20EB008246 bijlage bij 20i0031193 Jaarplan - Gezamenlijke Gemeentelijke Uitvoering 2021.pdf

Jaar an Gezamenlijke Gemeentelijke Uitvoering 2021 Versie 1.0

-

(vnq) -

Realisatie

’

y

.

W JrT

flf * 4į( kw*-"!1 K3T ľ Jk M

1

z

1

Samen werken aan uitvoeringskracht

Samen werken aan uitvoeringskracht

Samen organiseren

De Gezamenlijke Gemeentelijke Uitvoering (GGU) is een krachtig

We ondernemen gezamenlijk activiteiten wanneer blijkt dat

Samen met gemeenten voert de VNG de projecten en programma's

instrument waarmee gemeenten grote voordelen behalen door

gemeenten deze sterker kunnen oppakken als collectief dan ieder

van de GGU uit. Dit doen we als netwerkorganisatie in samen­

samen opgaven te organiseren. Zo besparen we 20 miljoen euro

voor zich, of als samenwerking de kans op succes aanzienlijk groter

werking met talloze partners, zoals de Rijksoverheid, uitvoerings­

per jaar door gezamenlijk printers in te kopen. En op basis van

maakt. Door collectieve producten en diensten te ontwikkelen,

organisaties, koepelorganisaties en vakverenigingen. We leggen

adviezen van de Informatiebeveiligingsdienst kunnen we de

houden gemeenten ook meer tijd en geld over voor lokaal maatwerk. We bundelen de expertise zodat gemeenten gebruik

worden door de VNG directie aangeboden aan de Taskforce

digitale weerbaarheid verhogen. Of vergroten we de uitvoerings­ kracht door de gevolgen van nieuwe wetgeving vroegtijdig te

Herijking portfolio

besluiten voor aan het VNG bestuur. De genomen besluiten

kunnen maken van kennis die doorgaans schaars is, bijvoorbeeld op het gebied van informatiebeveiliging. Hierdoor staan we ook

Samen organiseren, het College van Dienstverleningszaken en

analyseren. Mede via dit soort voorbeelden willen we als één lokale overheid de dienstverlening verbeteren door het opzetten

samen sterker bij gesprekken met het Rijk, de ketenpartners en

gemeenten representeren. Om ook in de toekomst te kunnen

van een doelgerichte en efficiënte organisatie, waarmee we

marktpartijen, en kunnen we zo gezamenlijk efficiencyvoordelen

blijven aansluiten bij de gemeentelijke behoeften, is er een

kunnen anticiperen op de toekomst.

realiseren die men individueel niet voor elkaar zou krijgen. Op

herijking van de GGU nodig. De GGU-activiteiten dienen per

basis van deze uitgangspunten werken we sinds 2017 aan de

definitie voor alle gemeenten meerwaarde te hebben. De

Gezamenlijke Gemeentelijke Uitvoering. Sindsdien hebben

herijking van activiteiten, zoals die in dit jaarplan zijn beschreven,

gemeenten inmiddels kunnen ervaren welke voordelen dit kan

is gericht op een optimaal resultaat voor de gemeentelijke

opleveren. Door de opgaven samen te organiseren zijn er talloze

uitvoeringspraktijk.

de betrokken VNG-beleidscommissies die alle Nederlandse

initiatieven ontplooid en resultaten behaald op het gebied van digitalisering en dienstverlening, en ook in het sociaal, fysiek en veiligheidsdomein. Daarmee zetten gemeenten een collectieve ontwikkeling voort die al op onderdelen was opgestart, bijvoor­ beeld door het gezamenlijk inkopen van telefonie.

2

Samen werken aan uitvoeringskracht

Onze overtuiging

Uitgangspunten

We richten ons portfolio van producten, diensten, programma's en

De volgende uitgangspunten gelden voor de gezamenlijke

Deze uitgangspunten hebben een aantal consequenties voor de

projecten in op basis van de volgende stellingnamen:

gemeentelijke uitvoering:

VNG-organisatie, namelijk:

a] We kunnen gemeenten de meeste meerwaarde bieden door

^

»

maatschappelijke opgaven centraal te stellen.

belangrijk en urgent zijn, versterken daarmee de uitvoerbaar­

b] We kunnen maatschappelijke opgaven het beste ondersteunen

heid, en ondersteunen daardoor de digitaliseringsopgaven in de domeinen.

door te investeren in de informatiekundige visie Common Ground, omdat alle opgaven een belangrijke informatie­

»

We leggen in 2021 de nadruk op de implementatie van de

We gaan taken bundelen en slim combineren, zodat het voor gemeenten duidelijk is wie waarvoor het aanspreekpunt is, en dat we als één VNG efficiënt werken.

»

We organiseren generieke ondersteuning in specifieke kennis­ centra, bijvoorbeeld op het gebied van data-oplossingen,

kundige component hebben. Door Common Ground te

Omgevingswet, op de vanwege de coronacrisis toenemende

leveranciersmanagement en inkoop. Alle projecten en

hanteren als leidend inrichtingsprincipe kunnen we de flexi­

vraag binnen het domein van werk, inkomen en schulden, en

programma's vanuit de domeinen maken gebruik van deze

biliteit en de continuïteit van de gemeentelijke informatie­

op het vergroten van de informatieveiligheid door de toename

kenniscentra, waardoor het beter mogelijk wordt om kennis

huishouding verbeteren. De Common Ground-activiteiten zijn

van digitale dreigingen.

en ervaring van verschillende projecten en programma's af te

We gaan scherper selecteren wat we wel en niet doen. Activiteiten en subsidies dienen bij te dragen aan gemeente­

stemmen, uit te wisselen en om zo dubbele werkzaamheden te

voor de verbetering van de gemeentelijke uitvoering. Verder blijven we belangrijke voorzieningen, producten en

lijke prioriteiten en doelstellingen.

niet altijd direct zichtbaar voor gemeenten, maar wel essentieel c]

We ontplooien activiteiten die vanuit gemeentelijk perspectief

diensten (waarin we de afgelopen tien jaar hebben geïnvesteerd)

»

Vanuit gemeentelijke perspectief stellen we concrete resultaten

Door de GGU-activiteiten op basis van deze uitgangspunten te

beheren omdat deze dagelijks rendement opleveren voor

centraal, maken deze meetbaar en delen ze om zo de meer­

organiseren, weten gemeenten beter waar ze aan toe zijn, en wat

gemeenten, zoals:

waarde van de GGU aan te tonen. Daarin onderscheiden we

ze van de VNG kunnen verwachten.

-

winstpakkers voor de korte termijn - zoals voordelen die we via

-

ENSIA: de verantwoordingsmethodiek die de gemeente­ raad in staat stelt om zijn controlerende taak uit te voeren

gezamenlijke inkoop behalen - en resultaten voor de langere

op het gebied van informatieveiligheid;

termijn, bijvoorbeeld een goede aansluiting op het Digitaal

Verwerkersovereenkomst: voor een veilige verwerking van data, dankzij heldere afspraken met leveranciers;

-

»

voorkomen.

Stelsel Omgevingswet. »

GIBIT: met het oog op heldere contracten, dankzij deze

tot ommeland. Onze activiteiten moeten voor elke gemeente

gezamenlijke inkoopvoorwaarden voor ICT; -

WOZ-datacenter: voor een doelmatige, goede en uniforme

een duidelijke meerwaarde hebben. »

We combineren onze kennis op het gebied van beleid,

WOZ-uitvoering;

uitvoering, recht, financiën en ICT, om zo optimale resultaten

Ketenbureau i-Sociaal Domein: minder administratieve

voor gemeenten te kunnen behalen.

lasten in het sociaal domein, dankzij samenwerking tussen -

We werken voor alle gemeenten van groot tot klein, van stad

»

We willen de GGU samen organiseren, en zo de verbinding

gemeenten en zorgaanbieders;

versterken met alle gemeenten - bestuurlijk, ambtelijk en in

GGI-netwerk: voor een veilige dataverbinding, waardoor

de dagelijkse operatie via de Taskforce Samen organiseren -

samenwerken tussen gemeenten en andere overheden

en ook door de VNG-beleidscommissies op de verschillende

beter, veiliger en gemakkelijker wordt.

domeinen te betrekken. »

We nodigen gemeenten uit om zelf thema's te agenderen en

Hiermee streven wij een betere balans na tussen activiteiten die

collectieve activiteiten te ontplooien waarvoor zij draagvlak

investeringen vergen en activiteiten die rendement opleveren.

creëren.

