9. Bijlage Kadernota 2022 (14904)
Tekst van het document
Inhoud Voorwoord .............................................................................................................................................................. 3 1. Ontwikkelingen .................................................................................................................................................. 4 1.1
Beleidsontwikkelingen ......................................................................................................................... 4
1.2
Organisatieontwikkeling ...................................................................................................................... 9
1.3
Ontwikkeling informatisering ............................................................................................................ 10
1.4
Duurzaamheid .................................................................................................................................... 10
1.5
Gebiedsontwikkeling Valkenhorst ..................................................................................................... 10
1.6
Risico’s en weerstandsvermogen ........................................................................................................ 11
2. Financiële ontwikkelingen................................................................................................................................ 13 2.1 Gemeenschappelijke regelingen................................................................................................................. 13 2.2 Budgetaanvragen ........................................................................................................................................ 14 3. Begrotingsuitgangspunten 2022 ...................................................................................................................... 15 3.1
Areaalgegevens ....................................................................................................................................18
4. Investeringsagenda ........................................................................................................................................... 19 5. Beslispunten ..................................................................................................................................................... 20
2
Voorwoord Sinds half maart 2020 grijpt corona diep in de samenleving van Katwijk. Veel inwoners maken zich zorgen over de gezondheid van henzelf en hun naasten, om hun baan of om hun inkomen. Veel ondernemers hebben moeite om het hoofd boven water te houden. Ondertussen blijven we afstand houden om gezond te blijven. De coronacrisis beïnvloedt alle aspecten van ons leven. Er is onzekerheid. Dit vraagt veel van het incasseringsvermogen van ons allemaal. Het afgelopen jaar was niet zoals alle andere jaren en het komende jaar zal dat ook niet worden. Uit de jaarrekening 2020 blijkt een positief resultaat van € 3,7 miljoen. Dit komt door incidentele ontwikkelingen zoals niet bestede subsidies en een incidenteel voordeel in de kosten van het sociaal domein. Het ligt dan ook niet in de verwachting dat dit voor komende jaren nogmaals zal gebeuren. Gezien de onzekerheden is een duidelijke ambitie neerzetten voor 2022 is dan ook een lastige opgave. Met de kadernota die voor u ligt, hebben we een schets neergelegd voor 2022. Het jaar waarin we nog steeds toewerken naar een toekomstbestendige begroting en daarnaast ook keuzes moeten maken met de beperkte middelen die we tot onze beschikking hebben. Katwijk – ambities voor 2022 We nemen als college onze verantwoordelijkheid in deze onzekere tijden door te kiezen voor een solide kadernota.
We zetten voort waar we mee begonnen zijn: de tien opgaven uit de omgevingsvisie waarmee we werken aan een duurzame toekomst voor Katwijk. In 2022 gaan we door met het versterken van onze leefomgeving door onze wijken meer te vergroenen, onderhoud aan onze wegen te plegen en onder andere meer fietspaden aan te leggen. We blijven ons hard maken voor de huidige en toekomstige generatie die kan blijven wonen, werken en recreëren in Katwijk. En als het wat moeilijker wordt, kan terugvallen op onze samenleving en maatschappelijke voorzieningen. In 2022 blijven we bouwen; aan woningen en wijken, aan cultuur en erfgoed en aan een toekomstbestendig systeem voor de zorg aan onze inwoners. Financiële onzekerheden en tegenvallers De komst van het coronavirus en bijbehorende maatregelen heeft voor de gemeente geleid tot diverse hogere uitgaven en tot derving van inkomsten. We hebben bijvoorbeeld geïnvesteerd in extra aandacht voor onze jongeren en voor eenzaamheid. Daarnaast hebben de ondernemers kwijtschelding gekregen. De extra uitgaven zijn tot 1 juni geraamd op 3 miljoen euro. Daarnaast zien we hogere uitgaven bij de TOZO (Tijdelijke overbruggingsregeling voor zelfstandige ondernemers) en inkomstenderving bij parkeren, huren en toeristenbelasting. Voor zulke coronaeffecten heeft het Rijk begin 2021 extra compensatie aangekondigd.
We weten op dit moment nog onvoldoende wat mogelijke structurele bijeffecten zijn die voor rekening van Katwijk komen, we proberen komende tijd uit trends voorzichtige conclusies te trekken. Naast de coronaontwikkelingen heeft de gemeente ook te maken met financiële tegenvallers en onzekerheden omtrent het gemeentefonds en het sociaal domein. Ons aandeel in de algemene uitkering van het gemeentefonds lijkt voordeliger dan verwacht. Echter is dit de komende jaren met onzekerheden omgeven. De minister van BZK heeft op 2 december 2020 de Tweede Kamer geïnformeerd dat de invoering van de nieuwe verdeling opschuift naar 1 januari 2023. Reden hiervoor is de huidige financiële positie van gemeenten en de nog lopende gesprekken met gemeenten over onder andere de toereikendheid van de financiering van de jeugdzorg. De uitkeringen vanuit het Rijk voor het sociaal domein houden namelijk geen gelijke tred met de uitgaven. Veel gemeenten kampen daardoor met tekorten in het sociaal domein, dit is voor Katwijk ook het geval. Dit voorjaar is de raad geïnformeerd over deze ontwikkelingen waarbij de conclusie was dat het nadeel op de jeugdzorgmiddelen voor een deel werd gecompenseerd door het voordeel op de WMO middelen. In de afgelopen jaren hebben we diverse maatregelen genomen om bij te sturen. Deze hebben effect maar lossen de uitdaging nog niet op.
Op korte termijn zullen de aangepaste begroting 2021 en conceptbegroting 2022 e.v. aan de gemeente worden aangeboden, de verwachting is dat dit tot een extra nadeel voor zowel 2021 als de meerjarenbegroting zal leiden. Er is ook een lichtpuntje, namelijk dat bovenop de reeds eerder toegekende compensatiemiddelen het kabinet eenmalig voor 2021 € 613 miljoen beschikbaar heeft gesteld voor de acute problematiek in de jeugdzorg. 3
De prognose is dat dit voor Katwijk neerkomt op een bedrag tussen de € 1,5 en € 2 miljoen en wordt waarschijnlijk in de meicirculaire 2021 gepubliceerd. Het is nog onduidelijkheid of deze aanvullende middelen ook voor 2022 en verder beschikbaar worden gesteld. De VNG heeft hierover arbitrage ingeroepen om te komen tot een structurele oplossing voor de financiële tekorten in de jeugdzorg. Tegenvallers en onzekerheden stellen ons voor financiële uitdagingen, terwijl er door corona veel van ons wordt gevraagd. Toch dient onze meerjarenbegroting structureel in evenwicht te zijn. De in december 2020 besloten bezuinigingen en intensiveringen hebben gezorgd voor een matig voordelig saldo tot en met 2024. Vanaf 2025 is er financieel gezien iets meer lucht. Keuzes maken Om Katwijk goed door deze bijzondere periode te leiden moeten we keuzes maken, zowel in beleid als in financiën. Zoals de cijfers op dit moment zijn is tot en met 2024 vooralsnog geen ruimte voor nieuwe beleidsinitiatieven of intensiveringen als daar extra budget voor nodig is. Voorbeelden zijn: wensen voor extra investeringen in verkeersveiligheid, ondersteuning van de mobiliteitstransitie, uitvoering van de economische agenda en bijdrage aan provinciaal archeologische depot. Dergelijke nieuwe initiatieven kunnen in deze situatie alleen als er lopende trajecten worden stopgezet.
1. Ontwikkelingen 1.1
Beleidsontwikkelingen
In de begroting 2020 en 2021 hebben we de vragen “wat we willen bereiken?” en “wat we er voor gaan doen?” gekoppeld aan de 10 grote opgaven van de gemeente Katwijk. De 10 grote opgaven komen voort uit de omgevingsvisie en de maatschappelijke agenda. In de kadernota 2022 zetten we deze lijn door. Per opgave zijn diverse beleidsontwikkelingen opgenomen. Voor iedere beleidsontwikkeling is gekozen voor één hoofdambitie (er kunnen echter meerdere ambities van toepassing zijn). 1. Een energieneutraal en klimaatbestendig Katwijk in 2050 Katwijk heeft de ambitie om energieneutraal te zijn in 2050. Dat lijkt nog ver weg maar de ambitie is (noodzakelijk) groot en vraagt om transformatie. Duurzame energie, energiebesparing en het betaalbaar uitfaseren van aardgas wordt in Katwijk gerealiseerd in samenwerking met de regio. Hierbij wordt de koppeling met andere opgaven gezocht zodat de energietransitie leidt tot een verbetering van het wooncomfort en de kwaliteit van de wijken. De gemeente ontwikkelt een regionale energiestrategie met samenwerkingsverband Holland Rijnland. Daarnaast wordt via een warmtevisie invulling gegeven aan de opgave om aardgasvrij te worden.
