Agendabundel

De uitkomst van het toepassen van deze verdeelsleutels is elk jaar weer anders. Daardoor varieert het aandeel (percentage) van de gemeente Kerkrade in de totale kosten van jaar tot jaar. Voor de gemeente Kerkrade betekent dit het volgende. Financiële effecten van begroting GGDZL voor gemeentebegroting Kerkrade 2 Zie voor een nadere toelichting ook de bijlage “Financiële doorkijk begroting 2023” 3 In verband met de huidige arbeidsmarkt en de opgave die de JGZ heeft om door te ontwikkelen naar een

eigentijdse professionele JGZ is ervoor gekozen om deze interventies vooralsnog niet in de begroting op te nemen. 5

Programma GGD JGZ Veilig Thuis Totaal

Bijdrage aan GGD

2022 Begroot

521.714 1.384.683 525.494 2.431.891

523.000 1.386.100 527.000 2.436.100

2023 Bijdrage aan GGD 598.848 1.473.888 538.072 2.610.808

Begroot 540.000 1.386.100 527.000 2.453.100

Kostenstijging bijdrage t.o.v. 2022 77.134 89.205 12.578 178.917

Begrotingssaldo -58.848 -87.788 -11.072 -157.708

Voorgesteld wordt om het te dekken financiële tekort van € 157.708, -- mee te nemen in de brede belangenafweging die zal plaatsvinden in het kader van de behandeling van de gemeentebegroting 2023. Communicatie De zienswijze van de gemeenteraad wordt schriftelijk gecommuniceerd met de GGD (zie bijgevoegde conceptbrief). Uitvoering Het algemeen bestuur van de GGD is van plan de begroting 2023 vast te stellen op 6 juli aanstaande. De behandeling in de commissie B&S en de gemeenteraad van Kerkrade staat gepland op respectievelijk 5 en 14 juli aanstaande. Daarom zal de portefeuillehouder GGD het algemeen bestuur van de GGD informeren over de uitkomst van de behandeling in de commissie B&S. Daar kan het algemeen bestuur dan kennis van nemen en rekening mee houden bij de vaststelling van de begroting. Dit is een voor de GGD werkbare procedure, die eerder is toegepast. Gezondheid en Vitaliteit Het bewaken en bevorderen van de gezondheid van onze inwoners is een kerntaak van de GGD. Daarom maakt de GGD ook deel uit van het netwerk van organisaties en voorzieningen dat voor de trendbreuk in Zuid-Limburg moet gaan zorgen: gezondheidsachterstand t.o.v. het landelijk gemiddelde inlopen en daarmee de trend breken. Het programmabureau trendbreuk is nauw verbonden met de GGD. De relatie met Vie is dan ook evident.

Ook de GGD zet zich in voor een gezonde jeugd, vitaliteit in de wijk en vitale ouderen. Daar past de in gang gezette ontwikkeling naar een goed toegeruste, eigentijdse en toekomstbewuste jeugdgezondheidszorg prima bij. De begroting van de GGDZL voorziet erin, dat de GGDZL de volgende Vie-programma’s samen met de betrokken partners kan uitvoeren: • • • • •

Nu niet zwanger Voorzorg Stevig ouderschap Centering zwangerschap Knooppunten kansrijke start

6

Domein Burger Bezoekadres

GGD Zuid-Limburg het Dagelijks Bestuur Postbus 33 6400 AA HEERLEN

Markt 33

Ambtenaar

J. Schillings

Telefoonnummer

+14 045 Telefax

0455676395 Zaaknummer

Uw brief van

Uw kenmerk

Ons kenmerk

1 april 2022

2022-02341

22u0026927

Onderwerp

Datum

Begroting 2023 en jaaroverzicht 2021 Bijlage(n)

