Agendabundel

Welk scenario hebben we dan? Dat staat nergens beschreven. Wat binnen het deel van het onderwijs - ik ben bijna klaar - dat binnen onze invloedsfeer valt eveneens een belangrijk punt is, is de aandacht voor de zwakkeren in het onderwijs. Bij de post 'leerlingenvervoer' staat in de begroting een extra bedrag van 100.000 euro opgenomen. Hoe verhoudt deze post zich met het geluid dat ons bereikt dat ouders hun kinderen zelf naar de taalschool moeten brengen en daar een OV-kaart voor beschikbaar gesteld krijgen? Ouders die 's ochtends en na de lesdag soms zelfs anderhalf uur onderweg zijn om de kinderen te begeleiden. Dagelijks drie uur die ze zelf zouden moeten werken of op school zouden moeten doorbrengen. Ik sluit af. Samenvattend zien wij als fractie Lokaal Alternatief een begroting die wat ons betreft meer aandacht voor de sociale cohesie via het vereningsleven met sport en cultuur zou mogen bevatten. We zijn erg benieuwd naar de reacties van het college en hun onderbouwing waarom dit belangrijke aspect van onze samenleving in deze begroting zo onder druk komt te staan. Dank u. dr. T.P. Dassen - Housen burgemeester

Dank u wel. Dan ga ik naar de Partij van de Arbeid, de heer Gorissen.

4.8 algemene beschouwingen fractie PvdA S. Gorissen PvdA

Voorzitter, enkele weken geleden overleed Matthew Perry. Misschien zegt die naam niet iedereen iets, maar hij vertolkte het personage Chandler Bing in de serie Friends. Hij werd gekenmerkt, en zijn personage ook, door zijn groot sarcastische en humoristische vermogen. Helaas is hij er niet meer. Wie zijn boek leest, kan niet anders dan constateren dat hij een zeer heftig leven heeft gehad. Een leven vol met verslavingen en pogingen tot afkicken. Voorzitter, van de eerste tot de laatste bladzijde bleek vooral dat hij mensen wilde helpen. Matthew Perry was zielsgelukkig als hij anderen kon helpen. Dat is een wijze les voor ons allemaal. Hoe groot onze problemen ook kunnen zijn, er is altijd plaats voor een blik om ons heen. Mensen helpen. We zorgen in Kerkrade voor een fatsoenlijk, rechtvaardig en solidair minimabeleid. Bestaanszekerheid is opeens weliswaar het woord van 2023, maar de behoefte daaraan is absoluut niets nieuws. We hebben zo ontzettend veel voorbeelden gezien van hulp die we elkaar bieden. We investeren meer dan 100 miljoen in het sociale domein. We maken werk van jeugdbeleid, zodat jeugdzorg steeds vaker preventief zou moeten zijn. We maken werk van onderwijs in onze stad, zodat onze kinderen en onze jongeren naar een vertrouwde en goede omgeving op school kunnen. We helpen ook mensen die voor een oorlog huis en haard hebben moeten verlaten.

Voorzitter, de investeringen zijn hard nodig. We kunnen niet ontkennen dat we problemen hebben. Jaar na jaar noemen we allemaal in deze zaal de bekende lijstjes van Kerkrade, die meestal samen met andere gemeenten in deze regio onderaan bungelt. Wie de begroting jaar na jaar bekijkt, ziet de vele sociale aspecten terugkomen. Er zijn voorbeelden te over, en wat onze fractie betreft springt Vie daarbij in het oog. Vie gaat over veel meer dan alleen gezond leven, een gebouw, een zwembad en een sportzaal. Vie gaat over grip op je leven houden, of krijgen. Vie is in haar doen en haar programma's bij uitstek sociaal en solidair. Reken maar dat veel mensen die hulp kunnen gebruiken. Helaas heeft de gemeente geen onuitputtelijk budget. We zien weliswaar een sluitende begroting, maar we weten ook dat 2026 met rasse schreden dichterbij komt. In oktober van dit jaar nog riepen partijen als de SP, GroenLinks en de Partij van de Arbeid het kabinet op om

dit gat te dichten of, zoals kamerlid Henk Nijboer het verwoordde: "Ambities waarmaken gaat niet zonder meer geld." Voorzitter, het is al jaren bekend dat de gemeente moet roeien met de beperkte riemen van het Rijk. We staan aan de vooravond van de Tweede Kamerverkiezingen. U kunt niet anders dan van ons, als landelijke partij, verwachten dat we een appel daarop zullen doen. Op dit gebied valt namelijk wat te kiezen. De keuze die je maakt gaat veel verder dan iedereen kan beseffen. Het werkt door tot in alle gemeenteraden en bij alle begrotingsbehandelingen. Ik ben daarom blij dat onze partij een keuze maakt om meer te investeren in gemeenten. In een rondgang van binnenlands bestuur blijkt zelfs dat het programma van GroenLinks/Partij van de Arbeid door lokale bestuurders als beste wordt beoordeeld voor gemeentelijke financiën. Voorzitter, dat we geen onbeperkt budget hebben, wil niet zeggen dat we elkaar niet kunnen helpen. Naast alles wat er in de begroting staat, heeft Kerkrade veel meer in haar mars. Afgelopen weekend stonden 85.000 mensen klaar om deel te nemen aan de klimaatmars. De noodzaak is er en ook lokaal voelen we die. Daarom stelt de Partij van de Arbeid voor om snel werk te maken van een lokale energiecoöperatie. Dit is in de omliggende gemeenten al het geval.

Volgens ons is dit namelijk het voorbeeld van hoe we als gemeente moeten verduurzamen, met oog voor het milieu en ieders portemonnee. Een coöperatie zoekt naar manieren om samen energie op te wekken. Jaar na jaar krijgt de coöporatie rendement, en dit kan zij naar eigen inzicht bijvoorbeeld uitkeren aan haar leden of investeren in nieuwe projecten. Tot slot, veel coöperaties hebben regelingen om mensen in energiearmoede zonder inleg als lid te verwelkomen. Een unieke vorm van solidariteit die wat ons betreft navolging moet krijgen in onze gemeente. Voorzitter, er gaan tegelijkertijd steeds vaker geluiden op om te investeren in kernenergie. Hoewel mijn fractie daar absoluut niet van overtuigd is, en we hebben overwogen om een motie daarover in te dienen, pakken we het anders aan. In plaats daarvan willen we met elkaar het gesprek aangaan over alle mogelijkheden, over alle problemen en over alle kansen die de energietransitie ons lokaal biedt. We hebben een agenderingsverzoek ingediend om de raad en de commissie mee te nemen in de manier waarop we omgaan met het opwekken van energie, met het opslaan van energie en met het terugdringen van het verbruik van energie. Uitgangspunt is wat betreft de Partij van de Arbeid altijd: hoe profiteert de burger hiervan? Voorzitter, op de agenda staat de begroting 2024. Daarmee kijken we niet alleen vooruit. We sluiten 2023 voorzichtig af.

Voor onze fractie was het een roerig jaar met flink wat onderwerpen die de raad bezig hebben gehouden. Dit waren bijvoorbeeld Kaalheide Bruist, het WMC, maar zeker ook de onderwijsagenda. Onderwerpen die onze stad maken tot wat die is en onderwerpen waarin de Partij van de Arbeid proactief te werk is gegaan. Dit heeft bij Kaalheide Bruist geleid tot een aanscherping van het ontwerpbesluit om meer grip te krijgen op de samenwerking die tot stand moet komen. Voor ons was dit een sterk staaltje uniek werk van onze gemeenteraad, en dat smaakt naar meer. Onze fractie wil het college verzoeken om nog dit jaar de raad te informeren over de stand van zaken van dit project. We hebben alle begrip voor de complexiteit en alle begrip voor de tijd die het kost. We blijven als raad graag betrokken bij het project. Voor de PvdA Kerkrade was en is onderwijs binnen de gemeentegrenzen van groot belang. In de komende jaren moet duidelijk worden hoe de zes basisscholen in Kerkrade-Oost vorm zullen krijgen. Drie maanden na dat besluit werden we geconfronteerd met de besluitvorming rondom IKC Droomhof. We weten allemaal hoe we daar hebben moeten bijlappen. Een bittere, maar wel een noodzakelijke pil. Die pil zette onze fractie aan het denken.

