11. jaarstukken GGD Zuid-Limburg 2025

Ja arstukken GGD Zuid - Limburg 20 25

Heerlen , maart 20 26

Jaarstukken GGD ZL 202

5

Pagina 1

Inhoud sopgave 1.

2.

3.

4

........................................................................................ 4

Bestuur en vaststelling

................................................... 4

1.1

Rechtspersoonlijkheid en verantwoordelijkheid

1.2

Vaststelling jaarstukken 2025

1.2.1

Vaststelling ................................................................................................ 4

......................................................................... 4

............................................................................................... 5

Jaarverslag 2025 2.1

Concern .................................................................................................... 5

2.1.1

De organisatie

2.1.2

Personeel .................................................................................................. 5

2.1.3

Organisatieontwikkeling

2.1.4

Het dienstverleningspakket

2.1.5

Bedrijfsvoering

2.1.6

Trendbreuk aanpak

...................................................................................... 8

2.2

Programma GGD

......................................................................................... 9

2.3

Programma Jeugdgezondheidszorg

2.4

Programma Veilig Thuis

2.5

Programmaverantwoording

............................................................................................ 5 ................................................................................ 6 ........................................................................... 6

........................................................................................... 6

................................................................18

...............................................................................22 ..........................................................................25

........................................................................................26

Financiële paragrafen 3.1

Algemeen .................................................................................................26

3.2

Weerstandsvermogen en risicobeheersing

3.2.1

Algemene trends & ontwikkelingen

3.2.2

Lokale trends & ontwikkelingen

3.2.3

Conclusie .................................................................................................28

3.3

Weerstandscapaciteit en weerstandsvermogen

3.3.1

Benodigde weerstandscapaciteit

....................................................................28

3.3.2

Beschikbare weerstandscapaciteit

..................................................................29

3.3.3

Confrontatie risico’s met beschikbaar weerstandsvermogen

3.4

Financiële kengetallen

3.5

Onderhoud kapitaalgoederen

3.6

Financiering ..............................................................................................34

3.7

Bedrijfsvoering

3.7.1

Investeringsbeleid

......................................................................................36

3.7.2

Organisatiestructuur

...................................................................................37

3.7.3

Administratieve organisatie

3.7.4

Informatisering en automatisering

3.7.5

Personeelsbeleid

........................................................................................37

3.7.6

Rechtmatigheid

.........................................................................................38

3.8

Openbaarheidsparagraaf Wet open overheid (Woo)

3.9

Verbonden partijen

Jaarrekening 2025

........................................................26

.................................................................27 ......................................................................27

........................................................................33

..........................................................................................36

...........................................................................37 ..................................................................37

............................................38

.....................................................................................40

............................................................................................41 ........................................................................41

Balans per 31 december 2025

4.2

Rekening van baten en lasten 2025

4.3

Rekening van baten en lasten 2025 per programma

4.4

Rechtmatigheid

5

..................................30

.................................................................................30

4.1

Jaarstukken GGD ZL 202

.................................................28

................................................................42 ............................................43

.........................................................................................45

Pagina 2

...................................................................45

4.4.1

Rechtmatigheidsverantwoording

4.4.2

Begrotingsrechtmatigheid per programma

4.5

Algemene toelichting en waarderingsgrondslagen

4.6

Financiële toelichting

...................................................................................51

4.6.1

Toelichting balans

......................................................................................53

4.6.2

Toelichting rekening van baten en lasten

4.7

Voorstel tot resultaatbestemming

4.8

Overige gegevens

4.8.1

Controleverklaring jaarrekening 2025

.......................................................46 ..............................................47

..........................................................63

..................................................................68

......................................................................................69 ..............................................................69

Bijlage 1 SISA .........................................................................................................70 Bijlage 2 Risico - inventarisatie ....................................................................................72 Bijlage 3 Taakvelden

................................................................................................74

Bijlage 4 Overzicht incidentele baten en lasten Bijlage 5 Staat van Vaste Activa 2025

Jaarstukken GGD ZL 202

5

...............................................................75

..........................................................................76

Pagina 3

1.

Bestuur en vaststelling

1.1 Rechtspersoonlijkheid en verantwoordelijkheid De GGD Zuid - Limburg is een gemeenschappelijke regeling voor alle 16 gemeenten in Zuid - Limburg. Het Dagelijks Bestuur van de GG DZL draagt zorg voor het opstellen van de jaarrekening. Het Algemeen Bestuur van de GGDZL is verantwoordelijk voor het vaststellen van de jaarrekening. Het Dagelijks Bestuur is per 31 december 2025 Naam Burgemeester mevr. M.F.H. Leurs - Mordang Wethouder dhr. I.A.M.H. Tillie Wethouder mevr. A.E.H.T. Vrusch Wethouder dhr. R. van Drunen Wethouder dhr. A.J.M. Schiffelers Wethouder dhr. J.W. Hoenderkamp

als volgt samengesteld: Gemeente Stein Sittard - Geleen Heerlen Kerkrade Landgraaf Maastricht

Het Algemeen Bestuur is per 31 december 2025 Naam Wethouder dhr. M.J.A.M. Meurkens Wethouder mevr. J. Quadvlieg - van Dam Wethouder dhr. J.L.W. van Dijk Wethouder dhr. C.A.C.N. Piatek Wethouder dhr. F.J.E. Derksen Wethouder mevr. A.E.H.T. Vrusch Wethouder dhr. R. van Drunen Wethouder dhr. A.J.M. Schiffelers Wethouder dhr. J.W. Hoenderkamp Wethouder mevr. I.E.H. Smeets Wethouder mevr. A. Ernes Wethouder dhr. I.A.M.H. Tillie Wethouder dhr. J.A.G. Ummels Burgemeester mevr. M.F.H. Leurs - Mordang Wethouder mevr. E. Jaegers Wethouder dhr. J.I.M. Kleijnen Wethouder dhr. G. Delsing

als volgt samengesteld: Gemeente Beek Beekdaelen Brunssum Eijsden - Margraten Gulpen - Wittem Heerlen Kerkrade Landgraaf Maastricht Meerssen Simpelveld Sittard - Geleen Stein Stein Vaals Valkenburg aan de Geul Voerendaal

1.2

Functie Voorzitter Vicevoorzitter Lid Lid Lid Lid

Vaststelling jaar stukken 202 5

1.2.1 Vaststelling D e jaarstukken GGD ZL 202 5 worden door het Algemeen Bestuur vastgesteld in de vergadering 15 april 202 6 . Voorzitter, Mevr. M.F.H. Leurs - Mordang

Jaarstukken GGD ZL 2025

van

Ambtelijk secretaris, Dhr. F.C.W. Klaassen

Pagina 4

2.

Jaarverslag 202

5

Voor meer toelichtingen, achtergrond jaaroverzicht van de GGD . 2.1

Concern

2.1.1

De organisatie

informatie en

interviews verwijzen we naar het (digitale)

De GGD kent in 2025 drie programma's, te weten: Jeugdgezondheidszorg, Veilig Thuis en GGD. Alle taken staan beschreven in het dienstverleningspakket en hebben veelal een wettelijke grondslag in respectievelijk de Wet publieke gezondheid (Wpg), de Wet maats chappelijke ondersteuning (Wmo) en de Wet op de lijkbezorging.

