waterschap en Enexis werken hierbij samen aan een duurzaam Zuid-Limburg. Dit gebeurt in drie deelregio’s: Parkstad Limburg, Westelijke Mijnstreek en Maastricht-Heuvelland. Samen met inwoners, bedrijven en maatschappelijke organisaties onderzoeken wordt onderzocht hoe we meer energie kunnen besparen, waar we duurzame elektriciteit kunnen opwekken met zon en wind en hoe we stap voor stap van het aardgas kunnen. Deze RES vormt het kader voor de gemeentelijke Transitievisie Warmte en de Warmteplannen per wijk.. De Regionale Energie Strategie, de lokale Transitie Visie Warmte en het gestelde in PALET 3.0 (Parkstad Limburg Energietransitie) en specifiek PALET Kerkrade vormen de onderleggers voor de transitie naar enerzijds toepassing van herwinbare energiebronnen en anderzijds een gasloze woningvoorraad. Voor de TVW betekent dit tevens dat er tenminste één buurt of een gedeelte van één buurt als kansrijk wordt aangemerkt om voor 2030 aardgasvrij/ready te worden. In Kerkrade werken we thans aan de TVW 2.0. Deze is zover gereed. De gemeente wil graag dat we in Kerkrade in 2030 tussen de 25% en de 30% minder gas gebruiken dan in 2022. In de Transitievisie Warmte 2.0 gaan we bekijken hoe we dat gaan doen.

En kiezen we welke maatregelen we gaan nemen om energiezuiniger en gasloos te wonen. De gemeente neemt de regierol in de uitvoeringplannen voor wijken en buurten en zoekt hierin een goede afstemming met de corporaties en huurdersorganisaties. 3. Duurzaamheidsambities Corporaties geven op diverse wijze invulling aan hun duurzaamheidsambities; door concrete vastgoedprojecten, het plaatsen van meer zonnepanelen en het kiezen voor duurzame materialen bij nieuwbouw en renovatie. Hierbij elimineren zij conform de nationale prestatieafspraken de slechtste E,F,G-energielabels vóór 2029. Verduurzaming zal veelal worden gecombineerd met het planmatige onderhoud. De ambitie is om waar mogelijk nu reeds rekening te houden met de transitie naar duurzame energiebronnen en de woningen gereed te maken voor alternatieve vorm (-en) van verwarming. Daarnaast zetten partijen in op bewustwording en gedragsverandering bij de huurders met als resultaat energie- en woonlastenbesparing. Dat doen we bijvoorbeeld doorvoorlichting en extra inzet van energiecoaches, die tips geven over energiebesparing thuis, of het organiseren van themabijeenkomsten. We informeren elkaar over initiatieven en stellen elkaar in de gelegenheid hierin samen op te trekken. Daarnaast speelt de WoonWijzerWinkel op Parkstad niveau een belangrijke rol om bewustwording en gedragsverandering rondom duurzaamheid te stimuleren. 4.

Verduurzamen plus Reeds vanaf 1 juli 2018 worden nieuwbouwwoningen reeds gasloos uitgevoerd en met de BENG-eisen vanaf 1 januari 2021 zijn ook duurzaamheid plusambities voor een belangrijk deel ingevuld en wettelijk verankerd. Toch staat de technische ontwikkeling niet stil en komen er steeds nieuwe/slimmere innovaties op de markt. We onderzoeken of deze ontwikkelingen in de “plusambitie” bij nieuwbouw en/of renovatie kunnen worden meegenomen. Voor de gemeente geldt dat zij meedenken in het kader van beschikbaar stellen van openbare ruimte om energie lokaal op te kunnen wekken (o.a. collectieve warmtepompen). 5. Inzicht in voortgang verduurzaming Corporaties maken de (ontwikkeling in) energetische prestaties (uitgedrukt in energielabels) van hun woningbezit jaarlijks inzichtelijk. Daarnaast bekijken we gezamenlijk de mogelijkheden voor het benoemen en monitoren van de aanvullende energetische prestatie in termen van CO2-reductie en andere relevante gegevens om de voortgang in het kader van PALET, de RES en de TVW kunnen monitoren. Bijvoorbeeld via gegevens van de netbeheerder en door middel van de WoonAtlas Parkstad. 6. Meenemen van particuliere woningeigenaren De gemeente neemt, bij concrete duurzaamheidsprojecten van de corporaties, haar rol in het ondersteunen van de particuliere woningeigenaren (zodat ook die woningen verbeterd kunnen worden).

