Agendabundel
Tekst van het document
Bundel - Commissie Burgers en Samenleving van 13 mei 2025 Agenda bijlagen 2025-05-28 ingekomen stukken raad 28 mei 2025 Commissieleden kunnen voorafgaand ook vragen stellen. Stuur uw vragen naar de griffie. Vragen en antwoorden worden ook opgenomen bij het betreffende agendapunt. 1 Opening door de voorzitter 2 Vragenuurtje 3 Spreektijd voor het publiek 4 Vaststelling van de agenda 2025-05-13_Commissie Burgers en Samenleving_Agenda 03 mei overzicht portefeuillehouders 5 Vaststelling van de besluitenlijst van 11 maart 2025 2 Besluitenlijst B&S 11 maart 2025 6 Akkoordstukken 7 Bespreekstukken 7.1 Ontwerpbesluit regionaal Gezondheidsbeleid 2025-2030 25it00543 Behandelbrief regionaal Gezondheidsbeleid 2025-2030 25it00544 aanbeidingsbrief regionaal Gezondheidsbeleid 2025-2030 25Rb032 ontwerpbesluit regionaal Gezondheidsbeleid 2025-2030 25Tl029 nota van toelichting Regionaal Gezondheidsbeleid met verwijzing naar bijlage Bijlage GGDZL-2429 Regionale Beleidsnota 2025_V01D Bijlage relatie Regionaal gezondheidsbeleid en Vie bij nvt Raad Brief aan AMO plus addendum Vragen en Beantwoording commissievragen VVD - Regionaal Gezondheidsbeleid 2025-2030 Vragen en Beantwoording commissievragen Burgerbelangen - Regionaal Gezondheidsbeleid 2025-2030 Vragen en Beantwoording commissievragen PvdA - Regionaal Gezondheidsbeleid 2025-2030 Gezondheid nu, voor later ! Regionaal gezondheidsbeleid ZL
2025-2030 (opgemaakte versie) Brief AMO n.a.v. openstaande vraag (geanonimiseerd) Bijlage bij brief AMO n.a.v. openstaande vraag (geanonimiseerd) 7.2 Ontwerpbesluit instellen klankbordgroep Martin Buber 25it00545 klankbordgroep Martin Buber behandelbrief 25Rb002 Ontwerpbesluit instellen klankbordgroep Het Martin Buber 25Tl013 nvt ontwerpbesluit klankbordgroep Het Martin Buber Bijlage 1 brochure-gemeente-en-openbaar-onderwijs-login 8 Lijst van toezeggingen Lijst van toezeggingen: https://portal.ibabs.eu/ListReport/View/cadde85a-f243-4e34-92ab-2b12cc1629dd U kunt als burger inloggen aan de hand van de volgende gegevens: Site: Kerkrade Gebruikersnaam: burger Wachtwoord: burger Toezeggingen B&S mei 2025 9 Sluiting
Ingekomen stukken raad 28 mei 2025, nr.
Overige ingekomen post Datum plaatsing
Onderwerp
Afzender
Advies
Toelichting
Datum raadsvergadering
17-04-2025
verantwoordingsrapp ortage Ensia over basisregistraties BAG, BGT en BRO over 2024; jaarverslag Milieu en Bouwen VTH 2024; Uitvoeringsprogram ma VTH 2025
gemeente Kerkrade
Ter kennisname
28-05-2025
16-04-2025
Vastgestelde jaarrekening 2024 inclusief resultaatbestemming - Veiligheidsregio Zuid- Limburg
Veiligheidsregio ZuidLimburg
Ter kennisname
28-05-2025
16-04-2025
Belastingoverzicht 2025
Provincie Limburg
Ter kennisname
28-05-2025
Datum reactie
Ingekomen stukken raad 28 mei 2025, nr.
16-04-2025
leerlingenvervoer; verzoek aan raad en college om position paper passend veilig leerlingenvervoer mede te ondertekenen en/of te steunen
wethouder gemeente Katwijk en namens ouders, Passend Veilig Leerlingenvervoer
Ter kennisname
28-05-2025
16-04-2025
diverse opmerkingen m.b.t. verplicht maken chippen katten per 2026
namens 10 verschillende organisaties, oa de 4 grootste Dierenvoedselbanken van Limburg
Ter kennisname
28-05-2025
15-04-2025
Zorg over veiligheid inwoners vanwege mogelijke militaire doelwitten in de regio
geanonimiseerd
Ter kennisname
28-05-2025
15-04-2025
artikel over opwarming van de Aarde
geanonimiseerd
Ter kennisname
28-05-2025
15-04-2025
Inzet VNG voor overhedenoverleg
Vereniging van Nederlandse Gemeenten
Ter kennisname
28-05-2025
Ingekomen stukken raad 28 mei 2025, nr.
14-04-2025
ontwerpbegroting 2026-2029 -inclusief de algemene financiële en beleidsmatige kaders – en de jaarrekening
Zorg- en Veiligheidshuis Parkstad
Om pre-advies aan college
28-05-2025
10-04-2025
Verkiezingsprogram ma 2026
Jantje Beton
Ter kennisname
28-05-2025
10-04-2025
Raadsleden Leo Jongen en Guus Haas stappen op bij PvdAfractie wegens onvrede over landelijke ontwikkelingen!
Leo Jongen en Guus Haas
Ter kennisname
28-05-2025
10-04-2025
Wijziging samenstelling fractie PvdA Kerkrade
fractievoorzitter PvdA Kerkrade
Ter kennisname
28-05-2025
09-04-2025
Armoede neemt weer toe; rapport de impact van voortdurende armoede op hulporganisaties in Nederland
Stichting Armoedefonds
Ter kennisname
28-05-2025
Ingekomen stukken raad 28 mei 2025, nr.
09-04-2025
Kinderrechten in verkiezingsprogramm a
Unicef Nederland
Ter kennisname
28-05-2025
08-04-2025
begroting 2026 gemeenschappelijke regeling Reinigingsdiensten Rd4
Rd4
Om pre-advies aan college
28-05-2025
08-04-2025
informatiebrief BsGW april 2025
BsGW
Ter kennisname
28-05-2025
07-04-2025
Discriminatie
Geanonimiseerd
Ter kennisname
25i0023572
28-05-2025
07-04-2025
Gemeenschappelijke Regeling Reinigingsdiensten Rd4 inzake de jaarrekening 2024
Rd4
Ter kennisname
25i0023566
28-05-2025
07-04-2025
Bestuursstukken inzake de vergadering van het algemeen bestuur GR Reinigingsdiensten Rd4 van 3 april 2025
Rd4
Ter kennisname
28-05-2025
03-04-2025
Woo besluit VPPG
Ter kennisname
28-05-2025
Ingekomen stukken raad 28 mei 2025, nr.
02-04-2025
klachtschrijven over het plaatsen van gebruikte en verouderde paaltjes
geanonimiseerd
Ter afhandeling college
28-05-2025
02-04-2025
bericht inzake wethouder
geanonimiseerd
Ter kennisname
28-05-2025
01-04-2025
democratisch proces en besluitvorming
geanonimiseerd
Ter kennisname
28-05-2025
01-04-2025
ter zienswijze Toekomstbestendige brandweerkazernes VRZL
Veiligheidsregio Zuid Limburg
Om pre-advies aan college
28-05-2025
01-04-2025
conceptbegroting 2026 en mogelijke bezuinigingen VRZL
Veiligheidsregio Zuid Limburg
Om pre-advies aan college
28-05-2025
01-04-2025
Lbr. 25/016 ledenbrief openstelling vacatures VNG bestuur en commissies
Vereniging van Nederlandse Gemeenten
Ter kennisname
28-05-2025
01-04-2025
concept jaarrekening 2024 uitgangspuntennotiti e 2025-1 en 2026
Omnibuzz
Om pre-advies aan college
28-05-2025
Ingekomen stukken raad 28 mei 2025, nr.
concept eerste wijziging begroting 2025-1 conceptbegroting 2026 en meerjarenperspectief 2027-2029 01-04-2025
verslagen behorende bij evaluatie programma's Vie
gemeente Kerkrade
Ter kennisname
28-05-2025
01-04-2025
Benoeming nieuwe directeur Kredietbank Limburg
Kredietbank Limburg
Ter kennisname
28-05-2025
01-04-2025
Bestuursinformatiebr ief BsGW 4e kwartaal 2024
BsGW
Ter kennisname
28-05-2025
01-04-2025
Financiële documenten Het Gegevenshuis, jaarrekening, begroting, meerjarenraming
Het Gegevenshuis
Om pre-advies aan college
28-05-2025
27-03-2025
nieuwsbrief maart
Stadsregio Parkstad Limburg
Ter kennisname
28-05-2025
Ingekomen stukken raad 28 mei 2025, nr.