2.1.2

Personeel

Als organisatie voor mensen, door mensen, zijn onze medewerkers ons grootste goed en is investeren in kwalitatief personeel essentieel voor de basis van ons bestaan. Volgens de visie van Personeel en Talentontwikkeling (P T O) van de GGDZL, wordt geïnvesteerd in de vitaliteit, profession aliteit en wendbaarheid van de medewerkers. Hierdoor staat GGD Zuid - Limburg sterk in de maatschappelijke opdracht in een omgeving die continu verandert. Er wordt nu en in de toekomst geïnvesteerd in het behouden van medewerkers en het binden van nieuwe collega's. Een toekomstbestendige GGD met voldoende hoogwaardig gekwalificeerd personeel vraagt om vooruit denken. Daarom is het belangrijk dat de GGDZ L een goede positie behoudt op de arbeidsmarkt. Het concreet neerzetten van een sterk werkgeversmerk is éé n van de onderwerpen die in 2025 hebben geleid tot een nieuwe arbeidsmarktcampagne. Met de campagne “Volg je hart’ wordt de maatschappelijke waarde en unieke positie van de GGD benadrukt. Zo zijn en blijv en we als organisatie een aantrekkelijke werkgever. De GGDZL streeft naar een veilige werkomgeving met gelijke kansen voor iedereen. Aandacht voor diversiteit en inclusie stelt ons in staat om onze opdracht nóg beter uit te voeren: het vergroten van de gezondheid van alle burgers in Zuid - Limburg. Na het ond ertekenen van het Charte

Jaarstukken GGD ZL 2025

r

Pagina 5

Diversiteit zijn we aan de slag gegaan met de doelstellingen waaraan de organisatie zich heeft gecommitteerd. 2.1.3

Organisatieontwikkeling

We zijn een GGD met een heldere missie: de groep gezonde Zuid - Limburgers móet groter en de gezondheidsverschillen kleiner. Dat is een forse uitdaging want de wereld om ons heen verandert snel, gezondheidsvraagstukken worden complexer en overstijgen steeds vaker de grenzen van één domein. Dat vraag om een GGD die haar professionaliteit integraal inzet, vitaal blijft en wendbaar inspeelt op wat nu en in de toekomst belangrijk is. Het organisatie ontwikkeltraject Canvas staat voor één GGD Zuid - Limburg die over grenzen heen denkt en werkt. Zowel intern, cluster - en thema overstijgend als ook extern met partners binnen én buiten de z org. De zorg van morgen vraagt om een brede, domein overstijgende aanpak. In 2025 is een belangrijke stap gezet in dit meerjarenorganisatie ontwikkeltraject voor een toekomstbestendige GGD. De structuur, als één van de hulpmiddelen om onze doelstelling te realiseren, is ingevuld. Hierdoor hebben sommige medewerkers een n ieuwe plek in de organisatie gekregen en zijn functiebeschrijvingen aangepast. Deze nieuwe interne inrichting is gericht op het faciliteren van een betere samenwerking tussen de clusters en nieuwe inhoudelijke programmalijnen (zijnde academische werkplaats publieke gezondheid, vaccineren en gezonde samenleving).

Hiermee wordt effecti ever aangesloten op heden daagse vraagstukken, vragen vanuit de samenleving en vergroten we onze slagkracht en impact. Met het inrichten van de clusters Bedrijfsvoering en Concernstaf bevorderen we eveneens de (strategische) organisatie brede samenwerking. Deze manier van werken is formeel op 1 januari 2026 van start gegaan en wordt de komende jaren verder ingevuld en verfijnd . 2.1.4

Het dienstverleningspakket

GGD Zuid –Limburg is de Geneeskundige Gezondheidsdienst Zuid - Limburg van de 16 gemeenten . Het dienstverleningspakket van de GGD - Zuid Limburg sluit aan op de ambities uit het regionale gezondheidsbeleid 2025 - 2030: ‘Gezondheid nu, voor later !', dat in de loop van 2025 is vastgesteld door alle Zuid - Limburgse gemeenten. De diensten opgenomen in het dienstverleningspakket zijn te vinden in het jaarverslag 2025. 2.1.5

Bedrijfsvoering

Ondersteunende diensten en een solide bedrijfsvoering zijn een belangrijke randvoorwaarde om ons werk te kunnen doen. Deze taken spelen vaak op de achtergrond maar zijn van essentieel belang. We lichten in dit kader een a antal actuele ontwikkelingen nader toe. Eén GGD In 2025 is hard gewerkt aan alle procesmatige, personele en technische voorbereidingen van de nieuwe organisatiestructuur Canvas en de bijbehorende procesinrichting welke vanaf 1 januari 2026 van kracht is. Hiermee zijn belangrijke stappen gezet naar een toekomstbestendige GGD: wendbaar, integraal en effectief. Technologie De GGDZL moet net als andere organisaties inspelen op het veranderende technologische landschap en op de kansen en bedreigingen die hierin spelen. In 2025 is hiertoe een solide en innovatieve basis geleg d. Hierbij is onder andere gewerkt aan een duurzaam ICT - landschap waaronder de aanbesteding en implementatie van ICT en telefonie inclusief uitrol binnen de gehele Jaarstukken GGD ZL 2025

Pagina 6

organisatie. Dit betekent betere samenwerking tussen professionals, betere voorspelbaarheid, meer mogelijkheden voor datagedreven sturing en sterking inzicht (monitoring) voor de organisatie en waar nodig voor onze partners . Met de inspanningen van 2025 staat nu een ICT landschap waarop we de komende jaren zowel organisatorisch, technisch als in vakmanschap verder kunnen bouwen.

-

In 2025 is een nieuw digitaal dossier voor Veilig Thuis geïmplementeerd en een start gemaakt voor een nieuw digitaal dossier voor jeugdgezondheidszorg. H iermee ondersteunen we het primaire proces en voldoen we aan het geldende wet - en regelgeving. De voorbereiding voor een geïntegreerd bedrijfsmanageme ntsysteem (ERP) is gestart en krijgt in 2026 verder vorm . Informatiebeveiliging en kwaliteit De kwaliteit van dienstverlening begint bij vakmanschap. In 2025 is binnen het team Bedrijfsvoering ingezet op extra scholing en training, zowel individueel als op collectief niveau. Meer specifiek is ingezet op het vergroten van actuele vakkennis omdat onder meer de (complexe) technologische ontwikkelingen elkaar in hoog tempo opvolgen. In een samenleving die continu in verandering is met dreigingen van buitenaf is de informatiebeveiliging een essentiële randvoorwaarde voor betrouwbare publieke dienstverle ning. In 2025 is de kwaliteitscyclus richting NEN 7510 - certificering in gang gezet en heeft een interne audit in het najaar plaatsgevonden. Hiermee is een basis gelegd voor een certificering in 2026

.

Duurzaamheid Naar duurzaamheid kijken we in brede zin. Duurzaamheid gaat namelijk niet alleen over de inhoud van het GGD - werk maar ook over de bewustwording bij onze medewerkers en de doorvertaling hiervan naar onder meer ons inkoop - en aanbestedingsbeleid (duurzaamheid van ons gebouw, elektrische auto's e.d.) en ook over de duurzame inzetbaarheid van onze medewerkers en sociale duurzaamheid (waaronder inclusie en diversiteit). In 2025 is het duurzaamheidsprogramma “in balans” voor onze medewerkers voortgezet. Daarnaast is aan de wettelijke verplichtingen in het kader van duurzaamheid zoals C O2 registratie voldaan en zal duurzaamheid ook de komende jaren nadrukkelijk onderdeel uitmaken van de verdere doorontwikkeling van de organisatie. D ata Datagedreven werken is een essentieel speerpunt. In 2025 zijn de voorbereidingen getroffen voor een nieuw en toekomstbestendig datawarehouse. Ook is ingezet op de doorontwikkeling richting betere informatievoor ziening en monitoring. Dit sluit aan bij de behoefte om gezondheidsdata in Zuid - Limburg beter samen te brengen en onze rol als adviespartner nog sterker te kunnen uitvoeren. Het betekent met name dat we sneller kunnen inspelen op in - en externe behoeften. We versterken hiermee de continuïteit van de G GD en zijn beter in staat om onze partners betrouwbaar te ondersteunen onder andere op het vlak van inzicht en monitoring.

Crisisorganisatie In het afgelopen jaar is de GGD actief aan de slag gegaan met het versterken van de eigen rol in crisissituaties. Reden hiervoor was onder meer gelegen in het gegeven dat de Geneeskundige Hulpverleningsorganisatie in de Regio (GHOR) vanaf 1 januari 2025 niet meer bij de GGD ondergebracht is. In 2025 is een adviseur crisisbeheersing benoemd en zijn crisisprocessen van de GGD opnieuw onder de loep genomen en geactualiseerd. Voor crisisbeheersing is het essentieel dat er landelijk, bovenregionaal en regionaal wordt samengewerkt zoals bijvoorbeeld het ontwikkelen van opschalingsdraaiboeken. Ook investeert de GGD in het trainen, opleiden en oefenen van medewerkers met piketdienst en waarmee de kwaliteit en paraatheid van de GGDZL als crisisorganisatie verder wordt vergroot.

