Bijlage 2 - Omgevingseffectrapport ontwerp Omgevingsvisie gemeente Kerkrade (4 april 2025)

Beoordeling +/-

Energietransitie

Duurzaam energieverbruik Duurzaam energieverbruik richt zich op het verminderen van energiegebruik door middel van energiebesparing, efficiënte technologieën en gedragsverandering. Dit draagt bij aan het behalen van klimaatdoelstellingen en een lagere milieubelasting. In de Foto van de Leefomgeving is geconstateerd dat de verlaging van het energieverbruik sneller gaat dan gepland. In 2022 is 65% van de geprognotiseerde verlaging al behaald, waarmee naar verwachting de geplande energiereductie in 2030 wordt behaald. Het beleidsveld scoort daarmee in de huidige situatie sterk positief (++). Wel bestaat er bestaat een bedreiging dat de groep die onder energiearmoede valt, de verlaging van het energieverbruik niet kan bewerkstelligen. Daarmee scoort het beleidsveld in de toekomstige autonome situatie positief (+). Beoordeling De gemeente geeft in haar Omgevingsvisie aan in te willen zetten op energiezekerheid. Dit is gekoppeld aan alle vier de verhaallijnen. Zij wil daarbij inzetten op lokale, duurzame energieopwekking en betaalbaarheid, om daarmee te voorkomen dat kwetsbare groepen onevenredig worden geraakt door energieprijzen of tekorten. Maar ook om een basis te bieden voor bedrijvigheid, maatschappelijke voorzieningen, en het creeëren van een klimaatbestendige stad.

Slimme oplossingen, zoals energie-efficiënte woningen, slimme opslag en buurtgerichte warmtevoorzieningen, ondersteunen daarin. De voorgestelde randvoorwaarden en maatregelen dragen in beperkte mate positief bij aan het bevorderen van duurzaam energieverbruik in Kerkrade. Het combineren van energieopwekking, groene daken en samenwerking in collectieve energiehubs op bedrijventerreinen stimuleert efficiënter gebruik van energie en biedt mogelijkheden om lokaal opgewekte energie beter te benutten. Daarnaast draagt het reserveren van ruimte voor energieopslag bij aan het optimaliseren van energieverbruik, door overschotten op te slaan en piekbelastingen te verminderen.

58

Onze referentie: 2TP374UNCRA3-61643547-129:1.0 - Datum: 4 april 2025 - Public

Hoewel deze maatregelen bijdragen aan het verduurzamen van het energieverbruik op bedrijventerreinen, blijft het effect beperkt vanwege de specifieke toepassing op een relatief klein deel van de gemeente. Verdere uitbreiding en integratie van deze maatregelen zijn nodig om een grotere impact op duurzaam energieverbruik te realiseren. De beoordeling op het beleidsveld duurzaam energieverbruik is daarmee positief (+). Energie opwek Het beleidsveld energieopwekking draait om het vergroten van de productie van hernieuwbare energie, zoals zonneenergie. Dit draagt bij aan een duurzame energievoorziening en het verminderen van de afhankelijkheid van fossiele brandstoffen. In de Foto van de Leefomgeving is geconstateerd dat er nog weinig (duurzame) energie in Kerkrade wordt opgewekt. De verwachting is dan ook dat de geplande opwekcapaciteit met de huidige ontwikkelingen niet wordt gehaald. Het beleidsveld scoort daarmee in de huidige situatie sterk negatief (--). Richting de toekomst biedt zon op dak mogelijkheden, maar dit zal naar verwachting onvoldoende zijn om de verwachte 67% opwek ten opzichte van het verbruik in 2011 te halen. Daarmee scoort het beleidsveld in de toekomstige autonome situatie negatief (-). Beoordeling De gemeente ziet vooral op bedrijventerreinen kansen voor de opwek van lokale duurzame energie.

Denk aan het benutten van grote daken voor zonne-energie, en de potentiële restwarmte voor het warmtenet. Zo kunnen de bedrijventerreinen duurzame elektriciteit (en warmte) leveren aan naastgelegen wijken of aan bedrijven onderling. De randvoorwaarde voor bedrijven om energie op te wekken en samen te werken in collectieve energiehubs op bedrijventerreinen draagt positief bij aan de opwekking van duurzame energie in Kerkrade. Het stimuleert lokale productie van hernieuwbare energie en een efficiënter gebruik ervan, wat bijdraagt aan een duurzamere energievoorziening. Echter, de impact blijft beperkt, omdat de maatregel specifiek gericht is op bedrijventerreinen en niet breder wordt toegepast binnen de gemeente. Voor grootschalige vormen van energieopwekking, waaronder met name windenergie, heeft de gemeente aangegeven dat er op dit moment geen plek is in de gemeente. Desalniettemin is er met de gestelde randvoorwaarden en maatregelen uit de Omgevingsvisie wel sprake van een verhoging van de eigen energie opwek. De beoordeling op het milieueffect gaat daarmee naar neutraal (+/-). Energie efficiëntie Energie efficiëntie richt zich op het optimaliseren van energiegebruik in gebouwen, infrastructuur en productieprocessen. Het doel is om met minder energie meer te bereiken, wat bijdraagt aan duurzaamheid en lagere kosten.