27-03-2025
Lbr. 25/017 inzake gevolgen Cyberbeveiligingswet voor gemeenten
Vereniging van Nederlandse Gemeenten
Ter kennisname
28-05-2025
27-03-2025
verzoek uitleg verhuiscompensatie vertrek uit Lupinehof
geanonimiseerd
Ter kennisname
28-05-2025
27-03-2025
klacht belastingaanslag BsgW en vastgestelde WOZ-waarde
geanonimiseerd
Ter kennisname
28-05-2025
27-03-2025
Kadernota 2026
Stadsregio Parkstad Limburg
Ter kennisname
28-05-2025
27-03-2025
ontwerpbegroting 2026 inclusief meerjarenraming 2027-2029 SPL
Stadsregio Parkstad Limburg
Om pre-advies aan college
28-05-2025
27-03-2025
agenda's AB GR Rd4 3 april 2025 en 13 februari 2025
Rd4
Ter kennisname
28-05-2025
27-03-2025
reactie op het interview met prof dr. Eelco Rohling, “Het klimaat is op
geanonimiseerd
Ter kennisname
28-05-2025
Ingekomen stukken raad 28 mei 2025, nr.
weg naar een zwart gat” 27-03-2025
Woo-verzoek inzake toepassing artikel 13 Rechtspositiebesluit decentrale politieke ambtsdragers 2014
VPPG
Ter kennisname
wordt afgehandeld door griffier op basis van mandaat
28-05-2025
26-03-2025
bezuinigingsoperatie GR Stadsregio Parkstad Limburg
Stadsregio Parkstad
Ter kennisname
28-05-2025
25-03-2025
Navraag Verhuisvergoeding van € 3.50000
geanonimiseerd
Ter kennisname
28-05-2025
25-03-2025
KWESTIE LUPINEHOF (wordt omgebouwd tot zorgcentrum intra-murale zorg voor gehandicapten plaatsing SGL cliënten in de oostvleugel).
geanonimiseerd
Ter kennisname
28-05-2025
25-03-2025
ledenbrief Lbr.25/015: uitkomsten Overhedenoverleg 17
Vereniging van Nederlandse Gemeenten
Ter kennisname
28-05-2025
03-04-2025
Ingekomen stukken raad 28 mei 2025, nr.
maart en vervolgproces 24-03-2025
Lupinehof
Geanonimiseerd
Ter kennisname
20-03-2025
Sluit aan als Respectgemeente
Respect foundation
Ter kennisname
ter kennisname
28-05-2025 28-05-2025
17-03-2025
Documenten (begrotingstukken) ODZL
Omgevingsdienst Zuid Limburg
Om pre-advies aan college
25i0022145
28-05-2025
Raadsinformatiebrieven Datum plaatsing
Datum stuk
Onderwerp
Toelichting
Portefeuillehouder
16-04-2025
16-04-2025
informatiebrief; lnformerende Nota: over de stand van zaken omtrent Warmtenet ZuidLimburg
ter kennisname naar ingekomen stukken raad 28 mei 2025
van Drunen
08-04-2025
09-04-2025
Tekenen intentieovereenkomst met de provincie Limburg in het kader van de aanwijzing van Gedeputeerde Staten van de wijk Oost als aandachtswijk
ter kennisname naar ingekomen stukken raad 28 mei 2025
Ingekomen stukken raad 28 mei 2025, nr.
Vragen ex artikel 38 RvO Raad Datum vraag 07-04-2025
Datum stuk 07-04-2025
Onderwerp VVD; Vragen inzake Representatie kosten B&W
27-03-2025
27-03-2025
SP; verduurzaming stadskantoor/raadhuis
11-02-2025
11-02-2025
SP; verlenging contracten Wmo
10-02-2025
07-02-2025
OPK; aanbrengen kerstversiering
Toelichting voor beantwoording aan college; ter kennisname naar ingekomen stukken raad 28 mei 2025 voor beantwoording aan college; ter kennisname naar ingekomen stukken raad 26 maart 2025 28 mei 2025 voor beantwoording aan het college; ter kennisname naar ingekomen stukken raad 26 maart 2025 28 mei 2025 voor beantwoording aan college; ter kennisname naar ingekomen stukken raad 26 maart 2025 28 mei 2025
Aldus vastgesteld door de raad van de gemeente Kerkrade in zijn openbare vergadering d.d. 28 mei 2025 De voorzitter van de raad,
De griffier,
dr. T.P. Dassen-Housen
mr. drs. D.G.M.G. Franssen
Datum antwoord
Agenda Commissie Burgers en Samenleving Nr. 25it00570 Datum
13-05-2025
Tijd
19:00 - 22:00
Locatie
Raadzaal
Voorzitter
Arie Gramsma
Commissieleden kunnen voorafgaand ook vragen stellen. Stuur uw vragen naar de griffie. Vragen en antwoorden worden ook opgenomen bij het betreffende agendapunt. 1
Opening door de voorzitter
2
Vragenuurtje
3
Spreektijd voor het publiek
4
Vaststelling van de agenda
5
Vaststelling van de besluitenlijst van 11 maart 2025
6
Akkoordstukken
7
Bespreekstukken
7.1
Ontwerpbesluit regionaal Gezondheidsbeleid
7.2
Ontwerpbesluit instellen klankbordgroep Martin Buber
8
Lijst van toezeggingen
9
Sluiting
Raadsgriffie Bezoekadres:
Alle leden van de Raadscommissies en leden van het college B&W
Markt 1 Ambtenaar
Griffie Telefax Zaaknummer Uw brief van
Uw kenmerk
Ons kenmerk
Datum
16 april 2025 Onderwerp
Uitnodiging portefeuillehouders commissies 12, 13 en 14 mei 2025 Bijlage(n) -0-
Onder verwijzing naar artikel 19 RvO–commissies worden de volgende portefeuillehouders uitgenodigd de vergaderingen bij te wonen:
Commissie AZM maandag 12 mei aanvang 19.00 uur Ontwerpbesluit actualisatie griffie verordeningen
--
Commissie B&S dinsdag 13 mei aanvang 19.00 uur Ontwerpbesluit regionaal Gezondheidsbeleid Ontwerpbesluit instellen klankbordgroep Martin Buber
wethouder van Drunen --
Commissie GEZ woensdag 14 mei aanvang 19.00 uur Ontwerpbesluit verkoop aandelen GaiaZOO Ontwerpbesluit Rekenkamerrapport Doe mee 2024 energiebesparingsplicht Ontwerpbesluit Omgevingsvisie Kerkrade 2050 Starterslening
wethouder Geers wethouder van Drunen wethouder Heijltjes wethouder Geers
Postbus 600 6460 AP Kerkrade Telefoon 045 – 567 67 67 Telefax 045 – 567 63 95
ING Bank Kerkrade 67.31.10.672 Postbank 1031755 BNG 28.50.04.484
Raadsgriffie BESLUITENLIJST RAADSCOMMISSIE BURGERS EN SAMENLEVING 11 maart 2025 Nr. 25it00571 Voorzitter: Dhr. A. Gramsma (Burgerbelangen) Aanwezige raadsleden: Dhr. R.F.A.C. Creusen (VVD) Mw. M.A.K.J. Laumann (SP) Mw. C.E. Paul-Ubachs (Burgerbelangen) Dhr. L.H.J.F. Schlenter (Ouderenpartij Kerkrade) Dhr. M.C. Struver (Ons Kerkrade) Mw. C.J.A. Szalata-Thomas (Lokaal Alternatief) Afwezig: Mw. L. Bacher (Hart vor Vrijheid) Dhr. S.H.G. Gorissen (PvdA) Dhr. M.A.G.H. Hermans (Burgerbelangen) Dhr. E. ter Horst (PvdA) Dhr. N. Krasovec (Ons Kerkrade) Dhr. M. Meijer (CDA) Dhr. A.R.J. Otten (Hart voor Vrijheid) Dhr. D.H.M. Pouwels (Burgerbelangen) Mw. A.C. Wevers (SP) Mw. I. Wiermans (Burgerbelangen)
Aanwezige niet-raadsleden: Dhr. P.A.J. Bree van (Burgerbelangen) Dhr. P.J. Caumon (CDA) Dhr. L.J.M. Christiani (Burgerbelangen) Dhr. J.P.M. Dautzenberg (Burgerbelangen) Dhr. D.H.L. Douma (Ons Kerkrade) Mw. J.M.L.W. van Drunen (PvdA) Dhr. J.H.M. Hanssen (Lokaal Alternatief) Dhr. W.A.H.G. Paffen (PvdA) Mw. G.M.C. Kortland (Ons Kerkrade) Mw. E.M.C. Kroon-Schoonhen (Burgerbelangen) Dhr. A.G. van der Sleen (Ouderenpartij Kerkrade) Eveneens aanwezig Wethouder van Drunen Wethouder Schlangen Mw. B. Jacobs-van Dongen (gemeente Kerkrade) Mevr. J. Wetzelaer (commissiegriffier)
Videoverslag kunt u terugvinden: https://kerkrade.bestuurlijkeinformatie.nl/Agenda/Index/7526b717-428f-41fd-98a894e61b2a1047 1 Opening door de voorzitter De voorzitter opent de vergadering om 19.00 uur. 2 Vragenuurtje Er zijn vragen ingediend. 3 Spreektijd publiek Er is geen aanmelding voor de spreektijd voor publiek. 4 Vaststelling van de agenda De agenda wordt ongewijzigd vastgesteld. 5
Vaststelling van de besluitenlijst van de commissievergadering B&S van 28 januari 2025
De besluitenlijst van 28 januari 2025 wordt
.