Jaarstukken GGD ZL 2025

Pagina 7

Klachten We vinden het belangrijk dat burgers tevreden zijn over onze dienstverlening. Onze medewerkers doen er dan ook alles aan om iedereen zo goed mogelijk te helpen. Soms kan het echter gebeuren dat er iets misgaat. Dit kan leiden tot ontevredenheid of zelfs ee n klacht. Deze nemen we serieus en in eerste instantie wordt hier binnen d e betreffende afdeling het gesprek over gevoerd met de betrokkenen. Klachten kunnen gemeld worden via een online formulier. De klachtopvang functionaris neemt de klacht in behandelin g , in de meeste gevallen leidt dit tot een passende oplossing. Als dit niet leidt tot een oplossing binnen de afd eling dan kan de externe klachtencommissie ingeschakeld worden. Ook kan de burger zich direct met een klacht wenden tot de externe klachtencommissie. Het heeft onze voorkeur om eerst samen het gesprek aan te gaan. 2.1.6

Trendbreuk aanpak

De GGD is zowel partner als kartrekker van het programma Trendbreuk. Als kartrekker voert de GGD het programmamanagement uit voor Trendbreuk. Zo werd begin van het jaar voor de vijfde keer de voortgangsrapportage uit gebracht met de resultaten en trends van de afgelopen periode. Om voor de toekomst blijvend bestuurlijk commitment te borgen was er behoefte aan een stevig plan voor het vervolg en de versteviging van Trendbreuk Zuid - Limburg. Daarom werd in 2025 het geactualiseerde programmaplan Trendbreuk opgel everd. Dit plan dient als fundament voor het vervolg en beschrijft naast doelen en ambities ook de gewenste organisatiestructuur en randvoorwaarden. Omdat zowel ambtelijk als bestuurlijk de aanpak per fase én het belang van een doorgaand e lijn in al die fasen werd geprioriteerd werd een programmateam gevormd met kartrekkers per fase. Met het v oorstel in het nieuwe regionaal gezondheidsbeleid om de Trendbreukaanpak te verbreden naar de fasen van volwassenen en ouderen borgen we bovendien vanaf 2025 de contin uïteit van - 9 maanden tot 100+. Belangrijke opbrengst van het programmamanagement Trendbreuk is het verbinden van professionals, inwoners en organisatie over alle domeinen heen. Een verdere opbrengst is het organiseren van kennisdeling in Zuid - Limburg.

Dit is onder andere terug te zien i n het Kansrijke Start - evenement voor professionals in de eerste 1000 dagen waar de regionale inzet voor een gezonde start voor jonge kinderen hun gezinnen werd uitgelicht. Maar ook in de Taalrijke Start bijeenkomst waar vel e (Zuid - )Limburgse professionals en bestuurders getuige waren van de start van dit project. Hierbij staat bewustwording van een vroege taalverwerving centraal. De doelgroep jonge ouders werd steeds meer betrokken en levert waardevolle input om t e toetsen of de uitvoering aansluit bij hun behoeften en wensen. Trendbreuk heeft een voorbeeldfunctie voor Nederland als het gaat om integraal en domein overstijgend werken. Daar zijn wij dan ook trots op! Zo leverende we onder andere een bijdrage aan de landelijke preventiereis, gingen we in gesprek met VWS, VNG, Provincie Groningen, het Radbo ud UMC en ontvingen we de gemeente Den Bosch die samen met vele partners tijdens een werkbezoek kennismaakte met onze Trendbreukaanpak. Trendbreuk wordt ook gezien als basis en daarmee als voorbeeld voor de regionale preventie infrastructuur. Gezamenlijk met andere partners binnen het netwerk Gezond Zuid - Limburg formuleerden we een breed gedragen visie op preventie en schreven we als GGD samen met MUMC+ aan een voorstel tot samenhang in preventie om verder uitvoering te geven aan implementatie van de veertien uitgangspunten.

In het kader van het Regioplan Zuid - Limburg voerde de GGD namens de 16 Zuid - Limburgse gemeenten de regionale coördinatie uit voor de tien GALA - thema's en legde daarbij de verbinding binnen het netwerk Gezond Zuid - Limburg. Ook verv ulde de GGD een adviserende rol in de brede regionale samenwerking in het kader van IZA. Dit gebeurde onder meer met het voorzitterschap van de Bestuurlijke Regiegroep Gezond Zuid - Limburg, het organiseren van en bijdragen aan Jaarstukken GGD ZL 2025

Pagina 8

regionale kennisbijeenkom sten en als adviseur van de Gemeentelijke en Ambt elijke Regiegroep Gezond Zuid - Limburg. Daarnaast stelden we samen met het Data - onderzoeksteam (DOT) indicatoren op voor de overall - monitoring van het Regioplan Zuid - Limburg om de impact op het verminderen van gezondheidsachterstanden en het verkleinen van gezondheidsverschillen te kunnen meten. 2.2

Programma GGD

De GGD Zuid - Limburg beschermt, bewaakt en bevordert de gezondheid van de inwoner van Zuid Limburg. Dat doet zij namens de gemeenten in Zuid - Limburg voor alle inwoners, bovenal voor mensen die extra hulp nodig hebben om gezond(er) te leven. Het programma GGD is divers van samenstelling. We staan klaar bij vragen over gezondheid, onderzoek en seksualiteit. Maar ook voor vaccinaties ter bescherming van ziektes als kinkhoest, bof of baarmoederhalskanker. De GGDZL verricht onderzoek naar bijvoorb eeld infectieziekte n en seksueel overdraagbare aandoeningen en monitort de gezondheid van burgers. Ook kan de burger bij ons terecht als er zorgen zijn over de gezonde leefomgeving bijv oorbeeld als men wordt geconfronteerd met woningvervuiling of tocht - en schimmelproblemen. Ook vervult de GGD een coördinerende taak bij het Centrum Seksueel Geweld. Vaak veel minder zichtbaar is de ondersteuning die we bieden aan personen met onbe grepen gedrag en forensische geneeskunde. In de onderstaande paragrafen zetten we onze concrete inspanningen en activiteiten van 2025 nader uiteen. Infectieziektebestrijding De COVID - 19 pandemie heeft laten zien dat een grootschalige infectieziekte - uitbraak grote impact kan hebben op individuele gezondheid, de publieke gezondheid én op de maatschappij.

De GGD speelt een centrale rol in de preventie van infectieziekten en in de infectie ziektebestrijding. Vaccineren In 2025 is gewerkt aan de voorbereidingen van de opening van een eigen vaccinatievoorziening Algemene Gezondheidszorg (AGZ) per 1 januari 2026. Binnen deze voorziening worden reisvaccinaties, beroepsvaccinaties en vaccinaties op maat aangeboden. Ter voorbe reiding zijn medewerkers geworven en opgeleid en is de praktische inrichting van de vaccinatievoorziening uitgewerkt. Daarnaast is het (algemene) vaccinbeheer kritisch bekeken en verder doorontwikkeld, met als doel te komen tot een eenduidige en beter geborgde werkwijze. Om erachter te komen hoe de vaccinatiegraden verhoogd kan worden, is in 2025 een onderzoek uitgevoerd naar de vaccinatiebereidheid onder alleenstaande minderjarige vluchtelingen om beter inzicht te krijgen in factoren die de bereidheid beïnvloeden. Verder zijn, in samenwerking met de jeugdgezondheidszorg, plannen en pilots ontwikkeld met de gemeenten Maastricht en Heerlen om in 2026 de vaccinatiegraad te verhogen in wijken/gebieden waar de vaccinatiegraad het meest achterblijft. Deze aanpak wordt in 2026 uitgevoerd en verder uitgebouwd. Zoönose In 2025 zijn meerdere zoönose casussen behandeld, waaronder een Q - koortsmelding bij een dierentuin en vogelgriep bij een dierenpark.