Mogelijk kan het Nationaal Warmtefonds hierin een belangrijke bijdrage gaan leveren. Daarnaast kent Kerkrade het Energie en Klimaatfonds. Hier kan men een lening aanvragen om de woning of gebouw duurzamer te maken. Daarnaast speelt de WoonWijzerWinkel ook een belangrijke rol rondom bewustwording en het in beweging brengen van particuliere woningeneigenaren rondom het verduurzamen van woningen. 7. Duurzaam materiaalgebruik - Circulariteit Nederland zet in op een volledig circulaire bouweconomie in 2050. Het betekent dat we binnen 30 jaar moeten overstappen op een andere en vooral slimmere manier van ontwerpen. Ook in de bouw moeten we nieuwe circulaire strategieën, innovatieve contractvormen, gedurfde businessmodellen en duurzame materialen gaan gebruiken. Bij nieuwbouw, renovatie, of verbouw en reparatie passen wij zoveel mogelijk materialen toe met een milieukeurmerk en houden we rekening met de uitgangspunten van de circulaire bouweconomie.

12

8. Klimaatadaptatie & natuur inclusiviteit/biodiversiteit Het klimaat is wereldwijd aan het veranderen. De belangrijkste effecten van klimaatverandering zullen hitte, droogte, meer neerslag (overstromingen) en een hogere zeespiegel zijn. Klimaatadaptatie is het proces waarbij de samenleving zich aanpast aan het veranderende klimaat en de schadelijke gevolgen ervan probeert te beperken. Het thema klimaatadaptatie is als gevolg van de klimaatverandering voor elke gemeente steeds belangrijker geworden. Om de gevolgen van klimaatverandering voor de burgers zoveel mogelijk te beperken werken gemeenten en woningcorporaties nauw samen om tot een klimaatadaptieve omgeving te komen. Corporaties en gemeente gaan samen aan de slag op de thema’s klimaatadaptatie, waterveiligheid, hittestress, natuurinclusiviteit en biodiversiteit. Er komt in brede zin bij corporaties, gemeente en huurders meer aandacht voor het tegengaan van wateroverlast, droogte, hittestress en vergroening. De Provinciale handreiking Waterklaar, het door gemeente, corporaties en lokale GGD opgestelde hitteplan alsmede het gemeentelijk kader op gebied van klimaatadaptie, natuurinclusiviteit en biodiversiteit dienen hierbij o.a. als uitgangspunt. Ook elke individuele huurder kan zijn steentje bijdragen door in en rond het huis maatregelen te treffen.

Alle grote dingen beginnen klein! Gemeente en woningcorporaties hebben een gezamenlijke verantwoordelijkheid bij het verstrekken van goede voorlichting en streven naar optimale informatieverstrekking omtrent klimaatadaptie aan huurders/burgers.

13

Wonen met zorg en maatschappelijke doelgroepen Wonen en zorg maken steeds meer integraal onderdeel uit van de woonomgeving. Hierdoor huisvesten corporaties ook steeds meer kwetsbare/beperkt zelfredzame burgers. Ook zijn er bewoners die net iets meer ondersteuning nodig hebben. Met een verouderde bevolkingssamenstelling neemt de vraag naar wonen met/en zorg verder toe. Naast de vergrijzing speelt o.a. de extramuralisering, personeelstekorten in de zorg, de inclusieve samenleving met uitstroom uit GGZ en maatschappelijk opvang en de behoefte en stimulans van de Rijksoverheid om ouderen langer thuis te laten wonen. Zo is er het programma een thuis voor iedereen en Wonen en zorg voor ouderen. Al deze mensen zijn vaak aangewezen op een sociale huurwoning. Ons doel is voldoende en passend woningaanbod te bieden voor deze specifieke groepen afgestemd op eventuele beperkingen. Naast woningaanbod zijn ook het voorzieningenniveau, de zorginfrastructuur en begeleiding van cruciaal belang. Om mensen goed te kunnen helpen maken we concrete afspraken over de samenwerking en bijdrage van alle partijen: corporaties, bewoners, gemeente, zorg, welzijn en veiligheid.

