Agendabundel

Erik Theunissen: De Regionale Klimaatoptie Strategie is van 2022. Ik zie dat er op 18 mei een brief naar alle raadsleden en commissieleden is toegestuurd. Ik zou zeggen: pak die er nog een keer bij. De ambitie is om in 2050 klimaatbestendig en waterrobuust te zijn ingericht. Het klinkt heel ver weg, maar dat is al over 25 jaar. Dat geldt voor heel Nederland, maar in dit geval ook voor Parkstad. Ik wil vooral naar de site verwijzen, daar kunnen jullie ook eens naar kijken: parkstad.klimaatatlas.net. Daar staan alle stresskaarten op. Ik moet er wel bij zeggen dat die stresskaarten al behoorlijk verouderd zijn. In 2025 worden ze geactualiseerd, maar voordat we daarmee als gemeente gaan werken, zijn we een paar jaar verder. 00:56:37

Erik Theunissen: Met de stresskaarten hebben we er niet op gewacht. We hebben dit jaar een opdracht aan een bureau gegeven, Maak voor ons de stresskaart van de zomer van vorig jaar met de klimaatscenario's. Het wordt steeds warmer en heter, dus wat betekent dat voor sommige delen in Kerkrade? De kaart helemaal links heeft vooral te maken met de wateroverlast. Ik moet zeggen dat wat er in 2021 is gebeurd, de wateroverlast, die kaart klopt bijna exact. Dus wat in 2050 zou kunnen optreden, is eigenlijk al in 2021 gebeurd. Klimaatadaptatie: de strategieën zijn vooral in de gemeente Kerkrade en Parkstad gericht op het vasthouden van hemelwater op eigen terrein. Dat heeft met de opbouw van Kerkrade te maken, we hebben een heel heuvelachtig gebied. De plateaus zijn bebouwd en de beekdalen zijn met name de natuurgebieden. 00:57:41

Erik Theunissen: Als je het water op eigen perceel vasthoudt, kun je op lagere delen wateroverlast tegengaan, maar je kunt ook droogte tegengaan. Dus het hemelwater op eigen terrein vasthouden, is ontzettend belangrijk. Het beperken van hittestress wordt ook een steeds belangrijker item, daarom hebben we vandaag het hitteplan vastgesteld. We gaan daar ook de komende jaren flinke stappen in zetten. Wat gaan we allemaal doen? Hoe kun je dat voor elkaar krijgen? Dan zeg ik: vooral vergroenen en ontstenen van het stedelijk gebied. Dat doe je niet alleen vanuit klimaatadaptatie, maar dat doe je ook vanuit allerlei andere motieven. Een aantrekkelijkere omgeving, groen, en vaak vanuit biodiversiteit. Dus het gaat een stukje verder.

This speech-to-text was created by www.Amberscript.com

kerkrade_20240604_1.mp4 00:58:28

Erik Theunissen: We kijken ook naar het openbare gebied of de openbare ruimtes, dat vraagt vaak om een wat andere inrichting en aanpak. We hebben de kwetsbare functies en locaties in beeld gebracht. In dit geval alleen voor hittestress, maar dat zou je ook kunnen doen voor droogte of wateroverlast, bijvoorbeeld. Daarom verwijs ik naar die kaarten. Dat we vooral de kwetsbare groepen, maar ook locaties, goed voorbereiden en waarschuwen als er bijvoorbeeld een hittegolf komt. Daarvoor hebben we het hitteplan vandaag laten vaststellen. Er zit dus een heel communicatietraject aan vast. We willen dat letterlijk en figuurlijk heel luchtig houden, omdat we bij andere gemeentes hebben gezien dat er met een vingertje werd gewezen. Dat willen we absoluut niet. Je moet kunnen genieten van het warme weer en de zomer, maar neem in ieder geval een aantal tips mee. 00:59:25

Erik Theunissen: Waar ik mij voornamelijk mee bezighoud, is opletten of er al rekening wordt gehouden met klimaatadaptatie. Dus dat er klimaatadaptief wordt gebouwd en ingericht. Ik werk ook bij dit domein van de stad, bij de afdeling Stedelijke Ontwikkeling. Daar hebben ze alle nieuwe bouwplannen en ontwikkelingen. Communicatie is ontzettend belangrijk. Klimaatadaptatie zegt niet zoveel bij veel bewoners. Ik denk dat je daar goed over moet blijven communiceren. Vooral een stukje bewustwording, want heel veel mensen weten dat niet. Ook een stukje acceptatie, je kunt niet alles oplossen. Ik heb vroeger bij het Waterschap en Rijkswaterstaat gewerkt. Met techniek kunnen we heel veel, in Nederland zijn we er super in. Maar we kunnen niet alles oplossen en daar moeten we heel eerlijk over zijn. 01:00:16