In deze situaties is snel opgeschaald en gewerkt volgens een duidelijke crisisstructuur. Bij de Q - koortsmelding is in korte tijd duidelijkheid verkregen over de risico’s voor medewerkers en bezoekers. Dit maakte het mogelijk om direct overzicht te Jaarstukken GGD ZL 2025

Pagina 9

creëren, taken en verantwoordelijkheden te verdelen en effectief samen te werken met interne en externe partners. Door deze passende maatregelen is verdere verspreiding voorkomen. Bij de vogelgriepcasus is eveneens snel gehandeld. Door de gestructureerde a anpak met bron - en contactonderzoek, monitoring en heldere communicatie, kon de impact beheersbaar worden gehouden. Samenwerking in - en buiten de regio In 2025 is de samenwerking met andere GGD ’en in Limburg, Brabant en Zeeland versterkt middels samenwerking tussen verschillende disciplines en functieniveaus. In werkgroepen stemmen artsen, verpleegkundigen, management en beleidsadviseurs hun werkzaamheden op elkaar af. Het gezamenlijk doel is om we rkwijzen en werkprocessen binnen de regio te uniformeren, kennis te delen, besluitvorming te versnellen en beleid beter te laten aansluiten op de praktijk. Zo werken we toe naar een gezamenlijke en effectieve aa npak van de infectieziektebestrijding in regio Zuid. Een belangrijk moment hierin was de uitbraakoefening van de regio’s. Tijdens deze oefening is een realistisch scenario gezamenlijk doorlopen, waarin een grootschalige infectieziekte - uitbraak werd nagebootst. De oefening bood ruimte om te ervaren hoe het is om onder druk samen te werken, keuzes te maken en te communiceren.

De deelname van de volledige regio heeft de gezamenlijke paraatheid voor toekomstige crisissituaties versterkt. Tuberculosebestrijding (TBC) Het afgelopen jaar is het aantal Tbc - patiënten en infecties gestegen ten opzichte van eerdere jaren. Dit was onder andere het gevolg van enkele grote TBC - uitbraken in de regio. De opvang van asielzoekers, vluchtelingen en ontheemden in de regio is de afgelopen jaren toegenomen, wat gepaard ging met ee n grotere behoefte aan TBC - screening en begeleiding. Dit heeft geleid tot een hogere inzet van het team. Omdat tuberculose in Nederland relatief weinig voorkomt, krijgt de ziekte niet altijd vanzelfsprekend aan dacht. De stijging van het aantal gevallen en de intensivering van de screening benadrukken het belang van blijvende alertheid. Door deze inzet konden infecties eerder worden opgespoord en verdere verspreiding zoveel mogelijk worden beperkt. Seksuele gezondheid Het Centrum voor Seksuele Gezondheid Limburg (CSG) heeft als doel de seksuele gezondheid in de regio te verbeteren en richt zich daarbij vooral op kwetsbare groepen in de samenleving en risicogroepen voor seksuele overdraagbare aandoeningen (soa). Het CSG werkt samen met vele partijen. Sense Limburg is speciaal voor jongeren tot en met 24 jaar ingericht, die hier gratis terecht kunnen met al hun vragen over seks(ualiteit) en soa's.

In Zuid - Limburg kunnen burgers terecht op onze locaties in Maastricht, Heer len en Sittard - Geleen. Bezuinigingsopdracht Het centrum wordt voor meer dan de helft gefinancierd via directe Rijksmiddelen. In 2025 dienden zich forse Rijksbezuinigingen aan waar de unit in 2025 op geanticipeerd heeft. Zo is de uitvoering meer gericht op een efficiënte en effectieve inzet van medew erkers en middelen. Ook is de samenwerking met Limburg - Noord geïntensiveerd. Ter voorbereiding op de aangekondigde bezuinigingen is het dienstverleningspakket kritisch herijkt. Daarbij zijn, waar mogelijk, inhoudelijke aanscherpingen en kostenreducties doo rgevoerd, met behoud van kwaliteit en een sluitend aanbod. In dit kader zijn verschillende beleidsterreinen en contracten beoordeeld, waaronder het laboratoriumcontract en het PrEP - beleid, dat is gericht op het verkleinen van seksuele risico’s bij mannen die seks hebben met mannen. Sinds 1 augustus 2024 kunnen inw oners met een verhoogd risico op hiv uitsluitend bij het CSG terecht voor de halfjaarlijkse medische controles en het voorschrijven van een PrEP - recept; de medicatie wordt daarbij door inwoners zelf bekostigd en via de apotheek verkregen. Uitsluitend voor de meest kwetsbare inwoners is in 2025 – op verzoek van het Algemeen Bestuur - een tijdelijke vangnetregeling ingericht.

Daarnaast is de interne werkwijze herzien om de dienstverlening goed te laten aansluiten bij kwetsbare inwoners die dit het hardst Jaarstukken GGD ZL 2025

Pagina 10

nodig hebben. Dit heeft geresulteerd in vereenvoudigde werkprocessen en een betere, efficiëntere afstemming binnen het team van professionals. De PrEP - verstrekking uit eigen middelen is goed afgerond en met samenwerkingsafspraken tussen Aidsfonds - Soa Aids Nederland en de CSG’s wordt dit vanaf 2026 gefinancierd uit het PrEP - noodfonds. Inzet binnen het basisonderwijs: Gezonde relaties en weerbaarheid In 2025 is er in samenwerking met het Nationaal Programma Heerlen - Noord, binnen het programma ‘Gezond in Mijn Streek’ een lesmodule over gezonde relaties en weerbaarheid aangeboden aan leerlingen van groepen 6, 7 en 8. De module bestaat uit vier interactie ve lessen waarin thema’s als vriendschap, respectvol omgaan met elkaar en (online) veiligheid centraal staan. Deze lessen zijn op meerdere basisscholen in de regio uitgevoerd en hebben een grote groep kinderen bereikt. Met dit aanbod zijn de scholen onders teund bij het versterken van de sociaal emotionele ontwikkeling van leerlingen en is er bijgedragen aan een veilige, gezonde en veerkrachtige leeromgeving. Nu Niet Zwanger Sinds 1 januari 2023 is Nu Niet Zwanger (NNZ) structureel ondergebracht binnen het Centrum Seksuele Gezondheid van GGD Zuid - Limburg. Ook in 2025 blijkt opnieuw dat NNZ Zuid - Limburg succesvol is.

Dit succes brengt echter met zich mee dat we tegen onze eigen grenzen aanlopen en dat het huidige (anticonceptie)budget niet langer toereikend is. Het aantal aanmeldingen is ook dit jaar verder gestegen. In 2025 namen 605 mensen deel aan NNZ, tegenover 558 in 2024. Daarnaast zijn in 2025 in totaal 26 nieuwe aandacht functionarissen getraind. Hygiëne en Inspectie Goede basisvoorzieningen voor kwetsbare groepen, zoals verantwoorde kinderopvang en Wmo diensten, blijven van groot belang. De GGD ziet toe op de kwaliteit van deze voorzieningen en voert daarnaast inspecties uit op het gebied van technische hygiënezorg om infectieziekten te voorkomen.

-

Toezicht kinderopvang De GGD houdt toezicht op de kinderopvang door te beoordelen of kinderdagverblijven (KDV’s), buitenschoolse opvanglocaties (BSO’s), gastouders (GO’s) en gastouderbureaus (GOB’s ) veilig, gezond en pedagogisch verantwoord werken. Dit gebeurt via inspecties op locatie, gesprekken met houders en het controleren van wet - en regelgeving. In 2025 is er op alle KDV, BSO en GOB locaties minimaal één inspectie uitgevoerd. In totaal zijn e r in 2025 870 inspecties uitgevoerd op 739 locaties. Gastouders worden steekproefsgewijs eens per twee jaar geïnspecteerd. In 2025 zijn er 295 inspecties bij gastouders geweest. In totaal zijn er 409 geregistreerde gastouders in Zuid - Limburg. Sinds 2022/2023 is het toezicht op de kinderopvang aangepast. Bij bepaalde overtredingen kan de toezichthouder éénmalig per inspectie een herstelaanbod doen. Dit kan op meerdere onderdelen worden gedaan, maar wel maar één keer per inspectie. Als bij de her beoordeling blijkt dat dit niet tot naleving leidt, adviseert de toezichthouder de gemeente om handhavend op te treden. In 2025 is er 215 keer herstelaanbod geboden bij tekortkomingen bij KDV, BSO en GOB. Alle geconstateerde tekortkomingen zijn na herstela anbod hersteld. Als gevolg hiervan werd er minder vaak een advies tot handhaving gegeven.