Als vertrekpunt voor onze ambities voor de beschikbaarheid van voldoende woningen voor mensen met een zorgvraag of mobiliteitsbeperking, is in onderstaande tabel het totale woningbezit van de corporaties in Kerkrade naar geschiktheid weergegeven, volgens de methodiek van het Bouw Advies Toegankelijkheid (BAT). 1. Opgave wonen en zorg in beeld Door vergrijzing, extramuralisering en huisvesting van aandachtsgroepen wordt de vraag naar geschikte toe- en doorgankelijke woningen groter. Om het ‘langer thuis wonen’ voor minder mobiele bewoners te faciliteren zorgen we voor voldoende passende woningen voor deze huishoudens. We bouwen hiervoor nieuwe woningen en maken bestaande woningen geschikt. Ook werken we samen met zorgpartners om specifieke zorgwoningen te realiseren. We vinden het belangrijk goed zicht te hebben op de opgave die rond wonen en zorg op ons af komt. Conform aanstaande wetgeving is de gemeente verplicht om per 01-01-2026 te beschikken over een woonzorgvisie met hierin de lokale behoeften rondom en wonen zorg opgenomen. We zullen de corporaties betrekken bij de totstandkoming van deze lokale woonzorgvisie. Corporaties hebben daarom hun woningaanbod op geschiktheid volgens de methodiek van het Bouw Advies Toegankelijkheid (BAT) beoordeeld.

Hiermee is een uniform en compleet beeld ontstaan van de passendheid van de bestaande sociale huurwoningvoorraad voor huishoudens met een mobiliteitsbeperking of zorgvraag.

Toegankelijkheid sociale huurwoningaanbod corporaties Kerkrade per peildatum 01-01-2024 BAT 0

BAT 1

BAT 2

BAT 3

BAT 4

ongeschikt

Wandelstok-

Rollator

Rolstoel

Geschikt

geschikt

bewoonbaar

bewoonbaar

verpleegzorg

Totaal

Wonen Zuid

936

188

466

169

13

1772

HEEMwonen

3.233

1.047

438

51

153

4922

Wonen Limburg

329

213

41

189

0

772

Meander

6

56

41

0

266

369

TOTAAL

4.504

1.504

986

409

432

7.835

14

Naast inzicht in de passendheid van het huidige aanbod voor huishoudens met een mobiliteitsbeperking of zorgvraag, is er voor Kerkrade ook (gedifferentieerd) inzicht in de vraagontwikkeling van deze doelgroepen. Deze vraagontwikkeling is afgezet tegen het aanbod. Zo is een beeld gevormd van (het ontstaan van) tekorten en/of overschotten. Met deze inzichten maken we graag afspraken over het vaststellen en gezamenlijk oppakken van de opgaven. De totale opgave voor 2030 – afgerond op 5-tallen - is berekend op: BAT score

BAT 0 geen BAT 1 bijzondere Wandelstok toegankelijkheid geschikt

BAT 2 Rollator bewoonbaar

BAT 3 BAT 4 Rolstoel Verpleegzorg bewoonbaar geschikt

Totaal

totaal Nu

1180

1136

549

727

3592

ambitie

-145

180

135

245

415

totaal 2030

1.035

1316

684

972

4.007

Om te werken aan leefbare wijken is behoefte aan afstemming tussen partijen die actief zijn op de terreinen wonen, zorg, welzijn en leefbaarheid. In 2022 is door de gemeente Kerkrade ter voorbereiding op de woonzorgvisie een onderzoek gestart waarin de opgaves op het gebied van wonen en zorg voor de komende jaren uitgebreid zijn geïnventariseerd. De uitkomsten zijn verwerkt in een regiobeeld wonen en zorg voor Kerkrade. In 2023 hebben reeds enkele dialoogsessies plaatsgevonden waarin actuele inzichten met stakeholders zijn gedeeld. De corporaties zijn hier intensief bij betrokken. Ook regionaal binnen Parkstad Limburg is er samenwerking om voor 2026 te komen tot een regionale en lokale visie op wonen en zorg. Partijen spreken af wat de verwachtingen en gezamenlijke doelstellingen zijn met betrekking tot: 1. Samenhang wonen en zorg voor kwetsbare doelgroepen en hoe we hierin samenwerken en verantwoordelijkheden oppakken; 2. de prioritering van doelgroepen; 3. de definitie van kwetsbare doelgroepen sluit aan bij het programma een thuis voor iedereen; 4. het hebben van voldoende beschikbare woningen voor kwetsbare/bijzondere doelgroepen; 5. hoe we binnen de extramuralisering samenwerken om leefbaarheid en bewonerstevredenheid te behouden; 6. hoe geven we gezamenlijk richting aan het programma wonen en zorg voor ouderen; 7.

