Bijlage 1 - 1,2 mln en overige budgetten.pdf

Het beweegvriendelijk inrichten en het vergroenen van schoolpleinen leveren een bijdrage aan de ontwikkeling van de kinderen in zijn algemeenheid en op het gebied van gezondheid en vitaliteit in het bijzonder.

Oriëntatie

Voorbereiding

Implementatie

Uitvoering

Evaluatie

40

41

Kansrijke Start

42

Kansrijke Start Nu niet zwanger Doelgroep Nu niet zwanger (NNZ) richt zich vrouwen en mannen in de vruchtbare leeftijd bij wie (vaak) sprake is van een combinatie van problemen. Denk hierbij aan ernstige psychische problematiek, verstandelijke beperking, verslaving, dakloosheid, schulden, loverboyproblematiek en illegaliteit. Vaak is er een gebrek aan zelfredzaamheid en zijn meerdere hulpverleners betrokken. Juist deze groep heeft behoefte aan extra ondersteuning bij de keuze voor anticonceptie als zij nog niet zwanger willen worden. Bijvoorbeeld omdat zij niet goed weten hoe ze zich tegen zwangerschap kunnen beschermen of omdat het regelen van anticonceptie gewoonweg niet lukt door de waan van de dag en andere problemen.

Algemene omschrijving Het programma Nu Niet Zwanger ondersteunt kwetsbare vrouwen en mannen om zelf de regie te nemen over hun kinderwens, zodat vrouwen niet ongepland en tegen hun wens zwanger worden. NNZ-verpleegkundigen van de GGD bieden begeleiding op maat door het voeren van open en eerlijke gesprekken over de kinderwens, seksualiteit en anticonceptie. Kernelementen in de aanpak zijn: 1. Een proactieve, persoonlijke begeleiding op maat: NNZ sluit in de praktische uitvoering aan bij de dagelijkse leefwereld van cliënten. Bij hun vragen, emoties, behoeften, drempels en mogelijkheden; 2. Een intensieve samenwerking met ketenpartners in het sociaal-maatschappelijk werkveld zoals welzijnswerk en jeugdhulp voor onder andere signaleren, verwijzen en uitvoeren van het programma; 3. De samenwerking met medisch professionals zoals verloskundigen, gynaecologen en huisartsen voor advies, verwijzing en het plaatsen van anticonceptie.

Beoogd resultaat Ieder kind verdient de best mogelijke start van zijn of haar leven en een optimale kans op een goede toekomst. De eerste 1.000 dagen zijn cruciaal voor een goede start. De gezondheid van een kind voor, tijdens en na de geboorte blijkt een belangrijke voorspeller te zijn van problemen – zowel fysiek als mentaal – op latere leeftijd. Voor de gezondheid en ontwikkeling van een kind zou het niet uit mogen maken waar zijn of haar wieg staat. Het programma Nu Niet Zwanger beoogt het % ongeplande zwangerschappen onder jong volwassenen tot 25 jaar in Zuid-Limburg terug te brengen van 3,4% naar 2,5% (landelijk gemiddelde).

Monitoring Begin 2020 is de eerste factsheet Nu Niet Zwanger Zuid-Limburg opgeleverd met de resultaten van 2019. Dit zal jaarlijks worden herhaald. De GGD geeft o.a. zicht in het aantal verwijzingen naar de NNZverpleegkundige, het aantal bereikte cliënten en het percentage dat vrijwillig en gemotiveerd heeft gekozen voor anticonceptie. Cijfers over het % ongeplande zwangerschappen zijn afkomstig van het onderzoek ‘Seks onder je 25e’ door Rutgers en Soa Aids Nederland in samenwerking met GGD‘en, het RIVM en het CBS.

43

Betrokken partijen • • • • •

Programmabureau Trendbreuk; GGD Zuid Limburg/unit Seksuele Gezondheid; Provincie Limburg; Gynaecologen, verloskundigen en huisartsen in de regio; Diverse organisaties in Zuid-Limburg waar aandachtsfunctionarissen NNZ zijn getraind.