Hoe gaan we de renovatie of nieuwbouw van andere basisscholen betalen in de toekomst? Uit antwoord op onze vragen bleek dat dit onderdeel is van het studiejaar 2024. We gaan ervan uit dat komend jaar in financiële oplossingen wordt gedacht en gezocht. Dat brengt ons bij het laatste en zelfs meest belangrijke aspect van het dossier onderwijsagenda. Het betrekken van mensen in en om scholen. Ter aanleiding van alle besluiten merkte onze fractie namelijk de grote betrokkenheid in de samenleving bij basisscholen. We roepen het college op om in 2024 met de raad in gesprek te gaan over het basisonderwijs. We verzoeken het college om via een korte notitie duidelijk te maken wat de aanvliegroute wordt. Hoe worden ouders, docenten, omwonenden en eventuele andere belanghebbenden betrokken bij het proces? We zullen ook dit samen moeten doen als we elkaar willen helpen. Voorzitter, nieuwe initiatieven openen onze blik. Waar de Partij van de Arbeid op dit moment werk maakt van nieuwe initiatieven, hebben we dat eerder dit jaar ook gedaan. Met zijn presentatie wist ons commissielid Marco Dubbelt niet alleen onze fractie maar ook de hele raad te overtuigen van nut en noodzaak van aansluiting bij het natuursteenconvenant. Bewust van de wereld om je heen om mensen te helpen. Onze fractie heeft twee jaar geleden een motie ingediend die zag op sturing van de woningmarkt.

Vorig jaar bleek dat het college bezig was met vervolgonderzoeken. Uiteraard hebben we die afgewacht. Ondanks alle inzet van onze fractie, van het college, van de ambtenaren, hebben we nog niets concreets in handen. De woningmarkt van 2021 is niet meer die van 2023, maar één ding is zeker: we hebben nog steeds een flinke klus te klaren. De wereld staat niet stil en mensen moeten ook nu geholpen worden. Of het iemand in scheiding is die naarstig op zoek is naar een woning, of het om een student gaat of een arbeidsmigrant die op zoek is naar tijdelijke maar goede huisvesting, of iemand die na jaren terugkeert naar Kerkrade. Goed wonen is een recht. Niet alleen voor de bewoners, ook voor de buurt. Leefbaarheid hangt met veel aspecten

samen, en dat is onder andere een goed ingerichte woningmarkt. Ik ga afronden, voorzitter. Helaas hebben we enkele maanden geleden gezien dat de zorg nog steeds een markt is. Een protestmanifestatie is mogelijk zelfs niet voldoende om het ziekenhuis in Heerlen als volwaardig te behouden. Een zoveelste voorbeeld van de volstrekt doorgeslagen schaalvergroting in publieke voorzieningen. Waar hebben we dat eerder gezien? Juist, in het voortgezet onderwijs. De middelbare school moest groot, groter en grootst, en verdween vervolgens bijna geheel uit Kerkrade. Gelukkig hebben we recentelijk de opening van het Martin Buber mogen vieren. We hebben het tij weten te keren en wij hebben ons lot in eigen hand genomen. Een zegen voor de stad, een zegen voor onze kinderen, maar ook voor leefbaarheid en bedrijven. Mensen helpen, het is zo hard nodig. De komende jaren komen er keuzes op ons af. Keuzes die grote impact hebben. Wat is er mogelijk? Hoe compenseert het Rijk ons? Als raad moeten we leren van het stuur dat we het afgelopen jaar zelf vaak in handen hebben genomen. Of het nu gaat over armoede, over energie of onderwijs, uiteindelijk stellen wij de kaders. dr. T.P. Dassen - Housen burgemeester

Laten we dat stuur vaker samen vastpakken. Tot zover. Keurig, ik heb niet eens hoeven te zeggen dat uw tijd bijna om is. Voorbeeldig. Dank u wel. De heer Krasovec, bent u aan de beurt? Volgens mij wel, toch? Geen PowerPoint, het gaat alleen van de tijd af. N. Krasovec Ons Kerkrade

Het woord is aan Ons Kerkrade.

4.9 algemene beschouwingen fractie Ons Kerkrade N. Krasovec Ons Kerkrade

Voorzitter, normaliter bent u tijdens de algemene beschouwingen een gelikte presentatie van Ons Kerkrade gewend. Foto's, filmpjes, Jip en Janneke prentjes, et cetera. Deze keer niet. Deze keer een presentatie teruggebracht naar de basis van deze tijd. Puur op inhoud, ietwat sobertjes en zonder al te veel franje of opsmuk. Voorzitter, het nieuwe college en coalitie zijn inmiddels een dik jaar onderweg, waaronder dus ook Ons Kerkrade. We borduren voort op de eerder ingezette weg. Samen verder bouwen aan de positieve punten, maar ook in alle uitdagingen en zorgpunten die voor ons liggen. Een gezonde boodschap. De politieke speerpunten van Ons Kerkrade zijn hierbij grotendeels verweven in het coalitieakkoord en het collegeprogramma. Voorzitter, Ons Kerkrade roept al jaren iets over betere communicatie, zowel intern als extern. Dit vooral in begrijpelijke en heldere taal, de wereldberoemde jip-en-janneketaal, zoals we vorig jaar hebben proberen te gebruiken met de bijpassende plaatjes. Nu onze algemene beschouwingen zonder die prentjes. We wonen in een geweldig kleurrijk gebied, maar niet alle uitzichten zijn zo kleurrijk vandaag. Met de energiecrisis kregen en krijgen veel gezinnen, verenigingen, ondernemers en gemeentes het financieel flink voor de kiezen. Door megahoge energiekosten kunnen velen hun rekeningen niet meer betalen, met alle bijkomende negatieve gevolgen van dien.

De gemeente probeert haar burgers zo goed mogelijk te ondersteunen waar kan middels allerlei voorzieningen en maatregelen. Hier moet snel een wereldwijde verandering in komen. Voorzitter, een grote verandering hebben we ook nodig op het gebied van gezondheid. We staan in de verkeerde lijstjes boven- of onderaan. Daar is nog een gezonde inhaalslag te maken. Als Kerkrade hebben we het gezondheidsproject Vie waardoor de burgers een stuk gezonder moeten worden. Zo lopen er het project om overwicht en eenzaamheid tegen te gaan, krijgen veel kinderen de gezonde schoollunch, komt The Move Factory met gratis beweegprogramma's en hebben we het gezonde project Bruist op de plank liggen. Betere en vitalere wijken en gezondere jeugd zijn van levensbelang volgens Ons Kerkrade, net zoals een volwaardig ziekenhuis voor deze Parkstadregio een absolute must is. Naast de energiecrisis is er ook de wooncrisis, alhoewel Kerkrade toch nog 600 woningen gaat bouwen de komende jaren. Voorzitter, Kerkrade is in het Rolduckerveld al flink aan de slag om die wijk een verfrissend en modern aanzien te geven en hier een flink aantal nieuwe woningen terug te bouwen.

Ook bij zwembad D'r Pool zijn nieuwe woningen gepland, zijn in Bleijerheide via het project Superlocal vele nieuwe gerecyclede woningen teruggekomen, zijn er een aantal tiny houses bijgekomen, en is men flink aan de slag met het bouwproject Centro Meta, waar onlangs zelfs minister Hugo de Jonge een kijkje kwam nemen. Kerkrade is dus flink aan de slag om meer sociale huur, starters en doorstroomwoningen te bouwen die van hoog tot laag geschikt zijn. Dan het liefst nog zo duurzaam, levensloopbestendig en betaalbaar mogelijk. Voorzitter, dan een ander pijnpunt: de landelijke opvang vluchtelingen en Oekraïeners. In 2022 hebben we in sporthal Rolduc menig Oekraïense vluchteling en asielzoeker opgevangen waar ook de wijk goed bij betrokken werd. Momenteel liggen er plannen voor een gemeentelijke opvang van Oekraïeners, waarmee we voldoen aan onze

humanitaire opgave om de medemens te helpen, maar wel in die mate die we als stad aankunnen. Voorzitter, Ons Kerkrade wil altijd graag dat iedereen kan meedoen en niemand langs de zijlijn van de samenleving staat. Of zoals het vandaag de dag zo mooi heet, een zekere mate van bestaanszekerheid. Het hebben van werk is hierbij een belangrijk onderdeel om zelfstandig te kunnen voorzien in je eigen inkomsten, en dus je eigen levensonderhoud. Het is dan ook prima om te zien dat onze bedrijventerreinen vollopen en de komende jaren er nog eens 1.000 extra arbeidsplaatsen bij zouden komen. Er zijn hier helaas nog genoeg burgers die geen werk of voldoende inkomen hebben, en dus afhankelijk zijn van gemeente en andere instanties. Die mensen komen nu in de zogenaamde klantreis terecht waar een sausje van menselijke maat overheen wordt gegoten. Toetsen wat wel kan en kansen zien, hierbij ondersteund door een zogenaamde arbeidscoach. Met het project werkhub hebben we de mogelijkheid om mensen weer die nieuwe kans te geven, om deel te kunnen nemen aan het arbeidsproces en op die manier hun kwaliteit van leven te verbeteren. Met dat project participeren we ook in de regiodeal. Voorzitter, Kerkrade zet sterk in op het vroegsignaleren van armoede, het tegengaan van kinderarmoede, en het fatsoenlijk kunnen omgaan met geld.