3

Samen werken aan uitvoeringskracht

Ontwikkelproces

Procedure

Om van kansrijke ideeën werkende oplossingen te maken, hanteren

Tijdens de ALV van de VNG in 2019 hebben gemeenten het GGU

we een voorspelbaar en transparant ontwikkelproces. Hiermee

Meerjarenprogramma 2020-2024 vastgesteld. Om op jaarlijkse

creëren we voor gemeenten beter inzicht in de ontwikkelcyclus en is eenvoudig onderscheid te maken tussen nieuwe ideeën

basis focus aan te brengen en financiering vast te stellen, is er in

die worden uitgeprobeerd, beproefde oplossingen die worden

Uitvoering 2021 opgesteld, waarmee alle gemeenten hebben

gemaakt en bestaande voorzieningen die worden beheerd.

het voorjaar de Kadernota Gemeenschappelijke Gemeentelijke ingestemd tijdens de ledenraadpleging, welke is vastgesteld tijdens de Algemene Ledenvergadering (ALV) in september.

Het ontwikkelproces - van eerste idee tot werkende oplossing bestaat uit vier fasen:

In het Jaarplan GGU 2021 dat nu voor u ligt, is de kadernota

»

Weten: Inzicht in de collectieve verplichtingen, gemeentelijke

uitgewerkt in operationele doelstellingen met een bijpassende

behoeften en technologische trends.

begroting. Dit jaarplan is besproken met de Taskforce Samen

»

Proberen: Gemeentelijke initiatieven worden landelijk

organiseren, het College van Dienstverleningszaken en de

»

ondersteund, waardoor er nieuwe en (potentieel) collectieve

Commissie Informatiesamenleving, en wordt vastgesteld door het

oplossingen kunnen ontstaan.

VNG bestuur en aangeboden aan de leden tijdens de BALV

Maken: Kansrijke initiatieven uit de probeerfase worden doelgericht doorontwikkeld en als collectieve oplossing aangeboden aan alle gemeenten.

»

Beheren: Collectieve oplossingen moeten structureel beheerd worden om een stabiel gebruik door gemeenten te garanderen.

Als een initiatief in een volgende fase komt, dan wordt dat expliciet kenbaar gemaakt.

4

Welke prioriteiten stellen we voor 2021? De Gezamenlijke Gemeentelijke Uitvoering is onderverdeeld in negen prioriteiten.

B Gemeenschappelijke basis

Continuïteit en

voor de toekomst

betrouwbaarheid

A1 - Gemeenschappelijke basis voor informatievoorziening

B1 - Informatieveiligheid en gegevensbescherming

en dienstverlening

B2 - Realisatie en beheer

A2 - Datagestuurde samenleving en sturingsinformatie

B3 - Gezamenlijke inkoop

Generieke activiteiten

C Transformatie in domeinen

voor alle prioriteiten

C1 - Fysiek domein C2 - Sociaal domein

D1 - Uitvoeringstoetsen, innovatie en implementatie-

C3 - Lokaal bestuur

ondersteuning

I 5

A Gemeenschappelijke basis voor de toekomst

A1 Gemeenschappelijke basis voor informatievoorziening en dienstverlening Wij willen als gemeenten mensgericht, inclusief, transparant, flexibel,

Common Ground

snel en veilig werken. Daarbij hebben we telkens te maken met weer nieuwe maatschappelijke vraagstukken. Om sneller en innovatiever te kunnen handelen, is de informatiekundige visie Common Ground

Onder de vlag van Common Ground werken gemeenten samen

In 2021 werken wij verder aan de bouwstenen om de Common

opgesteld die richting geeft aan een gemeenschappelijke basis voor

met ketenpartners en leveranciers aan een nieuwe, toekomst­

Ground mee te realiseren op basis van een routekaart die

de informatievoorziening.

gerichte informatievoorziening. We koppelen data los van werk­

inzichtelijk maakt welke componenten op welk moment klaar zijn

processen en applicaties, zodat we deze gemakkelijker kunnen

voor gebruik. We ontwikkelen Application Programming Interfaces

Wat streven we na?

combineren en gebruiken. De data worden bovendien opgevraagd

(API's), dat is software voor het uitwisselen van gegevens tussen

» Gemeenten maken dienstverlening voor iedereen toegankelijk en

bij de bron, in plaats van ze veelvuldig te kopiëren en op te slaan.

computersystemen. Deze API's worden ontwikkeld op basis van

begrijpelijk, ook voor inwoners die digitaal minder vaardig zijn.

Dat komt de volledigheid en betrouwbaarheid van data ten goede.

een API-ontwikkelagenda waarbinnen we samen met gemeenten

» Gemeenten nemen de regie over het gebruik van gegevens.

Tegelijkertijd bouwen gemeenten, samen met de Rijksoverheid

prioriteiten bepalen, waarna deze met leveranciers en diverse

» Gemeenten passen een nieuwe informatiekundige visie toe door

en ketenpartners, aan verschillende onderdelen van een over­

(keten)partners worden afgestemd. Met het landelijk programma

een informatiearchitectuur en bijbehorende set van standaarden

heidsbrede Generieke Digitale Infrastructuur (GDI). Het gaat

Haal Centraal zorgen we er bijvoorbeeld, samen met ketenpartners,

te implementeren.

daarbij onder meer om basisregistraties, berichtenvoorzieningen

voor dat gemeenten efficiënter en effectiever gebruik kunnen

» Gemeenten verhogen de digitale weerbaarheid door een veilige infrastructuur te gebruiken.

en middelen voor digitale identiteit. De nieuwe inrichting van de

maken van basisgegevens in hun primaire processen, zoals

informatievoorziening verloopt stapsgewijs, en vergt een meerjarige

subsidieverstrekking, verhuizing, bezwaar en vergunningen.

» Gemeenten voldoen aan wettelijke verplichtingen.

transitie op alle gemeentelijke beleidsterreinen. Dit vergt ook

Het is ons streven dat de helft van alle gemeenten gebruik gaat

» Gemeenten versterken het opdrachtgeverschap richting markt­

aandacht voor i-awareness, waarbij nieuwe competenties zoals

maken van de nieuwe standaarden voor zaakgericht werken.

partijen om het aanbod beter te laten aansluiten op hun

de digitale vaardigheden en datageletterdheid van medewerkers

Daarnaast streven we ernaar dat minimaal vijftig gemeenten

behoeften.

binnen gemeentelijke organisaties gezamenlijk worden verkend,

het nieuwe register gebruiken voor het vastleggen van data­

uitgewerkt en getraind. De transitie naar Common Ground vereist

verwerkingen, zodat het inzichtelijk wordt wie er welke data heeft

kennis over integratie van systemen, en stelt andere eisen aan

geraadpleegd. Bovendien werken we, onder de naam NLX, aan

» Gemeenten maken maximaal gebruik van de gemeenschap­ pelijke basis in informatievoorziening. » Gemeenten passen gestandaardiseerde componenten toe

het gemeentelijk opdrachtgeverschap. Gemeenten moeten

een gemeentelijk integratiemechanisme tussen proces en data.

bijvoorbeeld kortcyclisch leren werken bij het oplossen van ICT-

Tot slot creëren we een gemeenschappelijk streefbeeld voor de

» Gemeenten kunnen aansluiten op een stelsel van basisregistraties.

vraagstukken. Om gemeenten hierbij te begeleiden, wordt er

inrichting van basisprocessen en de informatievoorziening in het

» Gemeenten kunnen aansluiten op componenten van de

een eenvoudig ondersteuningsaanbod ontwikkeld, gericht op

inkomensdomein.

waarop de dienstverlening wordt ingericht.

Generieke Digitale Infrastructuur (GDI). » Gemeenten kunnen beschikken over veilig en betaalbaar dataen berichtenverkeer. » Gemeenten kunnen beschikken over geaccepteerde digitale

opdrachtgeverschap, een goede verhouding tot de markt en hergebruik van gestandaardiseerde componenten. Tijdens fieldlabs worden er nieuwe oplossingen verkend die Common Ground-proof zijn wat betreft actuele thema's zoals de energietransitie.

voorzieningen voor identificatie en authenticatie. » Gemeenten standaardiseren de basisprocessen.