Het gebruik van duurzame energie wordt gestimuleerd door het onderzoeken van de toepasbaarheid van verschillende vormen van duurzame energieopwekking Ook het klimaatbestendig maken van Katwijk en te houden maakt hier onderdeel van uit. Om dit mogelijk te maken heeft de gemeente bewoners, ondernemers en andere interne en externe organisaties nodig. Het begint met in 2021 de vaststelling van de klimaatadaptatiestrategie, de uitvoeringsagenda en het integraal waterketenplan Bollenstreek en de verankering klimaatadaptie ten aanzien van de gemeentelijke watertaken en de kostendekking via de rioolheffing. Vervolgens zal de uitvoeringsagenda worden geïmplementeerd en uitgevoerd. Katwijk stimuleert waardevolle grondstoffenstromen en hergebruik bij bewoners, bedrijven en bezoekers zoals onder andere voor de afvalinzameling in onze gemeente. In 2023 moet namelijk 80% van al het afval van huishoudens gescheiden worden ingezameld. Hiervoor is sorteren bij de bron noodzakelijk en wordt een variabel tariefsysteem ingevoerd. Een duurzame toekomst vraagt om een werkwijze die betaalbaar blijft en bijdraagt aan onze circulaire ambitie. 2. Versterken en verduurzamen bestaand stedelijk gebied met behoud van groene kwaliteiten Een duurzame toekomst betekent ook dat we zorgvuldig omgaan met ons leefgebied. We zetten in op een kwaliteitsverbetering van onze bestaande kernen.
Waar mogelijk vergroenen we de omgeving en waar het passend is ontwikkelen we woningen voor onze inwoners. Met het in 2020 vastgestelde groenbeleidsplan staan vier thema’s centraal: bouwen aan biodiversiteit, klimaat adaptieve gemeente, sterke groenstructuur en goed groen door samenwerking. 4
Deze thema’s dragen bij aan de instandhouding en verbetering van de leefbaarheid in Katwijk voor mens en dier. Dit is belangrijk omdat Katwijk ook omvangrijke ambities heeft op het gebied van onder meer woningbouw en mobiliteit. Hieromtrent staan diverse maatregelen op de agenda zoals: opstellen van een groenbalans, versterken van de groenstructuur aan de hand van het nog vast te stellen groenstructuurplan, stimuleren van inwoners en ondernemers voor gezamenlijke verantwoordelijkheid voor een groener Katwijk, groene compensatie en groene mindset en kwaliteit beheer en inrichting. Omgevingswet De komst van Valkenhorst betekent een forse uitbreiding van onze gemeente. Ook hier bewaken we de balans tussen bouwen, vergroenen en verduurzamen. Als instrument hiervoor gebruiken we onder andere de omgevingswet die in het voorjaar van 2022 haar intrede doet. Onze organisatie bereidt zich hier op voor en zal in 2022 klaar staan om deze uit te voeren volgens de aanpak van de VNG waarbij we gebruik maken van o.a. een omgevingsvisie. In deze visie werken we met actuele gemeentelijke instrumenten en werkmethoden. Doel van de Omgevingswet is het in onderlinge samenhang: a. bereiken en in stand houden van een veilige en gezonde fysieke leefomgeving en een goede omgevingskwaliteit b.
doelmatig beheren, gebruiken en ontwikkelen van de fysieke leefomgeving ter vervulling van maatschappelijke behoeften Daarnaast geven we gestalte aan (het eerste deel van) de titel van onze Omgevingsvisie: ‘Zelfverzekerd in de regio” door waar nodig ruimtelijke vraagstukken op regionaal niveau af te stemmen en aan te pakken; lokaal wat kan, regionaal als dat nodig is en/ of meerwaarde heeft. Wat na de inwerkingtreding van de Omgevingswet volgt is een acht jaar (tot 1 januari 2030) durende transitie naar een volledig nieuw stelsel van plannen en programma’s, implementatie van de nieuwe processen rond vergunningverlening, toezicht en handhaving en aanpassing van de organisatie op de nieuwe taken. Die transitie vraagt extra inzet en ontwikkelingskracht van organisatie en omgeving. 3. Bouwen aan inclusieve kernen met sterke sociale samenhang In Katwijk tellen al onze inwoners mee. We zijn trots op de sociale samenhang die onze gemeente kent en draagt. En dat willen we zo houden in de toekomst. En samen met elkaar onze dorpen laten floreren. Er komen nu en in de toekomst verschillende opgaven op de gemeente af zoals de energietransitie, het tekort aan woningen en daarnaast ook de ambitie om onze dorpen leefbaar te houden. En dat brengt spanning met zich mee.
Bij iedere ontwikkeling die zich voordoet, is het van belang een zorgvuldige afweging te maken in samenspraak met onze inwoners. Onze ruimte is beperkt en daardoor kostbaar. In 2022 vervolgen we onze ingeslagen koers van de afgelopen jaren zoals de verdere ontwikkeling van Valkenhorst, de maatschappelijke agenda waarin we onze maatschappelijke organisaties uitdagen meer samen te werken en zo juist die verbinding in onze samenleving tot stand te brengen. Daarnaast willen we in 2022 extra aandacht geven aan de woningbouwopgave. Deze is complex en vraagt om een kanteling in het denken en werken door de gemeente. De gemeente groeit naar de rol van regisseur van de samenwerking, waarbij de gemeente de instrumenten moet ontwikkelen, toepassen en handhaven om nadrukkelijk te sturen op gewenste en ongewenste effecten op de woningmarkt. Meer dan voorgaande jaren vraagt het om een grotere inzet op minder zelfredzame doelgroepen. 4. Inwoners van Katwijk nemen deel en dragen bij aan de maatschappij. Zoals eerder geschreven: de sociale samenhang in Katwijk is groot en die willen behouden. Dat doen we onder andere door te bouwen aan inclusieve kernen maar ook door te zorgen voor een vitale leefomgeving. Iedere inwoner van Katwijk kan wonen, recreëren en zich ontwikkelen, van jong tot oud.
Met de komst van de Maatschappelijke Agenda (MAG) zien we kans om breder te kijken naar samenwerking tussen partners om de doelen van de MAG te realiseren. Daarom wordt in 2022 ingezet op de (door)ontwikkeling van de MAG-opdrachten op inhoud, in aantal en qua integraliteit. Ook wordt het subsidieproces vereenvoudigd waar dat kan. In het kader van versterking van de samenwerking, worden bijvoorbeeld in de cultuursector gesprekken gevoerd om te inventariseren hoe een nieuwe culturele alliantie het cultuuraanbod in Katwijk kan versterken. De gemeente faciliteert en ondersteunt in het opzetten van de cultuur alliantie. Het Cultuurbedrijf (bestaande uit bibliotheek, K&O en de muziekschool) speelt ook een belangrijke rol in het tot stand komen van de cultuur alliantie. In 2022 wordt verder gewerkt aan de huisvesting en inhoudelijke samenwerking van de partners in het Cultuurbedrijf en aan de verzelfstandiging van de muziekschool. 5
Statushouders en toeleiding naar werk In de MAG agenda hebben we als doel gesteld dat iedereen in Katwijk mee zou moeten kunnen doen in de samenleving. Een van de opdrachten is specifiek gericht op de ondersteuning van statushouders. Per 1 januari2022 gaat de nieuwe Wet Inburgering van start. Het uitgangspunt van de nieuwe inburgeringswet is zo snel mogelijk meedoen in onze samenleving, bij voorkeur via betaald werk. Want wie een werkplek heeft, bouwt aan een netwerk, voelt zich zinvol en gewaardeerd. Allemaal elementen die bijdragen aan een positieve gezondheid. In 2022 zullen enkele ontwikkelingen op gebied van de Participatiewet de aandacht krijgen. We denken daarbij aan de doorontwikkeling van de Maregroep en het Servicepunt Werk naar één werkorganisatie, de aanpak van jeugdwerkloosheid, het mogelijk uitbouwen van het gebruik van Social Return on Investment, en het sociaal activeren van mensen die langdurig in de bijstand zitten. 5. Kiezen voor duurzame en veilige mobiliteit Als groeiende gemeente wil Katwijk ook in de toekomst goed en duurzaam bereikbaar blijven voor onze inwoners en onze bedrijven. We focussen hierbij op duurzame mobiliteit. Dat wil zeggen goede fiets- en wandelroutes, een ov-netwerk en, waar nodig, een adequaat autonetwerk. Elektrisch vervoer (fiets, auto en ov) heeft de toekomst en Katwijk wil dat maximaal faciliteren in onze dorpen.