6 AKKOORDSTUKKEN Er zijn geen akkoordstukken 7
BESPREEKSTUKKEN
1
7.1
Ontwerpbesluit nieuw Lokaal Uitvoeringsprogramma VIE
Portefeuillehouders Schlangen en van Drunen zijn aanwezig. Zij worden bij de beantwoording van de gestelde vragen, ambtelijk ondersteund door mevrouw B. Jacobs-van Dongen. Naar de raad: ja, als akkoordstuk na beraadslaging in 2 termijnen De commissie advies de raad het volgende besluit te nemen: I. Instemmen met het Lokaal Uitvoerings Programma Vie 2025-2027 Toezeggingen: Wethouder Schlangen zegt toe een informatiebijeenkomst te plannen waarin de resultaten van de ervaren gezondheid gepresenteerd worden. Openstaande vragen: Vraag vanuit de fractie PvdA Wanneer wordt de ervaren gezondheid wederom gemeten? Als deze resultaten bekend zijn kunnen deze dan via een infobijeenkomst met de raad gedeeld worden? 8 Lijst van toezeggingen De lijst van toezeggingen wordt conform vastgesteld. 9 Sluiting De voorzitter sluit de vergadering om 19.57 uur.
2
B E H A N D E L B R I E F
Registratienummer: 25it00543 Het Presidium van de gemeente Kerkrade, handelend met mandaat van de gemeenteraad – ex artikel 3a lid 1 van het Reglement van orde voor de vergaderingen van de raadcommissies ter voorbereiding van de vergaderingen van de raad der gemeente Kerkrade – stelt de hieronder gekozen commissie(s) voor om in de openbaarheid te doen behandelen, het onderwerp: Onderwerp Regionaal Gezondheidsbeleid 2025-2030 Algemene informatie Dit onderwerp is toegekend aan de commissie:
Te behandelen d.d.:
Burgers en Samenleving
13 mei 2025
Aanleiding / toelichting Gemeenten hebben conform artikel 13 uit de Wet publieke gezondheid de wettelijke plicht om gezondheidsbeleid te ontwikkelen en te voeren. De 16 Zuid-Limburgse gemeenten doen dit al meer dan vijftien jaar gezamenlijk op regionaal niveau. Begin 2024 is het proces om te komen tot het nieuwe regionaal gezondheidsbeleid 2025-2030 gestart. Deze nota ‘Gezondheid nu, voor later!’ ligt nu voor ter besluitvorming bij de gemeenteraden van de 16 Zuid-Limburgse gemeenten. Kader / afbakening Gemeenten zijn verplicht, conform artikel 13 uit de Wet publieke gezondheid, verplicht een nota gemeentelijk gezondheidsbeleid vast te stellen. Aanvullende kaders liggen in de eerdere gezondheidsnota 2020-2023 'Zuid springt eruit', het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA), het Integraal Zorg Akkoord (IZA), het Regioplan Zuid-Limburg 2023, Programma Trendbreuk, de gemeenschappelijke regeling GGD Zuid-Limburg, het meerjarenperspectief en de begroting van de GGD en het gedachtegoed "Vie leven in beweging" van de gemeente Kerkrade. Gemeente Kerkrade, afdeling Griffie Telefoonnummer: 045-5676767 Gemeentehuis@kerkrade.nl
Bezoekadres: Markt 1 6461 EB Kerkrade Postadres: Postbus 600 6460 AP Kerkrade
1
B E H A N D E L B R I E F
Wijze van behandelen Doel: Ter besluitvorming door de Raad Aard van het onderwerp: Eigen/ nieuw beleid Vorm: Schriftelijke stukken: Mondelinge toelichting: Nee Presentatie: Nee Anders, namelijk:
Reeds toegezonden Tijdsduur Tijdsduur Tijdsduur
minuten minuten minuten
Bestuurlijke verantwoordelijke(n) Wethouder van Drunen Ambtenaren en externen Aanwezig zullen zijn: Externen: -
Ambtenaren: Mw. I. Consten-Aben
Bijlage(n) 1. 2. 3. 4. 5.
Aanbiedingsbrief aan de raad Nota van toelichting voor de raad Concept ontwerpbesluit Definitief concept Regionaal Gezondheidsbeleid 2025-2030 ‘Gezondheid nu, voor later!’ Advies van de AMO Kerkrade (inclusief het pre-advies dat door de samenwerkende adviesraden sociaal domein Zuid Limburg is opgesteld) 6. Gezamenlijke schriftelijke reactie op de adviezen van de regionale adviesraden met bijbehorend addendum
Gemeente Kerkrade, afdeling Griffie Telefoonnummer: 045-5676767 Gemeentehuis@kerkrade.nl
Bezoekadres: Markt 1 6461 EB Kerkrade Postadres: Postbus 600 6460 AP Kerkrade
2
Agendapunt nr.:
Registratienummer: 25it00544 Sector: Burger
Kerkrade, 10 april 2025
Aanbiedingsbrief aan de raad. Nr.: : 25it00544 Hierbij bieden wij u ter overweging en beslissing een ontwerpbesluit, nr. 25Rb032, inzake het Regionaal Gezondheidsbeleid 2025-2030 “Gezondheid nu, voor later!’ aan. In de nota van toelichting, nr. 25Tl029, die het ontwerpbesluit vergezelt, zijn de overwegingen en nadere gronden aangegeven waarop het ontwerpbesluit berust.
Het college,
De secretaris,
dr. T.P. Dassen-Housen
R.M.J.S. Stijns
Ontwerpbesluit Nr.:
25Rb032
De raad van de gemeente Kerkrade; overwegende, • dat rijksoverheid en gemeenten vanuit de Wet publieke gezondheid (Wpg) een gezamenlijke verantwoordelijkheid hebben op het gebied van publieke gezondheid; • dat gemeenten volgens deze wet geacht worden periodiek gemeentelijk gezondheidsbeleid te ontwikkelen; • dat de Zuid-Limburgse gemeenten, evenals de vorige beleidsperioden, hierin samen optrekken en een gezamenlijk regionaal gezondheidsbeleid opstellen; • dat we met dit herijkte regionale gezondheidsbeleid beschikken over een richtinggevend document voor het gezondheidsbeleid vanuit een integrale visie op gezondheid.
kennis genomen hebbende van, • de nota van toelichting, nr. 25Tl029, behorende bij dit besluit; • de beraadslagingen in de commissie Burgers en Samenleving d.d. 13 mei 2025
gelet op, • programma: Volksgezondheid en milieu • gemeentelijk/regionaal beleidskader: Gezondheidsnota 2020-2023 'Zuid springt eruit', het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA), het Integraal Zorg Akkoord (IZA), het Regioplan Zuid-Limburg 2023, Programma Trendbreuk, de gemeenschappelijke regeling GGD Zuid-Limburg, het meerjarenperspectief en de begroting van de GGD en het gedachtegoed "Vie leven in beweging" van de gemeente Kerkrade. • wetsartikel: Artikel 13 uit de Wet publieke gezondheid
besluit: In te stemmen met het definitieve concept Regionaal Gezondheidsbeleid 2025-2030 ‘Gezondheid nu, voor later!’
Aldus vastgesteld door de raad der gemeente Kerkrade in zijn openbare vergadering d.d. 28 mei 2025. De voorzitter van de raad,
Documentnummer: 25Rb032
De griffier,
dr. T.P. Dassen-Housen.
Documentnummer: 25Rb032
mr. drs. D.G.M.G. Franssen.
Nota van toelichting Nummer.: 25Tl029 25Tl029
Kerkrade, 10 april 2025
Behorend bij ontwerpbesluit nummer: 25Rb032 Onderwerp Regionaal Gezondheidsbeleid 2025-2030 'Gezondheid nu, voor later!' Beslispunten Instemmen met het definitieve concept Regionaal Gezondheidsbeleid 2025-2030 ‘Gezondheid nu, voor later!’ Inleiding Gemeenten hebben de wettelijke plicht om gezondheidsbeleid te ontwikkelen en te voeren. De 16 gemeenten in Zuid-Limburg doen dit al meer dan vijftien jaar gezamenlijk, op regionaal niveau. Begin 2024 zijn de gemeenten, samen met de GGD, gestart met het proces om te komen tot het nu voorliggende nieuwe regionale gezondheids-beleid voor de periode 2025-2030, getiteld ‘Gezondheid nu, voor later!’. Deze nota ligt nu voor ter besluitvorming. Hierbij dient te worden opgemerkt dat bij de verzending van de stukken nog niet het definitieve concept van de nota is meegestuurd. Dit komt nl. pas op 2 mei a.s. beschikbaar vanuit de regio en dit is helaas na de verzend-termijnen zoals die gelden voor Kerkrade in deze cyclus. Het definitief concept zal dan direct worden nagezonden en is dus bij de behandeling in de commissie op 13 mei a.s. en bij besluitvorming in de raad op 28 mei a.s. wel beschikbaar. Belangrijk is hierbij aan te geven dat er geen inhoudelijke aanpassingen meer zullen zijn in het definitieve concept, hooguit enkele taal- en opmaaktechnische verbeteringen.
