Bijlage 3 - Omgevingseffectrapport (OER) Omgevingsvisie Kerkrade

De Omgevingsvisie gaat in op nieuwe kleinschalige bedrijvigheid (met een mogelijk effect op de leefomgeving) en dat deze bij voorkeur plaatsvinden op de bedrijventerreinen en niet in de woongebieden. Binnen de centrumgebieden is er wel ruimte voor dienstverlening en MKB ondernemerschap. Grootschalige bedrijvigheid (met een mogelijk effect op de leefomgeving) vindt altijd plaats op een van de bedrijventerreinen, passend bij het profiel van het bedrijventerrein. 21

Onze referentie: 2TP374UNCRA3-61643547-139:2.0 - Datum: 11 september 2025 - Public

Beoordeling De gestelde randvoorwaarden die bedrijventerreinen klimaatadaptief en duurzaam inrichten (zoals het toepassen van groene daken en het stimuleren van samenwerkingen in collectieve energiehubs) dragen sterk bij aan een gezonde en aantrekkelijke werkomgeving. Het verminderen van verharding versterkt de ruimtelijke kwaliteit van deze gebieden en zorgt er voor dat de bedrijventerreinen meer klimaatadaptief worden ingericht. De randvoorwaarden die bijdragen aan de ambitie zijn gefocust op het creëren van een groenere buitenruimte, niet alleen op bedrijventerreinen maar ook op andere werkplekken zoals de centrumgebieden. Groenere inrichting en een vermindering van verharding hebben een positief effect op het verlagen van hittestress, wat voor een prettigere en gezondere omgeving zorgt. Ook de extra aandacht voor veiligheidsrisico’s die in de Omgevingsvisie wordt genoemd als randvoorwaarde voor ontwikkelingen heeft een positieve bijdrage aan een prettige en veilige werkomgeving. Door bedrijvigheid op basis van grootschaligheid en mogelijke effecten op de leefomgeving in te richten en op de juiste plekken te concentreren ontstaat een gezondere leefomgeving. Dat zorgt voor balans in bedrijventerreinen in de gemeente. Alles in ogenschouw nemend worden de randvoorwaarden voor de ambitie een prettige werkomgeving beoordeeld met ++ (sterk positieve bijdrage aan het doelbereik).

Koesteren van het lokale MKB De gemeente zet in op versterking van het lokale midden- en kleinbedrijf door hen een onderscheidend profiel te bieden ten opzichte van de grootschalige detailhandel en leisure zoals op de Rodaboulevard. Er wordt ruimte gecreëerd voor kleine ondernemers op aantrekkelijke locaties in de stad en op bedrijventerreinen, met aandacht voor het voorkomen van (milieu)overlast in woonbuurten. Voorbeelden hiervan zijn ontwikkelingen op het bedrijventerrein Julia en Beitel/Locht. Cultureel erfgoed biedt kansen voor het huisvesten van start-ups en innovatieve ondernemers, zodat zij kunnen fungeren als kwartiermakers van nieuwe bedrijvigheid. Beoordeling Het creëren van ruimte voor kleine ondernemers op aantrekkelijke locaties biedt groeimogelijkheden voor bestaande en nieuwe lokale MKB. Het herbestemmen van leegstaande kerken, beeldbepalende en cultuurhistorische gebouwen biedt mogelijk ook kansen voor kleine ondernemers en start-ups. De maatregelen waarbij pleinen heringericht worden voor andere doeleinden dan alleen parkeren wordt beoordeeld als een beperkte negatieve bijdrage. Door het weghalen van parkeerplekken bij grotere buurtcentra of in/nabij het stadscentrum bestaat er de kans dat lokale ondernemingen klanten verliezen omdat ze de auto niet kwijt kunnen. Voor kleinere ondernemingen in woonbuurten zal parkeren niet direct een probleem vormen.

Het doelbereik van de ambitie koesteren van het lokale MKB wordt daarom beoordeeld als beperkt positief (+). Groei in werkgelegenheid, ook voor de eigen inwoners Kerkrade streeft naar een groei in werkgelegenheid door meer werkplekken per hectare te realiseren. Dit vraagt om efficiënt ruimtegebruik en diversiteit in bedrijvigheid om monocultuur te voorkomen. Door een mix van verschillende soorten werkgelegenheid wordt niet alleen de lokale economie versterkt, maar ontstaan er ook meer kansen voor inwoners van de gemeente en in de regio. Beoordeling De gemeente geeft aan te willen streven naar meer werkplekken en een diversiteit in bedrijvigheid. Maatregelen zoals verbeteren en aanleggen van goede fietsverbindingen, inzetten op de mobiliteitstransitie en het creëren van ruimte voor hergebruik van reststromen kunnen bijdragen aan de lokale werkgelegenheid. De focus op duurzame energieopwekking en energiehubs biedt kansen voor nieuwe werkgelegenheid. De gemeente geeft echter in haar Omgevingsvisie niet concreet aan hoe zij meer en een grotere diversiteit aan werkplekken wil creëren. Het verdient aanbeveling om een nadere uitwerking te maken in een visie en daarin aan te geven waar de gemeente op in wil zetten. Om die reden wordt het doelbereik van deze ambitie beoordeeld met een neutrale score (+/-).

22

Onze referentie: 2TP374UNCRA3-61643547-139:2.0 - Datum: 11 september 2025 - Public

Plek voor de energietransitie Bedrijventerreinen spelen een belangrijke rol in de energietransitie als zowel grootverbruiker als opwekker van energie. Grote dakoppervlakken worden ingezet voor zonne-energie, gecombineerd met groene daken voor wateropvang, ter bevordering van de biodiversiteit en het beperken van hittestress. Daarnaast worden energie neutrale bedrijfsgebouwen en samenwerkingsverbanden gestimuleerd om efficiënter om te gaan met energie. Werkgebieden leveren zo duurzame elektriciteit en warmte aan omliggende wijken en bedrijven via energy-hubs en warmtenetten. Infrastructuur voor netverzwaring, energieopslag en smart grids krijgt een plek in de ruimtelijke ontwikkeling binnen de gemeente. Specifiek binnen de gebieden Kerkrade-West en delen van Kerkrade-Oost worden warmtenetten gerealiseerd. Beoordeling De randvoorwaarden die in de Omgevingsvisie worden gesteld rondom energieopwekking, het creëren van collectieve energiehubs en het reserveren van ruimte voor energieopslag sluiten aan bij de ambitie om bedrijventerreinen in te zetten voor de energietransitie. De vraag is wel in hoeverre dit in de praktijk ook gerealiseerd kan worden. Op dit moment worden veel bedrijfspercelen volledig volgebouwd, waarmee ruimte voor de energietransitie op bedrijventerreinen beperkt is.

In een nadere uitwerking kan ingegaan worden op welke locaties geschikt zijn voor de transitie en welke functies waar gecombineerd kunnen worden. Een van de oplossingen die in de Omgevingsvisie gesteld worden is het voorkomen van overbodige netwerklussen voor stroom. Dit wordt gerealiseerd met het instellen van energie-eilanden bij de herinrichting van bedrijventerreinen. Dit betreft de inzet van gerichte middenspanningsringen met een extra midden-station. Dit vraagt om het maken van duidelijke keuzes rondom de reservering van de percelen voor bedrijfsruimte en voor andere functies, waaronder energie opwek / transport, maar ook ruimtelijke inpassing, groen en waterberging. De randvoorwaarde om water en bodem leidend te maken bij ruimtelijke ontwikkelingen kan de energietransitie echter mogelijk in de weg zitten. Water- en bodemsystemen kunnen beperkingen stellen aan waar bepaalde energietransitieprojecten kunnen worden gerealiseerd. Dit kan leiden tot conflicten in gebieden waar ruimte schaars is. Per ontwikkeling dient deze afweging gemaakt te worden. De gemeente benut de kansen en mogelijkheden die het bedrijventerrein biedt. Om deze redenen wordt het doelbereik van de ambitie plek voor de energietransitie beoordeeld met een +.