Katwijk groeit met de huidige woningbouw opgave naar een gemeente met 80.000 inwoners. Naast de woningbouwopgave is er ook een regionale economische opgave voor bedrijventerreinen. De lokale- en regionale ontsluitingswegen staan sterk onder druk, een betere, veiligere en gezondere verkeersafwikkeling is wenselijk. Mobiliteit is één van de belangrijkste speerpunten van het college en bij uitstek een opgave die integraal binnen het fysieke en sociale domein wordt opgepakt. We gaan verder met het Uitvoeringsprogramma KAM (2021) en Verkeersveiligheid en de verschillende acties voortkomend uit de Nota parkeerbeleid. Dit doen we integraal met wonen, beheer, economie en duurzaamheid. Grote lokale projecten, die samenhangen met de komst van R-net en de Rijnlandroute en de daarbij behorende aanpassingen aan het lokale wegennet, worden op een goede manier afgerond. Daarbij verliezen we het reguliere werk, zoals het adviseren op vergunningen en het beantwoorden van verzoeken en meldingen, niet uit het oog. Op het gebied van mobiliteit, werkt Katwijk samen met haar partners in de regio. Gezamenlijk hebben we meer positie om noodzakelijke investeringen te agenderen op provinciaal- en rijksniveau (MIRT-agenda). De voor Katwijk en de regio belangrijke Zuidelijke Randweg Duin- en Bollenstreek maakt uiteraard onderdeel uit van deze strategische visie. 6.
Ontwikkelen van een gezonde en veilige gemeente Een gezonde gemeente heeft gezonde, vitale inwoners, zowel fysiek als mentaal. Zij moeten de kans en de ruimte krijgen een gezonde levensstijl te ontwikkelen. Het stimuleren van sport, bewegen en ontmoeten is daarbij heel belangrijk. Ook hoogwaardig groen en water in de wijken en goede verbindingen met het buitengebied zijn essentieel. Veilig Door de komst van de Omgevingswet verandert de rol van de gemeente. Haar rol wordt in het voorjaar van 2022 kleiner bij eenvoudige bouwwerken. In tegenstelling tot eerder verleent de gemeente wel de vergunning, maar houdt voortaan geen toezicht meer op de bouw. Het technische toezicht wordt een taak van de kwaliteitsborger. Wel controleert de gemeente of de bouwplannen voldoen aan het bestemmingsplan en de welstandseisen (toetsing formaliteiten). Middels een impactanalyse moet duidelijk worden wat voor consequenties dit met zich meebrengt. Als kustgemeente hebben we in Katwijk te maken met veel zomerhuizen. De staat van de bouw en brandveiligheid van de zomerhuizen is nog niet eerder binnen de gemeente Katwijk gecontroleerd. In eerste instantie moeten eerst alle zomerhuizen in kaart worden gebracht. Middels een analyse kan dan later een aanpak per categorie worden bepaald om vervolgens in beeld te kunnen brengen welke risico’s er zijn door het bewonen van zomerhuizen.
Hiermee wordt in 2021 een start gemaakt waarvoor een raadsvoorstel wordt ingediend. De benodigde middelen worden gedekt door het inzetten van de coalitieakkoord inzake handhaving. In 2022 wordt dit verder uitgewerkt. Gezond Sport en bewegen zijn in de visie van de gemeente Katwijk essentiële onderdelen voor een fysiek en sociaal gezonde samenleving. 6
Voldoende sporten en bewegen wordt alom gezien als één van de beste manieren om fysieke, mentale en sociale problemen te voorkomen en soms zelfs ook te ’behandelen’. Met het stimuleren van een gezonde leefstijl en het meer sporten/bewegen wordt een positieve bijdrage geleverd aan de opgaven Gezondheid, Meedoen en Opgroeien en Ontwikkelen van de MAG. Op dit moment wordt er een Lokaal Preventieakkoord gerealiseerd. Het Lokaal Preventieakkoord is gericht op de thema's overgewicht, roken, alcohol en mentale gezondheid. De acties vanuit het sportakkoord met raakvlakken op deze thema’s worden afgestemd met het Preventieakkoord en andersom. 7. Benutten van Katwijkse historische en landschappelijke kwaliteiten en erfgoed De geschiedenis van de dorpskernen en het omliggende gebied geven een sterke cultuurhistorische basis aan onze gemeente. We willen bij nieuwe ontwikkelingen deze basis behouden en gebruiken, tenminste als inspiratiebron. Want onze geschiedenis is uniek en een uitstekende basis voor nieuwe ontwikkelingen met behoud van het Katwijkse karakter en als middel bij vrije tijd besteding. Op deze manier dragen we bij aan een duurzame toekomst. Een instrument waarmee we het cultuurhistorisch erfgoed een volwaardige rol geven binnen de ruimtelijke ontwikkeling, is het bestemmingsplan en straks het omgevingsplan.
Daarvoor is het nodig inzichtelijk te maken waar de cultuurhistorische waarden in onze dorpen zich bevinden. Daarom wordt er dit jaar en in 2022 gewerkt aan de Cultuurhistorische waardenkaart. Daarmee biedt erfgoed kansen en aanknopingspunten voor allerlei ontwikkelingen in de fysieke leefomgeving. De Cultuurhistorische waardenkaart is een noodzakelijk instrument en wordt ingezet als onderligger voor het Omgevingsplan. We steunen initiatieven en ontwikkelingen waardoor het Romeinse archeologische verleden zichtbaar en beleefbaar wordt gemaakt, zoals het markeren van de Limes door het plaatsen van op de Romeinen geïnspireerde wachttorens en het mogelijk vestigen van het provinciale archeologische depot. Dit doen we vanwege de nominatie van de Limes als Werelderfgoed (er ligt een intentieverklaring tot samenwerking van alle betrokken partijen en overheden) en doordat het uitvoering geeft aan de Erfgoedvisie en de Visie Romeinen. Ten behoeve van het archeologisch depot in combinatie met de tentoonstellingsruimte vindt vanuit de Provincie een haalbaarheidsonderzoek plaats. Katwijk zal worden gevraagd bij te dragen aan dit onderzoek. Naast het Romeinse erfgoed, hebben we ook aandacht voor de kerken in onze gemeenten. In de Erfgoedvisie en uitvoeringsagenda ‘Verbindend Erfgoed’ is onder actielijn 3 ‘duurzaam behoud van onroerend goed’ het opstellen van een kerkenvisie opgenomen.