6

A Gemeenschappelijke basis voor de toekomst

A1 Gemeenschappelijke basis voor informatievoorziening en dienstverlening In 2021 gaan we samen met ketenpartners de basisregistraties met

Begrijpelijke en toegankelijke dienstverlening

ruimtelijke gegevens doorontwikkelen tot een objectenregistratie. Ons streven is dat tachtig procent van alle gemeenten de Gemeentelijke Gemeenschappelijke Infrastructuur (GGI) gaat

Gemeenten zijn het meest nabije overheidsloket. Wij bieden onze

meer inclusief maken voor kwetsbare groepen, en dat vijftig

gebruiken, en dat er via dit netwerk aanvullende diensten op het

dienstverlening steeds meer digitaal aan om de grootste groep

gemeenten actief kennismaken met de omnichannel-aanpak.

gebied van informatiebeveiliging beschikbaar zijn. Daarnaast

inwoners snel en eenvoudig van dienst te kunnen zijn. Daarbij streven

stellen we samen met gemeenten en leveranciers ambities en

we naar digitalisering met oog voor de menselijke maat, omdat er

Om te kunnen voldoen aan wettelijke verplichtingen, zoals de

kwaliteitscriteria op, waaraan de clouddiensten voor gemeenten

ook een groep inwoners is met beperkte digitale vaardigheden die

Single Digital Gateway, de Wet modernisering elektronisch

moeten voldoen (zoals de Baseline Informatiebeveiliging Overheid,

de overheid minder goed weten te vinden. We houden rekening

berichtenverkeer en de Wet hergebruik overheidsinformatie,

open standaarden en Common Ground). Ten slotte moeten alle

met de verschillende digitale vaardigheden van inwoners, en ons

worden er scenarioplanningen en handreikingen uitgewerkt die

gemeenten eind 2021 middels Internet Protocol versie 6 (IPv6) via

vertrekpunt is 'digitaal waar het kan, persoonlijk waar het nodig is'.

mail en website bereikbaar zijn, en wordt er informatie aangeboden voor het aanpassen van de interne systemen hierop.

gemeenten ondersteunen zodat ze aan deze nieuwe regels kunnen voldoen.

In 2021 worden de vijf leidende principes uit de Position Paper Dienstverlening uitgewerkt tot bruikbare oplossingen voor een

Om ervaringen tussen gemeenten uit te wisselen, wordt er een

passende dienstverlening die mensgericht, regelarm, duidelijk,

gebruiksvriendelijk online-kennisplatform gelanceerd. En tot slot

snel en zeker is. Ook blijven de reeds ontwikkelde klantreizen en

streven we ernaar om tweehonderd gemeenten deel te laten nemen

serviceformules beschikbaar voor gemeentelijk gebruik. Toepassing

aan de Grootste Gemeente Delers, een jaarlijkse competitie waarin

daarvan levert gemeenten praktisch inzicht op in de directe

succesvolle gemeentelijke initiatieven op dienstverleningsgebied

verbeter-mogelijkheden van de huidige dienstverleningspraktijk.

worden genomineerd en kunnen worden verkozen tot best practice

Ook is het ons streven dat zeventig gemeenten de dienstverlening

voor alle 355 gemeenten.

7

A Gemeenschappelijke basis voor de toekomst

A2 Datagestuurde samenleving en sturingsinformatie Data science omvat de methoden, processen en systemen waar­

Met data maatschappelijke opgaven realiseren

mee er kennis en inzichten aan data ontleend kunnen worden. Data kunnen bijvoorbeeld inzichten opleveren die worden gebruikt binnen gemeentelijke onderzoeken. Data science verschaft

Wij hebben als gemeenten instrumenten nodig waarmee we zelf

gemeenten de instrumenten om maatschappelijke opgaven van

aan de slag kunnen gaan met datagestuurde inzichten, om zo een

ook kennis delen en inzichten vergroten aangaande transparantie en

de juiste inzichten te voorzien. Daarbij dienen we, als het gaat om

antwoord te vinden op actuele maatschappelijke vraagstukken.

standaardisatie, zodat gemeenten weten hoe ze gegevens goed en

informatie en data, te voldoen aan wettelijke verplichtingen. Door

Centrale vindplaats hiervoor is Waarstaatjegemeente (WSJG), waar

betrouwbaar kunnen uitwisselen.

het bestaande netwerk van regionale datalabs te versterken en

er momenteel vijftien tot twintig dashboards beschikbaar zijn, zoals

voor alle gemeenten toegankelijk te maken, wordt samenwerking

het corona-dashboard dat de impact van corona op gemeentelijk

In 2021 gaan we verkennen wat gemeenten nodig hebben om

bevorderd en schaarse kennis gedeeld.

niveau inzichtelijk maakt. In 2021 wordt het WSJG-platform opnieuw

effectievere beleidsscenario's te ontwikkelen en om regionale en

aanbesteed, ontwikkelen we nieuwe datavoorzieningen en ontsluiten

lokale uitvoeringsinformatie vroegtijdig bij de besluitvorming te

Wat streven we na?

we data die gemeenten zelf kunnen gebruiken bij het opstellen van

kunnen betrekken. Doel van deze verkenning is om te achterhalen

^

Gemeenten passen data science toe om maatschappelijke

beleid. Door van herleidbare en controleerbare informatie gebruik

welke knelpunten in de gemeentelijke uitvoering met datagestuurd

vraagstukken op te lossen.

te maken, kan de kwaliteit van het beleid en de legitimiteit van de

werken kunnen worden opgelost.

Gemeenten beschikken dankzij collectieve datadeals met

besluitvorming toenemen.

^

landelijke partijen over actuele en relevante data voor specifieke ^ ^

amper voor elkaar te krijgen. Binnen de landelijke aanpak kunnen we

In 2021 gaan we inzetten op datagestuurde oplossingen binnen

maatschappelijke opgaven.

Voor het opstellen van de 'transitievisie warmte' is het dashboard

het sociaal domein, waarmee gemeenten meer grip krijgen op

Gemeenten hebben toegang tot regionale datalabs om de eigen

Energie en Klimaat ontwikkeld. In dit dashboard zijn gegevens uit

de financiën in de Wmo en jeugdzorg. Daartoe gaan we, samen

casuïstiek in te brengen.

tientallen databronnen verzameld, opgeschoond en toegankelijk

met enkele gemeenten, drie producten ontwikkelen die we zullen

Gemeenten kunnen voldoen aan wettelijke verplichtingen rond de

gemaakt, zoals waar de gasleidingen lopen wanneer deze moeten

opschalen om door alle gemeenten gebruikt te kunnen worden. Ten

openbaarmaking van data.

worden vervangen, of uit welke soort van vastgoed een wijk bestaat.

eerste het Wmo-voorspelmodel, waarmee het toekomstige gebruik

^

Gemeenten brengen de informatiehuishouding op orde.

In 2021 zal het dashboard verder ontwikkeld worden, passend bij de

van Wmo-voorzieningen per wijk wordt voorspeld. Ten tweede Zicht

^

Gemeenten krijgen meer beschikking over landelijke en Europese

andere afspraken in het Klimaatakkoord. Ook wordt het gemeentelijk

op Zorgpaden, waarmee er meer financieel overzicht ontstaat in de

data- en financieringsbronnen voor data-science-projecten

gebruik van dit soort dashboards bevorderd en op onderdelen

jeugdzorg . En ten derde Regiobeelden, waarmee de toekomstige

geëvalueerd.

ontwikkelingen wat betreft gezondheid, zorg en welzijn binnen een regio in kaart worden gebracht.

Door in samenwerking dashboards voor de gemeentelijke uitvoering te maken, kunnen we deze toespitsen op de werkelijke behoeften

In 2021 worden er, op basis van onze expertise en capaciteit, nieuwe

van onze beleidsmakers. Dat scheelt individuele gemeenten maanden

gemeentelijke datavoorzieningen ontwikkeld op het gebied van

aan uitzoekwerk en aan kosten voor externe inhuur. De gezamenlijke

klimaat, leefomgeving en openbaar bestuur. Daarnaast worden data­

aanpak verschaft bovendien collectieve toegang tot de relevante

voorzieningen opgeschaald wat betreft armoede en schulden en de

databronnen van partijen, zoals woningcorporaties en zorgverzeke­

openbare ruimte.

x

raars. Deze landelijke datadeals zijn voor afzonderlijke gemeenten

8

A Gemeenschappelijke basis voor de toekomst

'VOO

A2 Datagestuurde samenleving en sturingsinformatie Voldoen aan wettelijke verplichtingen

Kennis van data science bij gemeenten vergroten

Om meer grip op gegevens te krijgen, moeten gemeenten voldoen

Door datagestuurd te werken, streven gemeenten naar effectiever

aan nieuwe of aangepaste verplichtingen. In samenwerking met het

beleid, adequate besluitvorming en efficiëntere bedrijfsvoering. Deze

Ministerie van BZK bieden we gemeenten overzicht hiervan en inzicht

effecten zijn bijvoorbeeld al merkbaar waar gemeenten datagestuurde

in het juridische kader, bijvoorbeeld wat betreft de Archiefwet, de Wet

inzichten uit de Gemeentelijke Monitor Sociaal Domein hebben

hergebruik van overheidsinformatie en de Wet open overheid (Woo).