Bij de Geldwijzerwinkel kunnen burgers terecht voor advies over geldzaken, om zo te voorkomen dat ze niet snel in de schulden komen. Een prima zaak volgens Ons Kerkrade. Eén van de belangrijkste voorwaarden om werk te krijgen is goed onderwijs, waarbij ook de laaggeletterdheid één van de aandachtspunten is. Voorzitter, Kerkrade heeft een mooi Beroepscollege Holz. Hiernaast was Kerkrade een tijdje bezig om volwaardig voortgezet onderwijs terug te krijgen naar onze stad. Dit was jaren geleden één van onze gratis tips en is toendertijd meteen serieus opgepakt. Op 28 oktober jongstleden is ons Martin Buber officieel geopend. Geweldig nieuws, en nu op naar een mooie toekomst voor onze Kerkraadse kids. Voorzitter, hierbij betekent meer studenten ook meer reuring en beleving in onze stad waar winkels, bibliotheek, horeca et cetera van meeprofiteren. Hierbij vormen een bepaalde kernplekken in onze stad de zogenaamde leerhaltes, bijvoorbeeld de HuB en de GaiaZOO. Een mooie toekomstige win-winsituatie voor onze hele stad. Meer reuring in de stad door de toekomstige studenten juichen we ten zeerste toe. Meer volk betekent meer inkomsten. Dat betekent meer aantrekkingskracht voor startende ondernemers. Goed om mogelijk de leegstand in ons centrum een halt toe te roepen.

Voorzitter, verder is in Eygelshoven basisschool De Veldhof inmiddels op de schop gegaan en komt hier een eerste Integraal Kind Centrum, IKC De Droomhof, waarin verschillende instanties samenwerken om de gedroomde toekomst van elk kind mogelijk te maken. Ook is Kerkrade flink aan de slag om bijna alle basisscholen om te toveren tot gezonde basisscholen van de toekomst. Hier krijgen kinderen onder andere een gratis gezond ontbijtje aangeboden, zodat niemand met honger naar school hoeft. Het is ook nog eens gezond. Goed voor de kinderen en hun gezondheid, en dus een goede zaak volgens Ons Kerkrade. Voorzitter, voor de allerkleinsten zijn de Kerkraadse speeltuinen een groot genot en die moeten vooral gekoesterd worden. Speeltuinen zijn het buitenleerpark voor de jongsten en dus zeer belangrijk. Probleem is vaak om voldoende vrijwilligers te vinden om deze speeltuinen draaiende te houden. Zo was onlangs te lezen dat mogelijk een kwart van onze Nederlandse speeltuinen binnen vijf jaar zouden verdwijnen wegens gebrek aan vrijwilligers, bestuurders of ophopende regelgeving. Vrijwilligers en mantelzorgers zijn het cement van onze samenleving. Deze moeten we heel goed in ere blijven houden en koesteren. Voorzitter, wie de jeugd heeft, heeft de toekomst.

Die moet je voor Kerkrade zien te behouden door het bieden van onder andere een voldoende afwisselend aanbod van verenigingen, clubs, evenementen, activiteiten, genoeg vertier, volwaardig voortgezet onderwijs, goed openbaar vervoer, voldoende starterswoningen, et cetera. Kortom, je moet er als stad en regio iets voor blijven doen. Ook voor de ouderen zul je voldoende keuzes moeten bieden, zoals voldoende en gevarieerde buurtfaciliteiten, levensloopbestendige woningen, voldoende en gevarieerd werkaanbod, goed of beter openbaar vervoer, de gezondheidsprojecten om de hoek, et cetera. Het zo lang mogelijk in hun eigen vertrouwde omgeving kunnen blijven wonen en kunnen blijven meedoen is hierbij een belangrijk punt voor Ons Kerkrade. Voorzitter, dan de wijken en omgeving. Ze rijden vaak nog steeds als gekken. Hiertegen mag veel harder opgetreden worden, maar er is te weinig blauw op straat. In deze regio moet niet gekort worden op handhaving, maar juist extra handhavers erbij. Dit ook om drugsoverlast, criminaliteit en jeugdoverlast in deze grensregio serieus aan te kunnen pakken en om de wijkaanvalsplannen en het integraal veiligheidsplan nog beter te kunnen ondersteunen. Zo zijn we blij met de renovatie van verschillende straten en wijken om onder andere het hardrijden te ontmoedigen. De binnenkort te renoveren Torenstraat is hier een mooi voorbeeld van.

Tijdens onze eigen wijkschouw in de wijken zien ook wij dat het onkruid hier en daar aardig de buurt ontsiert. Gooi er wat illegale afvaldumpingen bij, dan roept dit helaas af en toe een verloederend beeld op. Vaak onterecht, omdat het gemeentelijke groen- en opruimpersoneel zich dagelijks uit de naad werkt maar handjes tekort komt. Dit tekort aan personeel is een punt van zorg. Ook de vele met graffiti bespoten en bestickerde straatontsierende stroomkasten hebben we aangekaart. Hier was en gaat de wethouder mee aan de slag. Een goede zaak. Voor dit soort zaken wordt nu extra geld vrijgemaakt om de wijken, wegen en groenvoorzieningen aan te pakken. Zo wil Kerkrade ook proberen haar burgers, ondernemers en verenigingen nog meer te betrekken bij het wel en wee van hun eigen straat, buurt of wijk.

Dit om hen een actievere rol en meer verantwoordelijkheid te geven bij de inrichting van hun eigen omgeving. Zij moeten hier immers zelf wonen en leven. Een prima voorbeeld van toekomstige burgerparticipatie en samenwerking die kansen biedt. De samenwerking binnen de Parkstadregio kan hier en daar beter. Zie bijvoorbeeld onze motie voor een Parkstadbreed onderzoek naar een gezamenlijk openbaar buitenzwembad binnen Parkstad, en hoe de omliggende gemeentes dit wel, of beter gezegd niet hebben opgepakt. Jammer, en een gemiste Parkstadkans volgens Ons Kerkrade. Door samenwerking kun je meer bereiken en gaan één en één nog vaker drie zijn. Zie als mooi voorbeeld hiervoor het optrekken binnen de gezamenlijke regiodeal, met name op financieel gebied. We moeten echter opletten dat we door de samenwerking geen te grote en te logge instanties creëren waarvan we straks zelf de regie kwijt zijn. Een blijvend aandachtspunt. Voorzitter, over de grens werken we redelijk goed samen. Zo hebben we Eurode waar Herzogenrath en Kerkrade op politiek, bestuurlijk en ambtelijk gebied samenwerken. Het EBC-gebouw op de twee landsgrenzen is een mooi voorbeeld van een grensoverscheidend bouwwerk waar burgers terecht kunnen voor informatie over grensoverschrijdende arbeidsbemiddeling.