0 Geachte leden van het dagelijks bestuur, U heeft de gemeenteraad van Kerkrade de mogelijkheid geboden om een zienswijze kenbaar te maken m.b.t. de begroting van de GGD Zuid-Limburg 2023. Daartoe heeft u het jaaroverzicht 2021 bijgevoegd. De gemeenteraad van Kerkrade heeft op 14 juli jl. besloten om een positieve zienswijze ten aanzien van de begroting af te geven. De in de begroting opgenomen koers wordt onderschreven. Deze komt overeen met en ligt in het verlengde van de ambities van de ZuidLimburgse gemeenten voor de gezondheid van hun inwoners. Voor de gemeente Kerkrade geldt, dat daarmee zowel de Zuid-Limburgse koers als lokale ambities met betrekking tot gezondheid en vitaliteit hand in hand gaan. Dat blijkt ook uit de (gefaseerde) ontwikkeling van de JGZ, die in 2022 in gang werd gezet en nu in de begroting 2023 de volgende fase ingaat. De begroting van de GGDZL voorziet erin, dat de GGDZL de volgende Vieprogramma’s samen met de betrokken partners kan uitvoeren: • • • • •

Nu niet zwanger Voorzorg Stevig ouderschap Centering zwangerschap Knooppunten kansrijke start

Deze koers en ambities worden uitgewerkt in concrete dienstverlening, activiteiten en interventies en de daarvoor benodigde financiële middelen voor de komende jaren. De gemeenteraad is zich ervan bewust, dat extra investeringen en inspanningen nodig zijn om de ambities te kunnen waarmaken. Dat er een extra bijdrage van gemeenten wordt gevraagd, Postbus 600 6460 AP Kerkrade Telefoon 14 045 Telefax 0455676395

Email gemeentehuis@kerkrade.nl IBAN NL49 BNGH 0285 0044 84 BIC BNGHNL2G

komt dan ook niet onverwacht. Wel is deze fors. Daarom vraagt de gemeenteraad aandacht voor een reële fasering en opbouw en kritische inschatting en beheersing van kosten. Het jaaroverzicht 2021 is voor kennisgeving aangenomen.

Met vriendelijke groeten, De voorzitter van de raad,

De griffier,

dr. T.P. Dassen Housen

mr. drs. D.G.M.G. Franssen

Postbus 600 6460 AP Telefoon 045 5676767 Telefax 045 5676395

Email gemeentehuis@kerkrade.nl IBAN NL49 BNGH 0285 0044 84 BIC BNGHNL2G

Jeugdgezondheid in Zuid-Limburg: een belangrijke investering voor de toekomst Het bestuurlijke kader voor toekomstige dienstverlening van JGZ Zuid-Limburg

Heerlen, 8 september 2020 Versie 2.0

Inhoud Inleiding ............................................................................................................... 3 1.

De Jeugdgezondheidszorg Zuid-Limburg van de toekomst .................................... 4

1.1.

Jeugdgezondheidszorg Zuid-Limburg ........................................................... 4

1.2.

Bouwen aan de nieuwe organisatie JGZ Zuid-Limburg .................................... 4

1.3.

Bouwen aan de JGZ van de toekomst .......................................................... 4

2.

Uitgangspunten ............................................................................................... 6

2.1.

Gemeenten nemen regie in jeugdbeleid ....................................................... 6

2.2.

Bestuurlijke opdracht voor Jeugdgezondheidszorg Zuid-Limburg ..................... 6

2.3.

Trendbreuk ............................................................................................... 7

2.4.

Dialoog met de gemeenten ......................................................................... 9

2.5.

Opbrengsten ambtelijke dialoog: kader voor de nieuwe dienstverlening ..........10

3.

Van uitgangspunten naar dienstverlening ..........................................................17

3.1.

Realiseren van de noodzakelijke ambitie .....................................................17

3.2.

Bewaking en begrenzing van verantwoordelijkheden ....................................17

3.3.

Efficiencyvoordelen bij JGZ ........................................................................18

3.4.

Investeren in een effectievere JGZ .............................................................18

4.

Blauwdruk van de JGZ voor de toekomst ...........................................................21

4.1.

Speerpunten voor een toekomstbestendige JGZ ...........................................21

4.2.

Speerpunten voor een integrale begroting ...................................................23

5.