Concluderend De beoordeling van de maatregelen laat zien dat de gemeente Kerkrade met haar voorgestelde aanpak grotendeels effectieve stappen zet in het behalen van haar ambities binnen de "Werkende stad". Er zijn echter duidelijke verschillen in de mate van doelbereik per ambitie. De ambitie om een prettige werkomgeving te creëren scoort het hoogst, met een sterke bijdrage (++), dankzij de focus op klimaatadaptieve inrichting, vergroening en betere verbindingen voor langzaam verkeer in- en rondom bedrijventerreinen en andere werkplekken. Deze maatregelen dragen direct bij aan een gezonde en aantrekkelijke werkomgeving en verhogen de kwaliteit van bedrijventerreinen en andere werkplekken. Voor de ambitie ‘koesteren van het lokale MKB’ is de bijdrage van de gestelde randvoorwaarden uit de Omgevingsvisie minder duidelijk. Hoewel maatregelen zoals het herbestemmen van cultuurhistorische gebouwen kansen bieden voor kleine ondernemers, roept de herinrichting van pleinen vragen op over mogelijke negatieve effecten, zoals het verlies van parkeerplekken. Hierdoor wordt deze ambitie beoordeeld met een beperkte of neutrale bijdrage (+/-).

Voor de ambitie groei in werkgelegenheid, ook voor de eigen inwoners, wordt in de Omgevingsvisie wel de wens uitgesproken om te voorzien in meer en diverse werkplekken, maar er worden geen concrete maatregelen of randvoorwaarden gesteld om dit doel te behalen. Daarom is het doelbereik van deze ambitie beoordeeld met een +/-. Wat betreft de ambitie ‘plek voor de energietransitie’ biedt het inzetten op collectieve energiehubs, het stimuleren van zonne-energie op dak en het aanleggen van infrastructuur voor warmtenetten een solide basis. Toch is het de vraag in hoeverre deze zaken ook echt worden gerealiseerd, omdat bedrijventerreinen bijna volledig worden volgebouwd met bedrijfspanden en er weinig ruimte overblijft voor energiemaatregelen. Het verdient aanbeveling om te bezien op welke wijze functies gecombineerd kunnen worden. Om die reden wordt het doelbereik van deze ambitie beoordeeld met een beperkt doelbereik (+).

23

Onze referentie: 2TP374UNCRA3-61643547-139:2.0 - Datum: 11 september 2025 - Public

24 Ambitie

Onze referentie: 2TP374UNCRA3-61643547-139:2.0 - Datum: 11 september 2025 - Public

Bedrijventerreinen reserveren ruimte voor energieopslag met aandacht voor veiligheidsrisico’ s.

Bedrijventerreinen combineren energieopwekking, groene daken en samenwerking in collectieve energiehubs.

Pleinen worden multifunctioneel ingericht met ruimte voor sport, spel en ontmoeting in plaats van parkeren.

Gebouwen en buitenruimtes worden ingericht met natuurlijke materialen en ruimte voor hemelwateropvang.

Nieuwe bouwplannen bevatten minimaal 20% groen en bestaand groen wordt zoveel mogelijk behouden.

Bedrijfsinitiatieven moeten aansluiten bij het landschap en rekening houden met klimaatadaptatie en mobiliteit.

Nieuwe ontwikkelingen dragen bij aan een groene, aantrekkelijke en klimaatbestendige leefomgeving.

Leegstaande kerken worden herbestemd en alleen gesloopt als er geen andere opties zijn volgens de Kerkenvisie.

Water en bodem zijn leidend bij ruimtelijke ontwikkelingen om hittestress, wateroverlast en droogte te voorkomen.

Randvoorwaarden Ruimte creeëren voor kleine ondernemers op aantrekkelijke locaties in de stad en op bedrijventerreinen

De gestelde randvoorwaarden tonen potentie om de ambities te realiseren, maar er zijn aandachtspunten die verdere afstemming en een nadere uitwerking vereisen. Met name de balans tussen ruimtelijke keuzes (zoals bedrijfsruimte versus energieopwekking) en het expliciet koppelen van werkgelegenheid aan de lokale arbeidsmarkt verdienen meer aandacht om de ambities volledig te realiseren.

Beoordeling doelbereik

Een prettige werkomgeving ++

Koesteren van het lokale MKB +

Groei in werkgelegenheid, ook voor de eigen inwoners +/-

Plek voor de energietransitie +

6.1.2.3

Meergeneratie stad, een goede stad voor 8 en 80 jarigen is goed voor iedereen

Veilige buurtroutes binnen het 15-minuten eiland Om de jongste en oudste inwoners van Kerkrade zelfstandige en veilige mobiliteit te bieden, worden buurtroutes tussen belangrijke bestemmingen, zoals wijkknooppunten, scholen, parken en speeltuinen, ingericht met de focus op veiligheid en toegankelijkheid. Deze routes nodigen uit tot actief bewegen en worden voorzien van rustpunten, schaduw, sanitaire voorzieningen, gezonde voeding, drinkwater en speelmogelijkheden. Het doel is dat kinderen vanaf 8 jaar zelfstandig naar school kunnen wandelen of fietsen via een veilig en overzichtelijk netwerk binnen hun buurt. De gemeente zet daarbij in op de omvorming en verbetering van de linten tot fietsstraat. Een voorbeeld hiervan is de opwaardering van het lint Bleijerheider- en Pannesheiderstraat. Daaropvolgend noemt de gemeente de ambitie richting 2050 maximaal 30 km/u gereden worden op alle niet doorgaande wegen. Beoordeling Randvoorwaarden zoals de richtlijn voor 40% schaduw langs belangrijke wandel- en fietsroutes, minder autoverkeer, en uitbreiding van het deelfietsnetwerk dragen bij aan veilige en toegankelijke buurtroutes. De focus op het voor iedereen toegankelijk maken van de openbare ruimte draagt hieraan bij.

Gezien de sterke focus op het gebruik van de auto in de huidige situatie is niet de verwachting dat met deze randvoorwaarden meteen alle veiligheidsknelpunten kunnen worden opgelost. In de Omgevingsvisie worden geen concrete maatregelen genoemd om deze veiligheidsknelpunten aan te pakken. Wel heeft de gemeente Kerkrade het Programma veilig fietsen en wandelen ingesteld, waarbij onderzocht waar de knelpunten zijn om te komen tot een netwerk van doorfietsroutes, brede stoepen en veilige oversteekplaatsen. De ambitie veilige buurtroutes binnen het 15-minuten eiland wordt daarom beoordeeld met een beperkt positieve bijdrage aan het doelbereik (+). Gezonde en veilige schoolomgevingen Scholen zijn belangrijke ontmoetingsplekken in de buurt en vormen een bron van levendigheid. Met het terugbrengen van zes naar drie schoollocaties in Kerkrade-Oost wordt een kans geboden om de nieuwe schoolomgevingen integraal en toekomstgericht te ontwerpen. Dit omvat veilige en groene routes, haal- en brengzones, voldoende fietsparkeerruimte, een goede aansluiting op omliggende voorzieningen en speelruimte voor kinderen. De omgeving van scholen wordt ingericht met oog voor veiligheid, gezondheid, vermaak en sociale interactie. Beoordeling De randvoorwaarden om scholen en speeltuinen groen, beweegvriendelijk en rookvrij in te richten ondersteunen deze ambitie direct.

Veilige wandel- en fietsroutes en het beperken van autoverkeer dragen bij aan een veilige en gezonde omgeving voor kinderen. Daarnaast draagt de 3-30-300 randvoorwaarde ook bij aan de ambitie, gezien scholen vaak bij woningen in de buurt staan waardoor de omgeving van de school wordt vergroend. Het multifunctioneel inrichten van pleinen biedt kansen om de omgeving passend in te richten voor schoolgaande kinderen. Een groene speeltuin en trapveldjes kan voor meer recreatie zorgen en nodigt uit tot ontmoeten en meer bewegen. Het doelbereik op de ambitie gezonde en veilige schoolomgevingen wordt beoordeeld met ++. Divers en duurzaam woningaanbod In de huidige situatie heeft Kerkrade te maken met een relatief oude bevolkingsopbouw met een sterke mate van vergrijzing. Deze trend zal zich de komende tien jaar verder ontwikkelen tot het hoogtepunt dat waarschijnlijk in 2035 wordt bereikt. Dit betekent dat enerzijds dat steeds meer mensen uit het arbeidsproces stromen en anderzijds dat er kansen ontstaan om in de regio te blijven wonen. Voornamelijk de goede arbeidspotentie in combinatie met goedkoop wonen is aantrekkelijk. Daarom wordt er in Kerkrade ingezet op een gevarieerd woningaanbod dat geschikt is voor meerdere generaties. Enerzijds moet het woningaanbod aansluiten op de bevolkingsopbouw en anderzijds aantrekkelijker wonen voor nieuwe doelgroepen om zich te vestigen.