In de Foto van de Leefomgeving is geconstateerd dat er sprake is van netcongestie in de gemeente. Het huidige energienet dient versterkt en uitgebreid te worden. Netcongestie is met name een groot probleem op de bedrijventerreinen. Om dit probleem tegen te kunnen gaan bij het bedrijventerrein Dentgenbach wordt een pilot gestart om de bedrijven op het gebied van energie verbruik en opwek te laten samenwerken. Tevens worden in Kerkrade twee warmtenet trajecten onderzocht waarbij slim omgegaan wordt met restwarmte van bedrijven en warmte koude uitwisseling. Daarnaast kent de gemeente een verduurzamingsopgave in de woningbouwvoorraad. Omdat deze woningbouwvoorraad verouderd is, is er vaak sprake van een lage energie-efficiëntie. Richting de toekomst blijft netcongestie een probleem. Netcongestie dwingt energiegebruikers om anders en slimmer om te gaan met energieverbruik. De uitbreiding van het energienet gaat ook gepaard met ruimteclaims in de openbare ruimte. Daarmee scoort dit beleidsveld zowel in de huidige situatie als de toekomstige (autonome) situatie neutraal (+/-). Beoordeling De voorgestelde randvoorwaarden en maatregelen uit de Omgevingsvisie dragen in beperkte mate positief bij aan het verbeteren van energie-efficiëntie in Kerkrade.

Het rekening houden met netcapaciteit in nieuwe woningbouwplannen helpt om het energiegebruik beter af te stemmen op de beschikbare infrastructuur, wat onnodige belasting van het energienet voorkomt. Tegelijkertijd vragen nieuwbouwplannen om extra capaciteit, ook al is deze vraag efficiënter. Daarom kunnen nieuwe woningbouwontwikkelingen alleen doorgang vinden als de capaciteit van het elektriciteitsnet wordt uitgebreid en/of de huidige verouderde woningbouwvoorraad wordt verduurzaamd. De gemeente geeft in haar Omgevingsvisie aan in te willen zetten op verduurzaming van de woningvoorraad, maar geeft daarvoor nog geen concrete kaders mee (zie ook paragraaf 6.2.2.5).

59

Onze referentie: 2TP374UNCRA3-61643547-129:1.0 - Datum: 4 april 2025 - Public

De gemeente geeft wel aan het energienet uit te willen breiden en verzwaren door het plaatsen van minimaal 80 kleine transformatorstations, drie tot vier middenspanningsstations en het hoogspanningsstation Terwinselen. Dit brengt verlichting in het acute netcapaciteitsprobleem. Het is echter onduidelijk of dit ook afdoende is om de toekomstige ontwikkelingen (waaronder woningbouw) ook te ondervangen. Daarnaast bevorderen collectieve energiehubs op bedrijventerreinen, gecombineerd met groene daken en energieopslag, een efficiënter gebruik van lokaal opgewekte energie door deze beter te distribueren en op te slaan.

Bedrijventerreinen reserveren ruimte voor energieopslag met aandacht voor veiligheidsrisico’ s.

Bedrijventerreinen combineren energieopwekking, groene daken en samenwerking in collectieve energiehubs.

Beleidsveld

Beoordeling +

duurzaam energieverbruik Energietransitie energie opwek

+/+

Thema

Pilotproject bedrijventerrein Dentgenbach om samen het opwekken en verbruik met elkaar af te stemmen

Uitbreiding en verzwaring energienetwerk van 80 kleine trafostations, vier middenstations en het hoogspanningsstation Terwinselen

Mogelijke aanleg van een warmte- en koudenet in Kerkrade-West en het stadscentrum

Concrete maatregelen

energie efficiëntie

Beleidsveld duurzaam energieverbruik

Energietransitie energie opwek energie efficiëntie

60

Onze referentie: 2TP374UNCRA3-61643547-129:1.0 - Datum: 4 april 2025 - Public

Energienetwerk uitbreiden over de grens

Thema

Nieuwe woningbouwplannen houden rekening met netcapaciteit en toegang tot drinkwater.