Conclusie.......................................................................................................24

JGZ Zuid-Limburg/Bestuurlijke memo JGZ vd Toekomst/versie200908/GGDZL

2

Inleiding In de stuurgroep JGZ is afgesproken dat in het najaar van 2020 een bestuurlijk gesprek plaatsvindt over de huidige en toekomstige dienstverlening van de Jeugdgezondheidszorg (JGZ) Zuid-Limburg. De toekomstige dienstverlening is de basis voor de begroting 2022 en de (nieuwe) verdeelsystematiek. De nieuwe begroting van de JGZ Zuid-Limburg vanaf 2022 moet gezien worden in een brede context. Er is sprake geweest van een lang bestuurlijk proces om te komen tot één JGZ-organisatie vanuit zowel inhoudelijke als financiële argumenten. De behoefte aan meer gemeentelijke sturing op zorg(kosten) voor jeugd en kwaliteit van dienstverlening, het streven naar efficiencyvoordelen en het vergroten van de effectiviteit van de JGZ waren en zijn daarbij belangrijke drijfveren. Overigens is het ook van belang te weten dat binnen de JGZ in de afgelopen jaren fors bezuinigd is, terwijl de maatschappelijke opgave en de vraag naar inzet en expertise van de JGZ steeds groter werd. Deze groeiende maatschappelijke opgave staat centraal in het nieuwe regionale gezondheidsbeleid, waarin de ambitie wordt verwoord om een trendbreuk te realiseren. De ambitie en de urgentie voor het terugdringen van de hoge kosten voor jeugdhulp vragen niet alleen om een transformatie van de jeugdgezondheidszorg, maar om

een

transformatie van het totale domein van de jeugd. De gemeenten kennen de JGZ hierin een centrale rol toe. De JGZ wordt in nagenoeg alle plannen en ontwikkelingen rondom de Trendbreuk genoemd als essentiële partner, hetgeen vraagt om een andere inzet van de JGZ. Willen we naar een effectieve bijdrage van de JGZ aan de zo gewenste trendbreuk dan is er een noodzaak om het dienstverleningspakket aan te passen en kritisch te kijken naar enerzijds mogelijkheden tot meer efficiencyvoordelen, o.a. door meer rolzuiverheid, maar anderzijds werk te maken van de transformatieopgave voor het domein van jeugd, inclusief de (her)verdeling van de bijbehorende middelen. Dit bestuurlijk document biedt inzicht in reeds geformuleerde uitgangspunten en resultaten van de uitvoerige ambtelijke dialoog met de gemeenten en vormt daarmee het basisdocument voor de bestuurlijke dialoog over de toekomstige rol en dienstverlening en bijbehorende financiering van de JGZ Zuid-Limburg.

JGZ Zuid-Limburg/Bestuurlijke memo JGZ vd Toekomst/versie200908/GGDZL

3

1.

De Jeugdgezondheidszorg Zuid-Limburg van de toekomst

1.1.

Jeugdgezondheidszorg Zuid-Limburg

De Jeugdgezondheidszorg (JGZ) Zuid-Limburg is uitvoerder van het wettelijk basispakket en hanteert daarbij geldende professionele richtlijnen en standaarden. De JGZ is vanuit die wettelijke taak enerzijds uitvoerder van het basispakket en de (landelijke) preventie agenda van de JGZ en anderzijds de kennispartner voor beleidsadvisering aan gemeenten, gebaseerd op de aanwezige data. Deze wettelijke taak als uitvoerder en adviseur wordt door de JGZ Zuid-Limburg zowel lokaal als regionaal opgepakt. In de bestuurlijke opdracht die de gemeenten in 2019 aan de nieuwe organisatie JGZ ZuidLimburg hebben meegegeven wordt een extra rol toegevoegd, namelijk die van verbinder van het medisch en sociaal domein. In deze notitie gaan we nader in op de vertaling van die rollen naar de dagelijkse praktijk, de noodzakelijke veranderingen voor de toekomst en de randvoorwaarden die daarvoor nodig zijn.

1.2.