Dit betekent levensloopbestendige woningen voor ouderen, zoals appartementen met een lift of bungalows, en betaalbare starterswoningen voor jongeren. In het geval dat binnenstedelijke bouwlocaties zijn uitgeput, wordt er gekeken onder voorwaarden naar een uitleglocatie. Bij herstructurering en nieuwbouw wordt ingezet op duurzaamheid, circulair bouwen en een betere mix van woningtypen en prijsklassen. Met meer focus op middenhuur en duurdere koopwoningen wordt gestreefd naar het aantrekken van de nieuwe doelgroepen. Daarnaast wordt aandacht besteed aan het verbeteren van het binnenklimaat en het tegengaan van oververhitting, bijvoorbeeld door gebruik van de RVO Menukaart Hitte. Leefbaarheid en veiligheid blijven hierbij een prioriteit.

25

Onze referentie: 2TP374UNCRA3-61643547-139:2.0 - Datum: 11 september 2025 - Public

Beoordeling De randvoorwaarden gericht op een evenwichtige woningvoorraad (zoals levensloopbestendige woningen), en energieneutrale bouw sluiten goed aan bij deze ambitie. De inzet van uitleglocaties, indien binnenstedelijke bouwlocaties uitgeput zijn, kan een concrete maatregel hiervoor zijn. Een uitleglocatie biedt kansen voor het bouwen van woningen van gemengde woningtypologie. De inzet op de herinvulling van leegstaande kerken biedt ook kansen voor het creëren van een meer divers woningaanbod. Daarnaast is de maatregel om gebouwen in te richten met natuurlijke materialen een positieve bijdrage aan de ambitie. De voorwaarde voor het behouden van beeldbepalende en cultuurhistorische waarden kan mogelijk een positief effect hebben op het doelbereik. Het verduurzamen van cultuurhistorische panden is echter kapitaalintensief en kan de ambitie om het woningaanbod te verduurzamen beperkt negatief beïnvloeden. Daarnaast is in de Omgevingsvisie aandacht besteed aan de vraag hoe diversiteit in het woningaanbod wordt geborgd, waar op termijn een uitleglocatie mogelijk een oplossing in kan zijn. Het doelbereik van de ambitie wordt daarom beoordeeld met een +. Recreëren en ontmoeten in koele groengebieden nabij huis Toegang tot groen en schaduwrijke plekken in de woonomgeving is essentieel voor ontspanning en ontmoeting.

De gemeente gebruikt de hittestresskaart om gebieden te identificeren waar extra inzet nodig is om de balans tussen zon, schaduw en groen te verbeteren. Prioriteit wordt gegeven aan locaties en routes nabij voorzieningen voor kinderen en ouderen, zodat zij in een aangename en koele omgeving die goed toegankelijk is kunnen verpozen en actief blijven. Beoordeling Randvoorwaarden zoals het stimuleren van toegankelijk stadsgroen, de 3-30-300 regel en het verminderen van verharding dragen sterk bij aan het realiseren van koele en recreatieve groengebieden. Het uitgangspunt om water en bodem leidend te laten zijn bij ontwikkelingen draagt sterk bij aan het in balans brengen van de bodem- en waterhuishouding en daarmee ook aan het creëren van hoogwaardig groen en verkoelende plekken. Voorzieningen zoals rustplekken, drinkwaterpunten en speelplekken versterken deze ambitie. Daarnaast draagt de randvoorwaarde dat nieuwe bouwplannen minimaal 20% groen bevatten en bestaand groen wordt behouden sterk bij aan het behalen van de ambitie. Om deze redenen wordt het doelbereik van deze ambitie beoordeeld met ++. Concluderend De beoordeling van de randvoorwaarden laat zien dat de gemeente Kerkrade belangrijke stappen zet om de ambities binnen de verhaallijn “Meergeneratiestad, een stad voor 8 en 80 jarigen is goed voor iedereen” te realiseren.

Hoewel er sterke bijdragen zijn voor meerdere ambities, zijn er ook aandachtspunten waar verdere verfijning nodig is. De ambitie recreëren en ontmoeten in koele groengebieden nabij huis scoort het hoogst, met een sterke bijdrage (++), dankzij randvoorwaarden zoals de 3-30-300-regel, vergroening in nieuwe bouwplannen, en het verminderen van verharding. Deze initiatieven zorgen voor een toegankelijke, koele en uitnodigende leefomgeving, prioriterend aan kwetsbare groepen zoals kinderen en ouderen. De ambitie gezonde en veilige schoolomgevingen wordt eveneens beoordeeld met een sterke bijdrage (++). De focus op vergroening, rookvrije en beweegvriendelijke inrichting van schoolomgevingen, en veilige wandel- en fietsroutes sluit uitstekend aan bij de ambitie. De integrale aanpak van nieuwe schoollocaties biedt kansen om deze ambitie structureel te borgen. Voor de ambitie veilige buurtroutes binnen het 15-minuten eiland is de bijdrage positief (++). De randvoorwaarden richten zich op het verbeteren van veiligheid, toegankelijkheid, vergroening, en de reductie van autoverkeer. Om dit te bereiken worden tevens enkele specifieke infrastructurele aanpassingen voorgedragen die de ambitie volledig ondersteunen. De ambitie divers en duurzaam woningaanbod wordt ook beoordeeld met een beperkte positieve bijdrage (+).

Randvoorwaarden zoals levensloopbestendige woningen, natuurlijke bouwmaterialen, en energieneutrale bouw dragen positief bij. Echter, het behoud van beeldbepalende en cultuurhistorische waarden wordt als een beperkte negatieve bijdrage beoordeeld, vanwege de kapitaalintensiteit bij verduurzaming. Daarnaast is er nog geen concrete koppeling zichtbaar tussen woningbouw en de specifieke behoeften van diverse doelgroepen. In 2025 / 2026 is de gemeente voornemens een nieuw programma wonen vast te stellen waar ruimte is het doelbereik te versterken door expliciete keuzes te maken.

26

Onze referentie: 2TP374UNCRA3-61643547-139:2.0 - Datum: 11 september 2025 - Public

27

Fietsgebruik wordt gestimuleerd door uitbreiding van deelfietsen en aanleg van nieuwe regionale verbindingen. Recreatieve fiets- en wandelroutes verbinden groengebieden en stimuleren een beweegvriendelijke omgeving. Achterterreinen bij historische linten worden benut voor groen, parkeren of kleinschalige woningbouw. Programma veilig fietsen en wandelen: onderzoek naar verkeersknelpunten ten aanzien van fietsers en voetgangers

40% schaduw wordt gerealiseerd bij belangrijke wandel- en fietsroutes om hittestress te verminderen. Volwassen bomen en bomenstructuren met een hitte- of landschapsfunctie worden beschermd en behouden. Nieuwe bouwplannen bevatten minimaal 20% groen en bestaand groen wordt zoveel mogelijk behouden. Gebouwen en buitenruimtes worden ingericht met natuurlijke materialen en ruimte voor hemelwateropvang. Openbare ruimte wordt toegankelijk en inclusief ontworpen, zodat iedereen er gebruik van kan maken. Pleinen worden multifunctioneel ingericht met ruimte voor sport, spel en ontmoeting in plaats van parkeren. Scholen en speeltuinen worden groen, beweegvriendelijk en rookvrij ingericht, weg van drukke wegen. Nieuwbouw draagt bij aan een evenwichtige woningvoorraad die inspeelt op de behoeften van diverse doelgroepen.

Nieuwe ontwikkelingen dragen bij aan een groene, aantrekkelijke en klimaatbestendige leefomgeving. Iedere woning moet zicht hebben op 3 bomen, 30% boomkroonbedekking en een groene ruimte op 300 meter afstand.

Beeldbepalende en cultuurhistorische waarden worden behouden, versterkt en gerespecteerd. Leegstaande kerken worden herbestemd en alleen gesloopt als er geen andere opties zijn volgens de Kerkenvisie.

Water en bodem zijn leidend bij ruimtelijke ontwikkelingen om hittestress, wateroverlast en droogte te voorkomen.