Erik Theunissen: Samenwerken, we kunnen het niet alleen als gemeente. We moeten het samen doen met woningcorporaties, andere partijen, marktpartijen, bedrijventreinen, maar vooral met de bewoners. We moeten er samen mee aan de slag. Ik geef jullie nog een paar vuistregels. Ik zei net al: we hebben begin dit jaar allerlei informatie opgehaald, geodata. De menukaart hitte is voor ons heel belangrijk. We kijken en maken een onderscheid in gezondheid. Je hebt bijvoorbeeld heel veel raakvlakken met hittestress richting gezondheid. Gebouw en gebied, het rechterplaatje heb ik overgenomen. Je ziet dat het jaargemiddelde qua temperatuur in Nederland enorm toeneemt en vooral de laatste jaren is het schrikbarend. 01:01:10

Erik Theunissen: Om een idee te geven, we hebben laatst bij Meteo Limburg allerlei cijfers opgevraagd. Je ziet in de afgelopen 30 jaar dat we bijna elk jaar een hittegolf in Limburg hebben. Vorig jaar hebben we drie regionale hittegolven gehad, maar landelijk is er geen hittegolf geweest, bijvoorbeeld. Dus je ziet dat we met name door de ligging van Kerkrade helemaal in het zuiden, veel vaker met hittegolven te maken hebben dan andere delen in Nederland. We hebben heel veel vuistregels en geodata aangeschaft. Eentje is een hele belangrijke, dat is de 3-30-300-regel. Die wil ik benadrukken, dus vertel het vooral door aan jullie collega's van de andere raadsfracties. Het is heel belangrijk. Zelfs het college weet wat de 3-30-300-regel inhoudt, volgens mij.

This speech-to-text was created by www.Amberscript.com

kerkrade_20240604_1.mp4 01:02:05

Erik Theunissen: Het betekent dat je vanuit elke woning drie grote, volwassen bomen kunt zien. En verder dat er in de buurt waar je woont, minimaal 30 % van het oppervlak uit boomkronen en een bladerdek bestaat. En 300 meter wil zeggen dat je maximaal 300 meter hoeft te lopen om naar een park of een bos toe te gaan waar je natuurlijke verkoeling kunt krijgen. Ik heb een paar kaartjes toegevoegd. We hebben op pandniveau - dus niet alleen voor woningen, maar voor alle gebouwen - de score in kaart gebracht. Je hebt ook een peildatum, dat is in dit geval 1 januari 2024. Je ziet bij sommige gebieden en woningen dat die goed scoren en sommige veel minder. Je ziet bijvoorbeeld dat je over het algemeen veel slechter scoort als je meer in het stadscentrum of Bleijerheide zit, dan bijvoorbeeld in Terwinselen. Dus je ziet hele grote verschillen. Dat kan ons ook qua vergroening helpen, waar we de komende jaren extra aandacht aan moeten geven om de straten en buurten te vergroenen. 01:03:11

Erik Theunissen: Volgens mij is dit de laatste sheet. Wat gaan we de komende jaren doen? Het Hitteplan Kerkrade is vandaag door het college vastgesteld. Dat komt elk jaar terug, het is echt een draaiboek. Dus elk jaar communiceren, ook met de bewoners. Bereid je goed voor op een hittegolf of als het warmer weer wordt. Volgens mij heeft het CDA vorig jaar een motie ingediend om naar een stimuleringsregeling voor groene daken en gevels te kijken. Daar doen we nu onderzoek naar en dat willen we waarschijnlijk toe gaan passen. Verder het strategisch beleid: ik stel samen met mijn collega Daan Geraads de Omgevingsvisie op. Het is heel belangrijk dat met name klimaatadaptatie naast gezondheid en andere thema's, ook duurzaamheid, daar goed in komt te landen. We zullen waarschijnlijk dit jaar nog een Wijziging Omgevingsplan opstellen. 01:04:10