hoe we samen gaan innoveren en ontwikkelen binnen deze vraagstukken. 2. Samenwerking ouderenhuisvesting en wonen met zorg Ouderen wonen langer zelfstandig en steeds vaker alleen. Het aantal eenzame ouderen stijgt hierdoor en de zorgvraag neemt toe. Het zorgpersoneel en de mantelzorgers die beschikbaar zijn, nemen in de toekomst af. Ouderen hebben een woning en woonomgeving nodig waar zij goed kunnen wonen, zorg kunnen ontvangen, voorzieningen in de buurt hebben met een toegankelijke openbare ruimte en waar zij onder de mensen kunnen zijn. De (woon)behoefte van ouderen verandert en de vraag naar passende woonvormen tussen regulier wonen en het verpleeghuis, neemt toe. Diverse partijen hebben in dit alles een rol; gemeenten, zorgorganisaties, woningcorporaties, verzekeraars en maatschappelijke organisaties. Om tot effectieve oplossingen te komen, werken we samen en stemmen we onze bijdragen op elkaar af, elk vanuit zijn eigen verantwoordelijkheid. We zetten samen met onze zorgpartners in op toekomstbestendige en inclusieve buurten en wijken. Vanuit de handreiking die wordt gedaan door het Ondersteuningsteam wonen en zorg op regionaal gebied zal de gemeente Kerkrade een vertaling maken naar de gemeentelijke situatie in de nog op te stellen woonzorgvisie. 3.

Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) In het belang van de huurders en uit oogpunt van efficiency, werken we constructief samen bij de uitvoering van het Wmo-beleid. Denk daarbij aan afspraken over het matchen van vrijkomend geschikt aanbod van toe-en doorgankelijke en aangepaste woningen met woningzoekenden met een Wmo-indicatie of het (mee-)financieren van (collectieve) woningaanpassingen. In Kerkrade kennen we al sinds 2015 goed functionerende werkafspraken tussen gemeente en corporaties. Deze werkafspraken werden in 2020 aangescherpt en aangevuld. Met als doel de woningvoorraad zo doelmatig mogelijk in te richten rekening houdende met de woonbehoefte van specifieke personen met beperkingen. We continueren de samenwerking en werkafspraken op Wmo-gebied. Hierbij is het van belang oog te houden voor veranderingen in wet- en regelgeving. Partijen zullen als dan het gesprek met elkaar aangaan om tot een oplossing te komen.

15

4. Doelgroepen met een specifieke zorgvraag Wij huisvesten diverse aandachtsgroepen zoals dak- en thuislozen, mensen die uitstromen uit intramurale settingen zoals de maatschappelijke opvang, beschermd wonen, een GGzinstelling of penitentiaire inrichting, statushouders en ouderen. Het gaat bij deze groepen vaak niet alleen om een huis. Bij al deze groepen is het van belang dat wonen en zorg en/of ondersteuning met elkaar in verbinding worden gebracht. Voor de persoon zelf maar soms ook voor de omgeving. Leefbare wijken waarin iedereen meedoet en iedereen zich thuis voelt, vinden we erg belangrijk. We zetten in op samenwerking met zorgpartners om huisvesting voor deze doelgroepen vraag gestuurd te realiseren, zowel door transformatie van bestaande woningen als door nieuwbouw en overname van vastgoed van zorgpartners. Voor de doelgroep dementerenden werken we samen met initiatiefnemers voor kleinschalige woonvormen. Binnen de Bouwstenennotitie staat beschreven op welke wijze de gemeente een integrale aanpak wil realiseren omtrent personen met verward gedrag. Dit hangt nauw samen met de ontwikkelingen op het gebied van de Wet verplichte ggz (Wvggz) en de Ketenveldnorm beveiligde zorg en levensloopfunctie.