Calamiteiten toezicht Wmo In opdracht van alle Zuid - Limburgse gemeenten voert de GGD het calamiteitentoezicht binnen de Wmo uit. Wmo - zorgaanbieders zijn verplicht om direct melding te doen van een calamiteit, geweldsincident of situatie van misbruik. In 2025 ontving GGDZL 9 meldingen, waarvan 3 meldingen zijn opgevolgd met een nader onderzoek.

Jaarstukken GGD ZL 2025

Pagina 11

In 2025 was er een lichte stijging in het aantal meldingen van calamiteiten in de WMO t.o.v. 2024. Opvallend is dat, net als in voorgaande jaren, het aantal meldingen nog altijd relatief laag blijft en dat slechts een kleine groep zorgaanbieders meldingen doorgeeft. Ook landelijk is sprake van lage en zelfs dalende aantallen. Een laag aantal meldingen betekent echter niet automatisch dat er weinig calamiteiten zijn. Mogelijke oorzaken kunnen onderrapportage of een gebrek aan herkenning zijn. Dit vraagt om v erdere verdieping en samenwerking met gemeenten, gericht op kennisdeling en ondersteuning, om een cultuur van veiligheid en preventie te versterken en daarmee het toezicht op Wmo - calamiteiten te verbeteren. Technische hygiënezorg De GGD Zuid - Limburg voert jaarlijks verschillende taken uit op het gebied van technische hygiënezorg (THZ), volgens afspraak met de 16 Zuid - Limburgse gemeenten. Deze werkzaamheden omvatten onder meer inspecties bij seksbedrijven, advisering over de hygiëne bij publieksevenementen en het beoordelen van aanvragen voor tatoeëren, piercen en permanente make - up (PMU). Daarnaast voert de GGDZL THZ - taken uit bij asielzoekerscentra in opdracht van het COA. In 2025 is het aantal afgegeven vergunningen voor tatoeëren, piercen en PMU afgenomen. (Vergunningen moeten elke drie jaar worden vernieuwd. Er is dus steeds een driejaarlijkse trend).

Het aantal inspecties bij asielzoekerscentra steeg minimaal t.o.v. 2024 . Wat betreft de inspecties bij seksbedrijven zijn er in 2025 iets meer bedrijven gecontroleerd dan in 2024. In 2025 is de werkwijze voor deze inspecties bovendien aangescherpt. Dit is gedaan in samenwerking met het team Infectieziektebestrijding, met als do el de uniformiteit van de risicobeoordeling te verbeteren en risico's voor de gezondheid van bezoekers van deze bedrijven te voorkomen. Medische Milieukunde De unit Medische Milieukunde (MMK) richt zich op het beschermen en bevorderen van de gezondheid in relatie tot de leefomgeving. De unit ondersteunt inwoners, gemeenten, Provincie en partners bij het signaleren en beoordelen van gezondheidsrisico’s en advis eert over passende maatregelen. In 2025 heeft MMK opnieuw een belangrijke rol gespeeld in zowel beleidsmatige ondersteuning als in de beantwoording van vragen uit de regio, van zowel inwoners als professionals. Concreet gaat het dan bijvoorbeeld over het rapport van het RIVM waarin de gezondheid rond Chemelot onderzocht is en het rapport van NIVEL waarin onderzoek gedaan is naar de ervaren gezondheid en wonen nabij industrie. Gezonde leefomgeving / Gezondheid en milieu Binnen het thema gezonde leefomgeving/gezondheid en milieu hebben de adviseurs MMK diverse gemeenten en de Provincie Limburg geadviseerd bij het ontwikkelen van omgevingsvisies.

Ook is actief ingezet op kennisdeling via kennissessies, themabijeenkomsten en workshops, zodat professionals actuele gezondheidsinformatie kunnen toepassen in beleid en uitvoering. De unit was dit jaar onder andere betrokken bij regionale vraagstukken rondom industrie, transport en landbouw De unit heeft in 2025 actief meegedaan aan de landelijke campagnes, zoals de schimmelcampagne. Hierbij werd informatie verspreid naar gemeenten en woningcorporaties, zodat zij bewoners beter kunnen ondersteunen. Ook is dit jaar het project Active Citizen P articipation (ACP) succesvol afgerond, waar als resultaat samen met andere gezondheidsautoriteiten en partners een grensoverschrijdende structuur voor burgerparticipatie is ontwikkeld in de Euregio Maas - Rijn. Het ACP - project richtte zich op het bevorderen van gezonde gemeenschappen en het aanpakken van uitdagingen in grensgebieden, zoals klimaatverandering en sociale ongelijkheid. Hier is expertise geleverd en samengewerkt om verbeterpunten te zoeken in deze leefomgeving.

Jaarstukken GGD ZL 2025

Pagina 12

Beantwoorden van vragen van burgers en professionals Op het gebied van publieksadvies heeft MMK dit jaar veel vragen beantwoord van zowel inwoners als professionals. Inwoners zochten ondersteuning bij uiteenlopende milieu gerelateerde gezondheidsvraagstukken, zoals zorgen over schadelijke stoffen, vocht - en schimmelproblemen in huizen, bodemkwaliteit en uitstoot van industrie. Professionals kregen advies over onderwerpen als zwemwaterveiligheid, ruimtelijke ontwikkelingen, binnenmilieu, geluidsoverlast en elektromagnetische straling. Deze ondersteuning heeft geleid tot beter geïnformeerde inwoners en beter onderbouwde besluiten in de regio. Academische Werkplaats Publieke Gezondheid Mosa De Academische Werkplaats Publieke Gezondheid Mosa (AWPG Mosa) is een samenwerkingsverband tussen GGD Zuid - Limburg en Universiteit Maastricht (UM). “Mosa” symboliseert de Maas en de stroom van kennis en de verbinding tussen praktijk, onderzoek en beleid. D e AWPG opereert niet alleen (Eu) - regionaal, maar ook nationaal en internationaal. De AWPG Mosa is penvoerder en voorzitter/secretaris van het landelijke consortium voor AWPG’en Infectieziekten (CAPI). Hier worden opleidingsplaatsen gefaciliteerd voor jonge onderzoekers en worden alle 25 GGD’en verbonden met wetenschappelijke kennis via scholing en samenwerking met landelijke instituten zoals het RIVM.

De 3 hoofdthema’s van de AWPG Mosa zijn: infectieziektebestrijding; gezonde jeugd en intergenerationele overdracht en integraal gezondheidsbeleid. In 2025 promoveerden vier PhD’s en zijn 25 internationale wetenschappelijke artikelen gepubliceerd en meerdere wetenschappelijke stages voor artsen georganiseerd. Met verworven subsidiegelden onderzochten we bijvoorbeeld: Innovatieve interventies om vaccinatiebereidheid te vergroten; Hepatitis zorg voor migranten en gedetineerden; De impact van participatie van mbo - studenten in curriculumontwikkeling, en De impact van negatieve en positieve jeugdervaringen op latere gezondheidsuitkomsten. Ook werd de stijging van Gonorroe onder jongeren in beeld gebracht en is er een toolbox ontwikkeld voor huisartsen in het kader van infectiepreventie. Het onderzoek is nauw verbonden met de praktijk van infectieziektebestrijding en jeugdgezondheidszorg, ev enals met de Trendbreuk aanpak. In Oktober 2025 werd het Care and Public Health Research Institute (CAPHRI) van de Universiteit Maastricht (UM) door de WHO aangewezen als Collaborating Centre Regions for Health and Cross - Border Public Health. Dit WHO - samenwerkingscentrum versterk met en binnen de UM de samenwerking op drie cruciale thema’s: infectieziektebestrijding, mentale gezondheid van jongeren en milieugezondheid.