Maatregelen

De randvoorwaarden tonen een sterke focus op vergroening, toegankelijkheid en duurzaamheid, wat zorgt voor sterke bijdragen aan enkele ambities. Toch zijn er verbeterpunten, zoals het vinden van een balans tussen cultuurhistorische waarden en de verduurzamingsopgave. Hiermee kan de gemeente haar visie verder versterken en beter aansluiten op de behoeften van haar inwoners.

Ambitie

Onze referentie: 2TP374UNCRA3-61643547-139:2.0 - Datum: 11 september 2025 - Public Beoordeling doelbereik

Veilige buurtroutes binnen het 15minuten eiland +

Gezonde en veilige schoolomgevingen ++

Divers en duurzaam woningaanbod +

Recreëren en ontmoeten in koele groengebieden nabij huis

++

6.1.2.4

Klimaatbestendige stad, wonen in een sterk landschappelijk raamwerk natuur

Ondersteunen van de ecologische basis De gemeente Kerkrade wil bestaande bos- en natuurgebieden robuuster maken door deze uit te breiden en gebieden onderling te verbinden. Dit wordt gerealiseerd door ecologische corridors aan te wijzen en duidelijke overgangen te creëren tussen beek- en droogdalen en (bos)hellingen. Voorbeelden van mogelijke toekomstige bosuitbreidingen zijn in de omgeving van Rolduc en bij de voormalige speeltuin aan de Nieuwenhagerweg in Eygelshoven. Het versterken van de ecologische basis vereist ook goed bodem- en landschapsbeheer, waarbij de lokale agrarische bedrijven overstappen op een meer natuurinclusieve bedrijfsvoering. Intensieve productielandbouw met gebruik van mest en gewasbeschermingsmiddelen heeft geen toekomst meer in Kerkrade. Beoordeling Randvoorwaarden die inzetten op het behoud van volwassen bomen, het versterken van de sponswerking van de bodem en een gezond bodemleven sluiten sterk aan bij het ondersteunen van de ecologische basis. Ook natuurinclusieve bedrijfsinitiatieven dragen hieraan bij. De randvoorwaarden gelieerd aan het toevoegen van extra groenvoorzieningen in de woonomgevingen (3-30-300 regel, 40% schaduw bij belangrijke fiets- en wandelroutes) dragen hier positief aan bij. Het doelbereik van de maatregelen wordt beoordeeld met +.

Wilde natuur verbonden met het stedelijk weefsel De huidige regels rondom stedelijke uitbreiding in het buitengebied worden in hoofdlijn gehandhaafd middels het principe “geen rood voor groen” en streeft ernaar het unieke karakter van het buitengebied te beschermen. Op strategische plekken, zoals bij beek- en droogdalen, wordt natuur en recreatie het stedelijk gebied ingetrokken. Dit kan bijvoorbeeld door uitzichten te herstellen die nu door lintbebouwing worden belemmerd. Zo ontstaat een betere verbinding tussen stad en natuur. Een negatief gevolg van deze ontwikkeling is echter dat uitzichtpunten geprivatiseerd worden. Beoordeling De randvoorwaarden om groen en recreatieve routes het stedelijk gebied in te trekken en het behoud van cultuurhistorische waarden ondersteunen de verbinding tussen natuur en stad. Het toepassen van de 3-30-300 regel en het beschermen van bomen dragen hieraan bij. Om deze redenen wordt het doelbereik beoordeeld op +. Versterken van de sponswerking en waterhuishouding van het gehele systeem Om wateroverlast te voorkomen en het watersysteem te versterken, zet Kerkrade in op het verbeteren van de sponswerking. Dit wordt bereikt door regenwater op plateaus vast te houden, te infiltreren en te hergebruiken, en door verharding sterk te verminderen. In het stedelijk gebied worden overbodige verharde oppervlakken vervangen door vergroening.

Initiatieven zoals "Steenbreek" en het "NK Tegelwippen" betrekken inwoners bij deze opgave. Daarnaast wordt gewerkt aan waterberging en vertraagde afvoer via oppervlaktewater of gescheiden riolering. Beoordeling De focus op water en bodem als leidend principe en het verminderen van verharding sluiten volledig aan bij deze ambitie. Maatregelen voor waterberging, hemelwateropvang, en klimaatbestendige inrichting van de leefomgeving versterken de sponswerking. De randvoorwaarden uit de Omgevingsvisie sluiten goed aan bij het doelbereik van de ambitie. Om deze redenen wordt het doelbereik beoordeeld op ++. Ontwikkeling van hoogwaardig toerisme Kerkrade richt zich op het versterken van toeristische mogelijkheden voor families met kinderen door het aanbod voor meerdaags verblijf te diversifiëren. Dit kan bijvoorbeeld door een natuurcamping en langere fietsroutes te ontwikkelen. Het recreatie- en natuurgebied wordt beter ontsloten met grens overstijgende routes naar Duitsland. De Parkstad Route is hierin een belangrijke basis, met verdere uitbreiding van fietsverhuur en toeristische verbindingen in de Euregio.

28

Onze referentie: 2TP374UNCRA3-61643547-139:2.0 - Datum: 11 september 2025 - Public

Beoordeling De randvoorwaarden gericht op recreatieve routes, fietsverhuur, en grens overstijgende verbindingen dragen bij aan hoogwaardig toerisme. De randvoorwaarde dat nieuwe ontwikkelingen moeten bijdragen aan een aantrekkelijke leefomgeving draagt ook bij aan het toerisme. Ook het herbestemmen van cultuurhistorische gebouwen, zoals de leegstaande kerk in Haanrade, en het ontwikkelen van verblijfsrecreatie nabij toeristische voorzieningen ondersteunen deze ambitie, evenals het behouden en versterken van beeldbepalende en cultuurhistorische waarden. Om bovenstaande redenen wordt het doelbereik beoordeeld met ++. Beleefbaar, recreatief stadsgroen Om recreatieve druk op het waardevolle buitengebied te verminderen, stimuleert de gemeente het gebruik van lokaal groen in en rondom wijken. Dit betekent dat buurtparken en speelplekken, zoals het Stadspark, Park West en het Laurapark beter toegankelijk worden gemaakt. Grotere groengebieden, zoals het Berenbos en Carisborg, worden ingericht voor recreatief gebruik met voorzieningen zoals kleinschalige horeca, drinkwaterpunten, rustplekken en speel- en sportmogelijkheden. Zo wordt groen dichtbij huis aantrekkelijker, meer toegankelijk en beter beleefbaar. Dergelijke gebieden geven ruimte voor ontspanning, beweging en sociale interactie, wat bijdraagt aan zowel fysieke als mentale gezondheid.

Daarnaast verbeteren ze de leefomgeving door een bijdrage te leveren aan het versterken biodiversiteit, kan groen een positief effect hebben op luchtkwaliteit te verbeteren en hittestress te verminderen, waardoor het onmisbaar is in een duurzame en gezonde ruimtelijke ontwikkeling. Beoordeling Maatregelen zoals multifunctionele pleinen, toegankelijk stadsgroen, en voorzieningen zoals rustplekken, horeca, en speel- en sportmogelijkheden versterken het recreatieve gebruik van stadsgroen. Ook het behoud van volwassen bomen en het verminderen van verharding dragen sterk bij aan een beleefbare groene omgeving. Het benutten van achter terreinen voor andere functies draagt ook bij, evenals het toegankelijk ontwerpen van de openbare ruimte. Op deze manier wordt de beleefbaarheid vergroot. Het doelbereik van de maatregelen wordt beoordeeld met ++. Concluderend De beoordeling van de maatregelen laat zien dat de gemeente Kerkrade een duidelijke en effectieve koers heeft ingezet om de ambities binnen de verhaallijn "Klimaatbestendige stad, wonen in een sterk landschappelijk raamwerk natuur" te realiseren. De voorgestelde maatregelen sluiten grotendeels goed aan bij de ambities en dragen significant bij aan het versterken van de ecologie, het klimaatbestendig maken van de stad, en het verbeteren van recreatieve mogelijkheden.