In het proces om te komen tot deze nieuwe gezondheidsnota zijn de vele ontwikkelingen binnen het gezondheidsbeleid meegenomen en zijn de Gemeentelijke Regiegroep Gezond Zuid-Limburg, de Stuurgroep Trendbreuk en de adviesraden sociaal domein van alle Zuid-Limburgse gemeenten betrokken geweest. We hebben in Zuid-Limburg de ambitie om 25% van de gezondheidsachterstanden ten opzichte van Nederland in 2030 in te lopen. Dat is een enorme opgave, we zijn er nog niet. Uit recente monitorresultaten van de GGD blijkt dat de achterstanden nog niet zijn afgenomen. Dat betekent niet dat de gezamenlijke inspanningen van de gemeenten en vele organisaties zinloos zijn. Er zijn namelijk genoeg voorbeelden dat we de afgelopen periode veel hebben bereikt en goede stappen hebben gezet. Het laat echter wel zien dat de gezondheidsachterstanden in de regio een hardnekkig probleem is en gezondheidsverbetering nóg meer inspanning, bewustwording en vooral een langjarige investering vraagt. In het nieuwe gezondheidsbeleid gaan we dan ook nadrukkelijk door op de ingeslagen weg en continueren we de Trendbreukaanpak. Gelet op de uitdagingen waar de regio voor staat, verbreden we onze focus: we willen niet alleen dat kinderen gezond opgroeien en gelijke kansen krijgen, maar ook dat onze burgers gezond blijven, zowel fysiek als geestelijk. En dat zij hierin worden gestimuleerd door hun leefomgeving.
Daarmee kent dit herijkte gezondheidsbeleid 4 pijlers (zie verder onder “Financiën”): 1. Gezond Opgroeien 2. Gezond Blijven 3. Gezonde Geest 4. Gezonde Leefomgeving Doelstelling
1
Door in te stemmen met het definitieve concept Regionaal Gezondheidsbeleid 2025-2030 ‘Gezondheid nu, voor later!’ voldoen we aan onze wettelijke verplichting en beschikken we over een richtinggevend document voor het gemeentelijke gezondheidsbeleid vanuit een integrale visie op gezondheid. Argumenten Het eerdere regionaal gezondheidsbeleid ‘Zuid Springt Eruit’ had een looptijd tot en met 2023. Het Algemeen Bestuur van de GGD Zuid-Limburg heeft in september 2023 ingestemd met het voorstel om dit met één jaar te verlengen tot en met 2024. Reden hiervoor was de invoering van het Integraal Zorg Akkoord (IZA) en het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA). Dat wil zeggen dat, conform de Wet publieke gezondheid, dit jaar een nieuw regionaal gezondheidsbeleid moet worden vastgesteld. We kiezen met nieuwe Regionaal Gezondheidsbeleid ‘Gezondheid nu, voor later!’ voor een looptijd van zes jaar (2025 tot en met 2030). Hiermee benadrukken we het duurzame en meerjarige karakter van het regionaal gezondheidsbeleid. Deze termijn sluit ook aan bij de vorige nota, waarin 2030 als streefdatum werd genoemd. Gezondheidsbeleid vraagt immers, zoals we in eerdere versies ook hebben vastgesteld, een lange adem en meerjarige betrokkenheid.
Tot slot kunnen we met het kiezen voor de termijn 2025-2030 in de toekomst weer in de pas lopen met de termijn van twee jaar na openbaarmaking van het landelijke gezondheidsbeleid. Het Regionaal Gezondheidsbeleid 2025-2030 ‘Gezondheid nu, voor later!’ draagt bij aan onze gezondheidsambities vanuit het gedachtegoed Vie leven in beweging. Inzicht in de wijze waarop het Regionaal Gezondheidsbeleid en Vie aan elkaar gerelateerd zijn, is te vinden in de bijlage bij deze nota van toelichting. Met het nieuwe gezondheidsbeleid wordt ingezet op preventie, het stimuleren van gezondheidsbewustzijn van kinds af aan en het verbeteren van de mentale en de fysieke gezondheid van al onze burgers. In het regionale gezondheidsbeleid is de positieve gezondheid van inwoners het uitgangspunt. In dit herijkte gezondheidsbeleid wordt gezondheid integraal benaderd, waarbij alle dimensies van positieve gezondheid worden meegenomen. Het gezondheidsbeleid richt zich niet alleen op ziektepreventie door in te zetten op verhoging van de vaccinatiegraad, maar ook op het bevorderen van veerkracht, welzijn en eigen regie voor alle inwoners. Ook beschrijft dit regionale gezondheidsbeleid dat de aanwezigheid van groen bijdraagt aan de gezondheid van mensen en dat het belangrijk is dat de ruimtelijke inrichting daarvan getuigt.
Verder is ‘Health in all policies’ toegevoegd als uitgangspunt in het gezondheidsbeleid. Ook zet deze beleidsnota in op beweging en gezonde voeding, o.a. via Gezonde Scholen, een rookvrije start en omgeving voor kinderen, het gezonder maken van de omgeving waarin wordt gesport en waar kinderen veilig buiten kunnen spelen en via leefstijlinterventies voor jong en oud. Programma Trendbreuk Trendbreuk is een gezamenlijke ambitie van vele partijen in Zuid-Limburg, waaronder de gemeenten. Doel hiervan is om in 2030 een kwart van de achterstanden ten opzichte van de rest van Nederland te hebben ingelopen. Met Regionaal Gezondheidsbeleid 2025-2030 ‘Gezondheid nu, voor later!’ gaan we door op deze ingeslagen weg en blijven we onverminderd inzetten op dit doel. Samen maken gemeenten, Provincie, Rijk, GGD en andere maatschappelijke partners langjarig werk van de trendbreuk. Daarbij blijven we de focus op de jeugd leggen en verbreden we vanuit deze nota gezondheidsbeleid onze focus. We blijven inzetten op bewezen, effectieve interventies, het bundelen van (financiële) middelen en een langjarige domeinoverstijgende samenwerking. Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) en het Integraal Zorg Akkoord (IZA) Het Regionaal Gezondheidsbeleid 2025-2030 ‘Gezondheid nu, voor later!’ sluit aan bij het GALA en het IZA.
Beide akkoorden bieden de kans om de integrale Trendbreukaanpak van de regio te verbreden en te versterken. Het regionaal gezondheidsbeleid staat niet op zichzelf, maar vormt een integraal onderdeel van een breder geheel van akkoorden en afspraken die gericht zijn op het bevorderen van het welzijn en de gezondheid van inwoners van Zuid-Limburg. Een aantal uitvoeringstaken in het nieuwe regionaal gezondheidsbeleid is ook al vastgelegd in de agenda voor de regionale uitvoering van GALA en IZA. Door de verbinding van het regionaal gezondheidsbeleid met de afspraken op basis van GALA en IZA ontstaat een samenhangende en geïntegreerde aanpak van gezondheid en welzijn op lokaal niveau. Dit 2
biedt kansen voor synergie, efficiëntie en effectiviteit in de uitvoering van gemeentelijk beleid en draagt bij aan het realiseren van gezonde en vitale gemeenschappen.
Regioplan Zuid-Limburg 2023 Eind 2023 werd het Regiobeeld Zuid-Limburg 2023 gepubliceerd. Hierin staan de stand van zaken in de regio en de uitdagingen waar onze regio voor staat: het inhalen van de gezondheidsachterstand, de kloof tussen zorgvraag en zorgaanbod, het hoge zorggebruik, de kansenongelijkheid en de noodzaak van het versterken van een (regionale) integrale domeinoverstijgende aanpak. Het Regiobeeld is geconcretiseerd in het Regioplan Zuid-Limburg 2023. Het regioplan richt zich op het bevorderen van de leefbaarheid, economische vitaliteit en sociale cohesie in de regio. Dit plan omvat diverse thema's die nauw verbonden zijn met gezondheid en welzijn en biedt zodoende logische aanknopingspunten voor het gemeentelijke gezondheidsbeleid. Het Regionaal Gezondheidsbeleid 2025-2030 ‘Gezondheid nu, voor later!’ zet in lijn met het regioplan in op het realiseren van een gezonde generatie, een omgeving waarin mensen samen gezond blijven, veerkrachtigere ouderen, preventie gericht op een goede mentale gezondheid en een gezonde leefomgeving. Kanttekeningen Ondanks de enorme opgave op het gebied van gezondheid en het inlopen van achterstanden zien we geen extra financiële ruimte voor investeringen in publieke gezondheid.