Deze visie is strategisch, integraal en toekomstgericht met als doel zorgvuldig en proactief bezig te zijn met mogelijke leegstand, instandhouding en de herbestemming van kerkgebouwen. 8. Inwoners die hulp nodig hebben, ervaren een hoge kwaliteit van leven en hebben regie over hun leven Inwoners wonen het liefst thuis in hun eigen vertrouwde leefomgeving. Een groot deel van de inwoners gaat dit gelukkig goed af en kan eventuele ondersteuning zelf organiseren. Dit geldt echter niet voor iedereen. We verwachten dat de komende jaren de hulpvragen van deze inwoners zullen stijgen, mede door de vergrijzing. Maatschappelijke zorg We bereiden ons voor op een verdere uitbreiding van onze taken in het sociaal domein, waarbij de verantwoordelijkheid voor mensen die beschermd wonen en noodopvang per 2023 een taak van de gemeente Katwijk is en niet meer van Leiden als centrumgemeente. We zijn dan in staat om opvang en begeleiding Maatschappelijke Zorg (Beschermd Wonen) op lokaal niveau per 2023 in te kopen en toegankelijk te maken. Jeugdhulp Een dekkend landschap met kwalitatief hoogstaande jeugdhulp. Een betaalbaar stelsel waarin snel hulp beschikbaar is voor de gezinnen en jeugdigen die het echt nodig hebben. 7
Door de jeugdconsulenten van het wijkteam wordt erop gestuurd dat er efficiënt gewerkt wordt aan heldere hulpverleningsdoelen. Dat doen we aan de hand van een heldere visie op wat wel en niet onder door de gemeente gefinancierde en georganiseerde jeugdhulp valt en met normaliseren als belangrijk speerpunt. In aansluiting bij het regionale programma- en inkoopplan geven we deze transformatie vorm in partnerschap met de jeugdhulpaanbieders. Per januari 2022 sluiten we regionaal nieuwe contracten af voor jeugdhulp. Dat doen we in 7 segmenten zodat het mogelijk wordt per segment passende sturingsmiddelen in te zetten. Aanpak bestrijden armoede De uitvoeringsagenda armoede moet ertoe leiden dat zo veel mogelijk inwoners op een laagdrempelige, passende en effectieve manier gebruik kunnen maken van de verschillende regelingen en voorzieningen binnen de gemeente Katwijk. We zorgen ervoor dat inwoners die het nodig hebben in een vroeg stadium in beeld zijn, worden bereikt en integraal worden geholpen, waardoor verergering van de problematiek wordt voorkomen. De uitvoeringsagenda armoede is een voortvloeisel van de Maatschappelijke Agenda waarin het beleid is geformuleerd en in 2022 uitvoering aan wordt gegeven. In het verlengde hiervan ligt de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening (Wgs) welke per 1 januari 2021 is gewijzigd.
Gemeenten zijn hierdoor verplicht om, op basis van signalen van woningcorporaties, energie- en waterleveranciers, en zorgverzekeraars over betalingsachterstanden van inwoners, met deze inwoners contact te zoeken en indien dat gewenst is een hulpaanbod te doen. In 2021 regelen we dit goed in en in 2022 maken wij de balans op na 1 jaar werken met de nieuwe wet. Op basis daarvan scherpen we het werkproces en ons hulpaanbod aan, organiseren we indien nodig extra capaciteit en organiseren we de structurele financiering voor 2023 en verder. Dit doen we samen met partijen in de uitvoering/het wijkteam. Ontwikkelingen WMO In 2022 zullen enkele ontwikkelingen op gebied van maatschappelijke ondersteuning de aandacht krijgen. We denken daarbij aan de decentralisatie van Maatschappelijke Zorg, het verbinden van wonen en zorg waarbij gezocht wordt naar passende woonoplossingen voor kwetsbare doelgroepen en ouderen met een zorgvraag, een dementievriendelijke omgeving, het bestrijden van eenzaamheid onder jong en oud, de doorontwikkeling van dagbesteding, respijt- en mantelzorg, en het bevorderen van toegankelijke voorzieningen, diensten en ruimten voor mensen met een handicap. Met deze activiteiten in 2022 willen we bijdragen aan een van onze doelen uit de MAG waarin onze inwoners kunnen meedoen in de samenleving, kwaliteit van leven en regie over hun eigen leven hebben.
Wijkteam Gemeente Katwijk wil meer sturing op kwaliteit, klantstromen en financiën in het sociaal domein. Om dat te bereiken is in 2020 het integrale wijkteam van start gegaan. Samen met o.a. de Bereikbare Dienst als onderdeel van het Servicepunt hebben we een laagdrempelige en integrale toegangspoort tot het sociaal domein bewerkstelligd, waar inwoners zich kunnen melden met hun hulpvragen op het gebied van zorg, welzijn, werk en inkomen. Nu de toegangspoort er is kunnen we beter sturen op in- én uitstroom uit de specialistische hulp. Zodra het doel van het hulptraject is bereikt, kan er afgeschaald worden naar voorzieningen in het voorveld of de eigen kracht van inwoners. Middels de Maatschappelijke Agenda realiseren we een dekkend voorzieningenveld waar mensen met hun ondersteuningsvraag terecht kunnen voordat ze een beroep doen op specialistische zorg of nadat ze daar uitstromen. Het wijkteam heeft een belangrijke rol in de beoordeling welke ondersteuningsbehoefte waar vervuld kan worden. We zetten daarbij meer dan voorheen in op normaliseren en de eigen verantwoordelijkheid van inwoners. Op die manier realiseren we dat er hulp beschikbaar is en blijft voor de inwoners die dat het hardst nodig hebben. 9. Kinderen en jongeren krijgen optimale kansen Onze jeugd heeft de toekomst en houdt Katwijk vitaal.
We willen de basis voor de kinderen in Katwijk op een goed niveau houden. Elk kind verdient een gezonde, kansrijke en veilige toekomst. Een goede ontwikkeling van de lichamelijke, emotionele en psychische gezondheid in de eerste levensjaren is de basis voor gelijke kansen en goed burgerschap in latere jaren. 8
Wij vinden het belangrijk dat alle jeugdigen over voldoende sociale vaardigheden beschikken om zichzelf te redden in de maatschappij. Door op te groeien in een positief opgroei- en opvoedklimaat, zowel in de thuissituatie als op school, kunnen jeugdigen zich optimaal ontwikkelen. Onderwijs Gemeente Katwijk wil alle kinderen een gelijke kans bieden op zo goed mogelijk, passend en eigentijds onderwijs. Kinderen en jongeren moeten optimale kansen krijgen om hun talenten te ontwikkelen, waardoor zij, nu en later, naar vermogen kunnen deelnemen en een bijdrage kunnen leveren aan de maatschappij. Om dit te bereiken werken we vanuit de Katwijkse Onderwijsagenda 2021-2024 samen met (onderwijs)partners. Door hierop in te zetten hebben meer kinderen een goede start op school en een ononderbroken onderwijstijd, waardoor zij minimaal een startkwalificatie behalen en uiteindelijk een betaalde baan krijgen en behouden. Ook stijgt het welbevinden van kinderen en jongeren. Onderwijshuisvesting Voor het Katwijk van morgen is goede onderwijshuisvesting een randvoorwaarde: om de schoolbesturen eigentijds onderwijs te laten verzorgen van hoog niveau, om invulling te geven aan het verduurzamen van de schoolgebouwen, om Valkenhorst te voorzien van passende maatschappelijke voorzieningen en om kansen te creëren voor passend onderwijs.
Basis hiervoor is het vastgestelde Integraal Huisvestingsplan primair onderwijs Katwijk 2020-2040 (hierna: IHP-PO) en het uitvoeringsplan voor de 1e tranche (2020-2025). De investeringsopgave van de 1e tranche betreft vier bestaande schoolgebouwen (de Christelijke Opleidingsschool, De Burcht, de Oranje Nassauschool en De Duinroos), 2 bestaande gymzalen (Christelijke Opleidingsschool en De Duinroos) en 1 schoolgebouw en 1 gymzaal op locatie Valkenhorst. Per investering wordt samen met de schoolbesturen en kinderopvangorganisaties gekeken hoe het nieuwe schoolgebouw invulling kan geven aan een brede maatschappelijke functie die o.a. aansluit bij de lokale onderwijsagenda Katwijk. In het derde kwartaal 2021 wordt gestart met het opstellen van het Integraal Huisvestingsplan Voortgezet Onderwijs Katwijk. Met het doel om te komen tot adequate huisvesting van het voortgezet onderwijs. 10. Versterken en innovatiever maken van de economie Katwijkers moeten zo veel mogelijk in Katwijk kunnen werken. De bestaande economische sectoren innoveren in rap tempo en nieuwe sectoren zijn gewenst. Katwijk wil inspelen op veranderingen die samenhangen met de verduurzaming en vernieuwing van de economie en toerisme.
Katwijk zet in op verbreding van de economie met nieuwe (technologische) sectoren (Unmanned Valley), versterking van de huidige economie (vooral MKB, agribusiness en vrije tijdseconomie) en het verbeteren van het (praktische) opleidingsniveau van haar inwoners, zodat dit aansluit op de vraag vanuit de verschillende economische sectoren. Economie en Toerisme- Nieuwe economische agenda Katwijk groeit met de huidige woningbouw opgave naar een gemeente met 80.000 inwoners. Dit brengt een grote economische opgave met zich mee, namelijk het behouden en uitbreiden van de werkgelegenheid en het versterken van het ondernemersklimaat. Het beleidsdoel van de nieuwe economische agenda is om kansrijke projecten te selecteren om hiermee aan de slag te gaan samen met ondernemers en andere relevante actoren. Gedacht kan worden aan een programma bedrijventerreinen, intensiverings van accountmanagement en ondernemersloket en investeringen in toerisme en verblijf.