benut om hun beleid te verbeteren. Ook uit stopgezette initiatieven

Om gemeenten te ondersteunen bij de verplichte openbaarmaking

- zoals SyRi - trekken wij lessen op het gebied van privacy in het

in het kader van de Woo, stellen we een aantal standaarden vast en

sociaal domein. Om eigen kennis op het gebied van data science te

bieden we enkele oplossingen voor archivering die we in 2020 in

vergroten, en ook om slim gebruik te maken van de expertise van

proeftuinen hebben uitgeprobeerd. Om de informatiehuishouding

anderen, is gemeentelijke samenwerking waardevol. Samenwerking

sneller op orde te brengen, delen we gemeentelijke kennis en

kan plaatsvinden bij een van de regionale ontwikkellocaties voor

ervaring, en onderhouden we contact met leveranciers over het

zowel gemeenten, andere overheden, kennisinstellingen, inwoners

opnemen van de afgesproken standaarden in hun software.

als bedrijven. We willen de komende jaren groeien naar een landelijk

In 2021 stellen we gemeentelijke richtlijnen op voor het omgaan met

vormen waarbij alle gemeenten met hun eigen vraagstukken terecht­

dekkend netwerk van ontwikkellocaties die samen een community algoritmen en kunstmatige intelligentie (AI). Daarbij wordt er aandacht

kunnen. Zo sluiten we aan op en maken we gebruik van de 48 zelf­

besteed aan digitale ethiek en leggen we nadruk op de publieke

standige gemeentelijke datalabs, samenwerkende datalabs of Urban

waarden. Daarnaast maken we bouwstenen die bijdragen aan de

of Rural Data Centers die al actief zijn.

ontwikkeling van een agenda voor datastrategie en datagovernance. In 2021 onderzoeken we een basisproces voor datadelen. Daarnaast voeren we een experiment uit om met AI een datastandaard te ontwikkelen en aldus de datakwaliteit te vergroten. In 2021 versterken we het Kennisnetwerk Data en Smart Society, gaan we de chief data officer community doorontwikkelen, en blijven we kennisdeling over datagestuurd werken stimuleren.

9

ppftf mod Fals« nrror mod .use 2 * True

B

^ í

Continuïteit en betrouwbaarheid

deselect'

lifler ob lifierob))

B1 Informatieveiligheid en gegevens Voor gemeenten brengt de digitalisering nieuwe verantwoordelijk­

("plea:

select exactly two objects, the last one gets

Bewustwording

Sturing Omdat de digitale veiligheid ook een lokale verantwoordelijkheid

heden met zich mee op het gebied van digitale weerbaarheid. Met het oog op recente beveiligingsincidenten, zoals de gijzelsoftware in

Digitale incidenten zijn aan de orde van de dag en nemen toe in

de gemeente Lochem en bij de Universiteit Maastricht, en ook het

omvang en volume. Denk aan de cyberaanval op de Rotterdamse

is, versterken we op dit onderwerp de samenwerking tussen het

beveiligingslek in Citrix, willen we gezamenlijk de toenemende

haven, met een gijzelingsvirus dat zich verspreidde via een

college van B en W en de raad. Daarbij verbeteren we de bevoegd­

dreiging van de cybercriminaliteit het hoofd kunnen bieden.

besmet boekhoudpakket van een Oekraïens softwarebedrijf. Of

heden van lokale bestuurders op het gebied van openbare orde en

Daarom is de VNG Agenda Digitale Veiligheid 2020-2024 bestuurlijk

aan de landelijke uitval van het noodnummer 112, als gevolg van

veiligheid. Deze zijn in de praktijk niet altijd toegerust op digitale

vastgesteld en zijn we gestart met het uitwerken van een plan van

een KPN-storing waarbij de back-upsystemen te traag op gang

incidenten en crises, alhoewel er ook zonder formele bevoegd­

aanpak. Hierbij brengen we ketenafhankelijkheden in kaart, en

kwamen. Het besef neemt toe dat aanvallen op onze systemen

heden al veel voortgang kan worden geboekt.

investeren we in het herdefiniëren van bestuurlijke rollen en verant­

binnen, direct effecten hebben op onze systemen buiten. Vandaar

woordelijkheden. In de Agenda Digitale Veiligheid hanteren we één

dat de WRR al sinds 2019 pleit voor een betere voorbereiding op

In 2021 wordt de rol van ENSIA verdiept, zodat gemeenten op

normenkader - de Baseline Informatiebeveiliging Overheid (BIO) - en

digitale ontwrichting.

basis van één normenkader een integraal beeld van de digitale

gebruiken we één verantwoordingsmethodiek, namelijk ENSIA. Net

veiligheid kunnen creëren. We zetten daarbij vooral in op

zoals in voorgaande jaren biedt de Informatiebeveiligings-dienst

In 2021 zorgen we ervoor dat bestuurders en ambtenaren zich

horizontale verantwoording waarbij gemeenten elkaar onderling

voor gemeenten (IBD) ons directe ondersteuning en gereed­

beter bewust zijn van digitale ontwrichting, en dat ze over kennis

op vrijwillige basis kunnen bevragen en versterken. Daarmee

schappen om de gemeentelijke digitale weerbaarheid te vergroten.

kunnen beschikken die past bij hun taak en verantwoordelijkheid.

proberen we onnodige fouten te voorkomen en het aantal veilig­

Met het tweejaarlijkse Dreigingsbeeld Informatiebeveiliging biedt

heidsincidenten te beperken.

Wat streven we na?

de IBD aan gemeenten handelingsperspectieven om de digitale

»

Gemeenten beschermen de gegevens van inwoners en bedrijven.

weerbaarheid verder te vergroten. Digitale incidenten en crises

»

Gemeenten verhogen de digitale weerbaarheid.

zijn niet te voorkomen, dus zetten we in op een goede voorbereiding

»

Gemeenten vergroten de greep op digitale dreigingen.

op basis waarvan gemeenten veer- en daadkrachtig samen met

»

Gemeenten maken afspraken met leveranciers over het veilig

ketenpartners kunnen optreden. Dat doen we onder meer door

verwerken van data door de inzet van standaard-verwerkers-

gemeenten met de eigen organisatie en alle ketenpartners te

overeenkomsten.

laten oefenen met digitale incidenten en crises.

» »

Gemeenten kunnen beschikken over een integrale risicoanalyse. Gemeenten krijgen een betere informatiepositie door snelle signalering en ondersteuning bij digitale bedreigingen.

»

Gemeenten kunnen veilig informatie uitwisselen met keten­ partners, leveranciers, inwoners en ondernemers.

»

Gemeenten kunnen de informatieveiligheid op een eenduidige

»

Gemeenten kunnen de informatieveiligheid verantwoorden

manier doorlopend controleren en bijstellen. tegenover de diverse verticale toezichthouders bij de ministeries.

10

B Continuïteit en betrouwbaarheid

wm

B1 Informatieveiligheid en gegevens Risicogericht handelen

Samen organiseren

Privacy en gegevensbescherming

De digitale veiligheid van maatschappelijke processen die met

Gemeenten worden gesteund door de Informatiebeveiligingsdienst

ketenpartners worden uitgevoerd zijn voor gemeenten een

(IBD) bij het versterken van de eigen digitale weerbaarheid. Deze

De invoering van de Algemene verordening gegevensbescherming (AVG) werkt door in de gehele gemeentelijke organisatie en in

expliciet aandachtspunt. In lokaal cruciale processen zijn alle

ontwikkelt zich verder als expertise- en ondersteuningsdienst

nagenoeg alle processen. De IBD heeft criteria ontwikkeld om

ketenpartners samen verantwoordelijk voor de digitale veiligheid.

en ondersteunt gemeenten met adviezen, handreikingen en

de AVG te vertalen naar een kwaliteitscyclus. Daarmee bieden

De gemeente treedt daarbij krachtig op als initiatiefnemer,

operationele diensten. Daarnaast coördineren we de aanpak bij

we een gestructureerde benadering op het gebied van privacy en

en spreekt zo nodig ketenpartners aan op hun (mede-)

incidenten, en harmoniseren en professionaliseren we relevante

gegevensbescherming. Het Borgingsproduct AVG reikt gemeenten

verantwoordelijkheid. We werken, in nauwe afstemming met

digitale veiligheidsprocessen met departementen en collega-

de veiligheidsregio, aan een lokale digitale risicokaart voor

brancheorganisaties zoals veiligheidsregio's. Inmiddels maakt

concrete handvatten aan om de omgang met persoonsgegevens te verbeteren, en om de meest urgente zaken als eerste aan te

gemeenten, waarin ook de domino-effecten (en zelfs de cascade-

de helft van alle gemeenten gebruik van diensten die collectief

pakken. Daarnaast zorgen we voor structurele afstemming met het

effecten) van digitale incidenten en crises duidelijk worden. Dit

onder GGI-Veilig beschikbaar zijn gekomen. Door collectief ons

Rijk en ketenpartners, zoals de Autoriteit Persoonsgegevens, om zo

is een regulier onderdeel van de jaarlijks verplichte regionale

dataverkeer te monitoren, blijven we alert en bundelen we onze

kennis uit te wisselen op basis waarvan gemeenten boetes kunnen

risicoplannen.