Op dit moment hebben we door de goede samenwerking van het GrensInfPunt en het SGA al meer dan 1.000 mensen kunnen bemiddelen naar arbeid. Een goed voorbeeld van informeren en communiceren. Echter, zelf helder en tijdig communiceren heeft de gemeente al een poosje moeite mee. Van de door Ons Kerkrade vaker aangegeven jip-en-janneketaal wordt nog te weinig gebruik gemaakt. Het beantwoorden en informeren van burgers mag ook sneller. Na onze gele en rode kaart in het verleden gaat het nu al iets beter, maar top is het nog lang niet. Nog steeds een verbeterpunt voor de toekomst. Natuurlijk zijn er nog genoeg zorgenkindjes. Zo zijn er de eerder genoemde energie-, woon-, stikstof-, opvang- en klimaatcrisis. Deze zullen zeker een negatieve schaduw over veel burgers, ondernemers en verenigingen blijven gooien, maar ook over onze eigen gemeente. De jeugdzorg, het sociaal domein en ook XONAR zijn zorgenkindjes voor extra aandacht, zowel op financieel als op menselijk gebied. Voorzitter, hopelijk krijgen we na het opstellen en uitvoeren van het herstelplan weer de juiste toekomstmuziek en toon in ons mooie WMC. Zo is er ook ons Roda JC, één van onze stadspareltjes waar in combinatie met het nieuwe project Bruist op sportpark Kaalheide en het huidige verbeterde voetbal weer toekomstmuziek in gaan zitten en we hopelijk snel met het steeds terugkerende stadiondossier kunnen afrekenen.

Voorzitter, volgende week zijn de landelijke verkiezingen. Het vertrouwen in de politiek slinkt echter zienderogen. Voorzitter, de onderlinge verhoudingen binnen deze raad zijn daarentegen flink verbeterd en we zijn met een mooie positieve beweging bezig. Echter, de boventoon die deze raad vaak laat horen, laat soms aardig te wensen over. Niet goed, zeker niet naar onze burgers toe in deze tijd. Het is niet alleen de hoogste tijd voor een nieuwe raadszaal maar ook voor een nieuw en vriendelijke raadsgeluid. Pleisters plakken helpt niet meer. Kansen liggen er genoeg. De nieuwe Omgevingswet is een hele ommezwaai maar brengt ook nieuwe kansen met zich mee op het gebied van burgerparticipatie. Zoals eerder vermeld, kan het nieuwe project Bruist op Kaalheide de gezonde toekomstinvestering zijn waar via een brede samenwerking vele doelgroepen bediend kunnen worden, en waar ook de wijk van kan meeprofiteren. Zoals in het woonproject Rolduckerveld en het gezondheidsproject Vie, twee mega-uitdagingen die mooie toekomstkansen bieden. Voorzitter, ik ga langzaam afronden. Positieve items waar wij als Ons Kerkrade extra blij van worden zijn er ook aardig wat. Zo gaan we in 2024 de hondenbelasting voor de eerste hond schrappen. Die is in onze ogen niet meer van deze tijd, en gaat terecht op de schep.

Ook zullen de parkeerinkomsten in het zogenaamde studiejaar 2024 goed onder de loep worden genomen, met dien verstande dat de Vie-parkeergarage nog niet klaar is. Met deze correctere parkeercijfers kan toekomstig rekening worden gehouden. Het huidige bedrag was nog te vaak wensdenken. Mooi maar niet reëel. De intensieve inzet voor personeelsuitbreiding en de grotere inzet voor betere communicatie zijn ook twee items waar wij al vaker voor op de barricades zijn gegaan. Ook het mede door Ons Kerkrade gezaaide zaadje om volwaardig voortgezet onderwijs terug te krijgen binnen onze stad is middels het Martin Buber college langzaam werkelijkheid aan het worden en tot volle bloei aan het komen. Top! Als hier ons mooie dialect ook haar weg in gaat vinden, hebben we weer een mooie win-winsituatie erbij. Ook stemt de grote inzet om iedereen mee te laten doen, niemand aan de zijlijn te laten staan, de menselijke maat die hoog in het vaandel staat, het nog meer oog hebben voor ons bloeiende verenigingsleven, en de extra inzet voor onze mooie wijken, ons zeer tevreden. Dat er meer geld wordt vrijgemaakt voor maatregelen tegen de wateroverlast, stemt Ons Kerkrade ook zeer tevreden, al mag de gemeente dit meer communiceren naar de burgers toe. De gemeente is achter de schermen al aardig aan de slag met al deze maatregelen, maar men hoort dit te weinig bij onze burgers.

Nog meer informeren dus. Tot slot de financiën, voorzitter. Die gaan tot nu toe redelijk goed. We hebben voor de komende jaren een sluitende begroting, op het ravijnjaar 2026 en later na. Echter, met al die ongewisse crisissen op ons bordje weet je niet wat morgen is. Het zal een hele opgave worden om de financiële eindjes aan elkaar te blijven knopen. Het gaat nog goed, maar ook Kerkrade zal op de kleintjes moeten letten en zeer goed op haar eigen winkel moeten passen. Voorzitter, afsluitende mogen we concluderen dat er genoeg gedaan werd, we genoeg aan het doen zijn, maar er zeker ook nog genoeg te doen

is. Voor nu nog meer de mouwen opstropen en verder aan de slag. Aan de slag met alle mooie bouwstenen voor een duurzame vernieuwing in Kerkrade. dr. T.P. Dassen - Housen burgemeester

Dat verdient deze stad en haar burgers. Tot zover. Dank u wel, voorzitter. Dank u wel voor uw bijdrage. Keurig binnen de tijd. Nog even en ik hoef niks meer te doen. Mevrouw Paul van BurgerBelangen.

4.10 algemene beschouwingen fractie Burgerbelangen C.E. Paul-Ubachs Burgerbelangen

Voorzitter, raad, geachte aanwezigen in deze zaal en alle mensen thuis. Trots neem ik als fractievoorzitter van BurgerBelangen Kerkrade het woord tijdens deze algemene beschouwingen. Onze stad is voor ons meer dan alleen een plek op de kaart. Het is het thuis van ons allen. Daarom is het onze verantwoordelijkheid om te streven naar een stad die bloeit en straalt, en waarin de gezondheid en het welzijn van elke burger centraal staat. Het motto 'samen verder bouwen aan een vitaal en uitdagend Kerkrade' is onze duidelijke visie. We willen onze stad transformeren tot een voorbeeld van gezondheid, veiligheid, welzijn en duurzaamheid. Dit laatste is niet alleen haalbaar, maar ook noodzakelijk voor het welzijn van de huidige en toekomstige generaties. Onze inzet voor een vitaal en uitdagend Kerkrade zal ik uiteenzetten door middel van drie thema's: investeren in mensen, investeren in wijken, en investeren in onze stad. Allereerst wil ik echter beginnen met het volgende: via deze weg willen wij iedereen bedanken die meewerkt aan het welzijn en de groei van onze mooie stad. Samen bereiken we iets moois en het is belangrijk dat we stilstaan bij de mensen die dit mogelijk maken. Onze stad is niet alleen een verzameling van woningen en straten, maar een levendige gemeenschap vol met hardwerkende en toegewijde mensen.

Van de bestuurders en ambtenaren die dag-in dag-uit werken aan de verbetering van onze voorzieningen, tot de vrijwilligers en mantelzorgers die hun tijd en energie geven om evenementen en initiatieven te organiseren en die zich volop inzetten voor onze inwoners. De ondernemers die, niet te vergeten, investeren in de lokale economie. Jullie allen zijn de bouwstenen voor onze welvaart. Ook leraren en opvoeders, zij dragen bij aan de toekomst van onze stad door kennis door te geven aan de volgende generaties. De zorgverleners willen we eren die dag en nacht paraat staan om voor onze gezondheid te zorgen. Samen laten we onze stad bloeien, en wij zijn er trots op deel uit te maken van deze gemeenschap. BurgerBelangen vindt het belangrijk om jeugdigen aan te sporen mee te denken en te praten in politieke vraagstukken omtrent de jongeren. Binnen Kerkrade is de kinderraad en jongerenadviesraad actief voor het geven van input over zaken die de jongeren aangaan. Bij BurgerBelangen Kerkrade hebben wij sinds kort ook een jongerenafdeling, genoemd JongerenBelangen Kerkrade. Wij betrekken hen actief bij de verschillende vraagstukken in onze stad. We kiezen er bewust voor vandaag maar één motie in te dienen. De motie gaat over een gezamenlijke lobby ten aanzien van de Einstein-telescoop. Dit komt later deze middag aan de orde. We herkennen ons in de begroting.