Bouwen aan de nieuwe organisatie JGZ Zuid-Limburg

De nieuwe organisatie voor jeugdgezondheidzorg (JGZ) in Zuid-Limburg is inmiddels ruim een half jaar oud. We kunnen terugkijken op een goed verlopen traject van samenvoeging. De eerste maanden van de nieuwe organisatie waren, mede door het coronavirus, bijzonder en stelden de jonggeboren organisatie direct op de proef. En die proef heeft de JGZ goed doorstaan, zoals blijkt uit de halfjaarrapportage. Hoewel de formatie onder druk stond, de werkdruk hoog was en de coronamaatregelen dwongen tot een andere werkwijze en een aangepaste planning van de doorontwikkeling van de nieuwe organisatie, was de JGZ toch in staat een groot deel van het werk live en digitaal te continueren, te bouwen aan de nieuwe organisatie én in de eerste periode van de crisis de noodzakelijke inzet te leveren t.b.v. de aanpak van corona. Een prestatie die vertrouwen geeft voor de toekomst.

1.3.

Bouwen aan de JGZ van de toekomst

De stuurgroep JGZ heeft de JGZ-organisatie de opdracht gegeven om te komen tot een gedeeld beeld, om vanuit de huidige dienstverlening te komen tot de toekomstige rol van JGZ. De JGZ staat klaar om als centrale plek elk kind in Zuid-Limburg in beeld te hebben tot aan volwassenheid. Daarbij richt de JGZ zich niet alleen op het opgroeiende kind, maar uitdrukkelijk ook op het gezin en de omgeving waarin dit opgroeit. Om te komen tot een toekomstbestendige JGZ dienen we kritisch te kijken naar de ontwikkelingen op sociaal-maatschappelijk en medisch gebied, in beeld te brengen wat dit vraagt van de JGZ in de komende jaren en dit te vertalen naar een nieuw dienstverleningspakket. JGZ Zuid-Limburg/Bestuurlijke memo JGZ vd Toekomst/versie200908/GGDZL

4

In een constructieve dialoog met beleidsambtenaren, JGZ professionals, inhoudsdeskundigen en ervaringsdeskundigen werd toegewerkt naar een kader voor die toekomstige dienstverlening. De huidige praktijk, de gemeentelijke wensen voor de toekomst, de samenhang met de beleidsdomeinen van jeugd en onderwijs; overal was aandacht voor. Ook de wetenschappelijke inzichten kwamen aan bod alsook relevante onderzoeken en inzichten met betrekking tot verwachtingen van cliënten en de financiële meerwaarde van investeren in preventie. Deze resultaten vormen, samen met eerder geformuleerde ambities en uitgangspunten het kader voor de toekomstige JGZ in ZuidLimburg.

“Gemeenten gaan de JGZ stevig inzetten om zorg en ondersteuning rondom het kind echt anders te organiseren. De JGZ is de organisatie van alle gemeenten die alle kinderen in alle levensfasen ziet. Daarmee kunnen we een belangrijke bijdrage aan de trendbreuk leveren. De basis hiertoe is verankerd in “Zuid Springt Eruit” en nu verankeren we deze visie in de praktijk: we bouwen gezamenlijk verder aan de JGZ als dé preventieorganisatie in onze regio waardoor zware jeugdhulp op termijn zal afnemen.” Leon Geilen n.a.v. presentatie in stuurgroep

JGZ Zuid-Limburg/Bestuurlijke memo JGZ vd Toekomst/versie200908/GGDZL

5

2.

Uitgangspunten

2.1.