De ambitie ondersteunen van de ecologische basis scoort het hoogst, met een sterke bijdrage (++), dankzij de focus op het behoud van volwassen bomen, het versterken van de sponswerking van de bodem, en natuurinclusieve bedrijfsvoering. Ook randvoorwaarden zoals de 3-30-300 regel en extra groenvoorzieningen versterken de ecologische basis en maken deze robuuster. De ambitie versterken van de sponswerking en waterhuishouding van het gehele systeem wordt eveneens beoordeeld met een sterke bijdrage (++). De randvoorwaarden om water en bodem leidend te maken, verharding te verminderen, en waterberging te realiseren dragen direct en effectief bij aan deze ambitie. Voor de ambitie wilde natuur verbonden met het stedelijk weefsel is de bijdrage beperkt (+). Randvoorwaarden zoals het herstellen van uitzichten, het toepassen van de 3-30-300 regel, en het beschermen van bomen ondersteunen deze ambitie. Toch ontbreken meer concrete maatregelen om natuur en recreatie structureel verder de stad in te trekken, waardoor de impact enigszins beperkt blijft. De ambitie ontwikkeling van hoogwaardig toerisme scoort hoog (++), met maatregelen zoals grens overstijgende recreatieve routes, fietsverhuur, en het ontwikkelen van verblijfsrecreatie nabij toeristische voorzieningen.

Ook het herbestemmen van cultuurhistorische gebouwen en het verbeteren van de leefomgeving dragen bij aan het versterken van toeristische mogelijkheden. De ambitie beleefbaar, recreatief stadsgroen wordt eveneens beoordeeld met een sterke bijdrage (++). Maatregelen zoals multifunctionele pleinen, toegankelijk stadsgroen, en extra voorzieningen zoals rustplekken, speel- en sportmogelijkheden maken groen beter beleefbaar en verminderen recreatieve druk op het buitengebied. Het benutten van achterterreinen en het toegankelijk ontwerpen van openbare ruimte versterken de bijdrage verder. 29

Onze referentie: 2TP374UNCRA3-61643547-139:2.0 - Datum: 11 september 2025 - Public

De randvoorwaarden leveren sterke bijdragen aan de meeste ambities, met name op het gebied van ecologie, waterhuishouding, toerisme, aantrekkelijke woonomgeving en recreatief groen. Wel is er ruimte voor verbetering in het sterker verbinden van wilde natuur met het stedelijk weefsel. Door deze ambitie concreter uit te werken, kan de samenhang tussen natuur en stad verder worden versterkt, waarmee Kerkrade zich nog beter positioneert als een klimaatbestendige en groene gemeente. Dit wordt verder uitgewerkt in het groenontwikkelingsplan dat in de komende periode wordt uitgewerkt. Bij de uitwerking van de eventuele woningbouwplannen, het benutten van bestaande structuren of het gebruik maken van uitleglocaties is het van belang de effecten in beeld te brengen. Aan de hand van concrete aantallen woningen dient een afweging plaats te vinden. De randvoorwaarden zoals genoemd in de Omgevingsvisie zijn een eerste aanzet maar kunnen meer concreet uitgewerkt worden. In het geval van uitleglocaties dient bezien te worden op welke wijze bodem en water sturend kunnen zijn, zo ook op het gebied van andere milieuaspecten en in het bijzonder ecologie, zal een afweging gemaakt moeten worden welke locaties als uitleglocatie geschikt kunnen zijn. Druk op het buitengebied is bij een uitleglocatie niet te voorkomen.

Voor woningbouw in de bestaande stad kunnen bestaande structuren beter benut worden, hier liggen kansen voor het combineren van functies door het toepassen van groene daken, circulair en natuur inclusief bouwen.

30

Onze referentie: 2TP374UNCRA3-61643547-139:2.0 - Datum: 11 september 2025 - Public

Ambitie

31

Onze referentie: 2TP374UNCRA3-61643547-139:2.0 - Datum: 11 september 2025 - Public Beoordeling doelbereik

Ondersteunen van de ecologische basis ++

Wilde natuur verbonden met het stedelijk weefsel +

Versterken van de sponswerking en waterhuishouding van het gehele systeem ++

Ontwikkeling van hoogwaardig toerisme

++

Beleefbaar, recreatief stadsgroen

++

Maatregelen

Hemelwateropvang op eigen terrein is verplicht, met ruimte voor toekomstige extreme weersomstandigheden. Scholen en speeltuinen worden groen, beweegvriendelijk en rookvrij ingericht, weg van drukke wegen. Overbodige verharding wordt verwijderd om naar 20% minder verharding in 2050 toe te werken. Recreatieve fiets- en wandelroutes verbinden groengebieden en stimuleren een beweegvriendelijke omgeving. Achterterreinen bij historische linten worden benut voor groen, parkeren of kleinschalige woningbouw.

40% schaduw wordt gerealiseerd bij belangrijke wandel- en fietsroutes om hittestress te verminderen. Volwassen bomen en bomenstructuren met een hitte- of landschapsfunctie worden beschermd en behouden. Nieuwe bouwplannen bevatten minimaal 20% groen en bestaand groen wordt zoveel mogelijk behouden. Groen wordt aangelegd met inheemse en klimaatbestendige beplanting die bijdraagt aan biodiversiteit. Gebouwen en buitenruimtes worden ingericht met natuurlijke materialen en ruimte voor hemelwateropvang. Openbare ruimte wordt toegankelijk en inclusief ontworpen, zodat iedereen er gebruik van kan maken. Verharding mag niet toenemen bij nieuwe ontwikkelingen, met een doelstelling van 20% minder verharding in 2050.

Nieuwe ontwikkelingen dragen bij aan een groene, aantrekkelijke en klimaatbestendige leefomgeving. Bedrijfsinitiatieven moeten aansluiten bij het landschap en rekening houden met klimaatadaptatie en mobiliteit. Iedere woning moet zicht hebben op 3 bomen, 30% boomkroonbedekking en een groene ruimte op 300 meter afstand.

Verblijfsrecreatie wordt ontwikkeld nabij toeristische voorzieningen of in cultuurhistorisch waardevolle gebouwen.

Beeldbepalende en cultuurhistorische waarden worden behouden, versterkt en gerespecteerd. Leegstaande kerken worden herbestemd en alleen gesloopt als er geen andere opties zijn volgens de Kerkenvisie.

Water en bodem zijn leidend bij ruimtelijke ontwikkelingen om hittestress, wateroverlast en droogte te voorkomen.

6.1.3

Belangrijkste bevindingen

Op basis van de beoordeling van de ambities en randvoorwaarden in de Omgevingsvisie van de gemeente Kerkrade zijn de volgende vijf belangrijkste bevindingen geformuleerd: 1. Sterke samenhang tussen maatregelen en ambities De voorgestelde randvoorwaarden sluiten grotendeels goed aan bij de gestelde ambities. Met name op het gebied van vergroening, klimaatadaptatie en de energietransitie is sprake van een sterke bijdrage aan de realisatie van de doelen. Dit onderstreept de samenhang tussen de visie en de praktische uitvoering. 2. Toegankelijkheid en inclusiviteit van de openbare ruimte Het multifunctioneel en inclusief inrichten van pleinen, buurtroutes, en recreatieve groengebieden is een sterk punt van de visie. Toegankelijke openbare ruimtes dragen bij aan ontmoeting, gezondheid en sociale cohesie, vooral voor kwetsbare groepen zoals kinderen en ouderen. 3. Goed fundament voor klimaatadaptatie en duurzaamheid De randvoorwaarden rondom wateropvang, het verminderen van verharding, en het gebruik van inheemse en klimaatbestendige beplanting vormen een solide basis voor een klimaatbestendige stad. De focus op projecten zoals "Steenbreek" en het stimuleren van biodiversiteit sluit goed aan op de ecologische en klimaatambities. 4.

Ruimte voor economische innovatie en groei Met initiatieven zoals energiehubs, groene daken en toeristische ontwikkeling biedt de visie ruimte voor innovatieve economische groei. Bedrijventerreinen worden effectief ingezet als hubs voor duurzaamheid, terwijl de aandacht voor toerisme kansen biedt voor meerdaags verblijf en grens overstijgende samenwerking. 5. Belang van participatie en draagvlak Veel randvoorwaarden voor ontwikkelingen, zoals vergroening en verduurzaming, vragen actieve betrokkenheid van inwoners, ondernemers en andere stakeholders. De gemeente legt een sterke basis voor participatie door het betrekken van inwoners bij het omgevingsplan, programma’s, vergunningen, projecten zoals "NK Tegelwippen", adviseren over verduurzaming en de herinrichting van openbare ruimtes. De gemeente is verplicht om participatie toe te passen bij het omgevingsplan, programma, vergunningen en eigen plannen en projecten. Er gebeurt al heel veel op het gebied van participatie. Participatie kan het draagvlak en de effectiviteit van de Omgevingsvisie verder vergroten. De concept-Omgevingsvisie van Kerkrade biedt een sterke en samenhangende basis voor een duurzame, inclusieve en toekomstgerichte stad.