De begroting is in lijn met het coalitieakkoord en collegeprogramma. Dat is wat wij als partij belangrijk vinden. Natuurlijk zijn er een aantal punten waarvoor wij aandacht willen vragen. Daar kom ik in mijn verhaal verder op terug, of op een later tijdstip als de daadwerkelijke ontwerpbesluiten aan de orde komen. Het Martin Buber. Na lang duimen en kaarsjes aansteken is het ons gelukt om voortgezet onderwijs op de leerniveau's mavo, havo en vwo terug te krijgen in Kerkrade. Daar hebben we met z'n allen - de raad, de burgemeester en wethouders, de ambtenaren, de vrijwilligers, jong en oud en duizenden andere betrokkenen - keihard voor gestreden. Dat het ons allen samen gelukt is, mogen we naar onze mening dan ook trots op zijn. Het is immers niet vanzelf gegaan. De nieuwe school heeft sinds een tijdje een mooie Kerkraadse bekende naam: het Martin Buber College. Op 28 oktober jongstleden werd het schoolgebouw, oftewel onze nieuwe kleine campus, feestelijk geopend door de burgemeester. BurgerBelangen Kerkrade is ervan overtuigd dat het Martin Buber een succes gaat worden. We hebben op deze manier letterlijk onze jonge scholieren uit eigen stad en de nabije omgeving onder ons, dicht bij huis. Vandaag danken wij ook onze wethouder Jo Schlangen, die als bestuurlijke kartrekker van het Martin Buber niet bij ons kan zijn omdat hij herstellende is van een medische ingreep.

Wij wensen hem een spoedig herstel. Het is goed om te vermelden dat de bouwwerkzaamheden gestart zijn van het eerste Integraal Kind Centrum in Eygelshoven, waarbij het woord samenwerking leidend is in hun visie. De gedroomde toekomst maak je samen, dat is hun motto. Het betekent letterlijk dat het optimale uit elk kind gehaald wordt, zodat iedereen de gedroomde toekomst kan realiseren. We wensen hen veel succes. Armoede en schulden. Het beleid voor armoede en schulden zit goed in elkaar en we zetten grote stappen vooruit. Mensen worden geholpen op weg naar een schuldenvrije toekomst. Bij de aanpak van schulden heeft men veel aandacht voor

preventie, het liefst in een vroeg stadium van het ontstaan van schulden. De Geldwijzerwinkel helpt bij vragen over geldzaken. Het aantal adviezen is het afgelopen jaar gegroeid. De vraag was of de Geldwijzerwinkel zichtbaar genoeg is. Soms liggen ze afgelegen. Mensen moeten zich veilig voelen om de winkel te betreden, en dat kan goed op de huidige locatie. Er wordt gerichte informatie ingezet. Ons voorstel was een voorzieningenwijzer te creëren en dat is inmiddels gebeurd. De voorzieningenwijzer is een mooie aanvulling met alle mogelijkheden voor mensen om hun inkomen te verrijken helder te krijgen. De wijkpunten spelen ook een grote rol bij de hulpvragen, het hulpaanbod en ideeën van onze inwoners. Samen kunnen we meer dan alleen. Door de krachten te bundelen in de wijkpunten kunnen we meer betekenen voor de mensen om ons heen. Het is belangrijk dat iedereen kan blijven meedoen in deze maatschappij. Het volwassenenfonds Sport en Cultuur is bestemd voor volwassenen van achttien jaar en ouder die geen financiële middelen hebben om mee te doen aan activiteiten zoals zwemles, muziekles, fitness, voetbal, theater of dansles. Het volwassenenfonds Sport en Cultuur zorgt ervoor dat het lesgeld en/of materialen worden betaald voor volwassenen die leven rond het bestaansminimum. Het programma is actief in onze gemeente.

Echter, alleen inwoners die het programma Vitaal Kerkrade succesvol afronden mogen deelnemen aan het betreffende fonds. Wij vragen de wethouder te onderzoeken of het mogelijk is dat mensen die dit programma om gegronde redenen niet kunnen volgen toch gebruik mogen maken hiervan. Ook zij kunnen baat hebben en hun weg terugvinden in de maatschappij via programma's die het volwassenenfonds Sport en Cultuur biedt. Ouderen, jongeren en verenigingen. Wij lezen in de begroting dat het verenigingsleven onder druk staat. Het wordt steeds moeilijker om leden en vrijwilligers te vinden en te behouden. U geeft aan dat sportverenigingen ondersteund worden door met name een combinatiefunctionaris. Kan de wethouder ons toezeggen dat wij in 2024 het thema verenigingen nader bespreken? Concreet verwachten wij dat er tijdens een informatieavond ingezoomd wordt op het verenigingsleven, een evaluatie omtrent de combinatiefunctionaris. Hoe staan de verenigingen ervoor? Waar zitten de knelpunten, en wat zijn de kansen? Wij zullen hiervoor een agendaverzoek indienen in de eerste helft van 2024. Bij de uitvoering van het gemeenschapshuizenbeleid moet de verankering in de gemeenschap en cohesie het fundament vormen ten behoeve van het instandhouden van ons verenigingsleven in onze gemeenschap. De huidige cafés in de wijken zijn verkapte gemeenschapshuizen. Het is een trefpunt voor jong en oud.

Deze zie je her en der stoppen in verband met de leeftijd van de eigenaren, en ze hebben geen opvolging. Een gemeenschapshuis in de wijk kan een cruciale rol overnemen om een centrale ontmoetingsplek te bieden voor met name ouderen en alleenstaanden. Het bevordert sociale interactie, vermindert eenzaamheid, en creëert een hechte gemeenschap. Voorzieningen zoals gezamenlijke activiteiten, hulpdiensten en informatieve bijeenkomsten versterken de banden tussen buurtbewoners waardoor het gemeenschapshuis een essentieel middelpunt wordt voor het welzijn van de hele wijk. Wij zijn benieuwd naar de presentatie op 21 november. Het jeugdhonk Einderstaat is een langgekoesterde wens van BurgerBelangen. Er zijn nog te weinig mogelijkheden voor jeugdigen om zich terug te trekken in een voor hun vertrouwde omgeving, waar toezicht moet zijn. Daarbij is de inzet van de straatcoach reeds een succesvolle interventie gebleken bij de aanpak van jeugdoverlast. Wij roepen het college op om te blijven kijken, en het organiseren van bijvoorbeeld meer uitgaansgelegenheden voor de jeugd mogelijk te maken. Investeren in wijken. We zien in de begroting dat de daad bij het woord wordt gevoegd. Er worden miljoenen geïnvesteerd in onze wijken. Met alle mooie plannen ten aanzien van het woonoffensief kan een investering in de infrastructuur niet uitblijven.

Het verbeteren van de Kerkraadse wegen is zeker noodzakelijk. Wij zijn als partij blij dat het geld voor openbaar groen wordt vrijgemaakt ten aanzien van onderhoud. Hiervoor vragen wij al enige tijd bijzondere aandacht. Ten aanzien van de wateroverlast in Kerkrade, waarbij met name Eygelshoven en Haanrade altijd zwaar getroffen zijn, maar ook andere plekken in Kerkrade, hebben we begrepen dat hier nu stappen worden gezet en doorgepakt wordt. We vragen de portefeuillehouder hierover actief te blijven communiceren. Veiligheid en handhaving. Het aantal meldingen bij handhaving is meer dan verdubbeld. De verminderde beschikbaarheid van politie heeft mede hiertoe bijgedragen. De inzet van de wijkboa is als absolute meerwaarde gebleken op alle fronten, vooral bij het terugdringen van complexe veiligheidsproblematiek. We blijven deze aanpak volgen en zijn benieuwd naar de evaluatie ervan in 2024. Binnen Kerkrade wordt door bovenstaande ontwikkelingen meer ingezet op cameratoezicht. Op diverse plaatsen in Kerkrade zijn camera's geplaatst om het veiligheidsgevoel te verhogen bij de burgers. Veiligheid rondom de industrieterreinen hebben wij onder de aandacht gebracht. In een gesprek met de burgemeester en wethouder is afgesproken dat hier acties op worden uitgezet. Ook hier wordt nu doorgepakt en we zijn benieuwd naar de resultaten. Investeren in onze stad.

BurgerBelangen Kerkrade maakt zich sinds jaar en dag sterk voor een zo goed mogelijk aanbod van huur- en koopwoningen in alle segmenten van de markt. We willen benadrukken dat wij het zeer waarderen dat er extra aandacht is voor jongeren, starters en doorstromers. Door de huidige beperkte woningvoorraad moeten onze inwoners vaak langer op een woning wachten dan ons lief is. Vanuit het woonoffensief juichen wij alle nieuwbouw woningplannen toe. Met het woningoffensief zorgt het college voor vernieuwing in de woningvoorraad.