Randvoorwaarden

Hoewel deze maatregelen bijdragen aan een duurzamer en efficiënter energiesysteem, blijft de impact beperkt vanwege de specifieke focus op bedrijventerreinen en nieuwbouw. De beoordeling op het milieueffect is +.

Beoordeling + +/+

6.2.3

Belangrijkste bevindingen

De beoordeling van de voorgestelde maatregelen op de verschillende milieueffecten geeft inzicht in hoe effectief de Omgevingsvisie van de gemeente Kerkrade is in het realiseren van haar milieudoelstellingen. Hieruit blijkt dat de maatregelen op sommige beleidsvelden, zoals omgevingskwaliteit en klimaatadaptatie, positieve effecten hebben. Tegelijkertijd zijn er beleidsvelden, zoals landbouw, circulaire economie en gezondheid, waar de impact van de maatregelen beperkt blijft. Een aantal beleidsvelden blijven ook onderbelicht, zoals lucht en geluid. Deze bevindingen tonen zowel de sterke punten als de aandachtspunten van de huidige aanpak, en bieden een basis om te bepalen waar aanvullende inspanningen nodig zijn. •

Sterke bijdrage aan omgevingskwaliteit en klimaatadaptatie De voorgestelde maatregelen leveren een significante bijdrage aan het versterken van landschappelijke kwaliteiten, natuur, biodiversiteit en stedelijk groen. Het behoud en hergebruik van cultuurhistorische waarden, zoals kerken en monumenten, en de focus op vergroening (zoals de 3-30-300-regel en het verminderen van verharding) maken de leefomgeving aantrekkelijker, duurzamer en beter bestand tegen klimaatverandering. Ook binnen klimaatadaptatie is er een sterke bijdrage, met maatregelen die wateroverlast effectief aanpakken door waterberging, infiltratie en het beschermen van volwassen bomen.

•

Positieve bijdragen aan versterken van onderwijs en recreatie & toerisme, minder aan het vergroten en diversificeren van arbeidsplaatsen In de Omgevingsvisie wordt duidelijk ingezet op het versterken van het onderwijs en het benutten van het potentieel van de gemeente op het gebied van recreatie en toerisme. Daarbij is ook ruimschoots aandacht voor de ruimtelijke kwaliteit, veiligheid en (duurzame) bereikbaarheid. Hoewel de gemeente Kerkrade, samen met de gemeente Heerlen en bedrijven, inzet op Medlands constateert de Omgevingsvisie dat er op het gebied van arbeidsparticipatie meer en diversere arbeidsplekken nodig zijn. Hoe de gemeente dat wil bewerkstelligen blijft nog onderbelicht.

•

Grote inzet op vergroten en verduurzamen woningvoorraad, maar kaders nog onduidelijk De gemeente zet actief in op het vergroten en verduurzamen van de woningvoorraad, en breekt daarmee met de jarenlange traditie om vooral in te zetten op krimp. Daarbij houdt de gemeente ook rekening met in de toekomst mogelijk het benutten van uitleglocaties in het buitengebied. Welke kaders er gelden voor deze uitleglocaties zijn echter niet duidelijk, terwijl de gemeente wel erkent dat het belangrijk is om de waarden van het buitengebied zoveel als mogelijk te beschermen. Voor de verduurzaming van woningen geeft de gemeente duidelijke kaders mee voor nieuwbouw, maar is de gemeente nog niet concreet in hoe zij de bestaande woningvoorraad wenst te verduurzamen.

•

Beperkte impact op circulaire economie Op het gebied van de circulaire economie zijn er stappen gezet, zoals hergebruik van reststromen en het behoud van cultuurhistorisch vastgoed, maar de impact blijft beperkt door de schaal en het ontbreken van meer structurele maatregelen. Het behalen van de doelen is sterk afhankelijk van de regionale visie die hiervoor wordt opgesteld.

•

Duurzame mobiliteit wordt versterkt, maar focus op OV bereikbaarheid nog onderbelicht De focus op duurzame vervoersopties, zoals recreatieve fiets- en wandelroutes, deelfietsen en de mobiliteitstransitie, draagt sterk bij aan milieuvriendelijke mobiliteit. De gemeente zet hiermee actief in op het terugdringen van het autogebruik. Wat daarbij nog wel wat extra aandacht behoeft is, om naast de versterking van de fiets- en wandelstructuur, ook in te zetten op de verbetering van de OV bereikbaarheid. De gemeente zet in op de verbetering van de bereikbaarheid van het treinnet, maar kan meer aandacht besteden aan het busnet, met name de frequentie van de buslijnen.