Voortbouwend op 20 jaar onderzoek en ingebed in de AWPG, gaat het centrum bijdragen aan wetenschappelijke onderbouwing, c apaciteitsopbouw en kennisdeling voor gezondere regio’s in Europa en daarbuiten. Publieke gezondheid Onderzoek en monitoring In 2025 zijn de resultaten van de Gezondheidsmonitor Volwassenen & Ouderen breed gedeeld met gemeenten en regionale partners. De duiding van de cijfers maakte ontwikkelingen zichtbaar op het gebied van leefstijl, mentale gezondheid en sociaaleconomische ve rschillen. De informatie is gebruikt om lokale prioriteiten te stellen en te adviseren. Daarnaast is de Kindmonitor 2025 voorbereid en gestart. Voor het eerst worden in alle Zuid Limburgse gemeenten gegevens verzameld over de gezondheid, leefstijl en leefomstandigheden van jonge kinderen. De opzet, afstemming met partners en de eerste dataver zameling vormden een belangrijke stap in het verder versterken van de regionale monitoringscyclus. Naar aanleiding van de Gezondheidsmonitor Jongvolwassenen is verdiepend onderzoek uitgevoerd via focusgroepen. Jongvolwassenen gaven hierbij inzicht in thema’s zoals prestatiedruk, Jaarstukken GGD ZL 2025

Pagina 13

mentaal welbevinden, toekomstperspectief en bestaanszekerheid. Deze kwalitatieve opbrengsten zijn gebruikt om trends te duiden en om beleid beter te laten aansluiten op hun ervaringen. In 2025 is gewerkt aan het verdiepen en versterken van de regionale kennisbasis, onder meer via themasessies, verdiepende analyses en samenwerking met kennispartners. De ontwikkeling van het Kompas, een verdiepende laag op de Gezondheidsatlas Zuid - Limburg , kreeg verder vorm door cijfers te verbinden met context en handelingsperspectieven. Daarnaast zijn specifieke thema's, zoals Gezonde Jeugd, Gezonde Toekomst (JOGG), Seks onder je 25e en gebiedsprofielen, verder uitgewerkt in het Kompas. Strategie en beleid In 2025 is gewerkt aan het verder vormgeven van gezondheidsbeleid in de regio door inhoudelijke kennis, trends en signalen te verbinden aan beleidskeuzes. Monitors, adviezen en thematische analyses zijn gebruikt om gemeenten te ondersteunen bij het bepalen van hun prioriteiten op onderwerpen zoals mentale gezondheid. De beleidsadvisering sloot aan op de regionale inzet binnen Trendbreuk, GALA en IZA hielp om deze programma's inhoudelijk te versterken en richting te geven. Een belangrijke bijdrage in 2025 was de inhoudelijke en procesmatige ondersteuning bij de totstandkoming van het regionaal gezondheidsbeleid 2025 - 2030: ‘Gezondheid nu, voor later !’.

De prioriteiten en accenten in dit beleid zijn gebaseerd op inzichten uit monitors en aanvullende analyses en ervaringen vanuit gemeenten en netwerkpartners. Daarnaast zijn beknopte inhoudelijke uitwerkingen opgesteld die helpen om regionale thema’s op e en overzichtelijke manier te vertalen naar lokale beleidsagenda’s. De nota i s door alle 16 Zuid - Limburgse gemeenten vastgesteld. Ook zijn regionale bijeenkomsten georganiseerd waarin professionals, bestuurders en partners uit verschillende domeinen in gesprek gingen over actuele gezondheidsthema’s, bijvoorbeeld de gezonde leefomgeving en mentale gezondheid. Deze bijeenkomsten droege n bij aan een gedeeld beeld van ontwikkelingen in de regio en aan een betere verbinding tussen beleid, uitvoering en monitoring. Ter voorbereiding op de uitbreiding van de Wet publieke gezondheid met het onderwerp suïcidepreventie per 1 - 1- 2026, is in 2025 samen met ketenpartnerts en gemeenten de opties verkend hoe dit concreet vormgegeven kan worden. Hier is het Actienetwerk Prevent ie zelfdoding Zuid - Limburg in de stijgers gezet dat in 2026 operationeel zal worden onder regie van de GGD. Gezondheidsbevordering In 2025 is gewerkt aan het verder versterken van gezonde omgevingen voor kinderen, jongeren en gezinnen. Binnen Gezonde Kinderopvang, inclusief gastouderopvang, ondersteunden we locaties bij het stimuleren van gezonde keuzes.

Een hoogtepunt was het verschi jnen van het tweede Spring Magazine met het thema bewegen, dat veel praktische handvatten bood. De Lerende Netwerken en succesvolle gastouderbijeenkomsten zorgden voor waardevolle kennisuitwisseling. Hiermee versterken we de doorgaande lijn van kinderopvan g tot en met het mbo, zodat kinderen en jongeren op elk niveau worden ondersteund in een gezonde leefstijl. Binnen JOGG Zuid - Limburg lag de focus op voeding, bewegen, mentaal welbevinden en roken/vapen. We begeleidden scholen richting een Gezonde School en de Gezonde Basisschool van de Toekomst en werkten met sportverenigingen samen. De campagne Scoor Gezond we rd succesvol uitgerold binnen verenigingen en stimuleerde hen om gezondheid structureel te verweven in hun activiteiten. Daarnaast organiseerden we theatervoorstellingen voor ouders over mediagebruik, wat waardevolle gesprekken op gang bracht. Het project Rookvrije Start van KWF werd in de gemeenten Brunssum, Heerlen, Kerkrade en Landgraaf stevig ingebed in de zorgketen. Rookvrije start is een 4 - jarig project om (jong)volwassenen in de vruchtbare levensfase te helpen stoppen met roken. Hiermee w orden zowel de (aanstaande) ouders als het opgroeiende jonge kind beter beschermd tegen longkanker . Jongvolwassenen stopten succesvol met roken en vapen en waren zeer tevreden over het traject.

Jaarstukken GGD ZL 2025

Pagina 14

Van januari tot en met juni zijn via een stoppen - met - rokencoach op locatie 23 verwijzingen ontvangen vanuit het sociaal - medisch domein. Van deze verwijzingen zijn 14 coachingstrajecten gestart en hebben 11 deelnemers het traject volledig afgerond. Tot slot verzorgden we diverse voorlichtingen in AZC’s over onderwerpen zoals gezondheidszorg in Nederland, gezonde leefstijl en gezonde voeding, waardoor een bredere doelgroep werd bereikt. Psychosociale hulp (PSH) bij ongevallen en rampen De GGD heeft de wettelijke taak op het gebied van psychosociale hulpverlening bij crisisbeheersing maar ook bij kleinere incidenten en sluimerende crises. Gemeenten vragen de GGD als expertorganisatie, als crisisorganisatie en als netwerkorganisatie. Maar bovenal als de uitgelezen partij voor coördinatie en advies: deskundig, voorbereid op crises en centraal in een netwerk van gespecialiseerde organisaties zodat niemand langs elkaar heen werkt . De GGD heeft opgeleide en getrainde functionarissen in dienst en afspraken met ketenpartners om snel te zorgen voor een passend hulpaanbod. In elke gemeente vinden jaarlijks ingrijpende gebeurtenissen plaats.

Of het nu om een ramp gaat, een geweldsincident, een dodelijk ongeval , een grote brand met slachtoffers, een evacuatie, of dat er sprake is van seksueel grensoverschrijdend gedrag gaat, dit leidt vaak tot heftige reacties op deze gebeurtenissen. Als reacties uit de hand dreigen te lopen, is gecoördineerde hulpverlening aan slachtoffers en andere betrokkenen gewenst, indien nodig ook aan verdachten. Voor de overheid en betrokken organisaties is het de taak om de maatschappelijke onrust te kanaliseren en hen te voorzien van juiste informatie. Dit vraagt om deskundigheid en nauwe samenwerking en afstemming. De psychosociale hulpverlening richt zich op h et herstel van psychisch welbevinden en gezondheid na ingrijpende gebeurtenissen. In (het) afgelopen ja(a)r(en) heeft de inzet van PSH zijn nut en noodzaak bewezen. PSH kan aanvullend op het gemeentelijke calamiteitenplan, maar kan deze voor wat betreft de psychosociale hulpverlening ook overnemen, uiteraard altijd in opdracht van de ge meente(n). Scenarioteam maatschappelijk onrust Een speciale PSH - aanpak is het scenarioteam ‘Maatschappelijke onrust’ dat in opdracht van de lokale driehoek door de GGD gecoördineerd wordt en waarin samengewerkt wordt met vaste kernpartners.