Door aandachtspunten zoals werkgelegenheid voor eigen inwoners in de regio, sociale inclusie en concrete doelstellingen voor biodiversiteit verder uit te werken, kan de gemeente haar ambities nog beter realiseren en de leefbaarheid voor al haar inwoners versterken. Hoewel de randvoorwaarden van de gemeente Kerkrade grotendeels aansluiten bij de gestelde ambities, zijn er enkele aandachtspunten waar verbetering mogelijk is om de ambities volledig te realiseren. Hieronder worden zes belangrijke verbeterpunten geformuleerd: 1. Concrete uitwerking van de mobiliteitstransitie Hoewel de mobiliteitsmaatregelen, zoals de uitbreiding van fietsroutes, het stimuleren van wandel- en fietsgebruik, de realisatie van het nieuwe treinstation Kerkrade-West en het op den duur verlagen van de maximale snelheid en het terugbrengen van de parkeernorm, goed aansluiten bij de ambities, ontbreekt in de Omgevingsvisie een koppeling met een duidelijke strategie om autogebruik daadwerkelijk te verminderen. De maatregelen kunnen daarbij in de tijd gezet worden, op welke termijn wil de gemeente de uitwerking gereed hebben. Vooralsnog is dit ruim geformuleerd. De gemeente moet concretere stappen formuleren om dit te realiseren, bijvoorbeeld door de transformatie van historische linten, parkeerbeleid of het verbeteren van openbaar vervoersverbindingen van met name de bus.

32

Onze referentie: 2TP374UNCRA3-61643547-139:2.0 - Datum: 11 september 2025 - Public

2. Meer focus op integratie van werkgelegenheid voor inwoners De ambitie om werkgelegenheid te laten groeien voor de eigen inwoners wordt slechts beperkt ondersteund door de randvoorwaarden. Het is belangrijk dat de gemeente explicieter inzet op het koppelen van nieuwe werkgelegenheid aan de lokale arbeidsmarkt, bijvoorbeeld door scholing, omscholing en samenwerkingen met lokale bedrijven. 3. Verbeter het detailniveau van sociale inclusie Hoewel de gemeente inzet op toegankelijke en inclusieve openbare ruimte, ontbreekt een specifieke uitwerking van hoe deze ruimte toegankelijk wordt gemaakt voor mensen met een beperking of andere kwetsbare groepen. Er is meer aandacht nodig voor inclusief ontwerp, zoals brede trottoirs, geleidelijnen, en voorzieningen voor ouderen en mensen met een mobiliteitsbeperking. Dit geldt voornamelijk voor centrumgebieden en in mindere mate de woonwijken aan de randen van de stad. In nadere uitwerking van plannen wordt aanbevolen expliciet aandacht te besteden aan deze onderwerpen. 4. Concrete doelstellingen voor biodiversiteit en ecologie De randvoorwaarden rondom vergroening en natuurverbindingen ondersteunen de ecologische ambities, maar blijven op sommige punten te algemeen.

De gemeente moet duidelijke en meetbare doelstellingen formuleren voor biodiversiteit, zoals doelen voor de aan te leggen ecologische corridors, het herstel van specifieke habitats of de bescherming van bedreigde soorten. Een en ander kan uitgewerkt worden in een gebieds- en of soortgerichte aanpak. Dit maakt het beter navolgbaar om de voortgang te monitoren. Dit kan bijvoorbeeld worden uitgewerkt in het toekomstige groenontwikkelingsplan. 5. Balans tussen toerisme en leefbaarheid De focus op hoogwaardig toerisme, zoals verblijfsrecreatie en grensoverstijgende routes, draagt bij aan de economische ontwikkeling, maar kan druk zetten op de leefbaarheid en het gebruik van natuurgebieden door inwoners. Er moet nog meer aandacht komen voor het waarborgen van een goede balans tussen toeristische ontwikkeling en de behoeften van bewoners, bijvoorbeeld door duidelijke regels voor recreatiedruk en natuurbehoud of expliciet keuzes te maken in het onttrekken of toegankelijker van bepaalde gebieden. Hoewel de gemeente Kerkrade in de Omgevingsvisie ingaat op mogelijke zonering van activiteiten, kan dit concreter uitgewerkt worden met het oog op een robuuste verankering. 6. Uitwerking transformatie wonen De gemeente wil inzetten op een verbetering van het huidige woningaanbod, dat beter aansluit op de doelgroepen, de concrete uitwerking ontbreekt hier echter van.

Er liggen in de toekomst opgaven en kansen op het gebied van woningbouw. Hoewel er door de gemeente mogelijke oplossingsrichtingen aangegeven worden in haar visie liggen er kansen in vijf gebieden (stations, historische linten, voormalige bedrijventerreinen, binnen woonbuurten) en in een mogelijke uitleglocatie indien binnenstedelijke bouwlocaties uitgeput zijn, dient er in de toekomst concreter uitgewerkt te worden hoe een divers woningaanbod bereikt kan worden. Het verdient aanbeveling om wanneer de plannen op het gebied van woningbouw meer concreet worden de effecten van inbreiden en uitbreiden tegen elkaar af te zetten. Een nadere uitwerking vraagt om een specifieke toetsing waarbij de randvoorwaarden zoals genoemd in de Omgevingsvisie concreter uitgewerkt worden. Denk hierbij aan de wijze waarop bodem- en water sturend zijn bij uitbreidingslocaties of hoe sociale cohesie een versterkt kan worden door bestaande woningvoorraad te herzien.

33

Onze referentie: 2TP374UNCRA3-61643547-139:2.0 - Datum: 11 september 2025 - Public

6.1.4

Confrontatie verhaallijnen

De vier verhaallijnen van de Omgevingsvisie Kerkrade zijn onderling verweven en bieden mogelijkheden voor een integrale, toekomstgerichte ontwikkeling van de stad. Het is nadrukkelijk niet de bedoeling om één verhaallijn te kiezen, maar om deze met elkaar te verweven. Tussen deze verhaallijnen zitten elementen die elkaar versterken maar die ook met elkaar schuren. De grootste schuurpunten liggen in een concurrerende ruimtevraag, de keuze voor mobiliteitsvormen, de verhouding tussen ecologie ten opzichte van economie en de sociale inclusie in verhouding tot een schaalvergroting. Tegelijkertijd zijn er versterkende punten in multifunctioneel ruimtegebruik, gezondheid, klimaatadaptatie en participatie. Door deze schuurpunten expliciet te benoemen en via gebiedsgericht maatwerk, concrete kaders en participatie aan te pakken, en de synergie van de versterkende punten te benutten, kan Kerkrade haar ambities realiseren en zich ontwikkelen tot een duurzame, inclusieve en vitale stad. Het advies is daarom om de afwegingen expliciet te maken en op zoek te gaan naar integrale oplossingen (bijv. multifunctioneel ruimtegebruik, natuurinclusief bouwen, combinaties van wonen-werken-groen), zodat de verhaallijnen elkaar maximaal kunnen versterken en schuurpunten gemitigeerd of beperkt worden. De genoemde ambities onder de genoemde verhaallijnen dragen bij aan het toekomstbeeld van Kerkrade.

De verhaallijnen kennen haar eigen accenten, prioriteiten en ruimtelijke claims. In de uitwerking ontstaan ambities die elkaar versterken en met elkaar botsen. Ruimtelijke concurrentie: wonen, werken, groen en voorzieningen De wens vanuit de Leefbare stad en de Meergeneratiestad om complete wijkknooppunten en een divers woningaanbod te realiseren, vraagt om intensief ruimtegebruik in bestaande wijken en centrumgebieden. Tegelijkertijd vraagt de Werkende stad om behoud en transformatie van bedrijventerreinen. De Klimaatbestendige stad vraagt om meer ruimte voor groen, waterberging en ecologische verbindingen. De ambities kunnen leiden tot een ruimtelijk conflict: Meer woningen, meer voorzieningen en meer bedrijvigheid vragen om verdichting, terwijl vergroening en klimaatadaptatie ook om ruimte vragen. Dit schuurpunt wordt gemitigeerd door te kiezen voor inbreiding en niet voor uitbreiding en het herontwikkelen en verduurzamen van de bedrijventerreinen. Mocht in de toekomst inbreiding niet afdoende zijn en gekozen worden voor uitleglocaties ontstaat mogelijk spanning met het principe ‘geen rood voor groen’ en het beschermen van het buitengebied. Een bijkomend vraagstuk is het relatief hoge aandeel sociale huurwoningen binnen de gemeente.