Regie GGD Zuid Limburg, unit Seksuele Gezondheid, in afstemming met het Programmabureau Trendbreuk.

Status

Oriëntatie

Voorbereiding

Implementatie

Uitvoering

Evaluatie

44

VoorZorg Doelgroep VoorZorg richt zich op moeders en hun (eerstgeborene) kinderen (van -9 maanden tot twee jaar), waarbij sprake is van veel risicofactoren. Denk hierbij aan mishandeling en verwaarlozing, een laag opleidingsniveau, huiselijk geweld, middelen gebruik in de zwangerschap en beperkte affectieve en pedagogische vaardigheden.

Algemene omschrijving Voorzorg bestaat uit een intensief schema van gemiddeld twee huisbezoeken van 1 à 1½ uur per maand door een speciaal opgeleide VoorZorg-verpleegkundige met ervaring in de Jeugdgezondheidszorg. De verpleegkundige ondersteunt de jonge vrouwen tijdens de zwangerschap en na de geboorte bij de verzorging en opvoeding van het kind. De huisbezoeken beginnen zo vroeg mogelijk in de zwangerschap (uiterlijk 28 weken zwangerschap) en lopen door totdat het kind twee jaar is. VoorZorg is een bewezen effectieve interventie die bijdraagt aan de preventie van kindermishandeling en ernstige ontwikkelingsproblemen bij jonge kinderen, verbetering van het zwangerschaps- en geboorteproces voor moeder en kind, verbetering van de gezondheid en ontwikkeling van het kind en verbetering van de persoonlijke ontwikkeling van de moeder en haar mogelijkheden voor opleiding en werk.

Beoogd resultaat Ieder kind verdient de best mogelijke start van zijn of haar leven en een optimale kans op een goede toekomst. De eerste 1.000 dagen zijn cruciaal voor een goede start. De gezondheid van een kind voor, tijdens en na de geboorte blijkt een belangrijke voorspeller te zijn van problemen – zowel fysiek als mentaal – op latere leeftijd. Voor de gezondheid en ontwikkeling van een kind zou het niet uit mogen maken waar zijn of haar wieg staat. Het programma VoorZorg draagt bij aan kansengelijkheid doordat het positieve effecten heeft op hechting, borstvoeding en opvoeding, minder stress in de gezinnen en een daling van kindermishandeling. In 2018 kwam er bij Veilig Thuis Zuid-Limburg 298 meldingen binnen van kindermishandeling / conflictscheiding.

Monitoring JGZ brengt het aantal VoorZorg trajecten in beeld. In samenspraak met JGZ en Veilig Thuis kan monitoring plaatsvinden op hechting, borstvoeding, opvoedingsproblematiek en het aantal meldingen van kindermishandeling / conflictscheiding.

Betrokken partijen • • •

Programmabureau Trendbreuk; GGD Zuid Limburg/jeugdgezondheidszorg; Provincie Limburg.

Regie GGD Zuid Limburg, unit Seksuele Gezondheid, in afstemming met het Programmabureau Trendbreuk.

Status Oriëntatie

Voorbereiding

Implementatie

Uitvoering

Evaluatie

45

Stevig ouderschap Doelgroep Stevig Ouderschap richt zich op kinderen in de leeftijd van 6 weken tot 2,5 jaar en hun (aanstaande) ouders (mogelijk vanaf 16 weken zwangerschap) met onder andere een belastende voorgeschiedenis, persoonlijke problemen, onvoldoende ondersteunende context.

Algemene omschrijving Stevig ouderschap is gericht op ondersteuning bij het opvoeden en bestaat uit zes huisbezoeken van een speciaal opgeleide jeugdverpleegkundige. Cliënten bepalen zelf waar ze over willen praten. Van vragen over opvoeding tot verhalen over hun jeugd of huidige situatie. De jeugdverpleegkundige luistert, geeft eventueel advies en zoekt samen met cliënten naar oplossingen. Stevig Ouderschap gaat uit van vier prenatale en zes tot tien postnatale huisbezoeken (tot de kinderleeftijd van twee jaar) door een daartoe speciaal opgeleide Stevig Ouderschap verpleegkundige. Stevig ouderschap is een bewezen effectieve interventie die leidt tot een afname van het risico op ernstige opvoedingsproblematiek, betere fysieke en psychosociale ontwikkeling van het kind, meer empathische interactie en minder fysieke strafmaatregelen door de ouders, vroegtijdige toeleiding naar minder zware zorg en ouders die beter toegerust zijn voor het ouderschap.