Verouderde woonproducten waar geen vraag naar is, worden gesloopt en vervangen door woningen die voldoen aan alle wooneisen: duurzaam, betaalbaar en levensloopbestendig in gevarieerde en veilige wijken, met ruime aandacht voor groen in de omgeving. Mooie voorbeelden zijn de ontwikkeling van het gebied D'r Pool, project Kaalheide Bruist en Rolduckerveld. Ten aanzien van de verduurzaming van woningen is het goed te zien dat Kerkrade probeert burgers en bedrijven te helpen als energiearmoede aan de orde is. De Woonwijzerwinkel is in deze een verrijking, waar eenieder naartoe kan voor een goed advies op het gebied van energie en verduurzaming. We vragen ook aandacht voor de status van de botanische tuin. Deze zal duurzaam geborgd moeten blijven om zich gelijktijdig als toeristische trekker verder te kunnen ontwikkelen. Positief ondernemen, economisch perspectief. Ook economisch zit Kerkrade nog steeds in de lift. Met het binnenhalen van nieuwe bedrijven worden ook nieuwe arbeidsplaatsen gecreëerd. Een bijzondere ontwikkeling is Medlands. Daarbij is het zaak dat er voldoende woningen zijn voor alle nieuwe mensen. Er is vol ingezet op het vullen van leegstaande winkelpanden, met name in het centrum. We moeten blijven streven naar verbetering van ons winkelcentrum. Kerkrade moet een mix zijn van beleven, wonen, werken, winkelen en recreëren.

Daarbij moet bijzonder ingezet worden op groen. Dit laatste geldt niet alleen voor het centrum, maar er is aandacht voor alle wijken. Ook hier wordt de focus gelegd op leefbaarheid, vitaliteit, en veiligheid. Een aanpak op maat doet recht aan de verschillen tussen de wijken en buurten. Toekomst van Kerkrade. Inwoners, ondernemers en gemeenten kijken samen vooruit. Daar willen wij naartoe. Participeren van burgers over de toekomst van onze stad is voor BurgerBelangen een pre. Bij de oproep: denk mee, doe mee over onze omgevingsvisie, werden in de zomer burgers opgeroepen om wensen en ideeën met ons te delen. Er hebben 1.011 inwoners gereageerd. Bij de vraag 'wat hoopt u dat niet verandert in 2040?' kwamen de volgende vier thema's op één naar voren: de cultuur, het groen, carnaval en het WMC. De vier thema's liggen ook BurgerBelangen Kerkrade na aan het hart. We blijven ons hiervoor inzetten. Zo maken wij de toekomst van Kerkrade samen nog mooier. Raad Spreekstoel

Kerkrade is van en voor iedereen. C.E. Paul-Ubachs Burgerbelangen

Denkt u aan de tijd? Tot slot, dit is de tweede begroting in de bestuursperiode 2022-2026. Ook nu is een financiële vertaling van het coalitieprogramma in lijn met het coalitieakkoord. Ook voor 2024 is er een sluitende begroting. De jaren 2026 en volgende vertonen een financieel tekort. In deze wetenschap staan wij niet alleen. Uit recente publicaties van de Vereniging voor Nederlandse Gemeenten blijkt dat het een allesomvattend landelijk probleem is. Het is goed dat ons college de vinger aan de pols houdt om straks niet in financiële problemen te komen. Zoals in de samenstelling van de begroting blijkt, zijn er tal van mutaties meegenomen, zowel in exploitatie alsmede investeringen. Aandachtspunt is en blijft het sluitend maken van de meerjarenbegroting tot en met 2027. We willen onze waardering uitspreken voor het harde werk dat is verricht om deze begroting samen te stellen, rekening houdend met alle uitdagingen van onze gemeenschap. We danken ook nu weer voor de uitvoerige uitleg die gezamenlijk met het uitreiken van deze begroting heeft plaatsgevonden vanuit ambtenaren, accountant en wethouder financiën. Wij wensen het college heel veel succes. Tot slot, we blijven samenwerken, dromen en bouwen aan de nog stralendere toekomst dr. T.P. Dassen - Housen burgemeester

voor ons allemaal in onze mooie stad Kerkrade. Dank u wel. Dank u wel. Dan heeft u allemaal in eerste termijn uw algemene beschouwingen uitgesproken. Uw dromen, om in de termen van mevrouw Paul te blijven, ook toegelicht. Het college gaat er nu hard mee aan de slag. We hebben pauze tot 16:40 uur. De griffie heeft een printje van alle moties en amendementen die zijn ingediend. Mocht u tussentijds wijzigingen of moties hebben die u nog niet heeft ingediend, dan is het fijn als we die op enig moment krijgen om efficiënt te vergaderen. Je kan natuurlijk altijd iets uit de hoge hoed toveren, maar in het kader van transparantie is het fijn als we dat nu met elkaar weten.

4.11 Pauze dr. T.P. Dassen - Housen burgemeester

Dat is een oproep van uw voorzitter. Tot 16:40 uur is de vergadering geschorst. PAUZE

[onderbreking 02:08:32 - 02:47:40]

4.12 Reactie college dr. T.P. Dassen - Housen burgemeester

Het is 16:40 uur. We zijn weer terug. Ik heropen de vergadering. U heeft allen uw algemene beschouwingen uitgesproken in eerste termijn. Zoals wij het gebruikelijk hanteren, is het college aan de beurt voor een reactie. Daarna hebben we een wat ruimere pauze, zodat u zich weer daarop kunt voorbereiden. Dan wordt ook aan de inwendige mens gedacht. Het college gaat vandaag van links naar rechts, heb ik begrepen. Wethouder Paas van financiën doet de aftrap en dan gaat het voor jullie van rechts naar links, maar alles is een kwestie van perspectief. Dat is wel duidelijk. J.P.M. Paas wethouder

Jo Paas is aan het woord. Dank u wel, voorzitter. Het aantal vragen dat zuiver betrekking had op financiën viel mij reuze mee. Er zijn toch wat vragen gesteld. Eén van de dingen, dat vond ik een leuke vraag van de heer Charlier van Lokaal Alternatief. Hij vroeg: "Waarom is er, in tegenstelling tot vorig jaar, geen overleg geweest voorafgaand aan de samenstelling van de begroting?" Ik mag u eerlijk zeggen dat ik daar uiteraard wel over heb nagedacht. Die toezegging heb ik u ook vorig jaar gedaan. Als u zich dat kunt herinneren, elke fractie is toen bij me geweest. Ik heb gezegd: "Ik probeer dat elk jaar te doen." Dit jaar heb ik dat niet gedaan. Daar was een reden voor. Vorig jaar hebben wij ons op drie uitgangspunten bij het maken van de begroting geconcentreerd. Dat was de bedrijfsvoering, geen lastenverzwaring voor onze burgers was het tweede uitgangspunt, en het derde uitgangspunt was het handhaven van het voorzieningenniveau. Wij hebben ons in de aanloop naar het maken van deze begroting ook geconcentreerd op die drie uitgangspunten. Ik moet u zeggen: op een paar tientjes na hebben we ook alle drie de uitgangspunten kunnen realiseren.

Door omstandigheden waar wij als college en ik als wethouder totaal geen invloed op hebben gehad, bijvoorbeeld de cao-onderhandelingen en de enorme prijsstijgingen die opeens op ons afkwamen, bleek dat de speelruimte die wij hadden ten aanzien van de nieuwe begroting zo gering was dat ik eigenlijk... Ik zeg het met mijn woorden: ik kon u weinig bieden. Dan kon ik twee dingen doen. Ik kon de gesprekken met u aangaan en zeggen: luister, wij houden het bij hetzelfde als vorig jaar. Met het gevolg dat u zou zeggen: waarom laat u ons komen als wij geen keuze kunnen maken ten aanzien van de begroting? Dat was simpelweg de reden, dus door de prijsstijgingen en doordat wij geprobeerd hebben de uitgangspunten van vorig jaar ook dit jaar in stand te houden. Meer was het niet. Mochten wij op enig moment in 2024 meer financiële middelen zien, dan ben ik de eerste die met u contact gaat opnemen en u uitnodigt voor een gesprek daarover. Dat is geen enkel probleem. Er is verder nog gesproken door diverse fracties over het ravijnjaar. Wij krijgen van de centrale overheid 3 miljard euro minder in het gemeentefonds gestort in 2026. Het ziet ernaar uit dat wij nog een tekort hebben van ik meen uit mijn hoofd 2,7 miljoen euro. Dan heb je twee mogelijkheden. Wij kunnen dan alles in het werk stellen om die begroting toch sluitend te maken. Met passen en meten zou dat misschien wel lukken.