Er zijn Rijksbezuinigingen aangekondigd op de publieke gezondheid waarbij, naast de bezuinigingen op preventie, met name bij Versterking van Infectieziektebestrijding en Pandemische paraatheid (VIP. Hierdoor is sprake van forse taakstelling binnen de GGD Zuid-Limburg vanaf 2026. Daarnaast zien veel Zuid-Limburgse gemeenten een ravijnjaar op zich afkomen en hebben zij te maken met grote financiële vraagstukken. Hoewel het zorgakkoord met het nieuw aanvullende zorg- en welzijnsakkoord wordt uitgebreid, is nog onduidelijk wat dit op de lange termijn betekent voor de GALA-middelen en het aandeel voor de gemeenten in de IZA-middelen. Wel is duidelijk dat, als deze middelen overgaan naar het gemeentefonds, dit gepaard zal gaan met een bezuiniging van 10%. Het staat buiten kijf dat eventuele financiële beperkingen en bezuinigingen op de publieke gezondheid een remmend effect hebben op het realiseren van de ambities. Om dit risico zoveel mogelijk te beperken, wordt ingezet op verbinding met andere domeinen en het benutten van kansen die er zijn om alternatieve middelen aan te boren. Daarnaast vindt een tussenevaluatie plaats in 2028 waarin ook de financiële ontwikkelingen meegenomen zullen worden en eventueel doelen worden bijgesteld. Financiën Dit voorstel heeft dan ook géén financiële consequenties.
De uitvoering wordt gerealiseerd via reeds bestaande vastgestelde uitvoeringsplannen. De financiering daarvan past binnen de bestaande kaders, waarbij middelen vanuit GALA en IZA uiteraard worden ingezet. De GGD Zuid-Limburg is een belangrijke uitvoerder van het regionaal gezondheidsbeleid en een belangrijk gedeelte van de uitvoering wordt dan ook gedekt vanuit de begroting van de GR GGD Zuid-Limburg. Het regionaal gezondheidsbeleid is echter ook een gezamenlijke, regionale opgave. Dankzij o.a. Trendbreuk werken we in de regio op dit punt al geruime tijd samen aan het verbeteren van de gezondheidssituatie van onze burgers. Dit wil zeggen dat ook andere samenwerkingspartners hun steentje bijdragen. Denk aan bijvoorbeeld de welzijnspartijen, zorgorganisaties en het onderwijs. Deze organisaties kennen vaak andere financieringsstromen (bv. Onderwijs-middelen, Wlz, Wmo), soms ook vanuit een subsidierelatie met de gemeente. 1.
Gezond Opgroeien 3
Deze pijler wordt grotendeels ingevuld door het Werkplan Trendbreuk 2024-2026 en het programmaplan Trendbreuk. De financiering daarvan is afgedekt binnen de begroting van de GGD (programmabureau en JGZ-onderdelen), via IZA (regionale coördinatie). De interventies in dit kader worden gefinancierd binnen de begrotingen van de uitvoerende organisaties zelf. De voortzetting van Trendbreuk als genoemd in dit regionaal gezondheidsbeleid vindt plaats binnen deze kaders. 2. Gezond Blijven Deze pijler richt zich op de versterking van preventie en gezondheidsbevordering van de volwassen en ouder wordende inwoner. Bestaande aanpakken en interventies als Welzijn op Recept, Gecombineerde Leefstijl Interventie, Ketenaanpak Valpreventie, Samen Tegen Eenzaamheid worden momenteel gefinancierd vanuit GALA en IZA en gemeentelijke middelen. Daarnaast kan de ambitie behorende bij Gezond Blijven ook worden versterkt door binnen bestaande inzet in het reguliere welzijnswerk en andere gemeentelijke inzet. En door samen te werken met andere partners als woning-corporaties en informele organisaties, zonder dat hiervoor noodzakelijkerwijs extra investeringen nodig zijn. 3. Gezonde Geest Deze pijler richt zich vooral op het in kaart brengen en analyseren wat binnen de regio gebeurt aan het versterken van mentale gezondheid.
En vervolgens hoe we dit sterker kunnen verbinden met inzet binnen de andere pijlers. Ook hier vindt inzet regionaal en lokaal plaats vanuit GALA Mentale Gezondheid en mogelijk vanuit IZA met transformatiegelden voor het Transformatieplan mentale gezondheid, waarbij ook een begroting sociaal domein zit. Voor de aanpak Suïcidepreventie stelt het Rijk middelen beschikbaar voor de organisatie en uitvoering. Deze moet kostendekkend worden ingericht waarbij in deze nota wordt uitgesproken dit zoveel mogelijk regionaal vorm te geven, eventueel in de vorm van een actienetwerk suïcidepreventie. 4. Gezonde Leefomgeving Deze pijler richt zich op het versterken van de verbinding tussen beleidsvelden en een grotere, vroegtijdige betrokkenheid van gezondheid bij met name de ontwikkelingen in en van de fysieke leefomgeving. Ook hier vindt regionaal en lokaal inzet plaats vanuit o.a. GALA Gezonde Leefomgeving. Voor de versterking van infectieziekte-bestrijding en pandemische paraatheid (VIP) zijn we afhankelijk van Rijksfinanciering. Communicatie Het nieuwe regionaal gezondheidsbeleid zal, o.a. via een gezamenlijk persbericht, bekend worden gemaakt. Hiervoor wordt gebruik gemaakt van diverse relevante communicatiekanalen, indien gewenst ook de lokale kanalen van de verschillende gemeenten.
Burgerparticipatie De Adviesraad Maatschappelijke Ondersteuning Kerkrade (AMO Kerkrade) is betrokken geweest bij de totstandkoming van deze gezondheidsnota, net als de andere adviesraden uit Zuid-Limburg. In een gezamenlijke informatiebijeenkomst hebben zij een toelichting ontvangen op de inhoud van de nota. En uiteraard is de concept nota vervolgens ook aan de adviesraden voorgelegd voor advisering. De regionale werkgroep gezondheidsbeleid heeft de adviezen van alle adviesraden vervolgens verwerkt en een reactie opgesteld. In deze reactie met bijbehorend addendum (beide bijgevoegd) heeft het college schriftelijk gereageerd op de adviezen van de AMO Kerkrade en van de andere adviesraden in Zuid-Limburg. Alle college in Zuid-Limburg zullen deze brief gelijkluidend naar hun adviesraad sturen. Op deze manier krijgen alle adviesraden inzage in wat de adviezen van de regionale adviesraden zijn geweest en krijgen zij een volledig beeld van de aanpassingen in het beleidsplan. Naast de adviesraden zijn er ook andere partners betrokken geweest. Het regionaal gezondheidsbeleid heeft namelijk betrekking op gemeentelijk beleid, maar raakt uiteraard aan diverse andere besluitvormingsen adviseringsprocessen. Zo is de GGD, als belangrijke uitvoerder van het gezondheidsbeleid, nauw betrokken geweest bij het opstellen van het regionale gezondheidsbeleid.
Daarnaast is ook de Stuurgroep Trendbreuk betrokken geweest in het proces, omdat de Trendbreukaanpak natuurlijk de basis vormt voor dit beleid. 4
Ook de Gemeentelijke Regiegroep Gezond Zuid-Limburg is in het proces bevraagd, omdat deze nota vanzelfsprekend ook GALA en IZA raakt. Burgerbetrokkenheid is opgenomen als randvoorwaarde in het regionaal gezondheidsbeleid. Hiermee wordt ervoor gezorgd dat bij eventuele verdere uitwerking van de uitvoering van het gezondheidsbeleid in de toekomst ook inwoners worden betroken. Uitvoering De uitvoering van dit regionaal gezondheidsbeleid is een gezamenlijke verantwoordelijkheid van de 16 ZuidLimburgse gemeenten, GGD Zuid-Limburg, Trendbreuk en de samenwerkingsstructuren en de activiteiten rondom GALA en IZA. Maar, zoals eerder gezegd, is het regionaal gezondheidsbeleid een gezamenlijke opgave van alle partners in de regio. Uiteraard wordt er periodiek bekeken hoe de uitvoering van het regionaal gezondheidsbeleid verloopt. In dit kader is in de nota beschreven dat er in 2028 een tussenevaluatie is gepland. Gezondheid en Vitaliteit Het hoeft geen betoog dat het herijkte regionaal gezondheidsbeleid bijdraagt aan de gezondheid en vitaliteit van onze burgers. Dit is de kern van de nota. Daarmee sluit deze nota volledig aan bij onze ambities vanuit Vie leven in beweging (zie voor de relatie tussen het Regionaal Gezondheidsbeleid en Vie ook de bijlage bij deze nota van toelichting).
5
GEZONDHEID NU, VOOR LATER! REGIONAAL GEZONDHEIDSBELEID 2025-2030
Gezondheid in Zuid-Limburg – investeren in de toekomst
Inhoudsopgave Voorwoord Inleiding Samenvatting Leeswijzer 01 Nu, voor later
3 4 6 8 10
35
Waar staan we voor
37
Wat doen we nu voor later
38
2.4 Gezonde leefomgeving
39
Waar staan we nu
39
Waar staan we voor
41
Wat doen we nu voor later
42
18
3.2 Financiën
46
22
3.4 Communicatie
Waar staan we voor
12
Wat doen we nu voor later
2.1 Gezond Opgroeien
23
Waar staan we nu
23
Waar staan we voor
25
Wat doen we nu voor later
27
29
Waar staan we nu
29
Waar staan we voor
32
Wat doen we nu voor later
33
Nota Gezondheidsbeleid Zuid-Limburg 2025 - 2030
Waar staan we nu
44
11
2.2 Gezond Blijven
35
03 Randvoorwaarden
Waar staan we nu
02 Onze pijlers voor gezondheidsbeleid
2.3 Gezonde Geest
3.1 Bestuurlijke eindverantwoordelijkheid
45
3.3 Burgerbetrokkenheid
48
3.5 Monitoring en evaluatie 2025-2030
50
49
Begrippenlijst
51
Bronnen
53
2
Voorwoord Beste inwoners van Zuid-Limburg,
Gezondheid is niet alleen ieders eigen verantwoordelijkheid, maar ook een taak voor de samenleving. Werk, wonen, onderwijs, zorg en de omgeving waarin we
Met trots presenteren wij het regionaal gezondheidsbeleid 2025-2030:
leven beïnvloeden onze gezond. Daarom is een brede aanpak nodig, waarin we
Gezondheid nu, voor later!
samenwerken met overheden, zorginstellingen, maatschappelijke organisaties én inwoners. Bewustwording is daarbij belangrijk.