•

Sterke inzet op de energietransitie, maar extra aandacht voor netcapaciteit en duurzame opwek nodig De gemeente heeft maatregelen opgenomen om duurzame energieopwekking en energie-efficiëntie te verbeteren, zoals collectieve energiehubs, de aanleg van warmtenetten en groene daken op bedrijventerreinen. Ook wordt er flink geïnvesteerd in de uitbreiding van het elektriciteitsnet. Het is echter onduidelijk of daarmee de capaciteit ook voldoende gaat zijn voor toekomste ontwikkelingen zoals wonignbouw. Op het gebied van energieopwekking is het ook de vraag of de Omgevingsvisie voldoende inzet. De maatregelen zijn nu vooral gericht op lokale opwekking op bedrijventerreinen. Meer integrale en grootschalige maatregelen zijn nodig om de energietransitie te versnellen.

61

Onze referentie: 2TP374UNCRA3-61643547-129:1.0 - Datum: 4 april 2025 - Public

•

Gezondheid belangrijk thema, maar aanpakken van geluidshinder onderbelicht In de Omgevingsvisie wordt veel aandacht besteed aan het thema gezondheid, met name de link met een prettige, groene verblijfsomgeving die hittestress reduceert en bewegen en ontmoeten stimuleert. Toch blijven de wat hardere milieu-thema’s die effect hebben op gezondheid onderbelicht. Zo zijn er geen concrete maatregelen of randvoorwaarden opgesteld om geluidsoverlast in de gemeente aan te pakken.

Op basis van de beoordeling van de voorgestelde maatregelen zijn een aantal adviezen geformuleerd om de conceptOmgevingsvisie van de gemeente Kerkrade verder te versterken. Deze adviezen richten zich vooral op het vergroten van de impact op beleidsvelden waar de bijdrage van de huidige maatregelen beperkt is. Door aanvullende maatregelen te formuleren en bestaande maatregelen breder toe te passen, kan de gemeente niet alleen haar ambities beter realiseren, maar ook haar milieueffecten verder vergroten en structureler bijdragen aan een duurzame en toekomstbestendige leefomgeving. •

Concretiseer hoe groei en diversificatie van arbeidsplaatsen kan worden gestimuleerd Denk als gemeente na over welke vormen van arbeidsplaatsen je wilt realiseren en reserveer hiervoor ook concreet fysieke ruimte. Koppel de verschillende typen arbeid aan de verbetering van de bereikbaarheid van de OV-punten en de langzaamverkeerverbindingen. Voorzie ook in voldoende woningen voor (nieuwe) arbeidskrachten, met name woningen in het midden- en hoger segment.

•

Leg kaders vast voor wonen op uitleglocaties en verduurzaming van de bestaande voorraad Stel als gemeente duidelijke randvoorwaarden op voor het bouwen op uitleglocaties. Dat vraagt ook dat op voorhand goed gekeken wordt naar welke uitleglocaties eventueel geschikt zouden zijn, op basis van aanwezige landschappelijke waarden. Ook kan nagedacht worden over vernieuwende vormen van woningbouw die beter landschappelijk in te passen zijn. Denk bijvoorbeeld aan (kleinschalige) nieuwe landgoederen, ecologische meergeneratiehoven of tiny houses. Dit behoeft extra aandacht in de uitwerking van het volkshuisvestingsprogramma. In het programma dienen daarnaast ook concrete kaders te worden opgenomen voor het verduurzamen van de bestaande woningvoorraad.

•

Versterk de koppeling met circulaire economie Introduceer specifieke maatregelen die gericht zijn op structurele oplossingen voor afvalreductie, materiaalhergebruik en circulaire bouwmethoden om de circulaire economie te versterken. Denk hierbij ook aan het stellen van doelstellingen ten aanzien van duurzaamheidsdoelstellingen binnen de gemeentelijke organisatie zelf en de gebouwen in eigendom en beheer van de gemeente.

•

Breid de energietransitie uit naar een bredere schaal Om de impact van de energietransitie te vergroten, kan de gemeente maatregelen overwegen die niet alleen gericht zijn op bedrijventerreinen, maar ook op wonen, openbare gebouwen en andere sectoren. Dit kan bijvoorbeeld door het stimuleren van zonne-energie op particuliere daken en andere vormen van grootschalige energieopwekking buiten windturbines.