Naast de daadwerkelijke ondersteuning aan betrokkenen, draagt het scenarioteam zorg voor een advies aan de lokale driehoek met een plan van aanpak waarbij vooral het onderwerp communicatie met betrokkenen maar ook de media een belangrijk onderdeel is. In de afgelopen tijd heeft de GGD geconstateerd dat zij voor het onderdeel PSH vaak laat geconsulteerd worden, waardoor de inzet vaak complexer wordt. Vaak is de onbekendheid bij gemeenten met deze taak van de GGD de oorzaak. Hierdoor benutten gemeenten on voldoende het PSH - netwerk van de GGD en de expertise in het coördineren van de hulp en het voorkomen/verminderen van maatschappelijke onrust. Dat is jammer aangezien men vaak slechts één kans krijgt als overheid bij dergelijke gebeurtenissen. Dit staat dan ook op de planning voor 2026. Openbare geestelijke gezondheidszorg (OGGZ) Bemoeizorg ofwel Openbare Gezondheidszorg (OGGZ) richt zich op het voorkomen, signaleren en oplossen van problemen van zowel medische als maatschappelijke aard. In Zuid - Limburg voert Mondriaan deze dienstverlening uit voor de Parkstadgemeenten en de GGD - via een subsidierelatie - voor de inwoners in de gemeenten in Maastricht - Heuvelland, Westelijke Mijnstreek en de voormalige gemeente Schinnen. De Wijk - GGD’er werkt binnen dit team als verbinder tussen de verschillende dienstverlenende organisaties, zoals de wijkagent, de huisarts en de GGZ.

Deze rol is een uitbreiding van de taken van het Vangnet OGGZ op het gebied van preventie en vroegsignaleri ng. Jaarstukken GGD ZL 2025

Pagina 15

Doorontwikkeling OGGZ en operationaliseren processen In 2025 heeft het team OGGZ gewerkt aan het versterken van de processen van zowel het Vangnet OGGZ, de Wijk - GGD als ook de samenwerking met VIA Zuid - Limburg (Verbindingspunt informatie en advies Zorg & Veiligheid Zuid - Limburg). Deze zijn opnieuw beschreven en aangescherpt, mede in relatie tot de managementinformatie. Door het versterken van de processen komt er een meer eenduidige werkwijze en een beter inzicht in knelpunten en doorlooptijden. Daarnaast is ook een opleidingsplan geformuleerd. Verder is in d e werkpraktijk het gebruik van de alarmknop ingevoerd bij onveilige situaties. Pilot Wijk - GGD De pilot Wijk - GGD richt zich op vroegsignalering en opvolging in de wijk en verloopt gestaag in de deelnemende gemeenten Beek, Brunssum, Heerlen en Valkenburg. Er zijn twee tussenevaluaties voor de subsidievertrekker ZONMW en de Commissie Zorg & Veiligheid opgeleverd. De Wijk GGD’er heeft inmiddels een belangrijke positie verworven in de wijk. Omdat de Wijk - GGD’er een goed beeld heeft van de lokale problematiek, de netwerkstructuur en professionals in de wijk kent kan deze snel handelen. Zo gaat de Wijk - GGD ’er dan ook samen op pad met netwerkpartners waarbij het verbinden van zorg en veiligheid en er - op - af, voorop staan.

Heroriëntatie bemoeizorg Zuid - Limburg In 2025 heeft een werkgroep, bestaande uit ambtenaren van gemeenten, Mondriaan en GGD, in opdracht van de Commissie Zorg en Veiligheid, gewerkt aan een voorstel voor een nieuw fundament voor bemoeizorg. Dit heeft geresulteerd in een unaniem akkoord van de Commissie op het voorstel dat uitgaat van het behoud en optimaliseren van de huidige situatie waarbij uitvoering plaatsvindt door zowel Vangnet OGGZ van de GGDZL en Bemoeizorg van Mondriaan. Commissie Zorg en Veiligheid Vanuit de kennis en expertiserol van de OGGZ wordt actief geparticipeerd in diverse overleggen en werkgroepen in relatie tot de Commissie Zorg & Veiligheid. In 2025 is dan ook actief deelgenomen aan de werkgroep en pilot van het Maatschappelijk Interventie team (MIT) Zuid - Limburg en lerend netwerk. Ook de ontwikkelingen van de overige werkgroepen zoals Aanpak Voorkomen Escalatie (AVE) worden op de voet gevolgd en van kennis en kunde voorzien. Daarnaast is de GGD trekker van de werkgroep Vroegsignalering en o pvolging in de wijk. Centrum Seksueel Geweld Het Centrum Seksueel Geweld (CSG) is een landelijk initiatief. In onze provincie werkt het centrum Limburg - breed en biedt professionele hulp aan iedereen die een nare seksuele ervaring heeft gehad of seksueel misbruik heeft meegemaakt.

Samenwerkingsconvenant CSG Limburg Het Centrum werkt op basis van een Limburg breed convenant tussen de samenwerkingspartijen. Het huidige convenant liep in 2025 af, waardoor met alle partijen is gesproken en samengewerkt om dit te herzien. De deelnemende partijen hebben aangegeven de samen werking te willen voortzetten en er sluiten vanaf 2026 drie nieuwe partijen aan: LOEF (organisatie van forensisch medisch artsen), Perspectief Herstelbemiddeling en Stichting Landelijk Centrum Seksueel Geweld. Dienstverlening doorontwikkeld Er werd in 2025 een nieuwe werkwijze geïmplementeerd, waarbij slachtoffers van seksueel geweld – waarbij geen noodzaak is tot een forensisch medisch onderzoek of acute medische zorg – nazorg kunnen ontvangen vanuit de GGD via het Centrum Seksuele Gezondhei d (CSG). Het betreft hierbij slachtoffers die contact leggen tussen de 72 uur en 7 dagen na het incident.

Jaarstukken GGD ZL 2025

Pagina 16

Naast de landelijke pilot ‘Eén gezamenlijke entree’ is in Limburg een pilotgroep gestart met het doel om één zedenloket te organiseren, waarbij tweewekelijks triage kan plaatsvinden. Doel is dat slachtoffers sneller de juiste hulpverlening ontvangen. Een g oede samenwerking is hierbij cruciaal. Deze multidisciplinaire aanpak draagt bij aan beter herstel van slachtoffers. De praktische uitvoering van dit loket is al afgestemd en in 2026 wordt hiervoor een convenant ondertekend. De zedenpolitie is initiatiefne mer. Cliënten van CSG krijgen na afloop van het hulpverleningstraject een Tevredenheidsonderzoek (TVO) aangeboden. Hieruit resulteert, vanuit het aantal ontvangen TVO’s, een cijfer van 9,2. Het merendeel van de respondenten zou een potentiële cliënt ook na ar het CSG verwijzen. Forensische Geneeskunde De Forensische Dienst Limburg (FDL) is een samenwerking tussen GGD Zuid - Limburg en GGD Limburg - Noord waar dienstverlening, kennis en expertise worden ingezet op het brede werkgebied van de forensische geneeskunde. De FDL heeft 3 grote opdrachtgevers: gemee nten, politie en Openbaar Ministerie. Voor de Limburgse gemeenten voert de FDL de lijkschouw, postmortaal onderzoek bij lijkvinding of vermoeden van niet - natuurlijk overlijden en de uitwendige lijkschouw bij euthanasie uit.