De VNG en zelfs onze toezichthouder de provincie hebben ons aangegeven: "Doe dat niet. Ga je niet in allerhande bochten wringen om die begroting sluitend te krijgen, want als je dat doet gaat het altijd ten koste van de burgers. Hoe je het ook bekijkt, waar je ook de keuzes maakt, het gaat altijd ergens pijn doen." Het advies van de VNG en van de provincie was: "Laat aan de centrale overheid zien dat ze met meer geld over de brug moeten komen. Als iedereen het braafste jongetje van de klas gaat spelen en toch de begroting sluitend gaat krijgen, hebben ze in Den Haag geen probleem. Dan hebben ze ook niet op het netvlies dat er een probleem is." We hebben afgesproken dat we waarschijnlijk een tekort hebben. We gaan ons niet in allerhande bochten wringen om dat tekort weg te werken. Het is bemoedigend dat onze toezichthouder de provincie zegt: "Daar hebben wij geen enkel probleem mee. Laat het maar zien. Ga niet bekorten op dingen die wij voor onze burgers doen. Niet doen." Dat ten aanzien van het ravijnjaar waarover gesproken is. Voorzitter, er komt dadelijk nog een motie van de VVD en één van de SP. Dat zijn twee moties waar het gaat over geld, dr. T.P. Dassen - Housen burgemeester

en dan kom ik daarop terug. Dank u wel. M.M.L. van Drunen wethouder

Wethouder van Drunen. Dank u wel, voorzitter. Er is veel gezegd. Ik heb heel weinig vragen weten te achterhalen, behalve op het gebied van duurzaamheid. Er was een motie 'gevel- en dakvergroening' van het CDA Kerkrade. Daar zijn we al mee bezig voor een deel, in ieder geval als het gaat over de Stichting Steenbreek. Binnenkort gaan we in Bleijerheide beginnen om mensen te informeren over wat ze kunnen doen, bijvoorbeeld met tegelwippen of de gevel, over de vergroening van hun straten. Voor de rest is het een

sympathieke motie. We zijn er al mee bezig en we willen graag dat deze wordt aangehouden totdat wij het onderzoek klaar hebben over wat de gevolgen ervan zijn als we meedoen in zo'n verordening, als we met name het particulier huisbezit willen ondersteunen middels dak- en gevelvergroening. Ik ontraad hem niet. Ik vraag om hem aan te houden voor een verder onderzoek. Is er nog meer van het CDA? De motie schoolzwemmen. Ik pik meteen de moties eruit. Naar schoolzwemmen is een aantal jaren geleden een onderzoek geweest. Toen hebben we ervoor gekozen om schoolzwemmen, met name voor de mensen met weinig inkomen, dus 120 procent of minder van het wettelijke minimum, om die via een voucher toegang te geven tot schoolzwemmen. Er is een onderzoek geweest. We willen graag dit onderzoek opnieuw actualiseren, en bij u terugkomen en kijken wat de huidige stand van zaken is. Ook deze motie vragen wij om aan te houden. Het amendement investeren in programma Vie, CDA Kerkrade. Dit amendement willen wij ontraden. We stoppen nu al 1,2 miljoen euro in Vie en het aantal programma's is volgens mij nu al bijna niet meer te overzien. Zo'n dik papier krijgt u regelmatig toegestuurd. We zijn ook bezig met de raad en bijvoorbeeld met LIME vanuit de provincie, om meer overzicht te krijgen in die programma's. Om daar nu nog een keer 250.000 euro extra te investeren, dat zien we op dit moment niet zitten.

We willen eerst het overzicht hebben wat we allemaal aan het doen zijn. Dat is een hoop. Daarnaast vind ik het problematisch om geld bij een andere portefeuille weg te halen. Er ontstaat een gat, en wat moeten we dan? Dan moeten we dat weer gaan aanvullen. Die ontraad ik dus. Dat was het CDA. Van VVD heb ik geen vragen. Hart voor Vrijheid, fruitbomen vind ik zeer sympathiek. Ik ga ook kijken hoe wij de scholen kunnen helpen om hun pleinen te vergroenen. dr. T.P. Dassen - Housen burgemeester

Er was geen motie, het zat in het verhaal van Hart voor Vrijheid. We moeten ook naar de verhalen luisteren. M.M.L. van Drunen wethouder

Wethouder van Drunen, bent u klaar? Nee, ik heb iedereen nog. Subsidies, verenigingen... Lokaal Alternatief had een aantal vragen over laaggeletterdheid, met name omdat het te duur zou zijn voor scholen. Het afgelopen schooljaar is er een leesconsulent ingezet in de Blokkenberg in Veldhof. Het was een pilot. Op basis van deze ervaringen zijn er gesprekken gevoerd met de andere scholen over de inzet van een leesconsulent en de specifieke programmering op basis van behoefte aan maatwerk. Met ingang van het huidige schooljaar zijn nog drie andere scholen gestart met deze activiteiten. In totaal is er op vijf basisscholen extra inzet op leesbevordering. Hiervan is afgesproken dat de scholen die middelen masterplan basisvaardigheden ontvangen hebben, deze middelen inzetten voor de bekostiging ervan. Binnenkort wordt aan het college voorgesteld om voor andere scholen 50 procent van de kosten te financieren uit de NPOmiddelen. Hier moeten wij nog een besluit over nemen. We zullen u informeren via een raadsinformatiebrief. Dat met betrekking tot de laaggeletterdheid. PvdA, het agenderingsvoorstel. Dat zien we graag tegemoet. Er is nogal wat te vertellen. We zijn ook al bezig met de coörporatie. Het zou zeer interessant zijn om ook die mensen in het kader van de informatiesessie erbij te betrekken. Zij kunnen ook hun eigen verhaal vertellen.

Met betrekking tot onderwijs, de aanvliegroute voor basisscholen. Daar zijn we het mee eens, dat vind ik akkoord. Dat we een notitie maken hoe je dat project procesmatig moet aanvliegen. Met betrekking tot wateroverlast, dat was het actief informeren vanuit BurgerBelangen. Dat gaan we doen. Er zijn twee portefeuillehouders die hiervoor verantwoordelijk zijn. Er heeft een inventarisatie plaatsgevonden door heel Kerkrade. Het was enorme lijst, die zijn we aan het afwerken. Mensen worden ook persoonlijk bezocht. We willen de buurten waar het betreft ook actief gaan informeren. We zijn er ook al mee bezig. Andere moties? Over de motie mijnschade melden. Ik was erbij betrokken toen de regeling werd ingevoerd. Het begint volgend jaar en er komt een loket. We gaan actief de mensen informeren hierover. Met betrekking tot de motie mijnsluiting 50 jaar geleden: we kijken of we kunnen aansluiten bij andere burgerinitiatieven. Er zijn meerdere gemeentes waar mijnen zijn geweest, die waarschijnlijk ook hieraan iets gaan ontwikkelen. We gaan bij hen te rade wat zij gaan doen. Misschien kunnen we zaken bij elkaar voegen. dr. T.P. Dassen - Housen burgemeester

Dat was het van mijn kant. Dank u wel. Even voor de helderheid. De motie mijnschade melden, november 2023, ontraadt u omdat er een loket komt. De discussie komt later. Even het standpunt van het college, anders is dat niet helder. De motie mijnsluiting 50 jaar geleden, daar gaat u mee aan de slag. Is dat een toezegging of is dat een positief advies op de motie? Dat is een positief advies op de motie en een toezegging. Hebben jullie het gehoord? Goed zo, mooi. Dan is dat helder. Wethouder Paas, ik was even mild voor u. Ik wil niet dat het heen en weer gaat dadelijk, dus ik zou u toch willen vragen terug te komen op de motie van de VVD over de Financiële Commissie. Dan hebben we alle moties in de eerste termijn J.P.M. Paas wethouder

van het college behandeld. dr. T.P. Dassen - Housen burgemeester

Dat is wat zorgvuldiger. Mag ik dan ook motie tien van de SP meenemen? J.P.M. Paas wethouder