Beoogd resultaat Ieder kind verdient de best mogelijke start van zijn of haar leven en een optimale kans op een goede toekomst. De eerste 1.000 dagen zijn cruciaal voor een goede start. De gezondheid van een kind voor, tijdens en na de geboorte blijkt een belangrijke voorspeller te zijn van problemen – zowel fysiek als mentaal – op latere leeftijd. Voor de gezondheid en ontwikkeling van een kind zou het niet uit mogen maken waar zijn of haar wieg staat. Het programma Stevig Ouderschap draagt bij aan het voorkómen van ernstige opvoedingsproblemen, waaronder kindermishandeling. In 2018 kwam er bij Veilig Thuis Zuid-Limburg 298 meldingen binnen van kindermishandeling / conflictscheiding.

Monitoring JGZ brengt het aantal Stevig Ouderschap trajecten in beeld. In samenspraak met JGZ en Veilig Thuis kan monitoring plaatsvinden op opvoedingsproblematiek, lichamelijke en psychosociale ontwikkeling van het kind en het aantal meldingen van kindermishandeling / conflictscheiding.

Betrokken partijen • • •

Programmabureau Trendbreuk; GGD Zuid Limburg/jeugdgezondheidszorg; Provincie Limburg.

Regie GGD Zuid Limburg, unit Seksuele Gezondheid, in afstemming met het Programmabureau Trendbreuk.

Status Oriëntatie

Voorbereiding

Implementatie

Uitvoering

Evaluatie

46

Knooppunt Kansrijke Start Kerkrade Doelgroep Het Knooppunt Kansrijke Start richt zich op de zwangere vrouwen en/of (jonge) gezinnen die na risicosignalering als potentieel kwetsbaar of kwetsbaar worden ingeschat. Deze kwetsbaarheid bestaat uit een combinatie van medische én sociale risico’s. Denk bij sociale risico’s aan schuldproblematiek, psychosociale problemen, middelengebruik, relationele problemen/huiselijk geweld en huisvestingsproblematiek.

Algemene omschrijving Het Knooppunt Kansrijke Start zijn gericht op het realiseren van samenhangende zorg door integrale samenwerking tussen partners vanuit het medisch en sociaal domein in de prenatale en postnatale fase. Hierbij staat de eigen regie van het gezin centraal. In Zuid-Limburg is reeds goede ervaring opgedaan met de zogenaamde ‘Knooppunten’ in het onderwijs. Het Knooppunt Kansrijke Start draagt bij aan het bevorderen eigen kracht, regie en ondersteuning van het gezin vanaf de zwangerschap (zwangere/gezin staat centraal). Deze ondersteuning gebeurt doordat professionals in een lokaal team de behoeften van het gezin zo vroeg mogelijk verkennen (wat is er nodig om de eigen kracht/regie te bevorderen) en door de mogelijkheden voor steun op maat samen met het gezin te bespreken en te organiseren. Het lokale Knooppunt Kansrijke Start bestaat op zijn minst uit de verloskundige, jeugdverpleegkundige, kraamzorg en wordt aangevuld met andere partners die een rol hebben in het organiseren van steun op maat. Voor de vorming van de Knooppunten Kansrijke Start wordt kennis gedeeld en ervaringen uitgewisseld tussen 3 van de 4 ZuidLimburgse gemeenten waar de perinatale gezondheid het slechtst is: Kerkrade, Landgraaf en Vaals.

In deze knooppunt bijeenkomsten is een van de thema’s om als lokaal team van professionals rondom een gezin dezelfde taal te gaan spreken, het streven is om Positieve Gezondheid te gaan gebruiken als gezamenlijke taal.