Om te zorgen voor een meer evenwichtige bevolkingssamenstelling, met zowel ‘dragers’ als ‘vragers’, is het wenselijk sterker in te zetten op het midden- en hogere woningsegment. Mobiliteit en bereikbaarheid en leefbaarheid en klimaat De Leefbare stad en Meergeneratiestad streven naar veilige, aantrekkelijke en groene buurtroutes, reductie van autoverkeer en stimulering van fietsen en wandelen (verbetering van de gezondheid). Tegelijkertijd blijft de Werkende stad afhankelijk van goede bereikbaarheid, waarbij uitgegaan wordt van meer vervoer middels OV en fiets, de auto blijft een belangrijk uitgangspunt voor ondernemers en werknemers. Dit kan leiden tot het volgende schuurpunt: Parkeerdruk bij wijken en bedrijventerreinen kan conflicteren met het streven naar autoluwe en groene openbare ruimten. Maatregelen ter vermindering van autoverkeer (gedragsverandering en aanpassing parkeernorm) kunnen weerstand oproepen bij ondernemers, bewoners en bezoekers, zeker als alternatieven (OV, fietsbereikbaarheid en fietsvoorzieningen) nog niet voldoende zijn. Economische ontwikkeling versus ecologie en recreatie De ambitie vanuit de Werkende Stad om bedrijventerreinen te verduurzamen en het lokale MKB te koesteren, vraagt om ruimte voor nieuwe bedrijvigheid, energieopwekking en infrastructuur.

De Klimaatbestendige stad zet in op het versterken van ecologie, waterhuishouding en recreatief groen. Deze ambities kunnen gezamenlijk zorgen voor een dilemma. Zo kan de vraag naar ruimte voor energieopslag en -opwekking op bedrijventerreinen botsen met de wens om deze terreinen te vergroenen en klimaatadaptief in te richten. Daarnaast kiest de gemeente Kerkrade ervoor om geen grootschalige windmolens en zonnepanelenvelden toe te staan, dit schuurt om te komen tot een duurzame energietransitie. Kerkrade is daarbij afhankelijk van duurzame energie van elders.

34

Onze referentie: 2TP374UNCRA3-61643547-139:2.0 - Datum: 11 september 2025 - Public

Uitbreiding van toeristische voorzieningen en recreatieve routes kan leiden tot extra druk op kwetsbare natuurgebieden, wat kan leiden tot extra druk op ecologische waarden. Sociale cohesie versus schaalvergroting en efficiency De Meergeneratiestad en Leefbare stad benadrukken het belang van maatwerk, buurtinitiatieven en sociale inclusie. Tegelijkertijd worden voorzieningen en schoollocaties geconcentreerd en geoptimaliseerd om efficiëntie te bereiken. De concentratie van voorzieningen en winkels kan leiden tot verschraling van kleinere buurten, waar sociale cohesie juist kwetsbaar is. De herstructurering en schaalvergroting kunnen de toegankelijkheid voor kwetsbare groepen verminderen, daarom verdient het aanbeveling om expliciet te sturen op inclusieve inrichting. Multifunctioneel ruimtegebruik en integrale inrichting De verhaallijnen versterken elkaar waar functies worden gecombineerd. Multifunctionele pleinen en openbare ruimten dragen bij aan sociale vitaliteit (Leefbare stad), stimuleren lokale economie (Werkende stad), bieden ruimte voor ontmoeting en beweging (Meergeneratiestad) en kunnen klimaatadaptief en groen worden ingericht (Klimaatbestendige stad). Groene daken, wateropvang en natuurlijke materialen verbinden duurzaam bouwen, klimaatadaptatie én gezonde werk- en woonomgevingen.

Gezondheid, veiligheid en klimaat als gezamenlijke drager Versterking van groen, schaduw (3-30-300 regel, 40% schaduw langs routes), rookvrije schoolpleinen en beweegvriendelijke inrichting dragen bij aan een gezonde leefomgeving voor jong en oud (Meergeneratiestad), aan een aantrekkelijke woon- en werkomgeving (Leefbare stad, Werkende stad), Klimaatadaptatie en versterking van ecologische waarden en structuren (Klimaatbestendige stad) Energiehubs en circulair ondernemen De ambitie om bedrijventerreinen in te zetten voor de energietransitie, via collectieve energiehubs, groene daken en slimme infrastructuur, biedt synergie op de volgende aspecten: • • •

Werkgelegenheid en innovatie (Werkende stad) worden gestimuleerd door nieuwe duurzame bedrijvigheid. Klimaatdoelen (Klimaatbestendige stad) en lokale eigenaarschap (Leefbare stad, Meergeneratiestad) kunnen worden verbonden via participatie in energieprojecten. Toegankelijke en inclusieve openbare ruimte

Inclusief ontwerp van openbare ruimten en routes draagt bij aan de sociale cohesie en buurtinitiatieven (Leefbare stad, Meergeneratiestad) en de bereikbaarheid van werk, voorzieningen en recreatie (Werkende stad, Klimaatbestendige stad). Rondom circulariteit is er sprake van een schuurpunt: de gemeente zet in op lagere milieucategorieën op de bedrijventerreinen, terwijl circulariteit vraagt om veel ruimte en een hogere milieucategorie. Om de schuurpunten tussen de verhaallijnen te adresseren en de synergie te benutten, zijn enkele strategische keuzes van belang: • • • •

35

Gebiedsgerichte afstemming: Per wijk, bedrijventerrein en buitengebied moeten ambities worden afgewogen, met maatwerk voor ruimtegebruik, voorzieningen, groen en infrastructuur. Concrete en meetbare kaders: Voor behoud van voorzieningen, koppeling van werkgelegenheid aan de lokale arbeidsmarkt, biodiversiteit en energieopwekking zijn duidelijke doelen en randvoorwaarden nodig. Participatie en co-creatie: Door inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties actief te betrekken bij de uitwerking van plannen, kunnen conflicten worden verzacht en gedragen keuzes worden gemaakt. Monitoring en adaptief beleid: Door voortgang te monitoren en beleid periodiek bij te stellen, kunnen ambities worden bijgestuurd als nieuwe kansen of knelpunten ontstaan. Onze referentie: 2TP374UNCRA3-61643547-139:2.0 - Datum: 11 september 2025 - Public

Tabel 3 Schuurpunten

Verhaallijnen

Schuurpunt

Leefbare vs. Werkende stad

Werkgelegenheid en bereikbaarheid vragen ruimte voor bedrijventerreinen en infrastructuur, wat kan botsen met compacte, autoluwe historische linten.

Meergeneratie vs. Klimaatbestendige stad

Woningbouw en uitbreiding voor verschillende doelgroepen betekent vaak meer verharding en minder ruimte voor natuur of wateropvang.

Werkende vs. Klimaatbestendige stad

Herontwikkeling van bedrijventerreinen (intensief gebruik van percelen) en economische groei kunnen ten koste gaan van landschap, biodiversiteit en groenstructuren.

Leefbare vs. Meergeneratie stad

Verdichting en nabijheid van voorzieningen kunnen conflicteren met wens voor rustige, ruime woonmilieus voor bepaalde doelgroepen.

Tabel 4 Versterkende punten

Verhaallijnen

Sterk Punt (Synergie)

Leefbare & Meergeneratie stad

Nabijheid van voorzieningen komt ten goede aan alle leeftijden; stimuleert sociale cohesie, gezondheid (15 minutenstad en beweegvriendelijkheid) en zelfstandigheid.

Leefbare & Klimaatbestendige stad

Door autoluwe historische linten en meer bewegen te stimuleren, ontstaat ruimte voor vergroening en klimaatadaptatie.

Werkende & Meergeneratie stad

Divers woningaanbod (focus op midden en hoog segment) en goede voorzieningen maken het makkelijker om talent aan te trekken en vast te houden.

Werkende & Leefbare stad

Gezonde werkomgevingen sluiten aan bij het streven naar een gezonde leefomgeving; meer werk dichtbij huis.