Gemeenten nemen regie in jeugdbeleid

Er is al veel over gezegd en geschreven: gemeenten koersen op een trendbreuk en zien voor de JGZ in een centrale rol hierin weggelegd. De samenvoeging van de JGZorganisaties in Zuid-Limburg en de keuze om de nieuwe organisatie onder te brengen bij de Gemeenschappelijke Regeling GGD Zuid Limburg geeft gemeenten de mogelijkheid beter dan ooit te kunnen sturen op de gezondheidssituatie in de regio. Immers, de JGZ dat zijn de gemeenten zelf: het is de eigen gemeentelijke dienst. De totstandkoming van de nieuwe JGZ organisatie in Zuid-Limburg is daarmee een belangrijke eerste stap in de transformatie van het totale domein van jeugd. In het traject om te komen tot een nieuw dienstverleningspakket voor de JGZ hebben de gemeenten de JGZ gevraagd om de JGZ te transformeren en dit te doen in de brede context van het jeugddomein en – samen met gemeenten – regie te pakken om deze transformatie in te vullen. Een opgave waarin gemeenten van zichzelf én van de JGZ vragen om over grenzen heen te kijken, zowel voor wat betreft inhoud, samenwerkingsstructuren als financieringsvraagstukken. Gemeenten dagen de JGZ uit om initiatief te nemen in deze opgave die vraagt om een duidelijke visie en een zorgvuldig proces met betrokken partijen.

2.2.

Bestuurlijke opdracht voor Jeugdgezondheidszorg Zuid-Limburg

Met het samenvoegen van de voormalige 4 JGZ organisaties in de regio werd ook de bestuurlijke opdracht aan de JGZ1 bepaald. De JGZ is en blijft uitvoerder van het wettelijk basispakket jeugdgezondheidszorg en

hanteert daarbij de geldende professionele

richtlijnen en standaarden. Daarbij is via de bestuurlijke opdracht expliciet de opdracht gegeven om de rol te nemen van: •

adviseur waarbij de JGZ beleidsrelevante informatie aan gemeenten levert als bouwstenen voor het gemeentelijke jeugdbeleid;

•

verbinder tussen het medisch en het sociaal domein. Betrokken partners in het medisch domein en in het sociaal domein zetten zich vanuit hun eigen verantwoordelijkheid in om kinderen en de gezinnen waar ze in opgroeien een zo kansrijk mogelijke start te bieden. Maar ze ervaren dat de onderlinge samenwerking beter kan en moet. De Jeugdgezondheidszorg is bij uitstek de partner die een brug kan slaan tussen deze twee domeinen.

•

uitvoerder van de landelijke preventie agenda en spil in de activiteiten voor het realiseren

1

van

de

trendbreuk.

Zoals

ook

beschreven

in

het

regionale

Bestuurlijke opdracht JGZ van Stuurgroep JGZ d.d. 3 juli 2019 JGZ Zuid-Limburg/Bestuurlijke memo JGZ vd Toekomst/versie200908/GGDZL

6

gezondheidsbeleid investeert de JGZ in een gezonde start van elk kind in de regio, met als uitgangspunt: gezond en veilig opgroeien, talenten ontwikkelen en naar vermogen participeren in de samenleving. Ook nu vervult de JGZ deze rollen; dit vanuit het principe gelijkblijvende taken tegen een gelijkblijvend budget (zoals dit bij de totstandkoming van de JGZ in Zuid-Limburg is bepaald). De stuurgroep JGZ en de ambtelijke werkgroep volgen de voortgang van de uitvoering en ontwikkelingen van de JGZ per kwartaal. Het jaar 2020 is daarmee een jaar waarin veel goed werk is en wordt verricht, maar tegelijkertijd een overgangsperiode. De gemeenten hebben een traject ingezet om via een bestuurlijke dialoog en vanuit partnership tussen de Zuid-Limburgse gemeenten en haar JGZ samen de koers te bepalen, zodat de JGZ in de komende jaren kan bijdragen aan de ambities zoals deze door gemeenten zijn bepaald. De Jeugdgezondheidszorg in Nederland is expert op het gebied van gezonde ontwikkeling van kinderen en weet vanuit brede kennis (fysiek/psychosociaal/cognitief) wat bij een normale ontwikkeling hoort. De JGZ kan daardoor ook vroeg signaleren en bijsturen als bij een kind een gezonde ontwikkeling uitblijft. Het feit dat de JGZ, naast een brede kennis van gezonde ontwikkeling, ook álle kinderen ziet, biedt kansen de ondersteuning en zorg aan jeugd effectiever in te zetten.