Sorry, zeker. U bent ook wethouder ouderenzorg, dus ja. Motie tien van de SP, tegemoetkoming chronisch zieken. De SP heeft die motie al vaker ingediend. Wij realiseren ons allemaal dat als wij de motie zouden uitvoeren, dit 800.000 euro gaat kosten. Ik moet u zeggen dat de gemeente die 800.000 euro niet kan missen. Met alle goede bedoelingen en alle goede gedachten die erachter zitten, het is financieel niet haalbaar. Ik zie me genoodzaakt om de motie af te raden. Ten aanzien van motie elf van de VVD, betrekken financiële commissie bij ambtelijke inventarisatie studiejaar 2024. Het studiejaar gaat niet alleen over financiën. Het gaat over alle beleidsvelden en het is een stuk breder dan alleen de financiële component. Het is goed, en ik adviseer u: laat eerst de ambtenaren het uitwerken. Dat laat onverlet dat ik u toezeg dat wij u gedurende de rit zullen bijpraten. Daar heeft u recht op. Daar is ook niks mis mee. Als wij dan de contouren hebben staan, dan stel ik voor dat we op dat moment ook de Financiële Commissie erbij betrekken. Dan heeft u in ieder geval het complete beeld. Eerst wordt het ambtelijk voorbereid, dan wordt u daarover geïnformeerd, en dan gaan we de politiek een keuze laten maken. Daar is niks mis mee. Die toezegging heeft de VVD van mij. Ik denk dat daarmee de motie overbodig wordt.

Ik raad de motie af, want we gaan het op een nette en fatsoenlijke manier regelen, waar ook de financiële commissie aan bod komt, en uiteraard de hele commissie dr. T.P. Dassen - Housen burgemeester

c.q. de raad. Tot zover, voorzitter. Dank u wel. T.W. Weijers wethouder

Dank u wel. Dan gaan we naar wethouder Weijers. Voorzitter, dank u wel. Te beginnen met de SP, zij hadden het over zorgen die er zijn in relatie tot Rolduckerveld omdat daar het aantal sociale huurwoningen drastisch vermindert. Die zorgen begrijp ik, maar die hoop ik te kunnen wegnemen omdat wij in ieder geval in 2024 209 sociale huurwoningen zullen toevoegen. Onder andere Centro Meta, Zonstraat, maar ook in het Rolduckerveld zelf worden woningen toegevoegd. Ook aan de Industriestraat, de Bergstraat, Schoutstraat. Er komen dus behoorlijk wat sociale huurwoningen bij. Daarnaast hebben we in de conceptversie van de meerjaren prestatieafspraken 2024-2028 hebben we uiteindelijk meer dan 750 nieuwe sociale huurwoningen die toegevoegd worden. Dus dat betekent dat het aantal op peil blijft. Daarnaast kijken we met de corporaties kijken naar investering op het gebied van de realisatie middenhuurwoningen, wat natuurlijk een hele belangrijke is. Samen met de ontwikkelaars kijken naar koopwoningen in diverse segmenten, met name ook het hoger segment, zodat je uiteindelijk een goede mix krijgt waarover we het in de woonvisie gehad hebben en waarvan de raad heeft vastgesteld: "Laten we ervoor zorgen dat er meer balans komt in de woningmarkt." Dus het is en en: sociale huurwoningen, maar ook koopwoningen en middenhuur, zodat je de leefbaarheid uiteindelijk in diverse wijken gaat verbeteren.

Dan Kaalheide Bruist, daar had het CDA het over. De woningen zouden niet passen in het stedenbouwkundig plan. Daar kan ik in ieder geval van aangeven dat de 40 woningen van de ontwikkelaar [onhoorbaar 03:03:56] en Roda JC onderdeel zijn van het stedenbouwkundig plan, samen met de woningen van Stichting Bruist overigens. Er vindt frequent overleg plaats met alle betrokken partijen. Ik kan niet helemaal plaatsen waar de ruis vandaan komt. Wellicht horen we daar straks meer over. Dan het masterplan Rolduc, daar werd ook naar gevraagd. Daar kan ik in ieder geval aangeven dat de nieuwe directeur, Michel Leinders, hele grote stappen zet in dat hele verhaal. We merken dat er eindelijk iets van de grond komt. We verwachten op korte termijn, ik denk voor het einde van het jaar, dat het voorgelegd wordt aan de stuurgroep waar ik zelf in deelneem. Uiteraard zal ik de raad daarover op de hoogte houden. Hat ziet goed uit, dat er eindelijk plannen concreet gaan worden. Dan de motie over de verhuiswensen voor eigen inwoners, om die te faciliteren. De sturing sluit aan op de eerdere motie van de PvdA. We hebben inmiddels het onderzoeksrapport van RIGO binnen. Dat zal binnenkort in het college behandeld worden. Voor het einde van het jaar, daar streven we naar, zullen we vervolgens na besluitvorming in het college een raadsinformatiebrief daarover sturen.

Mocht dat aanleiding geven om het daar verder over te hebben, dan kan dat uiteraard. Dus deze motie zou ik willen ontraden, of op z'n minst aanhouden. We zijn ermee bezig. Dan de motie toeristisch OV. Dat lijkt me een prima motie die we graag oppakken en onderzoeken. Er werd nog gesproken over evenementen, middelen onttrekken in relatie tot de motie Vie. Dat zou ik volledig willen ontraden om te voorkomen dat wij moeten gaan snijden in het evenementenaanbod. Overigens is het ook zo dat evenementen bijdragen aan de gezondheid en vitaliteit, natuurlijk los van de levendigheid die het teweegbrengt. Ik denk dat een heel mooi voorbeeld daarvan ook afgelopen zaterdag is met 'elf elf Kirchroa' waarbij je de jeugd op de markt zag springen. Dan het

gemeentelijk vastgoed, label C werd naar gevraagd. Daar voldoen we niet volledig aan, maar dat is ook geen verplichting. De verplichting geldt alleen voor de kantoorgebouwen. Dan wil ik verwijzen naar een raadsinfobrief die we op 13 januari 2022 hierover gestuurd hebben. Wij voldoen aan alle wettelijke verplichtingen, dat wil ik daarmee zeggen. Hoe zetten we in op meer verduurzamen van vastgoed? Samen met de collega portefeuillehouders hebben we afgelopen vrijdag een infobrief daarover verstuurd. We hebben het bijvoorbeeld over zonnepanelen, de botanische tuin, maar ook Hoofdstraat 24B, dat is het Vasteloavends Museum. De gemeentelijke gebouwen zullen binnenkort voorzien worden van ledverlichting. Ik gaf het in mijn betoog al aan bij de woningen: de wijken worden zeker daarin meegenomen. Dat er aangegeven wordt dat er weinig aandacht is voor wijken, dat is wat ons betreft volledig onterecht. Die aandacht is er zeer zeker, en er zijn ook resultaten dr. T.P. Dassen - Housen burgemeester

die daar geboekt worden. Ik denk tot zover in eerste instantie. A.M.J. Geers wethouder

Dank u. Helder, dank u wel. Wethouder Geers. Dank u wel, voorzitter. Ik moest even een grapje maken door op de microfoon te slaan. Ik kreeg thuis de opmerking dat ik soms te hard op de microfoon sloeg. Dus ik moest het nog één keer doen, om iedereen wakker te schudden. Thuis kijkt mee? Nee, het was de man van mevrouw Paul. Dat is niet bij mij thuis, maar hij is hopelijk wakker. Het is misschien in lijn met dit voorstel van het CDA: verhuizen van eigen inwoners. Ik loop respectievelijk de verschillende partijen af. Allereerst Hart voor Vrijheid. Die kwam terug op een punt over de naamgeving, mevrouw Drossaert was dat vorig jaar. Daar was een voorstel voor gedaan. We hebben een toelichting gegeven waarom dat niet paste binnen het beleid. Dat is ook nog getoetst door de Naamgeving Commissie. Vervolgens hebben we met u samen gekeken: hoe zouden we mevrouw toch kunnen eren? We hebben gelukkig een hele mooie plek gevonden om mevrouw te eren. Mevrouw is ook erbij geweest met de familie. Dat is gelukkig heel positief ontvangen. Het was een mooi moment. In de nasleep daarvan, uw oproep was om te kijken voor meer vrouwennamen. Die oproep hebben we ook gekregen van verschillende andere mensen, en die hebben we ook kunnen effectueren door mevrouw Maria Sträter die we recentelijk een plek hebben kunnen geven.