“Dit is niet zomaar een beleidsplan, maar een belofte aan elkaar om samen te werken aan een gezonder en gelukkiger Zuid-Limburg”.
Gezondheidsbeleid vraagt voortdurende inzet. Ongeacht politieke keuzes of
- Alex Schiffelers Wethouder Volksgezondheid, gemeente Landgraaf
financiële veranderingen blijven wij ons inzetten voor een gezonder Zuid-Limburg, nu en in de toekomst. Dit sluit aan bij landelijke afspraken zoals het
Onze gezondheid is het belangrijkste wat we hebben. Toch blijft de gezondheid
Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) en het Integraal Zorg Akkoord (IZA).
van Zuid-Limburgers achter bij de rest van Nederland. Dat kunnen en willen we niet accepteren. Daarom bundelen de zestien gemeenten in Zuid-Limburg hun
Met Trendbreuk hebben we al een duidelijke richting gekozen: een lange termijn
krachten om gezondheid op de eerste plaats te zetten. Dit is geen nieuwe
aanpak, focus op de jeugd, bewezen methodes en sterke samenwerking. In dit
opgave, maar de uitdaging blijft groot. Met een lange adem kunnen we een
beleid gaan we nog een stap verder: we verbreden onze focus van jeugd naar
blijvende verandering realiseren.
andere levensfasen en groepen in onze samenleving. Laten we samen bouwen aan een regio waar iedereen de kans krijgt om gezond en gelukkig te leven!
Gezondheid betekent meer dan niet ziek zijn. Het gaat erom dat iedereen kan meedoen: werken, leren en genieten van het leven.
Wethouders Volksgezondheid van de 16 Zuid-Limburgse gemeenten,
“Wij geloven in het gedachtegoed Positieve Gezondheid.
Namens deze,
Zien wat er wel mogelijk is, al laat je gezondheid niet alles toe”.
Alex Schiffelers, gemeente Landgraaf
- Chris Piatek Wethouder Volksgezondheid, gemeente Eijsden-Margraten
Chris Piatek, gemeente Eijsden-Margraten
Nota Gezondheidsbeleid Zuid-Limburg 2025 - 2030
3
Inleiding De gezondheid van de Zuid-Limburgers blijft achter bij de rest van Nederland. Er ligt een grote opgave voor de publieke gezondheid. Met het regionaal gezondheidsbeleid 2025-2030 Gezondheid nu, voor later!
Het gezondheidsbeleid sluit aan bij de andere ontwikkelingen binnen het sociaal
richten de zestien gemeenten in Zuid-Limburg hun blik nu en in de toekomst op
domein, de publieke gezondheid en de zorg, zoals de samenwerkingsafspraken
deze opgave. Het is een complexe en veelomvattende opgave waarbij een
in het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA), het Integraal Zorg Akkoord (IZA)
voortdurende inspanning noodzakelijk is. Ook wordt steeds duidelijker dat
en de uitgangspunten van het Regioplan Zuid-Limburg 2023. Deze
beleidsmaatregelen en preventieactiviteiten een bredere inspanning vereisen
samenwerkingsafspraken zijn veel breder en raken meer
dan alleen in de publieke gezondheidszorg.
partijen dan de gemeenten alleen.
De grenzen van wat onze zorg aan kan komen sterker in zicht en de nadruk om te
In zekere zin bevestigen GALA en IZA de goede
investeren in preventie vanuit een integrale aanpak is onontbeerlijk. Zowel de
richting die we in Zuid-Limburg al waren
landelijke en lokale overheid als welzijn en zorg zijn hiermee bezig. Voor een
ingeslagen. In de Trendbreukaanpak
gezonde samenleving zijn we allemaal verantwoordelijk en is extra inzet nodig.
werken namelijk al veel partijen
Gemeenten kunnen dat niet alleen. Dat kan alleen wanneer we daar een
samen. Het huidige
gezamenlijke inspanning voor leveren: gemeenten, rijk, inwoners, zorg- en
regionaal gezondheids-
maatschappelijke organisaties. De resultaten van die gezamenlijke inspanning
beleid was daar
zijn zichtbaar voor onze inwoners op het gebied van wonen, werken, recreëren
de basis voor.
en onderwijs. Het vaststellen van gezondheidsbeleid is een wettelijke verplichting voor gemeenten, bepaald in de Wet publieke gezondheid.
Nota Gezondheidsbeleid Zuid-Limburg 2025 - 2030
4
In het verlengde hiervan positioneert dit nieuwe regionaal gezondheidsbeleid zich ook naar de toekomst als een richtinggevend document voor het gemeentelijke gezondheidsbeleid, vanuit een integrale visie op gezondheid. We kiezen met deze nota voor een periode van zes jaar (tot en met 2030) om het duurzame en meerjarige karakter van het regionaal gezondheidsbeleid te benadrukken. Deze termijn sluit aan bij de vorige nota waarin het streefjaar 2030 genoemd werd om een kwart van de gezondheidsachterstanden in 2030 te hebben ingelopen. Gezondheidsbeleid vraagt immers, zoals we in eerdere versies hebben vastgesteld, een lange adem en meerjarige betrokkenheid; dat mag niet afhankelijk zijn van politieke keuzes of wisselende financieringen. Die kunnen wel effect hebben op de uitvoering van het beleid, maar niet op de doelstelling ervan en het commitment dat we samen uitspreken om de gezondheidsachterstanden in deze regio in te lopen. Een gelijke kans op gezondheid start bij het jongste (zelfs ongeboren) kind, maar betreft natuurlijk alle leeftijden en doelgroepen. Iedereen wil zo gezond mogelijk opgroeien, mee kunnen doen, ertoe doen en gezond oud worden in een gezonde en veilige leefomgeving.
Dat is ook de reden dat we de reikwijdte van dit beleid willen verbreden: naast de jeugd richten we ons ook op andere levensfasen en daarmee gepaard gaande opgaven op het gebied van veerkracht en in de fysieke leefomgeving. Dat is nieuw in dit regionaal gezondheidsbeleid.
Nota Gezondheidsbeleid Zuid-Limburg 2025 - 2030
5
Samenvatting Het jaar 2030 is een cruciaal jaar. We hebben in Zuid-Limburg de ambitie uitgesproken een kwart van de gezondheidsachterstanden ten opzichte van Nederland in 2030 te hebben ingelopen.
Dat is een enorme opgave, we zijn er nog niet. Sterker, uit recente monitorresultaten van de GGD blijkt dat de achterstanden verder toenemen.
• De gezondheid van de jeugd gaat, ten opzichte van het landelijk gemiddelde, harder achteruit dan verwacht. • Ook de volwassen inwoners hebben nog steeds de laagste zelf ervaren gezondheid, het vaakst een chronische
aandoening, het vaakst een hoge kans op een angststoornis of depressie en de hoogste zorgkosten vergeleken met landelijke gegevens.
Dat betekent niet dat de gezamenlijke inspanningen van de gemeenten en vele organisaties zinloos zijn. Er zijn immers genoeg voorbeelden dat we de afgelopen periode veel hebben bereikt en goede stappen hebben gezet. Maar dit laat wel zien dat gezondheidsachterstand een hardnekkig probleem is in de regio en gezondheidsverbetering nóg meer inspanning en bewustwording vraagt. Niet alleen van organisaties die al betrokken zijn, maar ook van de samenleving als geheel. We willen dan ook nadrukkelijk doorgaan op de ingeslagen weg en de Trendbreukaanpak continueren en uitbreiden. Gelet op de uitdagingen waar de regio voor staat, verbreden we onze focus: we willen niet alleen dat kinderen gezond opgroeien en gelijke kansen krijgen, maar ook dat mensen gezond blijven, zowel fysiek als geestelijk. En dat zij hierin worden gestimuleerd door hun leefomgeving.