•

Formuleer naast fysieke doelen ook sociale doelen De maatregelen in de Omgevingsvisie richten zich vooral op fysieke ingrepen, terwijl sociale doelen, zoals het versterken van cohesie, onderbelicht blijven. Door ook sociale doelen te formuleren, kan de gemeente de betrokkenheid van inwoners vergroten en de sociale samenhang in wijken versterken, wat bijdraagt aan een duurzamer en inclusiever resultaat. Hierbij de aansluiting zoeken op bestaande sociale programma’s.

•

Balanceer duurzame mobiliteit met (OV) bereikbaarheid De focus op duurzame mobiliteit is positief, maar de gemeente moet zorgen voor een balans tussen de verandering van de verkeersstructuur en praktische bereikbaarheid, met name voor economische en toeristische activiteiten. Dit kan bijvoorbeeld door de frequentie van de buslijnen te verbeteren.

•

Integreer gezondheid explicieter in de maatregelen Om de impact op gezondheid te vergroten, kan de gemeente gezondheid explicieter integreren in haar maatregelen. Denk aan het verbeteren van luchtkwaliteit, het aanpakken van de knelpunten ten aanzien van geluidsoverlast, het terugdringen van houtstook en het uitbreiden van rookvrije zones in openbare ruimtes en wijken. Ook kan nadrukkelijker de samenwerking worden gezocht met omliggende gemeentes, zowel in Nederland en Duitsland op het gebied van terugdringen van uitstoot vanuit industrieën. Voor concrete aanbevelingen en maatregelen, zie de opgestelde memo ‘Omgevingsvisie Kerkrade aanvullingen thema gezondheid’ (11 maart 2025).

62

Onze referentie: 2TP374UNCRA3-61643547-129:1.0 - Datum: 4 april 2025 - Public

7

Conclusies en aanbevelingen

De Omgevingseffectrapportage (OER) brengt in beeld hoeverre de ambities van de gemeente Kerkrade in samenhang realiseerbaar zijn en wat de effecten van het beleid in de Omgevingsvisie op de fysieke leefomgeving zijn. De Omgevingsvisie is opgebouwd rondom vier verhaallijnen die de kernambities van de gemeente samenvatten: 1. Leefbare stad, waar voorzieningen nabij zijn: Gericht op het versterken van buurtknooppunten, het creëren van ontmoetingsplekken en het bieden van maatwerk in buurtcentra. Deze verhaallijn benadrukt nabijheid, vitaliteit en sociale cohesie in de wijken. 2. Werkende stad, waar werken en wonen onlosmakelijk verbonden zijn: Gefocust op het verbeteren van bedrijventerreinen, het ondersteunen van het lokale MKB, het stimuleren van werkgelegenheid en het faciliteren van de energietransitie. 3. Meergeneratiestad, een goede stad voor 8- en 80-jarigen is goed voor iedereen: Gericht op veilige buurtroutes, gezonde schoolomgevingen, een divers woningaanbod en toegang tot recreatieve, koele groengebieden nabij huis. 4. Klimaatbestendige stad, wonen in een sterk landschappelijk raamwerk natuur: Benadrukt het versterken van de ecologische basis, de verbinding van natuur met het stedelijk weefsel, ons aanpassen en voorbereiden op extremer weer (natter, droger en heter) en het verder ontwikkelen van recreatieve voorzieningen en toerisme.

Beoordelingsmethodieken De OER maakt gebruik van twee beoordelingsmethodieken om de effectiviteit van de maatregelen te analyseren: • •

Beoordeling op doelbereik: Hierbij is per ambitie beoordeeld in welke mate de voorgestelde randvoorwaarden voor ontwikkelingen bijdragen aan het behalen van de gestelde doelen. Dit is gedaan op een 5-puntsschaal, variërend van "sterke positieve bijdrage" (++) tot "sterke negatieve impact" (--). Beoordeling op milieueffecten: Deze methodiek toetst de randvoorwaarden en maatregelen die de gemeente in haar omgevingsvisie heeft opgenomen aan specifieke beleidsvelden, zoals bodem, klimaatadaptatie, economie, leefomgeving en gezondheid. Ook hier wordt gebruik gemaakt van een 5-puntsschaal om de impact op beleidsvelden te kwantificeren.

