7. Jaarverslagen 2020 van Stichting Kocon inzake nazorg ex-gedetineerden Katwijk en reintegratie Katwijk (14185)

1 persoon uit 2020

12%

2 personen uit 2019

Van 1 januari t/m 31 december 2020 ontving de gemeente Katwijk 27 geldige meldingen vanuit de PI’en van 26 unieke personen; 25 mannen en 1 vrouw. Bij drie van deze gedetineerden was sprake van een recidive: 12%.

Ontwikkeling instroom gedetineerden in Katwijk 2016-2020 35

40 35 30 25 20 15 10 5 0

27

33

25

2

7

5

6

26

3

2016

2017

2018

2019

2020

Instroom aantal personen

27

25

35

33

26

Aantal personen met recidive

2

7

5

6

3

Percentage recidive

7%

28,0%

14,3%

18,2%

11,5%

Van 2013 t/m 2020 waren 242 personen uit Katwijk in detentie. Bij 32 personen was sprake van een recidive: 13% Detentierecidive Nederland 30,8% 29,2% 27,6%

% in 2013

% in 2014

% in2015

Landelijke cijfers DJI van het Ministerie, augustus 2018.

Instroom 2020 - Leeftijden 10

10

3 1 4% 18 -19 jaar

0 12% 20 tot 23 jaar

0% 23 tot 28 jaar

1

1 38% 28 tot 40 jaar

38% 40 tot 50 jaar

4%

4% 50 tot 60 jaar

60 jaar en ouder

Nazorg ex-gedetineerden Katwijk 2020:  23 gedetineerden konden niet bezocht worden in de PI; 1x vanwege transport, 1x vanwege een te late melding en 21x vanwege de corona-maatregelen.  Gedetineerden bezocht in de gevangenis door de trajectbegeleiders van het Nazorgteam Katwijk: 3  Vanuit de PI’en werd in 2020 nauwelijks informatie verstrekt over de basisvoorwaarden; 6x over een ID, 5x over inkomen, en 3x over schulden en 5x over zorg.  Detenties van 26 personen verspreid over 11 verschillende PI’en, waarvan 15 in de PI Alphen a/d Rijn  Aantal jeugdige gedetineerden in 2020: 1  Aantal gedetineerden in 2020 aangemeld voor deelname Project Reïntegratie van Kocon: 2  Doel gemeente Katwijk: 36% recidive, behaald: 12%

Colofon Deze Infosheet is een uitgave van Stichting Kocon. Meer informatie is te vinden in het Jaarverslag 2020 - Nazorg ex-gedetineerden Katwijk te downloaden op de website www.kocon.nl April 2021

Jaarverslag 2020 Project Reïntegratie Nazorg voor ex-verslaafden en/of ex-gedetineerden in Katwijk

Stichting Kocon Katwijk, april 2021

Colofon Auteurs: Uitgiftemaand: Uitgever: Downloaden:

Natalie van Dijk en Thea Guijt April 2021 Stichting Kocon, Callaoweg 1, 2223 AS, Katwijk www.kocon.nl

Inhoudsopgave Inleiding ................................................................... 2 Hoofdstuk 1 Verloop 2020 ........................................... 3 1.1 1.2 1.3 1.4 1.5 1.6

Deelnemers (44) .................................................................. 3 Mentoren .......................................................................... 4 Het Indicatieteam ................................................................ 4 Het casemanagement ............................................................ 5 Nazorg ex-gedetineerden Katwijk ............................................. 6 Samenwerking .................................................................... 6

Hoofdstuk 2 Verloop 2020 op basis van 8 leefgebieden ....... 7 2.1 2.2 2.3 2.4 2.5 2.6 2.7 2.8 2.9

Huisvesting ........................................................................ 7 Financiën ........................................................................ 10 Sociaal Functioneren .......................................................... 13 Psychisch functioneren ........................................................ 15 Zingeving ........................................................................ 17 Praktisch Functioneren ........................................................ 19 Lichamelijk Functioneren ..................................................... 21 Dagbesteding.................................................................... 22 Overige activiteiten ............................................................ 24

Hoofdstuk 3 Financiën 2020 ....................................... 26 3.1

Toelichting Rekening 2020 Project Reïntegratie........................... 27

Hoofdstuk 4 Knelpunten en aanbevelingen..................... 28 4.2

Aanbevelingen voor 2021...................................................... 30

Bijlagen.................................................................. 31 Bijlage 1 Bijlage 2 Bijlage 3 Bijlage 4