1.2
Organisatieontwikkeling
In 2022 zetten we de organisatie ontwikkeling door. Daarbij staan de volgende organisatie en inhoudelijke opgaven centraal. Organisatie opgaven: Ontwikkeling van persoonlijk leiderschap, waaronder het management development traject, Ontwikkeling dienstverlening, Ontwikkeling Opgavegericht werken, Samenhang in Bedrijfsvoering. En de inhoudelijke opgaven: Centrale Toegang, Energietransitie, Mobiliteit & bereikbaarheid (KAM), Woningbouw (incl. Gebieds Ontwikkeling Valkenhorst (GOV)). Om de integraliteit van GOV te borgen wordt de huidige projectorganisatie PLV (Project Locatie Valkenburg) omgevormd tot Cluster GOV en zal onderdeel gaan uitmaken van de gemeentelijke organisatie. In 2022 zal GOV verder ingroeien in de organisatie en zullen nadere prioriteiten gesteld moeten worden. Vooral andere manieren van werken en de ontwikkeling van onze medewerkers vormen de rode draden binnen deze opgaven. Als deeluitwerking van de dienstverleningsopgave evalueren we de inzet van de huisvesting waarvoor we in 2021 hebben gekozen. Daarbij onderzoeken we hoe plaats- en tijdonafhankelijk werken nog meer onderdeel kan worden van onze dagelijkse praktijk. 9
Het proces van organisatieontwikkeling wordt gedragen door het eigen management en medewerkers in nauwe betrokkenheid van de OR en gefaciliteerd vanuit het beschikbare budget.
1.3
Ontwikkeling informatisering
Een veilige toekomstproof informatisering is een randvoorwaarde voor het realiseren van de doelstellingen die zijn verwoord in het visiedocument “Samenwerken aan Katwijk”, de Omgevingsvisie, de Maatschappelijke agenda en de visie op de dienstverlening. De richtingen en doelstellingen voor de informatisering zullen worden vervat in de iVisie “Katwijk in de digitale wereld”, welke zich niet alleen richt op technische oplossingen maar juist ook op de mensen. We bevinden ons midden in de ontwikkeling van een informatiesamenleving. Actuele en betrouwbare informatie is daarbij van essentieel belang. Voor de afhandeling van producten en activiteiten voor onze inwoners is flexibel digitaal werken voor alle medewerkers de standaard. Met de komst van de Wet Open Overheid (WOO) die naar verwachting in 2022 in werking zal treden zullen in de jaren daarna steeds meer soorten overheidsinformatie actief openbaar gemaakt worden. Dit doen we door te investeren in één gemeenschappelijke gegevensinfrastructuur, nieuwe skills, kennis en werkwijzen om dit mogelijk te maken. Digitale beveiliging Alleen als gemeentelijk bestuurders, raadsleden èn ambtenaren zich bewust zijn van hun verantwoordelijkheid voor die digitale veiligheid, kunnen we de opgave die voor ons ligt waarmaken.
Dat betekent dat geïnvesteerd moet worden in het verhogen van de weerbaarheid, dat gemeenten samenwerken bij preventie, in crisissituaties èn in de nasleep daarvan. Al het bovenstaande betekent dat we de komende jaren structureel moeten blijven investeren in onze informatisering en de beveiliging daarvan. Niet alleen in middelen en techniek maar ook in kennis en mensen. Door de transformatie naar de cloud (betalen voor gebruik) zal er een verschuiving plaatsvinden van investeringsbudgetten naar exploitatie en p-budgetten. Van beheer naar regie organisatie en vraag naar hoogwaardig IT personeel (IT security specialisten, data analisten/scientists ect.). Deze ontwikkeling wordt nader uitgewerkt in het Uitvoeringsprogramma van de iVisie.
1.4
Duurzaamheid
De aandacht voor een toekomstbestendig Katwijk zal in 2022 verder moeten toenemen. Algemene teneur is dat we niet langer kunnen wachten met het treffen van radicale maatregelen. De verwachting is dat dit thema ook bij de lopende kabinetsformatie een belangrijke focus zal krijgen. We verwachten vanaf 2022 extra middelen en een aanzienlijk deel van de gemeentelijke organisatie zal met de duurzaamheidopgave ‘Samenwerken aan een Toekomstbestendig Katwijk’ bezig zijn. Direct en indirect. Fysiek en sociaal. De in 2021 vastgestelde Duurzaamheidsagenda is voor de Katwijkse aanpak het verbindende instrument. We beseffen dat alleen een samenhangende aanpak succesvol zal zijn. Onze inspanningen voor de toekomstbestendigheid van onze gemeente kunnen niet als losstaande opgaven worden aangepakt, maar moeten worden ingebed in de integrale ontwikkeling van de leefomgeving. Deze ontwikkelingen raken niet alleen de fysieke inrichting, maar ook het dagelijkse leven en werken van onze inwoners en ondernemers. Dit kunnen we echt alleen samen. Daarom zullen we in 2022 doorgaan met het smeden van coalities waarin we met maatschappelijke en bestuurlijke partners, inwoners en ondernemers de samenwerking zoeken, zowel in de planvorming als in de uitvoering en de communicatie.
Om deze samenwerking te kunnen faciliteren zetten we de middelen in die we in het coalitieakkoord 2018-2022 specifiek hiervoor hebben opgenomen. In de samenwerking richten we ons op kansen en ontwikkelingen op alle vier terreinen (energie en warmte, klimaatadaptatie, duurzame mobiliteit en circulariteit) die we in de Duurzaamheidsagenda hebben opgenomen.
1.5
Gebiedsontwikkeling Valkenhorst
Na intensieve onderhandelingen, die leidde tot de in maart 2020 gemaakte bestuurlijke afspraken, is de gebiedsontwikkeling GOV (voorheen PLV) in een “stroomversnelling” geraakt. Dankzij de in 2019 beschikbaar gestelde middelen is het geluk om met het Rijksvastgoedbedrijf (RVB), de Bouwfonds Property Development (BPD), de provincie Zuid-Holland en de gemeente Wassenaar tot bestuurlijke afspraken te komen. 10
Met het RVB en de BPD zijn inmiddels Samenwerkingsovereenkomsten gesloten waarin ook de financiële bijdragen aan de ontwikkeling van de woningbouwlocatie Valkenhorst (plangebied) zijn afgesproken ter gedeeltelijke dekking van de kosten die de gemeente de komende 15 tot 20 jaar gaat maken. Het in 2019 beschikbaar gestelde werkbudget is nu, begin 2021, bijna volledig benut. Daarmee is het OntwerpBestemmingsplan voor de 5.600 woningen opgesteld en samen met het kwaliteitsboek gereed gemaakt om in procedure (zienswijzen) te kunnen brengen. Voor de voor de gebiedsontwikkeling noodzakelijke werkzaamheden, afronden en vaststellen van het bestemmingsplan, onderzoeken, adviezen, bestemmingsplannen/omgevingsplannen en de begeleiding van de raakvlakprojecten N206 en de HOVbusbaan zijn aanvullende middelen nodig. Voor de jaren 2021 en 2022 wordt daarvoor een werkbudget aangevraagd middels een separaat raadsvoorstel. Deze werkzaamheden zijn noodzakelijk om ervoor te zorgen dat in 2023 met de bouw van woningen in het plangebied gestart kan worden. Gelet op de aard, omvang, complexiteit en de doorlooptijd van het programma van de gebiedsontwikkeling Valkenhorst en de behoefte aan een eenduidige rapportage wordt vanaf de programmabegroting 2022 een separate paragraaf opgenomen voor de gebiedsontwikkeling Valkenhorst (GOV)”.