Voor het Openbaar Ministerie wordt de Forensisch Medische Expertise (F ME) en bij kinderen en kwetsbaren (FMEK) uitgevoerd. Dit is het lichamelijk onderzoek van verdachten, daders en slachtoffers van (gewelds)misdrijven, waarbij biologische sporen worden veiliggesteld en letsels in kaart worden gebracht, onderzocht en gedocum enteerd. Voor de politie wordt de Medische Arrestantenzorg (MAZ) uitgevoerd. Dit is acute medische zorg voor arrestanten die zijn aangehouden. Deze zorg is gericht op het verkrijgen van zicht op de gezondheidstoestand en continueren van zorg die de arresta nt al kreeg. Dienstverlening onder druk Landelijk en ook in Limburg staat de forensische geneeskunde onder druk vanwege de afname van het aantal artsen en de beperkte nieuwe instroom. De 24/7 personele bezetting van artsen en verpleegkundigen is in het jaar 2025 zorgelijk te noemen. Hierover is proactief contact gezocht met opdrachtgevers: OM, politie en gemeenten. In het team is dan ook samen met de GGD Limburg - Noord alles op alles gezet om – middels een aangepaste werkwijze - om uiteindelijk de 24/7 continuïteit te realiseren. Dit blijft echter een kwetsbaar evenwicht. Aanbesteding Medische arrestantenzorg De Nationale Politie is in 2023 een aanbesteding gestart voor het onderdeel MAZ in tien politieregio’s. De FDL heeft voor de politieregio Limburg ingeschreven.

Immers door deze taak te combineren met de Forensische Medische Expertise en de lijkschouw, word en deze diensten efficiënt ingevuld wat leidt tot minder kosten bij de opdrachtgevers. Eind 2025 is formeel duidelijk geworden dat de opdracht niet aan de GGD gegund is. Doorontwikkeling forensische geneeskunde In 2025 is de samenwerkingsovereenkomst gesloten tussen GGDLN en GGDZL waardoor de FDL qua bedrijfsvoering en operationele organisatie is ondergebracht in de verantwoordelijkheid van GGDZL. Ook is in 2025 een website en communicatiestrategie gelanceerd voor de FDL. Landelijk zijn drie ministeries verantwoordelijk voor de forensische geneeskunde. Dit zijn de Miniseries Justitie en Veiligheid, Volksgezondheid, Welzijn en Sport en Binnenlandse Zaken. Op verzoek van deze ministeries wordt onderzoek gedaan naar de toekoms tbestendigheid van het stelsel. De landelijke DPG - Raad heeft in juni 2025 ingestemd met het uitwerken van een (model van een) landelijke publieke organisatie voor de forensische geneeskunde voor tenminste de komende 10 jaar. Deze moet gebaseerd worden op: landelijk werkgeverschap; landelijke sturing op dekking en continuïteit en versterking van de landelijke kwaliteit van de dienstverlening aan inwoners.

Jaarstukken GGD ZL 2025

Pagina 17

2.3

Programma Jeugdgezondheidszorg

In 2025 stond de Jeugdgezondheidszorg (JGZ) Zuid - Limburg in het teken van het bestendigen van de basis en het versnellen van vernieuwing. We bouwden voort op de bereikte resultaten uit 2024: het terugdringen van werkvoorraden, het versterken van preventie dichtbij gezinnen en het investeren in onze dienstverlening en professionals. Belangrijke mijlpalen in 2025 waren de toekenning van een provinciale subsidie voor de implementatie van groepsgerichte vormen van zorg, de verdere digitalisering van onze dienst verlening, de uitwerking van een plan van aanpak om vaccinatiebereidheid te verhogen en de verbetering van de interne sturing en ondersteuning van het uitvoerend proces. In de onderstaande paragrafen zetten we onze concrete inspanningen en activiteiten van 2025 nader uiteen. Programma JGZ: 3 rollen binnen het wettelijke kader Jeugdgezondheidszorg is de publieke gezondheidszorg voor alle kinderen, jongeren en hun (aanstaande) ouders of opvoeders. JGZ voert preventieve screenings uit gericht op gezondheid en welzijn, met aandacht voor de fysieke, psychosociale en cognitieve ontwi kkeling, de opvoedingscontext en de interactie (hechting) tussen kind en opvoeders. We signaleren vroegtijdig, interveniëren preventief, ondersteunen waar nodig en verbinden met of verwijzen door naar aanvullende zorg. Onderdeel van deze preventieve aanpak is het Rijksvaccinatieprogramma (RVP).

JGZ combineert uitvoerende zorg aan kind en gezin met een collectieve opdracht als adviseur van gemeenten en verbinder tussen gezin, medisch en sociaal domein. . Kinderen in beeld en in zorg In 2025 had JGZ Zuid - Limburg 93.259 kinderen in beeld waarvan 89.791 kinderen in zorg in de leeftijd tot 18 jaar. Jaarlijks komen er weer nieuwe kinderen in zorg bij (in 2025 zijn er 4342 kinderen in Zuid - Limburg geboren) en nemen we afscheid van een groep jongeren die de leeftijd van 18 jaar bereiken en daarmee niet meer onder de zorg van de JGZ vallen. Het aantal kinderen in beeld en in zorg tot 18 jaar is in 2025 stabiel gebleven ten opzichte van 2024. Een (lichte) daling van het geboortecijfer is gecomp enseerd door het opnemen van kinderen van Oekraïense ontheemden in onze zorg en verhuizingen van kinderen van buiten Zuid - Limburg naar een van onze 16 gemeenten. Daarnaast draagt de JGZ Zuid - Limburg zorg voor kinderen die vanuit andere landen naar Nederland komen (Publieke Gezondheid Asielzoekers (PGA) en ontheemden uit Oekraïne). Ook deze kinderen worden, binnen de geldende kaders, voorzien van jeugdgezondheidszor g.

Investeren in Zorg op Maat De basiszorg van JGZ bestaat uit reguliere dienstverlening voor alle kinderen en ouders in Zuid Limburg (zoals bezoek aan het consultatiebureau en vaccinatiemomenten) én extra dienstverlening bij gezinnen die dat extra steuntje in de rug nodig hebben. Bijv oorbeeld de interventies Stevig Ouderschap, Voorzorg, of Meer Aandacht voor de Ziekgemelde Leerling (MAZL) in het voortgezet onderwijs. Deze interventies maken onderdeel uit van de Trendbreukaanpak (zie verder). De dienstverlening van JGZ kent meerdere vor men: indiv iduele zorg, in groepsvorm, fysiek of digitaal. Bij elk kind wordt gekeken welke variant het beste past, naar de benodigde frequentie en duur van contact, wie het contact waar uitvoert en de vorm ervan e Als onderdeel van de reguliere basisdienstverlening is het contactmoment in de 4 klas voortgezet onderwijs (4VO) opnieuw ontwikkeld. Hierbij werkt de JGZ samen met de leerlingen op wie de dienstverlening is gericht. De werkwijze wordt van A tot Z samen uitgewerkt: van uitvoering tot communicatie, van pilot tot volledige uitrol. Op dri e scholen, in elke subregio één, zijn we startklaar om in 2026 te beginnen.

Jaarstukken GGD ZL 2025

Pagina 18

Doorontwikkeling basiszorg met provinciale subsidie In 2025 is de ontwikkeling van groepsaanbod versneld door de toekenning van een provinciale subsidie Kansrijke Start. Hierin staan voor de JGZ twee pijlers centraal: (1) Centering Ouderschap en (2) het versterken van de ouder - kindrelatie (hechting). Het do el is een passend, preventief groepsaanbod dat het eigen netwerk van gezinnen versterkt en de ontwikkeling van het kind duurzaam bevordert. Centering ouderschap : in 2025 is gestart met een 2 - jarige pilot op 3 locaties (één per subregio), waarbij JGZ - zorg in de eerste 14 maanden grotendeels in groepsverband plaatsvindt in plaats van individuele consulten. Ouder - kindrelatie hechting : deze inzet is gericht op integratie van vroegtijdige signalering binnen de reguliere contactmomenten met aanvullend laagdrempelige groepsinterventies (ouder - baby groepen) en waar nodig individuele begeleiding. In 2025 is deze dienstverlening in de vorm van een pilot uitgevoerd in Maastricht. Met ketenpartners uit het infant Mental Health (IMH) netwerk in Zuid - Limburg is het totaalaanbod in kaart gebracht en de JGZ - dienstverlening gepositioneerd en onder de aanda cht gebracht. In overleg met de gemeenten is de provinciale subsidieaanvraag ingediend en is verkend wat verdere uitrol en structurele borging binnen Zuid - Limburg gaat betekenen.