Doelbereik van de ambities Uit de uitgevoerde beoordeling op doelbereik blijkt dat de randvoorwaarden ten aanzien van ruimtelijke ontwikkelingen die de gemeente in haar Omgevingsvisie heeft opgenomen, over het algemeen positief bijdragen aan bij de ambities van de Omgevingsvisie. Vooral randvoorwaarden gericht op vergroening, het stimuleren van fietsen- en wandelen, het creëren van ruimte voor sport, spel en ontmoeting, het inzetten op duurzaam bodem- en waterbeheer en de energietransitie ondersteunen de ambities effectief. Echter voor enkel ambities geldt dat de randvoorwaarden en maatregelen nog te weinig concreet zijn om te kunnen stellen of de ambities daarmee ook worden behaald. Hieronder worden per verhaallijn de belangrijkste bevindingen en aanbevelingen toegelicht. 1. Leefbare stad, waar voorzieningen nabij zijn: De gestelde randvoorwaarden dragen sterk bij aan fysieke verbeteringen in wijkknooppunten, zoals vergroening en het creëren van multifunctionele pleinen met aandacht voor sport, spel en ontmoeting. Ook de inzet op het creëren van veilige en aantrekkelijke linten draagt sterk bij aan een leefbare stad. Op die manier stimuleert de gemeente het fietsen en wandelen en wordt het autogebruik teruggedrongen, hetgeen de leefbaarheid van de gemeente als geheel sterk ten goede komt.

Hierdoor is er in de Omgevingsvisie ruimschoots aandacht voor een goede (fysieke) leefkwaliteit. De randvoorwaarden en maatregelen zijn echter minder gericht op het versterken van het sociale of economische fundament van de wijkcentra. Met name op het gebied van het behouden van het voorzieningenniveau ontbreekt het in de Omgevingsvisie nog aan concrete maatregelen om dit te bewerkstelligen. De gemeente geeft hierbij aan in te willen zetten op maatwerk, maar is nog niet concreet in hoe zij daarmee het voorzieningenniveau wil behouden. Het advies is om bij de uitwerking van de Omgevingsvisie concrete kaders mee te geven waarbinnen maatwerk mogelijk is, om in ieder geval te zorgen dat het voorzieningenniveau niet achteruit gaat en daarbij de koppeling te maken met bereikbaarheid. Daarbij kan het ook helpen om inzichtelijk te maken welke voorzieningen in ieder geval behouden moeten blijven, bijvoorbeeld door een gebiedspecifieke aanpak.

63

Onze referentie: 2TP374UNCRA3-61643547-129:1.0 - Datum: 4 april 2025 - Public

2. Werkende stad, waar werken en wonen onlosmakelijk verbonden zijn: De fysieke maatregelen, zoals het inrichten van klimaatadaptieve, gezondere bedrijventerreinen, de inzet op Medlands en het stimuleren van collectieve energiehubs, dragen bij aan een duurzamer economisch klimaat. Ook het voornemen om ruimte te creëren voor het lokale MKB op aantrekkelijke locaties draagt bij aan de werkende stad. Waar in de Omgevingsvisie nog onvoldoende aandacht aan wordt besteed, zijn concrete randvoorwaarden of maatregelen gericht op het creëren van meer lokale werkgelegenheid. De gemeente geeft aan meer en diversere werkplekken te willen realiseren, maar geeft in haar Omgevingsvisie nog niet aan hoe zij dat wil doen. Het beter verbinden van de bedrijventerreinen met aandacht voor vergroenen wordt als positief gezien. Het bereikbaar en beter beleefbaar maken van bedrijventerreinen draagt actief bij aan een prettiger werkklimaat. Het rekening houden met een juiste inrichting van de bedrijventerreinen kan positieve effecten hebben voor de omgeving. Door het bundelen van bepaalde categorieën of juist het uitsluiten van bepaalde bedrijvigheid op locaties wordt als positief gezien. Het verdient aanbeveling een nadere uitwerking te maken van deze specifieke maatregelen, denk hierbij aan het aanwijzen van locaties en specifiek te benoemen welke functies hier bedacht zijn. 3.