JGZ legt bovendien verbinding tussen de verschillende leefdomeinen en netwerkpartners zodat ieder kind tijdig gepaste hulp of zorg krijgt, als dat nodig is. Dat is preventie in zijn zuiverste vorm en voorkomt inzet van zwaardere zorg of medicalisering.

2.3.

Trendbreuk

In 2019 hebben de gemeenten in Zuid-Limburg de basis gelegd voor een nieuwe aanpak voor gezondheid. Het document ‘Zuid springt eruit: Zuid Limburg zet nieuwe trend in gezondheid’ biedt het perspectief voor een nieuwe trend in gezondheid. Want Zuid-Limburg staat voor een enorme opgave om de achterstanden op het gebied van gezondheid en participatie in te lopen. Een opgave die, zo wordt in de nota gezondheidsbeleid beschreven, vraagt om meer durf en een aanpak die nog ambitieuzer is dan tot nu toe het geval was. Om de trend te kunnen breken, is het nodig de bakens echt te verzetten. Het is de Zuid-Limburgse ambitie om in 2030 een kwart van de Zuid-Limburgse achterstanden ten opzichte van het landelijk gemiddelde te hebben ingelopen en zo te werken aan gezonde en kansrijke generaties. In de aanpak staat daarbij de focus op de jeugd

JGZ Zuid-Limburg/Bestuurlijke memo JGZ vd Toekomst/versie200908/GGDZL

7

centraal. Uitgangspunt is, zo preventief als mogelijk, te werken aan het versterken van het veilig, gezond en kansrijk opgroeien van onze kinderen in vijf opeenvolgende levensfasen.

Onze gezamenlijke ambitie is om in 2030 de achterstand van Zuid-Limburg ten opzichte van de rest van Nederland met 25 procent in te hebben gelopen. Daarbij leggen wij de focus nu op de periode van -1 jaar tot en met 18+ (jongvolwassenen). Zodat ZuidLimburgse kinderen gezond, veilig en kansrijk kunnen opgroeien!

Niet toevallig was 2019 ook het jaar waarin de Zuid-Limburgse gemeenten unaniem besloten om in Zuid-Limburg te kiezen voor één organisatie voor jeugdgezondheidszorg. Gedreven vanuit de ambitie om de groep gezonde kinderen in ZuidLimburg te vergroten en zo bij te dragen aan de trendbreuk. Gemeenten

zien

de

nieuwe

organisatie

voor

jeugdgezondheidszorg in Zuid-Limburg als belangrijke partner in de realisatie van de trendbreuk. Zo vroeg mogelijk investeren in veilig en gezond opvoeden en opgroeien zal wezenlijk bijdragen aan het verkleinen van de achterstanden op het gebied van gezondheid en participatie in de verdere levensloop. Met een vroege start, al voor de conceptie, is de grootste gezondheidswinst te halen. Door te werken aan een gezonde jeugd creëren we een nieuwe gezonde generatie.

“Dankzij de vorming van één JGZ voor de regio, kan het partnerschap met de gemeenten veel beter worden vormgegeven en wordt het mogelijk om in overleg te sturen op de Trendbreuk.” Citaat uit: ‘Zuid springt eruit: Zuid-Limburg zet nieuwe trend in gezondheid’

De gemeenten in Zuid-Limburg hebben met het vaststellen van het gezondheidsbeleid en de totstandkoming van één organisatie voor jeugdgezondheidzorg daadkracht en lef getoond en een belangrijke basis gecreëerd voor de komende decennia. Nu staan we op het moment om daadwerkelijk structureel zaken te gaan veranderen: dit is hét moment om te bepalen hoe stevig de aanpak in de praktijk vorm en inhoud krijgt en om te sturen op een efficiënte en betekenisvolle bijdrage van één van de belangrijkste partners in de

JGZ Zuid-Limburg/Bestuurlijke memo JGZ vd Toekomst/versie200908/GGDZL

8

aanpak van de Trendbreuk: hoe ziet de dienstverlening van de JGZ er in de komende jaren uit?

2.4.