We zetten in op de huisvesting, opvang en begeleiding van bijzondere doelgroepen die uit de maatschappelijke opvang en beschermd wonen stromen (waaronder Zeer Moeilijk Plaatsbare (ZMP’ers), ex-gedetineerden, ex-psychiatrische patiënten, ex-verslaafden en dak- en thuislozen). Naast een eigen zelfstandige woning, is daarbij vaak ook zorgondersteuning en/of woonbegeleiding nodig. Er is een regionale visie en uitvoeringsplan opgesteld in het licht van de decentralisatie van opvang en beschermd wonen. Hierbij staat extramuraliseren binnen haalbare kaders met aandacht voor voldoende spreiding voorop. 5. Housing Parkstad Vanuit het Housing Parkstad Loket wordt de huisvesting en begeleiding van woningzoekenden vanuit de maatschappelijke opvang en beschermd wonen gecoördineerd. Deelnemende partijen hebben hun samenwerking vastgelegd in het convenant Housing Parkstad. Jaarlijks wordt op basis van behoefte door het ROW de taakstelling in het aantal te huisvesten kandidaten vastgesteld. Corporaties geven naar rato van hun aandeel in de totale voorraad corporatiewoningen in Parkstad invulling aan de vastgestelde taakstelling. 6. Huisvesting vergunninghouders & vluchtelingen Wij erkennen dat huisvesting van vergunninghouders en daarmee het realiseren van de taakstelling prioritair is en vergunninghouders daarom met voorrang gehuisvest worden.

Hiervoor stellen wij maximaal 10% van het jaarlijks opnieuw te verhuren woningaanbod beschikbaar. We verdelen de opgave naar rato van het woningbezit per corporatie. Corporaties stellen elk jaar voldoende woningen beschikbaar om deze taakstelling te realiseren. Als in enig jaar de opgave zo groot is dat dit knelt voor reguliere doelgroepen, dan stellen we samen de gewenste prioriteiten en oplossingsrichtingen vast. Door de huidige forse opgave zullen partijen samen moeten onderzoeken of er nieuwe creatieve mogelijkheden zijn om statushouders te huisvesten. Behalve het bieden van een huis vinden we het belangrijk om begeleiding en ondersteuning te bieden bij het deelnemen aan onze samenleving. Bijvoorbeeld door te zorgen dat niet al in het begin betalingsproblemen ontstaan, door het perspectief op werk te vergroten en door te informeren over mogelijke deelname aan sociale netwerken. We maken met elkaar afspraken hoe we dit beter kunnen ondersteunen en wie daarin welke rol en verantwoordelijkheid neemt. Huisvesting van vluchtelingen is primair een taak van de gemeente. Momenteel huisvesten wij in Kerkrade Oekraïnse vluchtelingen. Een deel van hen zal zich mogelijk permanent vestigen in Kerkrade. Dit heeft mogelijk ook impact op de beschikbaarheid van sociale huurwoningen. Gemeente en corporaties blijven hierover met elkaar in gesprek. 7.

Overige doelgroepen Naast bovengenoemde doelgroepen, zijn er doelgroepen die eveneens moeilijk aan huisvesting kunnen komen. We zien samen het belang om deze te huisvesten. Dit zijn onder andere spoedzoekers (zoals bijvoorbeeld daklozen, of slachtoffers van huiselijk geweld), jongeren en starters en expats/kenniswerkers van onder andere de RWTH Aken, de JFC Brunssum-Eygelshoven en de campussen in Zuid-Limburg. De komende jaren zal door aanhoudend personeelsgebrek in diverse sectoren het aantal internationale arbeiders (arbeidsmigranten) verder toenemen. Ook voor deze groep zal ordentelijke huisvesting voldoende beschikbaar moeten zijn. We onderzoeken samen wat de mogelijkheden zijn om deze doelgroep te huisvesten.