Meergeneratiestad, een goede stad voor 8- en 80-jarigen is goed voor iedereen: De randvoorwaarden en maatregelen voor veilige buurtroutes, vergroening en recreatieve voorzieningen dragen effectief bij aan het creëren van een leefbare en aantrekkelijke omgeving voor jong en oud. De aandacht voor diversiteit in woningaanbod en klimaatbestendigheid versterkt deze visie en geeft richting aan de ruimtelijke ontwikkeling. Toch kan de sociale component, zoals het actief betrekken van bewoners bij de uitvoering van maatregelen, nog beter worden geïntegreerd om draagvlak en betrokkenheid te vergroten. Naast dat de gemeente verplicht is tot participatie, kan de effectiviteit vergroot worden. De gemeente zet in haar Omgevingsvisie sterk in op veilige en groene leefomgevingen, met een duidelijke focus op verbinding, toegankelijkheid en het versterken van corridors. Daarnaast wordt klimaatadaptatie als prioriteit gezien en goed uitgewerkt, wat bijdraagt aan een toekomstbestendige leefomgeving. Het divers woningaanbod moet nog op een passende manier uitgewerkt worden binnen het volkshuisvestingsprogramma, wat belangrijk is om tegemoet te komen aan de verschillende woonbehoeften van inwoners en daarin een goede balans aan te brengen. goede balans gezocht te worden. 4.

Klimaatbestendige stad, wonen in een sterk landschappelijk raamwerk natuur: De randvoorwaarden en maatregelen leveren een positieve bijdrage aan het versterken van natuur, biodiversiteit en de sponswerking van de bodem. Het verbinden van natuur met stedelijke gebieden en het verbeteren van recreatieve mogelijkheden sluit goed aan bij de ambities. Wel geeft de gemeente aan dat er, onder voorwaarden, gekeken kan worden naar toekomstige uitleglocaties in het buitengebied, wanneer binnenstedelijke locaties zijn uitgeput. Dit legt een claim op het kwetsbare buitengebied. De voorwaarden met betrekking tot de uitleglocaties zijn op hoofdlijnen geschetst in de Omgevingsvisie. Van belang is een nadere analyse te maken wanneer meer concrete invulling gegeven kan worden aan aantal en typen woningen. Milieueffecten In figuur 2 zijn de milieueffectbeoordelingen van de voorgestelde maatregelen en randvoorwaarden uit de Omgevingsvisie samengevat in het Rad van de Leefomgeving. Deze zijn weergegeven ten opzichte van de beoordelingen van de huidige situatie en de autonome ontwikkelingen (weergegeven in lichtblauw en lichtoranje). De randvoorwaarden en maatregelen uit de Omgevingsvisie hebben een positieve impact op beleidsvelden zoals natuur en biodiversiteit, waterhuishouding, onderwijs, wonen, mobiliteit en energie-efficiëntie.

Veel van deze effecten worden gedreven door vergroening, het verminderen van verharding en klimaatadaptieve maatregelen. Enkele beleidsvelden die in de huidige of autonome situatie al slecht scoorden zoals landbouw, arbeidsparticipatie (economie), sociale cohesie en geluidsoverlast kennen niet of nauwelijks een verbetering, omdat specifieke maatregelen voor deze thema’s ontbreken of onvoldoende concreet zijn. Over het geheel genomen ziet het beleid uit de Omgevingsvisie echter wel toe op een verbetering van de meeste milieuthema’s.

64

Onze referentie: 2TP374UNCRA3-61643547-129:1.0 - Datum: 4 april 2025 - Public

Figuur 2: Rad van de Leefomgeving De Omgevingsvisie van Kerkrade bevat een solide basis voor het realiseren van de vier verhaallijnen, vooral op het gebied van fysieke en klimaatadaptieve randvoorwaarden en maatregelen. De randvoorwaarden en maatregelen leveren sterke bijdragen aan beleidsvelden zoals natuur, waterhuishouding en omgevingskwaliteit. Toch blijven sociale aspecten, zoals sociale cohesie, onderbelicht. Evenals specifieke beleidsvelden zoals circulaire economie, de arbeidsmarkt en geluidsoverlast. Door aanvullende sociale doelen te formuleren en de maatregelen breder toe te passen, kan de gemeente haar ambities vollediger realiseren en meer impact tussen het sociale en fysieke domein bereiken.