Beoogd resultaat Ieder kind verdient de best mogelijke start van zijn of haar leven en een optimale kans op een goede toekomst. De eerste 1.000 dagen zijn cruciaal voor een goede start. De gezondheid van een kind voor, tijdens en na de geboorte blijkt een belangrijke voorspeller te zijn van problemen – zowel fysiek als mentaal – op latere leeftijd. Voor de gezondheid en ontwikkeling van een kind zou het niet uit mogen maken waar zijn of haar wieg staat. De Knooppunten Kansrijke Start dragen bij aan het verkleinen van de kans op vroeggeboorte en laag geboortegewicht. Kerkrade kent scoort het slechts van heel Nederland op deze indicator (217,3 per 1.000 geboortes t.o.v. landelijk gemiddelde van 159,0 per 1.000 geboortes). Beoogd resultaat is om de score voor Kerkrade terug te brengen naar het landelijk gemiddelde (verlaging van ca. 25%).

Monitoring De indicator vroeggeboorte en laag geboortegewicht is afkomstig van Perined en kan jaarlijks worden gemonitord via het dashboard Gezondheid op Waar Staat Je Gemeente. Dit is tevens een belangrijke indicator voor de fase Kansrijke Start in de monitoring en evaluatie van de aanpak Trendbreuk op zowel regionaal niveau als gemeentelijk niveau. De kwartiermaker Kansrijke Start Zuid-Limburg en de projectleider Kansrijke Start monitoren de voortgang van de lokale coalities in Zuid-Limburg en Parkstad. De voortgang van het lokale knooppunt Kerkrade wordt gemonitord door de kwartiermaker en projectleider in samenwerking met de beleidsmedewerker van de gemeente Kerkrade. Gekeken wordt naar de breedte waarin ketenpartners uit het sociaal en medische domein vertegenwoordigd zijn, de mate en wijze waarin periodiek overleg

47

plaatsvindt (informerend, mening vormend, besluitvormend), voortgang in processtappen van kennismaken naar inrichten naar uitvoeren.

Betrokken partijen • • • • • • • • • • • • • •

Programmabureau Trendbreuk; GGD Zuid Limburg/jeugdgezondheidszorg; Provincie Limburg; Gemeente Landgraaf en Vaals; Radar; Kinderopvang Parkstad; Verloskundigenpraktijk Puur; Verloskundigenpraktijk La Vie; Geboortezorg Limburg (kraamzorg); HOZL; Xonar; Impuls; Moventis GGZ; Toegangsteam Jeugd gemeente Kerkrade.

Regie Het opzetten van het Knooppunt Kansrijke Start valt onder regie van de gemeente, waarbij de GGD / Programmabureau Trendbreuk ondersteunt.

Status Onder leiding van de gemeente zijn de partners samengebracht. In het komend jaar zullen met stakeholders nog een aantal bijeenkomsten georganiseerd voor het maken van samenwerkingsafspraken om te komen tot een goed functionerend Knooppunt Kansrijke Start.

Oriëntatie

Voorbereiding

Implementatie

Uitvoering

Evaluatie

48

Centering Pregnancy Doelgroep Als een verloskundigenpraktijk besluit te starten met Centering Pregnancy dan wordt deze vorm van zorg aangeboden aan alle zwangere vrouwen die zich aanmelden voor begeleiding bij de verloskundigenpraktijk. Centering Pregnancy richt zich daarmee op alle zwangere vrouwen.