krachten om de digitale weerbaarheid van gemeenten te vergroten.

voorkomen. En tot slot stellen we, samen met de gemeentelijke

In 2021 zal de hulp bij incidenten aan gemeenten onderling

In 2021 is ons speerpunt het ondersteunen van gemeenten bij

zoals DPIA's (Data Protection Impact Assessments). Gemeenten

worden gecoördineerd via het Gemeentelijk Response Netwerk

de versnelde implementatie van processen en maatregelen ter

kunnen deze analyses zelf met behulp van een online DPIA-tool

(GRN). Het GRN maakt onderdeel uit van het Nationaal Response

voorkoming van incidenten. Omdat de IBD in 2020 bij ministeriële

hergebruiken, wat tijd en capaciteit scheelt.

Netwerk (NRN) waarin zes instellingen en overheidsorganisaties

regeling is aangewezen als het officiële Computer Emergency

expertgroepen, collectieve analyses op voor specifieke thema's,

hebben afgesproken om samen te werken bij het oplossen

Response Team (CERT) voor gemeenten, kan het daardoor nog

In 2021 organiseren we (online) kleinschalige regiosessies waarbij

van cybersecurity-incidenten door de kennis en capaciteiten te

beter samenwerken en informatie uitwisselen met zowel het

de functionaris gegevensbescherming (FG) en de privacy-adviseurs

bundelen waarmee de respons op incidenten wordt versterkt.

Nationaal Cyber Security Centrum als de gemeenten. Hierdoor

uit de verschillende gemeenten elkaar kunnen ontmoeten en

kunnen we nog sneller anticiperen op risico's voor gemeenten,

bevragen, zodat zij nieuwe handelingsperspectieven kunnen

en kunnen we, waar mogelijk, incidenten voorkomen. Daarnaast

ontdekken.

stimuleren we het kennisdelen tussen chief information security officers (CISO's) en andere verantwoordelijke managementlagen

In 2021 stimuleren we het gebruik van de integrale risico- en

over bedrijfscontinuïteitsplannen, risicomanagement en over

privacy-analysetool IRPA en analyseren we de ingevulde analyses

een up-to-date applicatielandschap. Tot slot wordt de klant­

binnen een benchmark om tot gezamenlijke inzichten te komen.

tevredenheid van gemeenten ten opzichte van de IBD gemeten om zo te komen tot een continue verbetering van deze onder­ steunende taken.

11

B Continuïteit en betrouwbaarheid

B2 Realisatie en beheer Gemeenten besteden gemiddeld bijna de helft van hun budget

Servicecentrum Gemeenten

aan inkoop. Aanbesteding heeft daardoor een grote impact op de organisatie, zeker als deze niet optimaal verloopt. De landelijke Actieagenda Beter Aanbesteden biedt gemeenten actiepunten om

Het Servicecentrum Gemeenten (SCG) beheert contracten met

In 2021 wordt de dienstverlening van het Servicecentrum

tot een beter aanbestedingsproces te komen.

een geschatte gezamenlijke contractwaarde van ruim 500 miljoen

Gemeenten gebenchmarkt ten opzichte van de vergelijkbare

euro, en verder ook diensten zoals de Stembureau App. Vanuit

dienstverlening van marktpartijen, opdat we ons verder kunnen

Wat we als gemeenten collectief voor elkaar krijgen, moeten we

het SCG hebben we vrijwel altijd de regie over het beheer, en

professionaliseren en we aan gemeenten de bewezen meer­

vaak ook beheren. Denk aan contracten die we de afgelopen jaren

wordt het beheer zelf aan derden uitbesteed. Andere taken van

waarde kunnen blijven bieden. Samen met de Adviesgroep Regie

collectief zijn aangegaan voor gezamenlijk ingekochte diensten,

het SCG hebben betrekking op het onderhouden van contacten

op Beheer zullen wij een beheerstrategie opstellen waarin de

zoals telefonie en printers. Om ervoor te zorgen dat gemeenten

met leveranciers, het ervoor zorgen dat de contractafspraken

onderlinge afhankelijkheden binnen onze beheerketen (centraal,

de beoogde baten ook daadwerkelijk realiseren, voeren we een

worden nagekomen, en het ondersteunen van gemeenten bij

lokaal, ketengericht) helder in kaart worden gebracht.

gezamenlijk beheer uit.

het gebruik van collectief ingekochte diensten. Door deze taken collectief uit te voeren, kunnen gemeenten de bij gezamenlijke

Wat streven we na? »

»

WOZ-datacenter en taxatiewijzers WOZ

Gemeenten kunnen langere tijd de collectief ontwikkelde

Naast de efficiency-voordelen zit er aan de bundeling van de

voorzieningen blijven gebruiken die op basis van behoefte

gemeentelijke vraag nog een ander voordeel, namelijk dat we

worden doorontwikkeld.

voorzieningen meer in samenhang inkopen en aldus een

Gemeenten realiseren de voorspelde besparingen van

beproefde aanpak vaker kunnen gebruiken. Zo is het GGI-netwerk

Om WOZ-taxaties uit te voeren, hebben we marktinformatie nodig.

gebaseerd op GT-Vast, en hebben we als eis aan de markt gesteld

Het WOZ-datacenter verzamelt marktinformatie en verwerkt die

gezamenlijke inkoop. »

inkoop vooraf berekende resultaten daadwerkelijk behalen.

Gemeenten behalen schaalvoordelen door gezamenlijke

dat GT-Connect wordt geïmplementeerd via het GGI-netwerk,

in landelijke taxatiewijzers. Elk jaar maken we 26 taxatiewijzers

uitvoering.

zodat de implementatiesnelheid ervan toeneemt.

voor de waardering van agrarische objecten, hotels en incourante niet-woningen zoals scholen, ziekenhuizen en windturbines. Alle

»

Gemeenten versterken hun positie tegenover leveranciers.

»

Gemeenten kunnen beschikken over een samenhangend

In 2021 zetten we de bestaande beheeractiviteiten voort en zullen

gemeenten gebruiken de taxatiewijzers, en 95 procent van de

portfolio waarvan de onderdelen elkaar versterken.

ze uitbreiden indien er nieuwe contracten worden afgesloten. Met

gemeenten gebruikt hiervoor de rekenmodule TIOX. Deze diensten

de dienst 14+netnummer bedienen wij alle gemeenten, en

dragen bij aan de uniformiteit, kwaliteit en doelmatigheid van de

negentig procent van alle gemeenten onder-steunen we op basis

WOZ-uitvoering. De kosten van de WOZ-uitvoering zijn mede op

van vier beheerde contracten gericht op Gemeentelijke Telecom­

basis hiervan in de afgelopen twintig jaar gedaald van 190 miljoen

municatie (GT) voor Mobiel, Vast, Print en Connect. Deze contracten

tot 141 miljoen euro per jaar.

leveren de deelnemende gemeente gedurende de looptijd van zes jaar 300 miljoen euro aan besparingen op. Ook zetten we het

In 2021 zetten we de dienstverlening voort vanuit het WOZ-data-

beheer van de contracten voor het GGI-netwerk en GGI-Veilig

center, en werken we verder aan het verbeteren van de kwaliteit van

voort.

onze diensten.

12

B Continuïteit en betrouwbaarheid

B3 Gezamelijke inkoop We kunnen als gemeenten door gezamenlijk in te kopen grote

In 2021 gaan we de gezamenlijke inkoop onderzoeken van energie

besparingen en kwaliteitsvoordelen behalen. Dit geldt vooral voor

voor de gemeentelijke organisatie en XaaS-oplossingen (anything-

producten en diensten die voor alle gemeenten hetzelfde zijn,

as-a-service). Als uit de onderzoeken zou blijken dat gezamenlijke

zoals telefonie en standaardsoftware.

inkoop zinvol en haalbaar is, dan zullen we deze aanbestedingen in 2021 gaan voorbereiden. Daarnaast onderzoeken we de

We sluiten raamovereenkomsten met leveranciers zoals Microsoft,

uitbreidingsmogelijkheden van gezamenlijke inkoop binnen de

om de kwaliteit te verhogen van geleverde diensten, en om aan de

gemeentelijke sector.