Dialoog met de gemeenten

Door middel van werksessies heeft een uitvoerige ambtelijke dialoog plaatsgevonden. De opdracht van deze dialoog was te komen tot een nieuw dienstverleningspakket JGZ. Deze dialoog vond plaats op basis van 5 gespreksthema’s die in afzonderlijke sessies uitgebreid aan bod zijn gekomen. De thema’s vormen dus het denkkader voor de inrichting van de toekomstige JGZ en zijn daarmee als het ware de bril met 5 focale punten waardoor we naar de toekomst van de JGZ kijken.

Sessie 1: Behoud van het goede Samen verkennen we de JGZ: het vak dat in Nederland al meer dan 100 jaar bestaat en haar waarde ruimschoots heeft bewezen. Het vak JGZ past zich steeds aan de actuele maatschappelijke ontwikkelingen aan en werkt met een doorontwikkelde set van methodieken en instrumenten waarvan de waarde wetenschappelijk én in de praktijk is aangetoond. In het landelijk basispakket JGZ staat welke activiteiten de JGZ aan elk kind in Nederland moet aanbieden. De kerntaken van JGZ – screenen, signaleren en monitoren– zijn de basis voor een goede preventieve gezondheidszorg voor de kinderen in onze regio en daarmee voor een goede JGZ in de komende jaren. Welke activiteiten worden vanuit het basispakket JGZ aan alle kinderen aangeboden? Sessie 2: Bereik en alle kinderen in beeld Om daadwerkelijk een basis te bieden aan alle kinderen in Zuid-Limburg is het een voorwaarde, dat de JGZ alle kinderen in beeld heeft en ze daadwerkelijk bereikt. Het bereik van JGZ is groot, maar er zijn nog altijd kinderen / gezinnen die door de JGZ niet bereikt worden. Welke alternatieve werkwijzen kunnen hierin een verbetering aanbrengen? Sessie 3: Kind in interactie met opvoedingscontext en opvoedingsrelaties Kinderen zijn niet alleen op de wereld; zij maken deel uit van een sociale context: het gezin, een familie, een groep (bijv. op school), de wijk en de samenleving.

Voor een gezonde groei en ontwikkeling is het van cruciaal belang om het kind in zijn opvoedingscontext en -relaties als uitgangspunt te stellen, niet alleen op jonge leeftijd maar in de totale ontwikkeling. Hoe kan de nieuwe JGZ hier effectief op inspelen? Welke initiatieven op dit gebied bestaan al en welke vragen om doorontwikkeling?

JGZ Zuid-Limburg/Bestuurlijke memo JGZ vd Toekomst/versie200908/GGDZL

9

Sessie 4: Van advies naar gedragsverandering Het uitgangspunt is dat er een verbinding moet ontstaan tussen de adviezen in de JGZpraktijk en het gezondheidsgedrag van gezinnen. De JGZ wil meer naast het gezin staan, als coach, om ze te begeleiden naar gezond(er) gedrag. Hoe kan de JGZ effectiever zijn bij dit helpen aanleren van gezondheidsvaardigheden en hoe werkt zij hierbij nauw samen met voorzieningen in de verschillende gemeenten? Sessie 5: Een heldere plek in de keten & voorkomen van oneigenlijk werk Een goede analyse van de keten, een gesprek over de gewenste rol van JGZ hierin en de best practices / knelpunten op dit moment bieden waardevolle input voor toekomstige keuzes. Het is van belang de aansluiting tussen JGZ en andere partners zorgvuldig te bekijken: waar is de JGZ van, waar liggen haar grenzen en hoe maken we met onze netwerkpartners een sluitende keten en netwerk rondom onze gezinnen?

2.5.