Algemene omschrijving Centering Pregnancy is een programma van Stichting Centering Nederland dat de medische controles en alle informatie rondom zwangerschap, de bevalling en de eerste babytijd combineert. Het is een andere manier van het verlenen van verloskundige zorg, namelijk aan een groep zwangere in plaats van de standaard individuele consulten. Acht tot twaalf vrouwen met dezelfde zwangerschapsduur ontmoeten elkaar en volgen tien groepssessies van twee uur (waarvan één na de geboorte). Elke groep wordt begeleid door twee vaste professionals: een verloskundige en een andere professional, bijvoorbeeld een kraamhulp of een jeugdverpleegkundige. Door de groepsaanpak krijgen zwangere gemiddeld 17 uur méér zorg dan in een individueel traject en kunnen er meer onderwerpen dieper worden besproken. Dit biedt meer interactietijd tussen de zorgverlener en de zwangere. Centering Pregnancy is een bewezen effectieve interventie die de kans op vroeggeboorte en laag geboortegewicht verkleint. Deelnemers stoppen vaker met roken, krijgen een gezondere leefstijl en een betere mentale gezondheid. Ze leren dus om gezondere keuzes te maken, niet alleen voor zichzelf maar ook voor de baby. Ook blijkt dat de meeste vrouwen dit een hele fijne vorm van zorg vinden en meer vertrouwen hebben in hun zwangerschap, bevalling en rol als moeder.

Zwangere vrouwen steunen elkaar en wisselen kennis en ervaringen uit. Hierdoor ontstaat een actieve rol en inbreng. Bovendien ontstaan er contacten en vriendschappen tussen de deelnemers onderling, waardoor zij ook na de zwangerschap steun bij elkaar vinden over de opvoeding en ontwikkeling van de kinderen.

Beoogd resultaat Ieder kind verdient de best mogelijke start van zijn of haar leven en een optimale kans op een goede toekomst. De eerste 1.000 dagen zijn cruciaal voor een goede start. De gezondheid van een kind voor, tijdens en na de geboorte blijkt een belangrijke voorspeller te zijn van problemen – zowel fysiek als mentaal – op latere leeftijd. Voor de gezondheid en ontwikkeling van een kind zou het niet uit mogen maken waar zijn of haar wieg staat. Het programma Centering Pregnancy draagt bij aan het verkleinen van de kans op vroeggeboorte en laag geboortegewicht. Kerkrade kent scoort het slechts van heel Nederland op deze indicator (217,3 per 1.000 geboortes t.o.v. landelijk gemiddelde van 159,0 per 1.000 geboortes). Beoogd resultaat is om de score voor Kerkrade terug te brengen naar het landelijk gemiddelde (verlaging van ca. 25%).

Monitoring De indicator vroeggeboorte en laag geboortegewicht is afkomstig van Perined en kan jaarlijks worden gemonitord via het dashboard Gezondheid op Waar Staat Je Gemeente. Dit is tevens een belangrijke indicator voor de fase Kansrijke Start in de monitoring en evaluatie van de aanpak Trendbreuk op zowel regionaal niveau als gemeentelijk niveau.

49

Betrokken partijen • • • • • •

Programmabureau Trendbreuk; GGD Zuid Limburg/jeugdgezondheidszorg; Provincie Limburg; Kraamzorg; Stadsregio Parkstad; Verloskundigenpraktijk Puur.

Regie Kwartiermaker Kansrijke Start onder leiding van Programmabureau Trendbreuk. Dit in samenwerking met de ambtelijke projectleider Kansrijke Start onder leiding van de centrumgemeente Heerlen en aangestuurd door het Programmateam Kansrijke Start Parkstad. Van deze laatste maakt de gemeente Kerkrade t.b.v. lokale implementatie ook deel uit.

Status Op dit moment zijn er geen verloskundigenpraktijken in Zuid-Limburg die werken met Centering Pregnancy. Trendbreuk/Kansrijke Start Zuid-Limburg vervult een aanjaagrol om Centering Pregnancy op meerdere plekken te laten starten. Verloskundigenpraktijk Puur in Kerkrade heeft zich begin 2020 als eerste praktijk gemeld om te starten. De verplichte training is vanwege de coronacrisis herhaaldelijk uitgesteld. Naar verwachting wordt het team Kerkrade begin juni 2021 getraind. Er is ook animo onder andere verloskundigenpraktijken. De gesprekken hierover lopen nog.

Oriëntatie

Voorbereiding

Implementatie

Uitvoering

Evaluatie

50

Communicatie

51