Erik Theunissen: We gaan algemene regels bij nieuwbouwplannen opnemen: hoe gaan we om met klimaatadaptatie? Het heeft vooral met hittestress te maken, maar ook met het voorkomen van wateroverlast. Dus dat je water op eigen terrein probeert vast te houden. Ik noemde net de vergroening van het stedelijk gebied. We zijn met verschillende collega's vanuit Groen en Stedelijk Beheer ermee bezig. We zijn ook bij de Stichting Steenbreek aangesloten, dat gaat met mondjesmaat moet ik eerlijk zeggen. Maar dat willen we vooral samen met de bewoners doen. Volgend jaar willen we graag meedoen met het Nationaal Kampioenschap Tegelwippen. Daar moet je logisch naar kijken. Verschillende gemeentes zijn er al mee bezig, volgens mij. We willen in ieder geval graag volgend jaar meedoen om op plekken te ontstenen en te vergroenen. 01:04:59

Erik Theunissen: We willen ook naar de schoolpleinen kijken. Eventueel veel groener inrichten, omdat die vaak heel erg versteend en verhard zijn. Ik noemde het net al: de urgente kwetsbare locaties en functies goed in kaart brengen en vooral aanpakken. Daar willen we de prioriteit leggen. Dit is een heel belangrijke. Klimaatadaptatie vanaf het begin bij alle nieuwe plannen, gebiedsontwikkelingen en wegreconstructies, meenemen. Dat gebeurt helaas niet altijd in de praktijk, maar je ziet dat het nu steeds beter gaat. Dat is een proces wat door de jaren heen steeds verder wordt opgepakt. En mijn laatste afsluiting is toch min of meer een oproep. This speech-to-text was created by www.Amberscript.com

kerkrade_20240604_1.mp4 Misschien hebben jullie al een uitnodiging gekregen van de griffie. Vanuit de regio Parkstad vindt er een conferentie plaats over klimaatadaptatie en dan gaan we veel dieper door over deze thema's. 01:05:52

Erik Theunissen: Er komen ook hele goede nationale sprekers vertellen wat er allemaal staat te gebeuren met klimaatadaptatie en hoe we ons daarop kunnen voorbereiden. Dat is op 1 juli in Brunssum, van 18:00 tot 21:00 uur. Er zit ook een interactief gedeelte in. We gaan per gemeente kijken waar de lokale kwetsbaarheden zitten. We gaan eigenlijk kijken waar we de komende jaren als gemeente mee aan de slag gaan. Dus schrijf 1 juli op, vertel het door aan de collega's. Niet alleen de raadsleden, maar ook de commissieleden zijn van harte welkom. Dus bij deze. We hebben tot nu toe maar drie aanmeldingen om daarnaartoe te gaan. Ik snap het, jullie hebben het ontzettend druk met allerlei andere bijeenkomsten en vergaderingen. Zeker net voor de zomervakantie, maar het zou jammer zijn om daar niet naartoe te gaan. Dus bij deze vraag ik hier nog een keer aandacht voor. En het liefste dat elke raadsfractie is vertegenwoordigd. Maar dat is iets voor de griffie, daar moet ik me niet te veel mee bemoeien. Zijn er vragen? Is het duidelijk? 01:07:08

Spreker 2: Misschien een vraag. Als het over klimaatadaptatie gaat, is het zeer belangrijk. Als ik bijvoorbeeld in de wijk Heilust kijk, zie ik een enorm versteend gebied. Ik was daar laatst. Ik dacht: ik loop eens door Heilust richting Kerkrade-West. Als je ziet hoeveel water over de straten en de voordeuren naar het gebied wegloopt waar het grote probleem is - die grote straat in Spekholzerheide - dan denk ik: hoe kunnen we als gemeente ernaar kijken? Ik kijk in mijn omgeving, mensen zeggen: die tuin is toch een beetje lastig. Ze hebben hem helemaal dichtgegooid. Zelfs de voegen zodanig gemaakt dat er geen water kan indringen en geen onkruid kan voorkomen. Hoe kunnen we mensen bewuster maken? Door ze te bezoeken: mensen, dit is ongelooflijk, het is een ophoping. 01:08:10