Opbrengsten ambtelijke dialoog: kader voor de nieuwe dienstverlening

De opbrengsten van de ambtelijke dialoog zijn samengevat in een bestuurlijk kader en gepresenteerd in de vergadering van de stuurgroep JGZ op 24 juni jl. en de vergadering van het Algemeen Bestuur op 3 juli jl. Een belangrijke conclusie uit alle sessies is dat efficiënt niet altijd effectief is. Dit blijft een belangrijk onderwerp van gesprek tussen gemeenten en JGZ: hoe gaan we samen werken aan voldoende effectiviteit? De opgave is om meer recht te doen aan die kinderen en gezinnen die de JGZ het hardst nodig hebben. Zo dragen we bij aan de trendbreuk. De opbrengsten worden hieronder kort toegelicht. 1.

Investeer in een langjarige vertrouwensrelatie met het gezin

JGZ gaat vanaf de zwangerschap een relatie aan van ca. 20 jaar met elk gezin in ZuidLimburg. Het opbouwen van een goed wederzijds vertrouwen is daarbij van belang. Door vanaf het begin de relatie tussen (aanstaande) ouders en kind centraal te stellen en met het goede gesprek deze relaties te stimuleren, wordt de inzet van JGZ bovendien veel effectiever. Het is daarom essentieel om in de spreekkamer de ruimte te hebben om oprecht te vragen ‘hoe gaat het met jou en je gezin’, waarbij je samen een goede inventarisatie van de situatie maakt. Het gedachtegoed van Positieve gezondheid vormt hierbij een belangrijke basis. De handvaten voor het voeren van het goede gesprek helpen om die inventarisatie te doen en het gezin in zijn kracht te zetten. JGZ ondersteunt en begeleidt het gezin vervolgens daar waar nodig gedurende de gehele levensloop van een kind.

JGZ Zuid-Limburg/Bestuurlijke memo JGZ vd Toekomst/versie200908/GGDZL

10

“In mijn werk zie ik hoe belangrijk het is om zo vroeg mogelijk ‘achter de voordeur te komen’ en intensiever samen te werken met partners zoals verloskundigen, zodat er al vanaf de zwangerschap integraal en met gezamenlijke contactmomenten wordt gewerkt. Dit is zeker belangrijk bij mensen met een lage SES en nieuwkomers omdat deze gezinnen niet altijd zelf de weg weten te vinden.” Jolanda Micic Beleidsambtenaar gemeente Vaals

Tegelijkertijd is zichtbaar dat het contact met de gezinnen na de eerste 4 levensjaren van een kind vervaagt. Er is een duidelijke behoefte aan continuïteit van dit contact, ook na deze eerste 4 jaar. Het is van belang er telkens vroeg bij te zijn en samen met het gezin te blijven optrekken. Nu komt de JGZ in de leeftijdscategorie na 4 jaar vaak pas laat in beeld bij risico’s die in de schoolleeftijd van kinderen ontstaan.

“Van oudsher betekende de ‘knip’ bij 4 jaar dat we kinderen vanaf de basisschoolleeftijd nog maar beperkt zien. Dan zijn we ook als JGZ vaak weer te laat. Zo zien we dat pubers zoveel stress hebben, dat het richting burn-out gaat. Onze levensloop benadering kan hier een oplossing zijn, want dan kunnen we kinderen ook op de basisschool beter volgen” Hananja Boonen Jeugdarts

2.

Wees ruim aanwezig op vindplaatsen, laagdrempelig, zowel fysiek als

digitaal Om goed zicht te houden op de gezondheid en ontwikkeling van kinderen in Zuid-Limburg is het belangrijk om meer fysiek vindbaar en benaderbaar te zijn op plekken waar ouders en kinderen/jongeren zich al bevinden. Kwamen ouders in het verleden vooral naar de JGZ, nu kunnen we de omslag maken en komt de JGZ ook naar het gezin. Ook gemeenten spreken de behoefte uit voor de fysieke aanwezigheid van de JGZ op alle (voor-)scholen, inclusief het MBO en het HBO en te zorgen voor laagdrempelig contact. Het ligt voor de hand om hiervoor aan te sluiten bij (bestaande) ontmoetingsplekken en voorzieningen in de wijk. Aansluiten bij huisartsen is een mogelijkheid die in enkele gemeenten ook reeds

JGZ Zuid-Limburg/Bestuurlijke memo JGZ vd Toekomst/versie200908/GGDZL

11