1.6
Risico’s en weerstandsvermogen
De economie is wezenlijk veranderd in 2020, zowel de koopkracht als de werkgelegenheid is onder druk komen te staan. Die trend zet zich voort in 2021 en voor 2022 is nog veel onduidelijk. Tegen de verwachting in blijven huizenprijzen stijgen en is de krapte op de woningmarkt onverminderd groot. Door de coronapandemie is alles anders in vergelijking met 12 maanden terug en rekent Nederland op betere tijden na een grootschalige vaccinatieronde. De financiële positie van gemeenten is verslechterd en door corona is ook de werkdruk verder vergroot. Gemeenten zijn nu immers ook verantwoordelijk voor de uitvoering van de TOZO en noodlijdende niet-commerciële organisaties moeten ondersteund worden. Meerjarenperspectief en corona-effecten Uit onderzoek van BDO accountants komt naar voren dat zonder afdoende compensatie 87% van de gemeenten matige tot aanzienlijke financiële problemen worden verwacht. Financieel worden gemeenten, mede door corona, onder meer getroffen door een daling van de inkomsten uit parkeergelden, toeristenbelasting en huurinkomsten. Dit in combinatie met hogere uitgaven voor bijvoorbeeld schuldsanering, zorg, openbaar vervoer en taakveld cultuur en sport. Katwijk treft met werkgroepen maatregelen om die nieuwe werkelijkheid het hoofd te bieden en ook de rijksoverheid komt de gemeenten met steunpakketten te hulp.
De impact van dit alles is uiteraard afhankelijk van zowel de ontwikkelingen van COVID-19 als van de tegemoetkoming van het Rijk. Overig Voor Katwijk specifiek zijn de investeringsagenda en het sociaal domein de grootste actuele opgaven. De ontwikkelingen rond Valkenhorst (Wonen) en diverse projecten (Energie, klimaatadaptatie en infrastructureel) zijn nog meer nadrukkelijk aan de orde dan voorheen en bepalen de agenda. De nieuwbouw in het gemeentehuis is vrijwel afgerond en daarmee is de huisvesting een stap veder. In het sociaal domein blijft extra druk in de uitvoering van de bijstandswet en de schuldhulp de verwachting, nog meer als eventueel ook een economische crisis opkomt. Naast deze nadelige ontwikkelingen is er ook een positieve trend: de algemene uitkering / het gemeentefonds laat in de laatste circulaire(s) een opwaartse trend voor Katwijk zien. Die positieve herijking zal, zodra meer duidelijkheid bestaat, in het meerjarenperspectief van de begroting 2022 verwerkt worden.
11
Vooruitzichten Het risicoprofiel van de gemeente is in de jaarrekening 2020 toegenomen en de ratio staat verder onder druk. Los van de reguliere bijstellingen zullen in ieder geval onderstaande ontwikkelingen in het risicoprofiel van de programmabegroting 2022 worden meegenomen: Risico Omschrijving Vermoedelijke omvang Investeringsagenda Extra kapitaallasten bovenop de begroting uit de € 250 K (bijgesteld) doorrekening van noodzakelijke investeringen. Schuldpositie gemeente
Kapitaallasten, rente gerelateerd aan de schuldpositie van de gemeente, gecombineerd met de stijgende rente
PM, extra rentelasten
Algemene uitkering gemeentefonds, herijking Algemene uitkering gemeentefonds, jeugd
Positieve ontwikkelingen in de herijking / herverdeling van middelen in het gemeentefonds, algemene uitkering (Raad voor openbaar Bestuur). Positieve ontwikkeling 2021: besluit Kabinet incidenteel toevoegen € 613 mln. in verband met acute problematiek jeugdzorg.
Onder voorwaarden Circa € 54 per inwoner. Vooralsnog geen structureel effect voor 2022 e.v.
Tekorten sociaal domein / participatie (werk en inkomen)
Stijging van mensen die beroep doen op inkomensvoorzieningen als de coronacrisis leidt tot een economische crisis
€ 300 K (opwaartse bijstelling)
Effecten corona
Extra nadelen ten gevolge van Covid-19 op taakvelden als parkeren, sport, vastgoed, e.d.
Extra apparaatslasten energietransitie en klimaatadaptatie
Verwachting structurele extra apparaatslasten aanstaande energietransitie (rapport Berenschot ‘Roeien met te korte riemen’ pag. 47)
€ 250 K (opwaartse bijstelling) € 650 K (Nieuw risico)
Bijdragen aan Interbestuurlijke opgaven
De financiële ruimte voor gemeenten om bij te dragen aan interbestuurlijke opgaven (w.o. Klimaat en toekomstbestendig wonen, rapport Berenschot ‘Roeien met te korte riemen’)
PM
Ontwikkelingen uit de nieuwe kabinetsformatie
Nog niet in te schatten, weliswaar van belang om de actualiteit te monitoren.
PM
Bovenstaande tabel geeft inzicht in de ontwikkelingen waarmee het begrotingssaldo van 2022 of het risicoprofiel van de gemeente mogelijk nog te maken krijgt. Het uitgangspunt voor bovenstaande is een beperkte risico-inventarisatie in april 2021. Het risicoprofiel en de ratio zijn ook afhankelijk van een bijgestelde reservepositie en de nadere uitwerking van de bezuinigingsnotitie. Ten tijde van de programmabegroting 2022 zal het profiel weer volledig doorgerekend worden. Op dat moment is dus, met alle overige gegevens, meer informatie beschikbaar over het totaaleffect op de ratio van het weerstandsvermogen van de gemeente.
12
2. Financiële ontwikkelingen Na de voorjaarsbestuursrapportage 2021 is het begrotingssaldo voor 2022 nadelig en verder beperkt voordelig. In 2025 is een groter voordelig saldo zichtbaar. Dit heeft voornamelijk te maken met de doorwerking van de structurele bezuinigingen. Na verwerking van de actualisering van de gemeenschappelijke regelingen en de begrotingsuitgangspunten bedraagt het begrotingssaldo van 2022 € 602.000 nadelig en met een oplopende reeks uiteindelijk in 2025 € 976.000 voordelig. Er liggen nog vele ontwikkelingen die in het verschiet liggen, waaronder de meicirculaire. Hierdoor zal een beter beeld kunnen worden gegeven in de ontwikkeling van het begrotingssaldo. Het is dan ook te voorbarig om op dit moment een dekkingsplan op te stellen. Zoals het begrotingssaldo in 2022 en het meerjarenperspectief oogt (oplopend voordelig) is voorlopig de denkrichting om het nadeel in 2022 te dekken met incidentele middelen. Bedrag * € 1.000
Ontwikkeling begrotingssaldo Geactualiseerd begrotingssaldo na VJB
- = nadeel, + = voordeel
2022 -511
2023 123
2024 263
2025 969
77
117
107
107
Gemeenschappelijke Regelingen (excl. TWO) Begrotingsuitgangspunten
32
44
56
63
Budgetaanvragen
-200
-160
-135
-110
Geactualiseerd begrotingssaldo na kadernota
-602
124
291
976
846
856
959
1.162
Let op, dit saldo is inclusief: Nog te realiseren bezuinigingen
2.1 Gemeenschappelijke regelingen Voor diverse gemeenschappelijke regelingen zijn de nieuwe begrotingen in concept bekend. In onderstaand overzicht is inzichtelijk gemaakt wat de verhogingen zijn. De bedragen zijn na dekking van de stelpost prijsstijgingen. Bedrag * € 1.000
Verwachte mutaties GR-bijdragen
2022
2023
- = nadeel, + = voordeel
2024
2025
Mutatie
Dekking
Mutatie
Dekking
Mutatie
Dekking
Mutatie
GR VAB (gesloten systeem)
-120
120
-120
120
-120
120
-120
120
GR RDOG
-176
93
-176
93
-176
93
-176
93
GR KDB
160
0
200
0
190
0
190
0
GR Holland Rijnland
-26
26
-26
26
-26
26
-26
26
GR BSGR
-65
65
-65
65
-65
65
-65
65
GR ODWH
-13
13
-13
13
-13
13
-13
13
317
--201
317
-211
317
-211
GR HR jeugd (TWO)
PM
Totaal
-241
Effect begrotingssaldo
PM
77
117
13
PM 107
Dekking
PM 107
317
2.2 Budgetaanvragen In dit sub-hoofdstuk worden de budgetmutaties inzichtelijk gemaakt. Hierbij is alleen uitgegaan van wettelijke, onontkoombare mutaties. Dit komt omdat het financiële perspectief voor de jaren 2022 tot en met 2024 nog ontoereikend is om diverse ambities door te voeren welke wel zeer gewenst zijn. Bedrag * € 1.000
- = nadeel, + = voordeel
Budgetmutaties kadernota 2022
S/I L/B
2022
2023
2024
2025
1) Omgevingswet Voor de Omgevingswet in Katwijk is tot nu toe uitgegaan van een budgetneutrale invoering. Het structurele voordeel vanaf 2030 wordt geschat op € 250.000 euro per jaar. Ten behoeve van frictiekosten, inhuur aanvullende capaciteit ontwikkelbudget medewerkers is voor de komende jaren extra budget nodig. De bedragen betreffen schattingen waarvoor eigenlijk een bandbreedte moet worden aangehouden. Zo is voor 2022 en 2023 een berekening gemaakt voor € 100.000 - € 150.000. Het e.e.a. is afhankelijk van daadwerkelijke invoeringsdatum van de omgevingswet en de nog onbekende verwachte bijdrage vanuit het Rijk. Rond de zomer weten we meer en kan er een betere inschatting worden gemaakt. Dit wordt meegenomen in de opstelling van de begroting 2022.