Klimaatbestendige & Leefbare stad

Meer groen en natuur draagt bij aan de gezondheid en leefbaarheid van de stad.

36

Onze referentie: 2TP374UNCRA3-61643547-139:2.0 - Datum: 11 september 2025 - Public

6.2

Beoordeling op milieueffecten

De gemeente heeft grote ambities, met als doel de kwaliteit van de leefomgeving te verbeteren. Om deze ambities te behalen beschrijft de gemeente in haar ontwerp Omgevingsvisie een aantal randvoorwaarden voor ontwikkelingen. Daarnaast zijn in de uitvoeringsagenda in hoofdstuk 5 een aantal concrete maatregelen voor de korte- en lange termijn opgenomen. De gestelde randvoorwaarden en concrete maatregelen kunnen positieve of negatieve effecten op verschillende omgevingsaspecten hebben – zo draagt meer stedelijk groen bij aan het tegengaan van de gevoeligheid voor wateroverlast en hittestress, en leidt meer gemotoriseerd verkeer tot een slechtere luchtkwaliteit en meer geluidsoverlast. Dit hoofdstuk heeft als doel om voor de belangrijkste randvoorwaarden en maatregelen te beschrijven waar mogelijke knelpunten en meekoppelkansen ontstaan, hetzij vanuit conflicterende ruimtevragen, hetzij vanuit positieve of negatieve neveneffecten. In onderstaande paragrafen beschrijven we deels thematisch waar wij belangrijke afhankelijkheden en resterende vraagstukken zien die in de Omgevingsvisie beantwoord moeten worden. In dit hoofdstuk komen ook de bouwstenen aan bod, de belangrijkste kansen en aandachtspunten waar volgens de Foto van de Leefomgeving aandacht aan zou moeten worden gegeven in de Omgevingsvisie.

Uitleg beoordelingskader Op basis van een 5-puntsschaal is beoordeeld in hoeverre de afzonderlijke randvoorwaarden en maatregelen een positief of negatief effect hebben op de verschillende beleidsvelden (zie paragraaf 4.34.2 voor een uitleg van de beoordelingsmethodiek). De analyses in dit hoofdstuk zijn grotendeels gedaan op basis van kwalitatieve beschouwing en (beperkt) beschikbare gegevens. De analyses brengen op een hoog abstractieniveau kansen en risico’s in beeld, passende bij het detailniveau van de ontwerp Omgevingsvisie. In alle gevallen is nader onderzoek of een nadere uitwerking nodig om de kans of risico beter in beeld te brengen.

6.2.1

Beoordeling

Op de volgende pagina’s zijn overzichtstabellen met de beoordeling op milieueffecten opgenomen. Op de verticale as zijn de beleidsvelden weergegeven. Op de horizontale as zijn de randvoorwaarden danwel maatregelen opgenomen. Per randvoorwaarde of maatregel is middels een score (-- tot ++) en kleur aangegeven welk effect dit heeft op de afzonderlijke beleidsvelden. Zo kan het zijn dat een randvoorwaarde of maatregel een positief effect heeft op meerdere beleidsvelden, maar ook negatieve effecten kan hebben op specifieke beleidsvelden. Na de tabellen is uitgelegd waarom de scores per randvoorwaarde of maatregel en beleidsveld zijn toegekend en wat de opvallendste bevindingen ten aanzien van de integrale milieueffecten zijn. Symbool

Toelichting

++

Sterk positief

+

Positief

+/-

Neutraal

-

Negatief

--

Sterk negatief

37

Onze referentie: 2TP374UNCRA3-61643547-139:2.0 - Datum: 11 september 2025 - Public

Thema

Beleidsveld bodem Bodem landbouw landschap, ruimtelijke kwaliteit en Omgevings-kwaliteit cultuurhistorie natuur, biodiversiteit en groen

wateroverlast

Klimaat-adaptatie

Economie

Leefomgeving

Mobiliteit

Duurzaamheid

Energietransitie

38 waterkwaliteit droogte

hittestress

economie

onderwijs

recreatie en toerisme

wonen

sociale cohesie & leefbaarheid

mobiliteit

gezondheid

Gezondheid & externe lucht veiligheid geur omgevingsveiligheid

geluid

licht

circulaire samenleving

duurzaam energieverbruik

energie opwek

energie efficiëntie

Onze referentie: 2TP374UNCRA3-61643547-139:2.0 - Datum: 11 september 2025 - Public Scholen en speeltuinen worden groen, beweegvriendelijk en rookvrij ingericht, weg van drukke wegen.

Pleinen worden multifunctioneel ingericht met ruimte voor sport, spel en ontmoeting in plaats van parkeren.

Ontwikkelingen mogen de kwaliteit van grondwater niet verslechteren.

Nieuwe woningbouwplannen houden rekening met netcapaciteit en toegang tot drinkwater.

Hemelwateropvang op eigen terrein is verplicht, met ruimte voor toekomstige extreme weersomstandigheden.

Verharding mag niet toenemen bij nieuwe ontwikkelingen, met een doelstelling van 20% minder verharding in 2050.

Openbare ruimte wordt toegankelijk en inclusief ontworpen, zodat iedereen er gebruik van kan maken.

Gebouwen en buitenruimtes worden ingericht met natuurlijke materialen en ruimte voor hemelwateropvang.

Groen wordt aangelegd met inheemse en klimaatbestendige beplanting die bijdraagt aan biodiversiteit.

Nieuwe bouwplannen bevatten minimaal 20% groen en bestaand groen wordt zoveel mogelijk behouden.

Volwassen bomen en bomenstructuren met een hitte- of landschapsfunctie worden beschermd en behouden.

40% schaduw wordt gerealiseerd bij belangrijke wandel- en fietsroutes om hittestress te verminderen.

Iedere woning moet zicht hebben op 3 bomen, 30% boomkroonbedekking en een groene ruimte op 300 m.

Bedrijfsinitiatieven moeten aansluiten bij het landschap en rekening houden met klimaatadaptatie en mobiliteit.

Nieuwe ontwikkelingen dragen bij aan een groene, aantrekkelijke en klimaatbestendige leefomgeving.

Verblijfsrecreatie wordt ontwikkeld nabij toeristische voorzieningen of in cultuurhistorisch waardevolle gebouwen.

Leegstaande kerken worden herbestemd en alleen gesloopt als er geen andere opties zijn.

Beeldbepalende en cultuurhistorische waarden worden behouden, versterkt en gerespecteerd.

Water en bodem zijn leidend bij ruimtelijke ontwikkelingen om hittestress, wateroverlast en droogte te voorkomen.

Randvoorwaarden

Thema Bodem

39 Beleidsveld

Klimaat-adaptatie

Economie

Leefomgeving

Mobiliteit

Duurzaamheid

Energietransitie bodem

landbouw landschap, ruimtelijke kwaliteit en Omgevings-kwaliteit cultuurhistorie natuur, biodiversiteit en groen

wateroverlast

waterkwaliteit

droogte

hittestress

economie

onderwijs

recreatie en toerisme

wonen

sociale cohesie & leefbaarheid

mobiliteit

gezondheid

Gezondheid & externe lucht veiligheid geur omgevingsveiligheid

geluid

licht

circulaire samenleving

duurzaam energieverbruik

energie opwek

energie efficiëntie

Onze referentie: 2TP374UNCRA3-61643547-139:2.0 - Datum: 11 september 2025 - Public Inzetten op bedrijven met een verlaagde milieucategorie ten opzichte van de huidige situatie. Zware industrie is niet gewenst.

Vanwege de toenemende ruimte schaarste zetten we in op meervoudig ruimtegebruik met aandacht voor hoogbouw en meerlaagse bebouwing (minimaal 3 bouwlagen). Nieuwe woningen voldoen aan de geldend duurzaamheideisen en worden klimaatbestendig gebouwd (ook rekening houden met oververhitting binnenshuis) Sportvelden (van verenigingen), schoolpleinen en speeltuinen zijn zoveel mogelijk openbaar

Nieuwe woningen moeten in massa, hoogte en ruimtelijke kwaliteit passend zijn in de omgeving

Het initiatief draagt bij aan het realiseren van een gemengde wijk waar verschillende type doelgroepen bij elkaar wonen.

richten op gebieden waar gezondheid, veerkracht en leefbaarheid het minste is zoals in delen van Kerkrade-West en -Oost