AVG te kunnen voldoen. Deze overeenkomsten bevatten juridische en commerciële voorwaarden op basis waarvan gemeenten, met

In 2021 worden ten minste drie aanbestedingen georganiseerd,

een relatief kleine investering, een groot inverdieneffect kunnen

waaronder de aanbesteding voor mobiele communicatie

realiseren.

(Mobiel 3) en ook andere aanbestedingen binnen het informatie­ domein, zoals componenten voor Common Ground. Daarnaast zal

Wat streven we na?

er naar verwachting een contract voor de inkoop van apparatuur

»

voor eindgebruikers (zoals tablets en laptops) worden afgesloten.

Gemeenten besparen 300 miljoen aan kosten over een periode van zes jaar.

» »

Gemeenten krijgen meer kwaliteit, functionaliteit en betere

In 2021 gaan we invulling geven aan het landelijke Programma

prestaties tegen lagere kosten.

Vervolg Beter Aanbesteden door een inkoopplatform op te richten

Gemeenten worden ondersteund op het gebied van inkoop.

en van een eerste inhoud te voorzien.

13

V ‘JÍŕT-

C

•'V .

Transformatie in domeinen

sawT' IŵK ? ií

ťi‘'.5

r.:

X*‘-

“tv iV

,~-

Püā

C1 Fysiek domein Wij ondersteunen gemeenten bij het goed kunnen uitvoeren van

ļrïņsSn* įĮgüŕ 'fĵ

•.-Til

I"'V

Omgevingswet en DSO

de Omgevingswet. Daarnaast bieden we ondersteuning bij een aantal gemeentelijke taken die voortvloeien uit het Klimaatakkoord, en steunen we deze ook bij de transities in de leefomgeving,

Als de Omgevingswet in 2022 in werking treedt, zullen gemeenten

de uitvoering van nieuwe gemeentelijke taken op het gebied van

bijvoorbeeld door het inzetten van data science.

gaan werken met een basisversie van het Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO). Deze landelijke voorziening zal de komende

Vergunningen, Toezicht en Handhaving (VTH). Door bijvoorbeeld

Wat streven we na?

jaren verder worden uitgebouwd en doorontwikkeld. Wij zullen

kennisdeling te faciliteren, zullen gemeenten zich doelgericht

»

Gemeenten werken aan een leefomgeving die duurzaam,

ervoor zorgen dat er hierbij optimaal wordt aangesloten op de

kunnen voorbereiden op de Omgevingswet en de energietransitie.

inclusief en toekomstbestendig is.

gemeentelijke behoeften, en stellen ons namens gemeenten op als

» » »

» »

kwaliteitscriteria op te stellen om de VTH-taken en regionale

Gemeenten kunnen de Omgevingswet effectief uitvoeren en

een assertieve partner bij de interbestuurlijke besluitvorming.

In 2021 verwachten we dat bij gemeenten de behoefte sterk zal

aan inwoners goede dienstverlening bieden.

We hebben een groot aantal collectieve hulpmiddelen ontwikkeld,

toenemen om de landelijke wet- en regelgeving en de functio­

Gemeenten vergroten de transparantie van het beleid voor de

waarmee wij gemeenten zo goed mogelijk kunnen ondersteunen bij

naliteiten rond het Digitaal Stelsel Omgevingswet aan te passen.

leefomgeving en maken participatie mogelijk.

de invoering van de Omgevingswet en de aansluiting op het DSO.

Wij bereiden ons hierop voor door een structureel ondersteunings-

Gemeenten kunnen beschikken over een Digitaal Stelsel

Onze hulpmiddelen variëren van een kant-en-klaar casco

aanbod samen te stellen en aan te bieden.

Omgevingswet dat aansluit bij de behoeften van de

Omgevingsplan, tot en met de architectuur, processen en

gemeentelijke uitvoeringspraktijk.

specificaties voor de gemeentelijke software die op het DSO moet

Gemeenten zijn door een collectieve aanpak minder

worden aangesloten. Nadat we producten hebben ontwikkeld,

Uitvoeringsdiensten (RUD's) en Omgevingsdiensten verbeteren,

kwetsbaar in hun uitvoering.

nemen we ze in beheer om de ondersteuning aan gemeenten te

zodat deze makkelijker in staat zijn om nieuwe taken uit te voeren

Gemeenten kunnen sneller oplossingen inzetten wat betreft

kunnen continueren. We bieden gemeenten implementatie-

terwijl ze aansluiting houden op de gemeentelijke wensen.

transitieopgaven.

ondersteuning op basis van de roadmap Route22 wat betreft de

Daarnaast werken we aan een integrale monitor die de financiële

Omgevingswet en de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen.

effecten van de Omgevingswet in kaart kan brengen, en gaan we in

Route22 bevat de mijlpalen tot inwerkingtreding, en geeft de

samenhang de data over het fysieke domein ontsluiten.

In 2021 zullen we het opdrachtgeverschap bij de Regionale

uiterste momenten aan waarop een resultaat moet zijn bereikt of een activiteit moet worden gestart voor een beheerste invoering van de beide wetten. In 2021 stimuleren we de gemeentelijke aansluiting op het Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO), zodat hiermee geoefend kan worden voordat de Omgevingswet formeel van kracht wordt. We werken daarvoor intensief samen met software- en dienstenleveranciers. Ook passen we de modelverordeningen aan, zodat deze inhoudelijk zijn afgestemd op de Omgevingswet. Daarnaast versterken we

14

C Transformatie in domeinen

C1 Fysiek domein Data science voor de leefomgeving

Energie

Op basis van behoeftepeilingen brengen we in kaart welke collectieve

Om de ambities uit het Klimaatakkoord te realiseren, zullen

energiewetgeving. Uitgangspunt daarbij is dat gemeenten in staat

ondersteuning de gemeenten nodig hebben bij transitieopgaven,

gemeenten in 2021 verschillende opgaven oppakken. We vertalen

zullen zijn om een goede energie-infrastructuur op te zetten door het

en vertalen we deze behoeften naar een concreet ondersteunings-

de gemeentelijke ambities qua verduurzaming van industrie en

verbinden van lokale ambities, doelstellingen en planningen met

aanbod, bijvoorbeeld op het gebied van data science.

utiliteit naar werkbare uitvoeringsplannen. Met concrete handvatten

de landelijke ontwikkelingen op het gebied van energietransitie.

ondersteunen we de uitvoering van gebiedsgericht werken, en

Om de beleidsuitvoering te verbeteren, stellen we een handreiking

brengen we samenhang aan tussen de ambities binnen Regionale

op waarin de expertise van ketenpartners, zoals het Rijk en

opgaven op het gebied van klimaatadaptatie en op basis van onze

Energie Strategieën (RES). We ondersteunen strategische beleids­

netbeheerders, wordt vertaald naar praktisch uitvoerbare stappen.

eerste ervaringen met de energietransitie. Ook ondersteunen we

vragen met een datagestuurde aanpak, en stellen daarvoor

In 2021 gaan we het datagestuurd werken breder inzetten bij transitie­

de wijk- en gebiedsontwikkeling via stapelbare wijkgerichte data.

instrumenten beschikbaar waarmee het schakelen tussen landelijk

Daarnaast ontwikkelen we de Lokale Monitor Wonen op basis van

en gemeentelijk beleid wordt vereenvoudigd. En we zorgen ervoor

een behoeftepeiling naar data op het gebied van bouwen en wonen,

dat de regionale energietransitie van gemeenten beter aansluit op

zoals woningbouwprognoses, woonwagenlocaties en grondprijzen.

de nationale energie-infrastructuur.