S
L
-100
-100
-75
-50
2) Realiseren van goede zwemwaterkwaliteit bij stranden Katwijk in 2022 +€50.000 structureel (onderzoek naar kansrijke maatregelen, samenwerken met Dunea, RWS, PZH ander stakeholders zoals buur(kust)gemeentes). De stranden en de zee hebben een belangrijke lokale en regionale economische waarde. Het functioneren van de economie is, met name in de sector recreatie en toerisme, mede afhankelijk van de zwemwaterkwaliteit. 3) Toezicht en handhaving Besluit bodemkwaliteit Vanuit de Omgevingswet is het verplicht gesteld om toezicht en handhaving in het kader van het Besluit bodemkwaliteit (voor toepassing van grond en bouwstoffen) onder te brengen bij de Omgevingsdienst. Deze taken werden tot dusverre door de eigen organisatie uitgevoerd. 4) Overige extra bodemtaken t.g.v. Omgevingswet De gemeente krijgt met de invoering van de Omgevingswet de verantwoordelijkheden overgedragen die tot dusverre vanuit de Wet bodembescherming waren ondergebracht bij de Provincie (gedelegeerd aan de Omgevingsdienst). Een deel van deze taken wordt door de gemeente zelf uitgevoerd en wordt bij het cluster Omgevingskwaliteit ondergebracht, en een deel komt bij de Omgevingsdienst te liggen (vanwege overgangsrecht.). Het Rijk komt hiervoor in dit najaar (mogelijk zelfs pas in 2022) met een bijdrage.
De hoogte van deze uitkering is op dit moment nog niet bekend en deze zal vanwege efficiencykorting lager uitvallen dan de huidige bijdrage aan de Provincie. Vandaar daar alleen voor 2022 € 40.000 is opgenomen en meerjarig PM. Zodra meer bekend is over deze tegemoetkoming zal deze mutatie structureel worden verwerkt in de begroting. 5) Woningbouwopgave (budgetneutraal) Voor het opstellen van gebruiksregels is een incidenteel budget van € 15.ooo benodigd dat gedekt wordt uit de reserve wonen
S
L
-50
-50
-50
-50
S
L
-10
-10
-10
-10
S
L
-40
PM
PM
PM
I
L
-15
Reserve wonen Ter dekking opstellen gebruiksregels wonen
I
B
15
14
Bedrag * € 1.000
Budgetmutaties kadernota 2022
- = nadeel, + = voordeel
S/I L/B
6) Uivoeringsprogramma Ivisie S Investeren in informatisering en beveiliging, zowel in middelen, techniek, kennis en mensen. Door de transformatie naar de cloud (betalen voor gebruik) zal er een verschuiving plaatsvinden van investeringsbudgetten naar exploitatie en p-budget. Van beheer naar regie organisatie en vraag naar hoogwaardig IT personeel (IT security specialisten, data analisten/scientists ect.). Deze ontwikkeling wordt nader uitgewerkt in het Uitvoeringsprogramma van de iVisie.
L
Totaal budgetmutaties
2022
2023
2024
2025
PM
PM
PM
PM
-200
-160
-135
3. Begrotingsuitgangspunten 2022 Jaarlijks wordt in de kadernota vastgelegd op welke wijze loon- en prijsontwikkelingen in de meerjarenbegroting worden verwerkt. Voor de begroting 2022 wordt voorgesteld de volgende uitgangspunten te hanteren: Bedrag * € 1.000 ( - = nadeel, + = voordeel )
2022 in %
Begrotingsuitgangspunten 2022
1 2 3 4 5
6 7 8
Lasten Loonontwikkelingen Prijsontwikkelingen (inflatie) Prijsontwikkeling Hulp bij huish. OVA index Toegestane prijsstijging GR-en Salarisgevoelig deel subsidies Baten Belastingen - OZB - Hondenbelasting - Toeristenbelasting - Marktgelden - Havengelden -Grafrechten Huren en pachten Precariobelasting Algemene uitkering, loon- en prijscompensatie
10
11 12 13
Overig Investeringsagenda (geen effect in bedragen, want dit is verwerkt in de investeringsagenda) Omslagrente Indexering weg- en waterbouwinvesteringen Indexering overige investeringen Meerjaren Programma Grondexploitaties (MPG) Percentage opbrengststijging woningbouw Percentage opbrengststijging bedrijfsterreinen Percentage kostenstijging Rente Prijsindex verhoging afvalstoffenheffing Prijsindex rioolheffing Onvoorzien € 1,- per inwoner
15
(bedragen x €1.000)
2022
2023
2024
2025
1,5 1,4 2,1 1,28
-533 -356 -76 -356 -158
-533 -356 -76 -356 -158
-533 -356 -76 -356 -158
-533 -356 -76 -356 -158
1,4 1,4 0 1,4 1,4 1,4 1,4 1,4
204 6
215 6
224 6
234 6
3 2 4 66 41 1.183
3 2 5 66 41 1.183
3 2 5 66 41 1.183
3 2 5 66 41 1.183
32
44
53
63
117 60
117 60
117 60
117 60
Totaal effect begrotingsuitgangspunten 9
Begroting 2022-2025
1,3 1,1 1,4 2,0 1,0 2,0 1,3 1,4 1,4
-110
1. Loonontwikkeling Onderhandelingen werkgevers en vakbonden zijn op 23 februari 2021 gestrand. Werkgevers bieden 0,5% en vakbonden vragen 2,75%. Het Centraal Planbureau geeft in haar CEP-raming van maart 2021 aan dat voor 2022 een gemiddelde CAO loonstijging wordt verwacht van 1,5%. Deze inschatting houden wij voorlopig aan. Het budget loonkosten 2022 (inclusief bestuur) bedraagt in de vigerende meerjarenbegroting € 35,5 mln, waardoor de stijging van 1,5% overeenkomt met € 533.000. 2. Prijsontwikkeling De verwachte materiële prijsstijging bedraagt volgens het CPB voor 2022 1,4%. Deze is gebaseerd op de hcip-index (geharmoniseerde consumentenprijsindex). De omvang van de totale materiële uitgaven, exclusief de gesloten exploitaties zoals afval, riolering en grondexploitaties, bedraagt € 25,4 mln. waardoor de stijging neerkomt op € 356.000. Het onderdeel Hulp bij huishouden wordt jaarlijks geïndexeerd op basis van de overheidsbijdrage in de arbeidskostenontwikkeling (OVA index). Het budget voor Hulp bij huishouden is in de begroting 2022 ca. € 3,6 mln. Omdat de OVA index voor 2022 nog niet bekend is wordt, gebaseerd op de CEP-raming, vooralsnog uitgegaan van een stijging van 2,1% (€ 76.000). 3.