Spreker 2: Als ik kijk naar de maatregelen die mensen nemen, dan denk ik: prima, om geen water meer binnen te krijgen. Het betekent wel dat als er 20 woningen liggen en 8 woningen een muur opbouwen om het water tegen te houden, dat bij die andere mensen het probleem ontstaat. Dus als je dat wil aanpakken, zou je het per wijk moeten aanpakken om te kijken: wat gaan we doen? Als je twee huizen van muurtjes voorziet, hebben de buren die nooit water hebben gehad de keer erna wel wateroverlast als er veel regen komt. Ik denk dat wijkaanpak en bewustwording van de bewoners een heel belangrijk facet is om het in de toekomst te verwezenlijken. 01:08:49

Erik Theunissen: Een hele terechte opmerking. Absoluut mee eens. We zien een enorme verharding van niet alleen bij de openbare ruimte, maar vooral bij de tuinen. We moeten ons inderdaad afvragen: kan het zo wel? Daarom willen we wij het omgevingsplan wijzigen, zodat we algemene regels kunnen opstellen om daar paal en perk aan te stellen. Het is alleen heel lastig om dat af te dwingen, maar ik denk dat communicatie en bewustwording heel belangrijk is. En met name Steenbreek, de naam zegt het al. Misschien zou je dat op zijn Kerkraads kunnen doen. Ik praat wel een dialect, maar geen Kerkraads, ik kom uit Midden-Limburg. Ik zou zeggen: steen This speech-to-text was created by www.Amberscript.com

kerkrade_20240604_1.mp4 eruit en groen erin. Dus alle kleine beetjes helpen. Die regenwaterdruppel moet in de bodem kunnen komen en daarom is ontstenen ontzettend belangrijk. U heeft daar helemaal gelijk in, maar dit is een proces. 01:09:43

Spreker 8: Dat klopt wat je zegt, het is goed om bij de Omgevingsvisie daarnaar te kijken. Kijk vooral eens over de grens, daar is het anders geregeld. Ieder huis is verplicht om zijn eigen water af te voeren en bij zijn woning maatregelen ervoor te treffen. Ik weet toevallig van vrienden dat ze extra maatregelen moesten treffen, anders krijg je een boete of word je extra belast. 01:10:17

Erik Theunissen: Als ik vragen mag, is het in Duitsland? 01:10:18

Spreker 8: Ja, in Herzogenrath. 01:10:18

Erik Theunissen: In Herzogenrath, ik weet dat het in veel landen anders is geregeld, inderdaad. Wat dat betreft, wonen we hier toch in een waterland. Het drinkwater is hier veel te goedkoop als je het schoon krijgt. Als je heel ver vooruit kijkt, zie je in de toekomst dat drinkwater steeds duurder wordt. Ik denk dat we op een gegeven moment naar een systeem gaan van hergebruikt water, dus dat je het niet zomaar laat afvoeren. Het heeft ook zijn tijd nodig. 01:10:47

Spreker 6: Als ik bij SUPERLOCAL kijk, er werd in het begin gezegd: je mag geen stenen in je tuin leggen. Als je ziet hoeveel bewoners het nog doen, dan denk ik: dat vind ik jammer. Er werd bij het project gezegd: het mag niet is een groot woord, maar je moet het niet doen. Toch gaat iedereen stenen leggen, dat is jammer. Dan denk ik: is zo'n project duurzaam? Dan gaat het toch weer op deze manier en dat is jammer. 01:11:14

Erik Theunissen: Volgens mij heeft het bij SUPERLOCAL met name bij de huurwoningen te maken. HEEMwonen, denk ik. Het klinkt heel flauw, maar daar is de woningcorporatie ook verantwoordelijk voor. Je ziet bij huurwoningen dat je vaker wisselingen hebt. Dus er komen nieuwe bewoners, die weten het vaak niet en dan gaan ze het verharden. Het is dus belangrijk om daarop te wijzen als er nieuwe bewoners komen. Dat je je aan bepaalde spelregels moet houden en niet alles gaat verharden. 01:11:44

Spreker 6: Nee, dit waren toch bestaande bewoners. 01:11:44

Erik Theunissen: Toch bestaande, we kunnen HEEMwonen daar zeker op aanspreken. Dankjewel en succes verder. 01:12:03

Céline Valk: Dan mag ik iets vertellen over circulaire economie. Sommigen van jullie hebben mij waarschijnlijk al gezien als het over afval ging. In een circulaire economie en ideale situatie hebben we geen afval meer. Ik heb even een plaatje erbij gezet. Wat is die circulaire economie ook alweer? Nu leven we vooral in een lineaire This speech-to-text was created by www.Amberscript.com