Ten slotte bieden we inzicht in succesvolle regionale economische aanpakken, op basis van gezamenlijke data over het economisch

In 2021 verbinden we de woningverduurzaming aan de verduur­

potentieel van regio's en netwerken.

zaming van industrie en utiliteit binnen de gebouwde omgeving. Om dit te realiseren gaan we nationale en Europese randvoorwaarden

In 2021 ondersteunen we gemeenten, waterschappen en drinkwater­

opstellen en masterclasses, handreikingen en webinars aanbieden,

bedrijven, met landelijke data-analyses en gegevensstandaarden

gericht op het opstellen van gemeentelijke uitvoeringsplannen.

gericht op de taakuitvoering en het asset- management. Daarnaast ontwikkelen we een opleidingsoverzicht voor de instroom en door­

In 2021 stell en we toegankelijke en goed bruikbare datasets

stroom in de watersector om zo personele kwetsbaarheden te

beschikbaar ten bate van de energietransitie. Gemeenten kunnen

verminderen, waardoor zowel vakkennis als vaardigheden beter

hiermee keuzemogelijkheden onderbouwen, verschillende

kunnen aansluiten op de huidige en toekomstige opgaven binnen de

beleidsopties inzichtelijk maken en inhoudelijke dwarsverbanden

watersector.

onderzoeken. In 2021 ondersteunen we gemeenten bij het inrichten van een regionale of lokale energie-infrastructuur ten behoeve van de energietransitie. We zetten de gesprekken voort met het Rijk en de netbeheerders, om de uitvoerbaarheid te verbeteren van de nieuwe

15

C Transformatie in domeinen

RÿsT 4. "

C2 Sociaal domein Gemeenten willen kansen verkennen en aangrijpen om in het

EPS jipAR

Greep op financiën

In 2021 gaan we zorgdata ontsluiten, waardoor de kosten meer

sociaal domein integraal te kunnen werken. Wij ondersteunen

inzichtelijk zullen worden. Ook zullen we werken aan een landelijke

gemeenten bij deze transformatie van het sociaal domein,

datadeal op basis waarvan gemeenten, ter ondersteuning van

bijvoorbeeld via oplossingen om greep te kunnen houden op

Gemeenten hebben te maken met oplopende tekorten in de

de financiën. Ook zullen wij de activiteiten van het Ketenbureau

jeugdzorg, Wmo en de budgetten gebundelde uitkeringen (BUIG),

de consultatiefunctie GGZ, gebruik kunnen maken van dezelfde data als verzekeraars. Ten slotte willen we, met de inzet van de

i-Sociaal Domein de komende jaren structureel voortzetten.

en ervaren onvoldoende greep op zowel uitgaven als instroom. Om

visitatiecommissie en op basis van data-analyse, verkennen hoe

de regie van gemeenten te vergroten, creëren we een overzicht op

gemeenten meer grip kunnen krijgen op de uitvoering in het

Vanwege de coronapandemie is er het afgelopen jaar een extra

basis van data, brengen we diverse sturingsmogelijkheden in kaart,

sociaal domein. Deze inzichten worden onder meer gebruikt voor

beroep gedaan op de gemeentelijke voorzieningen binnen het

en onderzoeken we welke voordelen bovenregionale samenwerking

lobbyactiviteiten, en verwerkt in concrete handelingsperspectieven

sociaal domein. De gezamenlijke gemeentelijke uitvoering heeft

en inkoop opleveren. Door het versterken van financieel inzicht geven

voor gemeenten.

het mogelijk gemaakt om snel en adequaat nieuwe maatregelen

we gemeenten een stem die zwaarder weegt in de discussies over

in te voeren. Zo hebben gemeenten op grond van de Tijdelijke

het zorgsysteem, waarbij maatschappelijke kosten-batenafwegingen

overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers (Tozo) een

een rol spelen. We bieden landelijke raamcontracten aan, en

groot aantal uitkeringen voor levensonderhoud of leningen voor

verbeteren het gemeentelijk zicht op de zorggebruikers door een

bedrijfskrediet verstrekt. Naar verwachting zullen de effecten

intensieve contractcoördinatie.

Betere samenwerking in ketens en regio's

de groeiende noodzaak tot een gezamenlijke gemeentelijke

In 2021 kun nen gemeenten, voor specialistische jeugdzorg, de

Gemeenten werken met ketenpartners samen bij (jeugd)zorg en

uitvoering onverminderd van kracht blijft.

landelijke raamcontracten gebruiken die een waarde vertegen­

participatie. We verbeteren de dienstverlening via de dooront-

woordigen van 100 miljoen euro. Zo bieden we vanuit de landelijke

wikkeling van deze keten, en zorgen ervoor dat gemeenten een

Wat streven we na?

coördinatie contractbeheer aan, bijvoorbeeld op het gebied van

sterke en aanspreekbare partner zijn.

»

Gemeenten bieden dienstverlening die aansluit op de leef­

anorexiazorg, en verzorgen we de coördinatie van specialistische

van de coronapandemie ook in 2021 merkbaar zijn, waarmee

wereld van inwoners.

functies in het kader van de Wmo. Denk daarbij aan taken op het

In 2021 gaan we samenwerken met de centrale voorziening

»

Gemeenten voeren taken effectiever uit.

gebied van mensenhandel en vrouwenopvang.

Informatieknooppunt Zorgfraude (IKZ), waarbij alle gemeenten zich

»

Gemeenten verminderen de administratieve lasten.

»

Gemeenten krijgen meer greep op de financiële lasten.

In 2021 zullen we samenwerkingsafspraken maken met zorg­

samenwerking met ketenpartners zoals zorgverzekeraars,

»

Gemeenten verbeteren de samenwerking in ketens en regio's.

verzekeraars en zorgkantoren in de regio's over preventie, vergrijzing

vermoedens van fouten of fraude door malafide zorgleveranciers

vanaf 2022 verplicht moeten aansluiten. Doel van het IKZ is om, in

en de aanpak van de GGZ-problematiek. Hierdoor zal de kwaliteit

onderling uit te wisselen. De omvang van zorgfraude omvat naar

van de zorg beter onderling afgestemd worden en wordt er minder

verwachting vijf procent van het totale zorgbudget voor Wmo en

'dubbele' zorg aangeboden. Gemeenten kunnen hiervan

Jeugd, waardoor gemeenten en individuele cliënten zwaar worden

gebruikmaken om hun eigen zorgaanbod te verbeteren.

gedupeerd. Het bestrijden van fraude is een taak die gemeenten niet autonoom kunnen uitvoeren, omdat er gegevens van zeer veel

16

C Transformatie in domeinen

C2 Sociaal domein partijen nodig zijn. Aangezien er een uitwisselingsmechanisme

we gemeenteambtenaren opleiden over dit onderwerp, en bieden

voor deze gegevens ontbreekt, worden ze - op basis van vaste

we handreikingen en instrumentengidsen aan waarin we gemeenten

afspraken binnen juridische kaders op het gebied van veiligheid

adviseren over regels en privacyvraagstukken.

Werk, Inkomen, Schulden en Inburgering (WISI)

2022 neemt de stichting IKZ het IKZ-systeem in beheer, en zal het

In 2021 zullen we de inzet verbreden van het Verbindend Landelijk

Door de coronacrisis is de situatie in het sociaal domein veranderd.

Inlichtingenbureau (IB) de rol van postkantoor vervullen.

Ondersteuningsteam (VLOT), zodat onze adviseurs gemeenten

Er ontstaan nieuwe uitdagingen voor kwetsbare inwoners, waardoor

regionaal kunnen ondersteunen bij uiteenlopende landelijke

de rol van gemeenten intensiveert en de financiële tekorten stijgen.

en privacy - handmatig via beveiligde e-mails uitgewisseld. Vanaf

In 2021 zetten we het programma Zorg voor de Jeugd voort waarbij

implementatieprogramma's. Naast opgaven op het gebied van

Als gemeenten begeleiden we inwoners naar passend werk, en

er regio-ambassadeurs actief zijn die de verbinding leggen tussen

zorg en veiligheid, richt het VLOT zich op de Wet verplichte

ondersteunen hen bij het oplossen van schuldenproblematiek.

gemeenten, regio's en landelijke programma's. Zij ondersteunen

geestelijke gezondheidszorg (Wvggz), de maatschappelijke opvang,

Daarbij willen we in onze dienstverlening aansluiten op de leef­

gemeenten bij bovenregionale samenwerking op het gebied van

het beschermd wonen, de ketenveldnorm voor levensloopfunctie

wereld van inwoners en hun hierbij zo veel mogelijk zelf de regie

inkoop van jeugdhulp, jeugdbescherming en jeugdreclassering.

en beveiligde intensieve zorg, de Meerjarenagenda Zorg- en

geven. Om dat voor elkaar te krijgen, hebben we moderne informatie­

Vanuit dit programma wordt de Norm voor Opdrachtgeverschap

Veiligheidshuizen, de aansluiting van forensische op reguliere zorg,

voorziening nodig binnen het domein van werk en inkomen. De

(NvO) in de uitvoering geïmplementeerd. Met de NvO spreken

de re-integratie van ex-gedetineerden, en de ondersteuning voor

informatiekundige visie Common Ground speelt hierbij een

gemeenten als collectief af waaraan de samenwerking binnen de

mensen met verward gedrag.

belangrijke rol.

regio's moet voldoen, en wanneer er sprake zal zijn van een kwali­ tatief goede samenwerking. Gemeenten erkennen hiermee dat

In 2021 verbeteren we de inrichting van de dienstverleningsland-

(zorg)functies op onderdelen bovengemeentelijke en boven­

schappen binnen het sociaal domein op basis van bestaande en

regionale samenwerking vereisen. Zo zorgen zij dat er voor hun

nieuw uit te werken service blueprints. We brengen daarmee

iinwoners passende hulp en ondersteuning aanwezig is. Om

in kaart wat de gemeentelijke opgave is, en welke dienstverlening,

de NvO te implementeren, bieden we ook bestuurlijke onder­

instrumenten, applicaties en data er al door gemeenten worden

steuning aan, en voert het Ketenbureau i-Sociaal Domein de

gebruikt. Naast het werklandschap en het schuldenlandschap,

implementatie uit van de norm voor Beschermd Wonen. Ook is

ontwikkelen we samen met gemeenten ook een inburgerings-

er een geschillencommissie ingesteld die uitspraken doet over

landschap en een inkomenslandschap, waarmee we de informatie­

gemeentelijke toepassing van de norm, gemeentelijke toepassing

kundige verbanden binnen het sociaal domein inzichtelijk maken.

van het woonplaatsbeginsel, en over inkoopgeschillen tussen

Daarnaast stellen we met gemeenten een position paper-uitvoering

gemeenten en aanbieders.

op als vergezicht voor alle programma's die we uitvoeren.