Toegestane prijsstijging GR-en Voor de gemeenschappelijke regelingen worden door de werkgroep Financiële Kaderstelling Gemeenschappelijke Regelingen (FKGR) jaarlijks de toegestane indexeringspercentages voor lonen en prijzen vastgesteld. Deze percentages zijn voor 2022 1,4% voor loonkosten en 1,1% voor materiële kosten. Het gewogen indexcijfers is 1,28%. Het totale bedrag voor gemeentelijke bijdragen aan gemeenschappelijke regelingen (incl. jeugdhulp) in 2022 is € 27,8 mln, dat betekent dat er in totaal rekening wordt gehouden met een stijging van € 356.000. 4. Salarisgevoelig deel van subsidies Subsidies voor gesubsidieerde instellingen bestaan uit een prijsgevoelig en een loongevoelig deel. Op het prijsgevoelige deel wordt net als voor de overige uitgaven budgetten geen inflatiecompensatie toegekend. Voor het salaris gerelateerde deel worden gegevens van de VNG als uitgangspunt genomen. Omdat deze cijfers pas medio 2021 bekend worden gemaakt is op basis van het gemiddelde percentage wat voor de subsidies 2020 en 2021 is gehanteerd ook voor 2022 als uitgangspunt genomen. Er is nu een bedrag opgenomen van afgerond € 158.000. 5. Belastingen In de kaderbrief 2021 is voorgesteld om de oude manier van indexeren los te laten omdat deze onvoldoende dekking bood voor de indexering aan de lastenkant. De tarieven van belastingen en rechten worden geïndexeerd met 1,4%.
Dat is een gemiddelde van de verwachte loonstijging van 1,5%, indexering van bijdrage aan gemeenschappelijke regelingen van 1,28% en een materiële kostenstijging van 1,4%. Met de bezuinigingsnotitie heeft uw raad besloten de toeristenbelasting met 14% te verhogen (voordeel € 45.000) en ook voor 2022 is een voordeel geraamd van € 45.000, dus structureel € 90.000. Afhankelijk van het lopende onderzoek over de afschaffing van de forfaitaire berekening toeristenbelasting (uitkomsten medio 2021) wordt vooralsnog voor 2022 geen extra verhoging voorzien, maar op z’n vroegst per 2023. De indexering wordt opgenomen in de begroting 2022 en de belastingverordeningen 2022. De havengelden en grafrechten zijn op basis van de bezuinigingsnotitie voor de begroting 2021 boventrendmatig verhoogd naar een meer kostendekkend niveau (dit is reeds verwerkt in de meerjarenbegroting 2021-2025). 6. Huren en pachten Voor inkomsten uit werken voor derden, huren gebouwen, gronden en pachten is het indexeringspercentage voor belastingen en rechten toegepast, tenzij specifieke contractuele afspraken iets anders voorschrijven. Deze inkomstenposten zijn in de begroting geraamd op € 4,7 mln en worden geïndexeerd met 1,4%. 7. Precariobelasting Het kabinet heeft de precariobelasting op nutsbedrijven per 1 juli 2017 afgeschaft.
Voor gemeenten die op 10 februari 2016, een verordening met tarief hadden vastgesteld voor precariobelasting op kabels en leidingen geldt een overgangstermijn tot 1 januari 2022 (waar gemeente Katwijk gebruik van heeft gemaakt). De eerdere uitbreiding in 2018 van het aantal m2 aan terrassen en standplaatsen worden nu structureel in de begroting verwerkt (ca. € 40.000 hogere precariobelasting). In totaal ontvangt Katwijk € 90.000 aan opbrengst precariobelasting voor terrassen en standplaatsen. Het tarief voor terrassen ca. wordt met 1,4% verhoogd. 16
8. Uitkeringen uit het Gemeentefonds Gemeente Katwijk ontvangt geld van de Rijksoverheid uit het gemeentefonds. Hiermee betalen zij een deel van hun uitgaven. Gemeenten mogen zelf bepalen waar ze dit geld aan besteden. De Rijksoverheid informeert de gemeenten via circulaires in mei, september en december over de omvang en de verdeling van het gemeentefonds. Voor de begroting 2022 wordt rekening gehouden met de meicirculaire 2021. In deze kadernota is rekening gehouden met de decembercirculaire 2020. In de meicirculaire wordt een voorlopige loon- en prijscompensatie verwacht van 21 uitkeringspunten wat overeenkomt met € 1.183.000. 9. Investeringsagenda Omslagrente De rente op de geldmarkt wordt geraamd op -0.30% en voor de kapitaalmarkt op 0,70% in 2022. De omslagrente blijft 1.30%. Indexering weg- en waterbouwinvesteringen Voor de indexering van grond,- weg- en waterbouw wordt het % gehanteerd van de BDB (Bouw(kosten)data), voor 2022 1,1%. Indexering overige investeringen Dit percentage is gelijk aan de prijstonwikkelingen in deze kadernota: 1,4%. 10. 'Meerjaren Programma Grondexploitaties (MPG) De prognoses van de resultaten van grondexploitaties worden deels bepaald door de parameters voor kosten- en opbrengstenstijging die in de berekeningen worden gehanteerd.
Deze parameters worden gebaseerd op marktanalyses om te zorgen voor gefundeerde keuzes en betrouwbare winstverwachtingen. Bij het MPG 2021 is voor de jaarschijf 2022 uitgegaan van de percentages zoals opgenomen in bovenstaande tabel. Analyse van diverse informatiebronnen leert dat de verwachte marktontwikkelingen niet dusdanig zijn dat voor 2022 van andere percentages moet worden uitgegaan. Deze percentages kunnen daarom voor 2022 worden vastgesteld. Deze parameters gelden overigens alleen als er contractueel geen andere waarden zijn afgesproken. In die gevallen worden de contractueel vastgelegde parameters toegepast. De rente is voor het MPG een rekenrente. Op grond van het BBV worden aan de grondexploitaties rentekosten toegerekend die gebaseerd zijn op een gewogen gemiddelde van de gemeentelijke leningenportefeuille. 11. Prijsindex afvalstoffenheffing Net zoals andere prijsindexeringen zijn verhoogd met 1,4% wordt deze verhoging ook doorgevoerd voor de afvalstoffenheffing. Vorig jaar was het nodig om, gezien de toenemende kosten door verhoging stortbelasting en tegenvallende aanbestedingen, de tarieven van de afvalstoffenheffing extra te verhogen. Uitgegaan werd van een extra verhoging van 3% voor 2021 en 2022 die al in de meerjarenbegroting is verwerkt. In 2021 vindt de uitwerking van een nieuwe afvalinzamelmethodiek en diftar plaats.
De uitkomsten hiervan (nu nog onbekend) zullen invloed hebben op het tarief. Daarnaast heeft het VuilAfvoerBedrijf (VAB) het voornemen om te investeren in een nieuwe loods in 2023 en 2024 van ongeveer € 12 miljoen, waardoor de bijdrage van Katwijk ten opzichte van 2022 mogelijk flink zal stijgen en de afvalstoffenheffing extra moet worden verhoogd. 12. Prijsindex rioolheffing Gezien de stand van de voorziening riolering en de 100% kostendekkendheid is het noodzakelijk om de tarieven van rioolheffing te verhogen met een indexering van 1,4%. 13. Post onvoorzien Voor 2022 wordt de post onvoorzien gehandhaafd op € 1 per inwoner net als in de begroting 2021.
17
3.1
Areaalgegevens
Onderstaande areaalgegevens worden onder andere gebruikt voor het berekenen van de algemene uitkering.
18
4. Investeringsagenda De begroting 2021 is beleidsarm opgesteld in afwachting van de besluitvorming op het separate bezuinigingstraject. Onderdeel van de bezuinigingen betrof de investeringslijst met beïnvloedbare investeringen (€ 125 miljoen). Van deze lijst is door uw raad, met de vaststelling van de notitie, besloten een deel van de investeringen: niet uit te voeren; te ontdooien en uitvoering conform planning; te ontdooien, maar uitvoering te temporiseren; te laten staan als bevriezen tot afronding onderzoek C3 buitensportaccommodaties (met deze kapitaallasten is in de notitie al wel rekening gehouden in de doorrekening). De kapitaallasten van de “beïnvloedbare” investeringen zijn niet opgenomen in de primitieve begroting. Door het ontdooien van diverse ‘beïnvloedbare’ investeringen (uitvoering gaat plaats vinden) moeten de bijbehorende kapitaallasten nog worden verwerkt, dit is als volgt opgenomen op een stelpost: 2021 € 49.000, 2022 € 239.000, 2023 € 1.060.000, 2024 € 1.281.000 en 2025 € 1.856.000. Voor de kadernota 2022 zijn nieuwe investeringen uitgevraagd. Hiermee is de investeringslijst wederom gegroeid. Daarnaast zijn investeringen uit 2020 doorgeschoven naar 2021, waarvoor in de voorjaarsbestuursrapportage 2021 een voorlopig netto voordeel is opgenomen van € 1 miljoen.