16

Leefbaarheid Leefbare kernen en wijken zijn van groot belang voor het welzijn, woongenot en de veiligheid van bewoners. Leefbaarheid gaat over hoe mensen de samenstelling en de omgang van de bevolking in hun buurt waarderen, over hoe veilig men de buurt vindt, over hoeveel overlast en hinder men ervaart, over de kwaliteit van de woningvoorraad, over voorzieningen in de buurt en over de kwaliteit van de publieke ruimte. Gebieden die kwetsbaar zijn verdienen extra aandacht en inzet en een op maat gesneden gebiedsgerichte aanpak. Samen met partijen als politie, zorginstanties en natuurlijk dorps-/ wijkbewoners willen wij de komende jaren de leefbaarheid goed houden waar deze voldoende is en versterken waar dat nodig is. Het spreekt voor zich da corporaties hier onlosmakelijk mee verbonden zijn. In gezamenlijkheid werken we voortdurend aan vitale, gemengde en leefbare buurten en wijken in Kerkrade. 1. Fysieke omgeving Leefbaarheid gaat enerzijds om de fysieke kwaliteit van de woning en woonomgeving, maar vooral over de invloed die bewoners zelf uitoefenen op hun woongenot. We zetten ons op de eerste plaats in voor het op peil houden van de kwaliteit van de woningen in een schone, aantrekkelijke en veilige omgeving. Ook voldoende differentiatie in woningaanbod en samenstelling van de bevolking heeft een positief effect op de leefbaarheid van wijken.

Daar waar dit wenselijk en mogelijk is (transformatie en/of sloop-nieuwbouw) houden we hiermee in de planontwikkeling rekening. We zorgen voor een gezonde balans in zowel woningaanbod als tussen vragers en dragers in de wijk. In wijken waar de leefbaarheid onder druk staat door een te sterke concentratie van kwetsbare en minder zelfredzame bewoners, zetten we in op het aanbrengen van differentiatie door toepassing van de beschikbare beleidsinstrumenten. ▪ In het vigerende gemeentelijk Integraal VeiligheidsPlan (IVP) en de daaraan gekoppelde Aanvalsplannen Bleijerheide-Nulland, Rolduckerveld en Spekholzerheide, Kaalheide en de Heilust wordt aandacht gevraagd voor de veiligheidsvelden waar deze buurten gemiddeld slechter scoren dan andere buurten in Kerkrade of Parkstad breed. Woonoverlast en drugsoverlast zijn de meest voorkomende thema’s waarop slecht gescoord wordt. Bij het opstellen van deze meerjarenafspraken gaat het met name om de specifieke gebieden Bleijerheide (Erfweg, Dr. Ackensplein, Bleijerheidestraat en Pannesheiderstraat), Rolduckerveld (tussen de Rolduckerstraat , Onze Lieve Vrouwestraat en directeur Petersstraat), Mucherveld (Franckstraat), Erensteinerveld (Zonstraat, rondom de kerk), Chevremont (Akkerheide, St.

Pieterstraat) Spekholzerheide (Akerstraat) die extra aandacht behoeven door een combinatie van interventies op de doelgroep, de fysieke inrichting en/of specifieke ligging. Het besef moet er zijn dat de probleemgebieden de komende jaren kunnen verschuiven of groter worden en we hier voortdurend aandacht aan dienen te schenken. ▪ Aanpak woonoverlast door inwoners, onrust in de straat/onder de bewoners wegnemen, meer differentiatie woningaanbod en vragers-dragers, aanpak fysieke verloedering tuinen/balkons, tegengaan zwerfafval/illegale dumpingen van huisraad. We vinden het wenselijk hierop binnen onze bevoegdheden beleid te voeren, met aandacht voor het fysieke én sociale aspect. 2. Sociale omgeving Onze aandacht gaat uit naar de integrale samenhang tussen de kwaliteit van de fysieke woonomgeving en de invloed die bewoners uitoefenen op de leefbaarheid. Wij zetten ons in om samen met ketenpartners in de wijk (politie, Boa, zorg-, welzijn-, huurdersorganisaties, wijkteams en anderen) maar vooral ook met de huurders/bewoners zelf, te komen tot een integrale benadering van de leefbaarheid, waarin bewonersparticipatie wordt gestimuleerd. Op deze wijze kunnen initiatieven en projecten gefaciliteerd worden die door hun worteling met de wijk/buurt een positieve impact hebben op de leefbaarheid.