Nota Gezondheidsbeleid Zuid-Limburg 2025 - 2030
6
Dit resulteert in vier pijlers:
• Gezond Opgroeien • Gezond Blijven • Gezonde Geest • Gezonde Leefomgeving. We houden onverkort vast aan de ambitie om deze achterstand in 2030 met 25% te verminderen ten opzichte van het nationaal gemiddelde. Gezondheid verbetert niet slechts door het uitvoeren van interventies, maar door breed en integraal in de samenleving gezondheid op de agenda te zetten. Gezondheid hangt samen met alle levensgebieden waarin mensen functioneren, dus werken, wonen, recreëren, ontmoeten etc. Risico’s die onze gezondheid bedreigen ontstaan niet alleen uit een individuele keuze maar bevinden zich ook in de leefomgeving van mensen. Op al deze gebieden is dan ook actie vereist, liefst in samenhang. Gezondheid nu, voor later! is dan ook de hartenkreet om onze inspanningen versterkt door te zetten.
Nota Gezondheidsbeleid Zuid-Limburg 2025 - 2030
7
Leeswijzer Gezondheid nu, voor later! is geschreven als richtinggevend document om het
We gaan ons meer richten op de ouder wordende inwoner en op inwoners die
regionaal gezondheidsbeleid op hoofdlijnen vorm te geven en geen nota met
we met het bestaande aanbod niet of onvoldoende bereiken. Ook voor deze
concrete uitvoeringsplannen. Die uitvoering ligt bij de afzonderlijke programma’s
doelgroepen hanteren we de Trendbreukaanpak.
en plannen van Trendbreuk, GALA en IZA; daarvoor ligt een verantwoordelijkheid bij de gemeenten. De kunst is de vele uitvoeringsplannen die er zijn met elkaar te
Dat geldt eveneens voor de pijler Gezonde Geest, waarmee we de mentale
verbinden. Daarin ligt de integraliteit.
veerkracht van mensen versterken. We gaan uit van het bestaande aanbod op dit gebied, sluiten daarop aan en ontwikkelen zo
Hoofdstuk 1 ‘Nu, voor later’ laat de gebeurtenissen in de afgelopen jaren zien en
nodig nieuwe initiatieven. Tot slot valt ook buiten het
de ontwikkelingen in onze regio die nu spelen. En waarom we met de
domein van zorg en publieke gezondheid grote
4 benoemde pijlers verder willen bouwen aan het realiseren van de trendbreuk.
gezondheidswinst te boeken. Daarom is de
Dit hoofdstuk en de uitwerking van de 4 pijlers in hoofdstuk 2 hebben eenzelfde
pijler Gezonde Leefomgeving belangrijk.
opbouw en beschrijven op uniforme wijze achtereenvolgens:
Gemeenten hebben stappen gezet
• Waar staan we nu: wat laten de cijfers zien en hoe verhoudt Zuid-Limburg zich ten opzichte van Nederland?
• Waar staan we voor: wat is onze ambitie, wat willen we in 2030 bereiken? • Wat doen we nu voor later: wat is nodig om de ambitie te behalen?
richting health in all policies, maar automatisch gebeurt dat nog niet.
Hoofdstuk 2 beschrijft hoe we met deze vier pijlers onze hernieuwde ambitie willen vormgeven. Zo bouwt Gezond Opgroeien verder op de Trendbreukaanpak voor vijf levensfasen. Met de pijler Gezond Blijven bevorderen we dat mensen langer gezond blijven. In het huidige aanbod van gemeenten ligt de focus vooral op ouderen.
Nota Gezondheidsbeleid Zuid-Limburg 2025 - 2030
8
Door gezondheid in de toekomst structureel mee te nemen in andere beleids domeinen, ontstaan nieuwe kansen om de gezondheid van inwoners te
Trendbreuk is een gezamenlijke ambitie van vele partijen in Zuid-Limburg,
bevorderen en gezondheidsverschillen te verkleinen. Daarbij streven we naar een
waaronder de 16 Zuid-Limburgse gemeenten. De Trendbreukaanpak
gezonde leefomgeving die ontmoeten en bewegen stimuleert, die schoon en
streeft ernaar de gezondheidsachterstanden in Zuid-Limburg te
sociaal veilig is en die toegankelijk is voor álle inwoners.
verminderen, waarbij er in eerste instantie wordt ingezet op de jeugd. De Trendbreuk-aanpak kenmerkt zich door de inzet van bewezen
In hoofdstuk 3 staan de randvoorwaarden van het regionaal gezondheidsbeleid.
interventies, het beschikbaar maken van hetzelfde aanbod en de focus
Het gaat om de bestuurlijke verantwoordelijkheid voor de uitvoering, financiën,
op de doorgaande lijn. Hierbij wordt domeinoverstijgend én langjarig
communicatie van deze nota en de monitoring en evaluatie van de uitwerking
samen gewerkt, om de trend te breken.
van het beleid. Met Trendbreuk bereiken we steeds meer mensen en gezinnen in een In de bijlage staan de begrippenlijst en bronnen die voor deze nota gebruikt zijn.
kwetsbare positie. Deze aanpak sluit ook nauw aan bij de uitgangspunten van actuele ontwikkelingen zoals IZA en GALA en het daarmee samenhangende regiobeeld en regioplan.
Nota Gezondheidsbeleid Zuid-Limburg 2025 - 2030
9
01
Nu, voor later
Nota Gezondheidsbeleid Zuid-Limburg 2025 - 2030
10
01 Nu, voor later
Waar staan we nu • De gezondheid van de Zuid-Limburgers blijft nog achter bij het landelijk
We zijn ons er inmiddels van bewust dat het qua gezondheid en de kansen op een gezond leven verschil maakt in welke omgeving en in welke omstandig
gemiddelde. Zo ervaart 65% van de inwoners van 18 jaar en ouder de
heden iemand opgroeit en leeft. Daarmee is het ook helder dat de gezondheid in
eigen gezondheid als (zeer) goed in deze regio. Dat is minder dan
een regio niet verbeterd kan worden door maar aan één factor te werken. Voor
in Nederland (70%). De ervaren gezondheid is gedaald ten opzichte van
het versterken van de publieke gezondheid moeten we rekening houden met
2020.
deze combinatie van factoren die elkaar beïnvloeden en/of versterken. In deze
• In Zuid-Limburg houdt 40% van de inwoners zich aan de beweegricht lijn, tegenover 47% landelijk.
• In Zuid-Limburg heeft 54% overgewicht, landelijk is dat 50%. • Van de inwoners in Zuid-Limburg heeft 86% matig tot veel regie over
nota streven we naar een samenhangende aanpak. Dat betekent dat we in onze aanpak zoveel mogelijk aandacht voor al deze factoren hebben.
het eigen leven, in Nederland is dat 90%.
• In Zuid-Limburg is meer dan een kwart van de inwoners bezorgd over gezondheidsrisico’s in de woonomgeving.
Vergeleken met het landelijke gemiddelde betekent de gezondheidsachterstand van de inwoners in Zuid-Limburg dat er nog veel werk aan de winkel is. Onze gezondheid wordt namelijk door veel factoren beïnvloed. Behalve ons eigen gezonde of ongezonde gedrag, onze aanleg en beschikbaarheid van zorg, spelen de sociale en fysieke leefomgeving een belangrijke rol, zie figuur 1. De samenhang en het samenspel van factoren geeft aan hoe ingewikkeld het verbeteren van de publieke gezondheid is.
Figuur 1: Determinanten van gezondheid Bron: Pharos, Leefomgeving en gezondheidsverschillen
Nota Gezondheidsbeleid Zuid-Limburg 2025 - 2030
11
01 Nu, voor later
Waar staan we voor Enorme opgave
Het programmabureau Trendbreuk zette zich in voor een gezonde generatie aan
Vijf jaar geleden legden de Zuid-Limburgse gemeenten het ambitieuze streven
de hand van een gerichte aanpak in vijf levensfasen van vóór de geboorte tot
vast in het regionaal gezondheidsbeleid ‘Zuid springt eruit’: de structurele
aan jongvolwassenen (van kinderwens tot kinderwens): kansrijke start, peutertijd,
gezondheidsachterstanden ten opzichte van het landelijk gemiddelde binnen
basisschool, voortgezet onderwijs, werk en ouderschap.
tien jaar met een kwart inlopen. We wilden een trendbreuk realiseren die uitmondt in gezonde en kansrijke generaties. Een enorme opgave die een langjarige investering vergt, zo werd destijds al vastgesteld. Anno 2025 blijkt dat de opgave waar de regio Zuid-Limburg voor staat even groot is als bij het vaststellen van de nota ‘Zuid springt eruit’. De trendbreuk kan nou eenmaal niet in één beleidsperiode bewerkstelligd worden, dat duurt een generatie. Ook de landelijke overheid stelt vast dat er beduidend meer tijd nodig is om gezondheidsachterstanden in te lopen. In de afgelopen beleidsperiode, is een stevige basis gelegd voor de Trendbreukaanpak en hebben we de nadruk gelegd op de allerjongste jeugd. Daar geven we nu een vervolg aan.