In 2021 verzorgen we een afgestemde aanpak binnen de keten Zorg

In 2021 zullen kortetermijn-crisisinstrumenten (zoals Tozo) in de

en veiligheid, voor inwoners waarbij dader- en slachtofferschap

bestaande informatievoorziening worden ingebed. Als gevolg

door elkaar lopen. Hiervoor komen we met een leergang waarmee

van de coronacrisis verwachten gemeenten een toenemende

17

C Transformatie in domeinen

C2 Sociaal domein hoeveelheid werk in de uitvoering, waardoor er hogere eisen

Implementatie nieuwe wetgeving ondersteunen

gesteld gaan worden aan het ondersteunende informatiebeleid. Landelijk wordt er op dit gebied gewerkt aan een stelselwijziging binnen het domein Werk, Inkomen, Schulden en Inburgering (WISI).

Om zowel vier nieuwe wetswijzigingen in het schuldendomein als

In 2021 gaan we gemeenten ondersteunen bij de implementatie

Daarom gaan we na hoe de gemeentelijke inbreng wat betreft

de nieuwe Wet inburgering te kunnen implementeren, zullen we

van het abonnementstarief Wmo. Sinds 2020 is er een vast tarief

de informatievoorziening in de WISI-keten de ontwikkelingen van

in 2021 namens gemeenten de regie voeren richting het Rijk om,

van kracht wat betreft eigen bijdragen voor voorzieningen uit de

dit nieuwe stelsel zou kunnen aanvullen. We voegen daar nieuwe

in voorbereiding op de nieuwe wetgeving, de protocollen en

Wet maatschappelijke ondersteuning. Cliënten betalen een maxi­

componenten aan toe, en ontwikkelen een landelijke standaard

standaarden aan gemeenten te leveren en zo de implementatie te

male eigen bijdrage van 19 euro per maand, het zogeheten abon­

voor de digitale uitwisseling van matchingsgegevens. Daarbij

kunnen ondersteunen.

schalen we het aantal pilots op waarbij er een gegevensuitwisseling

nementstarief. Dit heeft gevolgen voor het beleid en de uitvoering van gemeenten die we ondersteunen via een actuele kennisbank

plaatsvindt tussen gemeenten en werkgevers om zo de overgang

In 2021 wordt de gewijzigde Wet gemeentelijke schuldhulpverlening

met vragen en antwoorden, en met informatie om de communicatie

van WW naar bijstand te versnellen.

(Wgs) van kracht. Gemeenten krijgen daarmee de mogelijkheid

tussen gemeenten en Wmo-cliënten te vergemakkelijken.

In 2021 publ iceert het programma Verbeteren Uitwisseling

vroeg stadium uit te wisselen met woningcorporaties, energie-

Matchingsgegevens (VUM) nieuwe gegevensstandaarden, bieden

en drinkwaterbedrijven en zorgverzekeraars. Hierdoor krijgen

kunnen uitvoeren voor het persoonsgebonden budget (pgb),

we een gemeentelijk uitwisselingsmechanisme voor klantprofielen

gemeenten mensen met schulden tijdig in beeld en kunnen ze

stapsgewijs worden doorontwikkeld, waarbij de VNG namens

en vacatures aan, en zullen we nieuwe samenwerkingsafspraken

schuldhulpverlening aanbieden. Om gemeenten te ondersteunen

gemeenten toeziet op de realisatie hiervan. Het persoonsgebonden

maken om de gegevensdeling met private partijen, werkgevers

bij de invoering van de wijziging van de Wgs hebben we een impact­

budget is een budget dat mensen met een chronische beperking

en burgerregie te realiseren. Daarnaast gaan we de instrumenten-

analyse uitgevoerd op basis waarvan we materialen ontwikkelen,

of ziekte toegekend kunnen krijgen om zelf zorgverleners in te

gidsen Dennis en Eva aanvullen en landelijk opschalen om eenheid

zoals een handreiking en een stappenplan.

om gegevens van inwoners met betalingsachterstanden in een

in taal te creëren, en zo de effectiviteit en efficiency van het werk-

In 2021 zal het systeem, waarmee gemeenten de administratie

huren. Het zogeheten PGB2.0-systeem verzorgt de administratieve ondersteuning van budgethouders, hun zorgverleners, de

domein te bevorderen.

In 2021 gaan we in gesprek met alle ketenpartners over het woon­

verstrekkers (gemeente of zorgkantoor) en de SVB, bij het beheren

Vanuit het programma Toekomst Gegevensuitwisseling Werk en

plaatsbeginsel in de Jeugdwet waarmee moet worden bepaald

van toegekende budgetten en zorgovereenkomsten en bij het

Inkomen (TWI) zullen we in 2021 nieuwe componenten voor de

welke gemeente financieel verantwoordelijk is voor de jeugdhulp.

registreren en betalen van zorgdeclaraties. De beoogde meer­

gehele keten leveren, en starten we ook met een aantal nieuwe pilots.

Omdat dit vaak moeilijk vast te stellen is, zal het woonplaatsbeginsel

waarde van dit systeem is een efficiëntere afhandeling van dossiers,

Succesvolle pilots worden opgeschaald - zoals Voorkomen Instroom

in 2022 wettelijk gaan veranderen. Totdat de wettelijke vereen­

beter inzicht in de verschillende zorgfuncties, en een rechtmatigere,

die de overgang van WW naar bijstand zo mogelijk kan voorkomen,

voudiging van de Jeugdwet ingaat, hebben de 42 jeugdregio's

minder fraudegevoelige en goedkopere uitvoering van het pgb-

en als dat onafwendbaar blijkt te zijn, vlotter laat verlopen.

zelf in een convenant een aantal praktische afspraken gemaakt om

trekkingsrecht. Zodra de landelijke invoering van PGB2.0 start,

de grootste administratieve problemen te kunnen verminderen.

kunnen gemeenten groepsgewijs en gefaseerd overstappen op

Om deze wetswijziging goed te laten verlopen, ondersteunen we

PGB2.0, in nauwe samenwerking met de SVB. De voorbereiding

gemeenten met factsheets en een stappenplan.

op de aansluiting wordt vanuit de VNG begeleid met verschillende implementatiebijeenkomsten.

^

18

C Transformatie in domeinen

C2 Sociaal domein Gemeentelijke Basisprocessen Inkomen

Verminderen (administratieve) lasten in het sociaal domein

Preventie, toezicht en handhaving

Om de dienstverlening op het gebied van inkomensverstrekking

Om (administratieve) lasten in het sociaal domein structureel terug

Om gemeenten te adviseren en te ondersteunen bij het uitvoeren

te verbeteren, nemen gemeenten zelf het initiatief om op basis

te kunnen dringen is het Ketenbureau i-Sociaal Domein actief.

van handhavingstaken bij de wetten in het sociaal domein, is sinds

van ervaringsdeskundigheid goede oplossingen te bedenken die

Het Ketenbureau maakt als uitvoeringsorganisatie samen met

1 januari 2016 het VNG Kenniscentrum Handhaving en Naleving

snel en eenvoudig toepasbaar zijn. We onderzoeken hoe deze

gemeenten en zorgaanbieders afspraken over standaardisering

(VNG KCHN) actief. Het Kenniscentrum heet sinds 2020 VNG

oplossingen meerwaarde kunnen bieden voor alle gemeenten.

van de financieel-administratieve processen. Denk daarbij aan de verbetering van de iStandaarden voor berichtenuitwisseling