65

Onze referentie: 2TP374UNCRA3-61643547-129:1.0 - Datum: 4 april 2025 - Public

8

Monitoring

De Omgevingsvisie is ingebed in al het ruimtelijke beleid van de gemeente en is onderdeel van de beleidscyclus. Het in beeld brengen van omgevingswaarden en ontwikkelrichtingen is een eerste stap in deze cyclus. Na vaststelling van de Omgevingsvisie wordt verder gewerkt aan de invulling van de in de Omgevingsvisie beschreven ontwikkelrichtingen in de vorm van gebiedsgerichte of themagerichte programma’s, bijvoorbeeld het uitwerken van het volkshuisvestigingsprogramma. Voor de vergunningverlening van ontwikkelingen die hieruit voortkomen, wordt een Omgevingsplan met normen en regels opgesteld. Na verloop van tijd dient de gemeente te evalueren in hoeverre de doelen uit de Omgevingsvisie behaald zijn en of er aanleiding is om delen van de omgevingsvisie te herijken. Dit betekent dat deze omgevingsvisie niet af is op het moment dat deze wordt vastgesteld. Het is juist de bedoeling dat een Omgevingsvisie een levend proces is dat continu herijkt en bijgesteld wordt als doelen behaald worden en nieuwe ontwikkelingen zich voordoen. Monitoring van omgevingsaspecten die van belang zijn voor de doelen uit de Omgevingsvisie is hiervoor van groot belang. Daarvoor is een monitoringskader nodig dat de gemeente in staat stelt om aan de hand van eenduidige en reproduceerbare indicatoren periodiek een meting uit te voeren van de staat van de leefomgeving.

Daarom is in dit plan-MER deze laatste paragraaf opgenomen, waarmee een aanzet voor een monitoringsprogramma gegeven wordt. Belangrijke vragen bij het monitoren van de voortgang van de omgevingsvisie zijn: • • •

Komt het voorspelde doelbereik van het voorgenomen beleid in de Omgevingsvisie overeen met de beoordeling en draagt het voldoende bij aan het vervullen van de gestelde ambities? Dient de beoordeling in het plan-MER aangepast te worden als nieuwe informatie beschikbaar komt? Maken de antwoorden op bovenstaande vragen het nodig om de Omgevingsvisie bij te stellen?

Een monitoringsprogramma voor de Omgevingsvisie richt zich op de ambities die betrekking hebben op de fysieke leefomgeving. Daarbij dient zoveel mogelijk aangesloten te worden op de toetsing die in dit plan-MER uitgevoerd is, door gebruik te maken van het gehanteerde beoordelingskader. In de loop der tijd kunnen indicatoren aangescherpt worden als meer informatie beschikbaar komt of als ambities veranderen. Binnen de beleidsvelden van de gemeente vindt monitoring plaats die kan leiden tot het aanpassen of herijken van het vigerende beleid. De resultaten van de monitoring in de beleidsvelden die in de Omgevingsvisie zijn beschreven en een ruimtelijke component hebben, kunnen periodiek gebruikt worden om een strategische, integrale herijking van de Omgevingsvisie uit te voeren. Daarnaast kan de gemeente overwegen om over een aantal jaren de ruimtelijke analyses opnieuw uit te voeren. Door opnieuw in beeld te brengen in welke delen van de gemeente knelpunten liggen op gebied van het aanbod aan voorzieningen, netcapaciteit en milieuthema’s zoals geluidsoverlast. Op deze manier kan de gemeente op deelgebiedniveau de stedelijke programmering blijven fijnslijpen.

66

Onze referentie: 2TP374UNCRA3-61643547-129:1.0 - Datum: 4 april 2025 - Public

Colofon OMGEVINGSEFFECTRAPPORT ONTWERP OMGEVINGSVISIE GEMEENTE KERKRADE

KLANT Gemeente Kerkrade AUTEUR Arcadis PROJECTNUMMER 30232971 ONZE REFERENTIE 2TP374UNCRA3-61643547-129:1.0 DATUM 4 april 2025 STATUS Definitief

67

Onze referentie: 2TP374UNCRA3-61643547-129:1.0 - Datum: 4 april 2025 - Public

Over Arcadis Arcadis is de leidende wereldwijd opererende datagedreven duurzame ontwerp-, advies- en consultancyorganisatie op het gebied van de natuurlijke en gebouwde omgeving. Wij zijn met 36.000 architecten, data-analisten, ingenieurs, projectplanners, water- en duurzaamheidexperts. Onze gedeelde passie is: Improving quality of life. Toewijding aan de strategie ‘accelerating a planet positive future’ onderschrijft onze wereldwijde samenwerking met klanten en hoe we hen helpen met duurzame projectkeuzes. We combineren digitale met mensgerichte innovaties en omarmen toekomstgerichte vaardigheden op het gebied van milieu, energie, water, gebouwen, transport en infrastructuur. We werken vanuit meer dan dertig landen en rapporteerden in 2023 een bruto omzet van 5 miljard euro. www.arcadis.com www.arcadis.com

Arcadis Nederland B.V. Postbus 137 8000 AC Zwolle Nederland T +31 (0)88 4261 261

Arcadis. Improving quality of life 68

Onze referentie: 2TP374UNCRA3-61643547-129:1.0 - Datum: 4 april 2025 - Public