Hoopvolle ontwikkelingen
zuid-limburg
Het optimisme waarmee de gemeenten de trendbreukbeweging in 2018 in gang hebben gezet bleek terecht. Een terugblik op de beleidsperiode 2020-2024 laat een aantal hoopvolle ontwikkelingen zien. Zo kozen de gemeenten in de nota ‘Zuid springt eruit’ voor een fundamentele nieuwe aanpak gericht op integrale samenwerking met een focus op de jeugd. Figuur 2: Trendbreukcyclus
Nota Gezondheidsbeleid Zuid-Limburg 2025 - 2030
12
01 Nu, voor later De focus op de jeugd in deze vijf levensfasen binnen de trendbreukbeweging
Daarnaast willen we niet alleen dat kinderen gezond opgroeien en gelijke kansen
heeft voor de Kansrijke Startfase geresulteerd in een integrale en domeinover-
krijgen, maar ook dat onze inwoners gezond blijven, zowel fysiek als geestelijk.
stijgende samenwerking via een regionale coalitie met alle partners die
En dat zij hierin mede worden gestimuleerd door hun leefomgeving. Zodat we de
betrokken zijn bij de eerste 1000 dagen van een kind. Deze coalitie is erin
uitdagingen waar de regio voor staat op alle fronten beter aan kunnen gaan.
geslaagd om met verschillende programma’s en projecten steeds meer (kwetsbare) inwoners te bereiken en te ondersteunen. Daarmee is een belangrijk begin gemaakt voor het inlopen van de gezondheidsachterstand in onze regio. Niet alleen figuurlijk, maar ook letterlijk. We zijn immers begonnen bij de allerjongsten.
De ambities van dit regionaal gezondheidsbeleid zijn:
• In 2030 hebben we 25% van de gezondheidsachterstand ten opzichte van het Nederlands gemiddelde ingelopen en bestaat er een trend-
breukaanpak voor de eerste levensfasen conform het plan van aanpak Met de komst van GALA en IZA en de uitvoering van deze programma’s gaf dit een groot voordeel voor de Zuid-Limburgse gemeenten, omdat zij op deze regionale samenwerking konden voortbouwen.
Onze ambitie groeit mee Met dit nieuwe regionaal gezondheidsbeleid Gezondheid nu, voor later! kiezen we voor het uitbreiden van onze ambitie. Dit betekent dat we onverkort vasthouden aan het inlopen van de gezondheidsachterstand van Zuid-Limburg, de Trendbreuk. En in de trendbreukbeweging blijft de primaire focus op de jeugd
trendbreuk.
• We kijken kritisch naar de huidige inzet en analyseren de behaalde resultaten.
• We verbreden de aanpak van het gezondheidsbeleid naar het gezond blijven en mentale gezondheid.
• We hebben concrete inzet op preventie en gezondheidsbevordering rond gezond blijven.
• Health in all policies is een feit waardoor de aandacht voor fysieke en mentale gezondheid in alle beleidsvelden een plek heeft. Daarmee
liggen. Daarnaast verbreden we de komende jaren de aanpak naar andere
komt ook een gezonde leefomgeving nadrukkelijk aan bod in beleids
beleidsterreinen en levensfasen met dit gezondheidsbeleid. Dat moet ook, de
afwegingen.
kinderen die in de huidige trendbreukaanpak zijn opgegroeid moeten we niet loslaten. Het gezondheidsbeleid moet als het ware met hen meegroeien.
Nota Gezondheidsbeleid Zuid-Limburg 2025 - 2030
13
01 Nu, voor later Maatschappelijke ontwikkelingen
Landelijke nota gezondheidsbeleid
Ondanks de grote inzet die in de afgelopen beleidsperiode is geleverd, is de
De huidige vigerende landelijke nota gezondheidsbeleid 2020-2024 ‘Gezondheid
gezondheidsachterstand minder ingelopen dan we gehoopt hadden.
breed op de agenda’ schetst de kaders en biedt richting aan het regionaal
De oorzaken daarvan liggen in:
gezondheidsbeleid in onze regio. Deze nota wordt elke vier jaar opgesteld en legt
• brede maatschappelijke ontwikkelingen in de samenleving • op de hierboven beschreven veelheid en samenspel van factoren voor gezondheidsverbetering
• het gegeven dat de inzet zich voornamelijk richtte op de jongere jeugd en • de effecten daarvan pas later zichtbaar worden in de GGD-monitors.
het gezondheidsbeleid vast op het gebied van de publieke gezondheid in de vorm van landelijke prioriteiten. En geeft daarmee richting aan het lokale – in dit geval: regionale – gezondheidsbeleid van gemeenten. Deze nota is gebaseerd op actuele inzichten, trends en opgaven op het gebied van publieke gezondheid en legt de focus op thema’s zoals gezondheidsongelijkheid, leefstijl gerelateerde aandoeningen, mentale gezondheid en gezonde leefomgeving. Het beleid stuurt
Sinds de start van de vorige regionale beleidsnota heeft een aantal gebeurte-
op het verbeteren van de samenwerking tussen verschillende partijen en
nissen grote impact gehad en nog steeds op onze samenleving. De COVID-19
benadrukt het belang van een integrale benadering van gezondheidsbeleid.
pandemie, long-COVID, de oorlogen in Oekraïne en het Midden-Oosten en de
Het ministerie van VWS biedt in 2025 aan de Tweede Kamer de nieuwe landelijke
dreiging die daarvan uitgaat ook voor de samenleving in West-Europa en
nota gezondheidsbeleid aan (Kamerstuk, 32 793, nr. 791). Deze borduurt voort op
Nederland. Ook de klimaatcrisis en energiecrisis leiden tot maatschappelijke
de langetermijnverkenning die het RIVM voorafgaand aan de nota elke vier jaar
onrust. Deze onrust, binnen een steeds complexere maatschappelijke context,
uitbrengt.
kan leiden tot gevoelens van naderend onheil, tot persoonlijke mentale onrust, gevoelens van onzekerheid en toekomstvrees en heeft dus ontegenzeglijk invloed op de gezondheid van inwoners, en vooral op kwetsbare jongeren, ouderen en mensen die minder gezondheids- of taalvaardig zijn.
Nota Gezondheidsbeleid Zuid-Limburg 2025 - 2030
14
01 Nu, voor later Het rapport ‘Kiezen voor een gezonde toekomst – Volksgezondheid Toekomst Verkenning 2024’, waarin de toekomstige ontwikkelingen van de publieke gezondheid in Nederland worden beschreven benoemt als grootste uitdagingen:
• de vergrijzing richting 2050 met een stijgende levensverwachting, • het terugdringen van de sociaaleconomische gezondheidsachterstanden met een domeinoverstijgende inzet op gezondheid,
• het vergroten van de fysieke en mentale gezondheid van jongeren, • het opvangen de zorgvraag in de eerstelijnszorg die tot 2050 toeneemt, • het verbeteren van de gezonde leefomgeving • en tenslotte het realiseren van een gezonde generatie. Het streven naar het inlopen van de gezondheidsachterstand waar Zuid-Limburg al eerder op inzette, sluit hier naadloos bij aan. En dat geldt ook voor de keuze van de regio om deze lijn door te trekken naar gezond blijven, de mentale gezondheid en een gezonde leefomgeving.
GALA en IZA In de periode ná de totstandkoming van de landelijke nota gezondheidsbeleid (2020-2024) werd door een groot aantal maatschappelijke partijen het GALA en het IZA vastgesteld. Beide akkoorden zijn van belang en bieden de kans om de integrale Trendbreukaanpak van de regio te verbreden en te versterken. Het regionaal gezondheidsbeleid staat niet op zichzelf, maar vormt een integraal onderdeel van een breder geheel van akkoorden en afspraken die gericht zijn op het bevorderen van het welzijn en de gezondheid van inwoners van Zuid-Limburg, zoals GALA en IZA.
Nota Gezondheidsbeleid Zuid-Limburg 2025 - 2030
15
01 Nu, voor later Een aantal uitvoeringstaken in het regionaal gezondheidsbeleid 2025-2030 is
Regiobeeld en Regioplan Zuid-Limburg 2023
ook al vastgelegd in de agenda voor de regionale uitvoering van GALA en IZA.
Eind 2023 werd het Regiobeeld Zuid-Limburg 2023 gepubliceerd. Hierin staan de stand van zaken in de regio en de uitdagingen waar onze regio voor staat: het
Zo zet GALA in op het zo lang mogelijk gezond houden van mensen (preventie).
inhalen van de gezondheidsachterstand, de kloof tussen zorgvraag en zorg
Dat gebeurt onder andere door het bevorderen van een gezonde leefstijl, het
aanbod, het hoge zorggebruik, de kansenongelijkheid en de noodzaak van het
actief stimuleren van bewegen en sporten en een gezonde leefomgeving waarin
versterken van een (regionale) integrale domeinoverstijgende aanpak.
mensen elkaar ontmoeten. In IZA werken partijen in welzijn en zorg integraal samen om de zorg toekomstbestendig te maken en de gezondheid en het
Het Regiobeeld is geconcretiseerd in het Regioplan Zuid-Limburg 2023.
welzijn van inwoners te verbeteren. Zo werden afspraken gemaakt over onder
Het regioplan richt zich op het bevorderen van de leefbaarheid, economische
andere preventie, vroegsignalering, samenwerking in de zorgketen en het
vitaliteit en sociale cohesie in de regio. Dit plan omvat diverse thema’s die nauw
versterken van de positie van kwetsbare groepen. Het IZA legt daarbij de nadruk
verbonden zijn met gezondheid en welzijn en biedt zodoende logische aankno-