Doel, doelgroep en organisatie Project Reïntegratie ................ 32 Werkwijze Project Reïntegratie ........................................ 36 Toelichting woonvoorzieningen ......................................... 39 Begrippenkader bij jaarverslag ......................................... 41

Pagina 1

Inleiding In dit jaarverslag van het Project Reïntegratie geeft Stichting Kocon de inhoudelijke en financiële resultaten weer over het jaar 2020. Het project startte in 2002 op initiatief van het samenwerkingsverband Platform Kocon en richt zich op ex-verslaafden en/of ex-gedetineerden die na behandeling of vrijlating clean zijn. Het doel is een zelfstandig leven zonder terugval in riskant gebruik van alcohol en drugs en/of criminaliteit. Ook jongeren die voor het eerst in aanraking komen met politie en/of alcohol en/of drugs kunnen deelnemen. Binnen het Project Reïntegratie werken organisaties als De Brug, Brijder Verslavingszorg, GGZ Rivierduinen en woningcorporatie Dunavie samen. Sinds maart 2011 is het Project Reïntegratie nauw betrokken bij de uitvoering van de lokale nazorg van ex-gedetineerden uit Katwijk. Dankzij de inspanningen van een vaste groep vrijwilligers, de mentoren, is het mogelijk om exverslaafden en ex-gedetineerden intensieve begeleiding te bieden. De uitvoering van het casemanagement ligt in handen van De Brug. De eindverantwoording ligt bij Stichting Kocon. In 2020 zijn er 44 personen begeleid vanuit het Project Reïntegratie. In de periode juni 2002 tot en met december 2020 gaat het om 395 deelnemers. Begin maart 2020 gaf het Coronavirus allerlei beperkende maatregelen, de gevolgen hiervan voor het Project Reïntegratie staan beschreven in dit verslag.

Hoofdstuk 1 geeft het algemene verloop weer, de aantallen en kenmerken van de deelnemers en de inen uitstroom. Hoofdstuk 2 geeft het verloop en de resultaten weer van de deelnemers op basis van 8 leefgebieden. In Hoofdstuk 3 is de financiële verantwoording te vinden en Hoofdstuk 4 geeft onder andere de aanbevelingen voor 2021 weer. Bijlage 1 geeft informatie over doel, doelgroep, criteria voor deelname, de samenwerkingsverbanden en de organisatie. In bijlage 2 is informatie te vinden over de werkwijze en bijlage 3 geeft een overzicht van de genoemde woonvoorzieningen in dit jaarverslag. Bijlage 4 geeft een toelichting op de gebruikte begrippen. Zonder de enorme inzet van de mentoren en de inzet vanuit De Brug, Brijder en de GGZ Rivierduinen is het re-integratieproject niet mogelijk. Stichting Kocon is de medewerkers van alle betrokken organisaties, centrumgemeente Leiden en de gemeente Katwijk zeer erkentelijk voor de wijze waarop zij het project ondersteunen. Kocon hoopt ook in de komende jaren een bijdrage te leveren aan het maatschappelijk herstel van exverslaafden en/of ex-gedetineerden in Katwijk. Uw opmerkingen en suggesties zijn altijd van harte welkom. Namens het bestuur van Stichting Kocon Nico van der Stel Voorzitter Stichting Kocon

Pagina 2

Hoofdstuk 1

Verloop 2020

Dit hoofdstuk geeft de cijfers en het verloop weer in 2020. Na de cijfers van aanmeldingen volgt een beschrijving van de ontwikkelingen waarmee onder andere de mentoren, het casemanagement en de deelnemers te maken hadden.

1.1

Deelnemers (44)

Het Project Reïntegratie biedt snelle toegang tot hulp en begeleiding en is niet afhankelijk van een WMO-indicatie of een verwijsbrief van de huisarts. Een potentiële deelnemer kan na aanmelding veelal binnen vijf werkdagen terecht voor een intakegesprek en krijgt ook snel duidelijkheid over de toelating. In 2020 zijn er 44 deelnemers begeleid; 10 deelnemers betrof de nieuwe instroom (11 minder dan verwacht) en 34 deelnemers waren al eerder in begeleiding. Twee personen met een aanmelding werden niet toegelaten als deelnemer omdat zij niet uit Katwijk kwamen, zij zijn geholpen bij het vinden van een andere vorm van hulpverlening. De uitstroom betrof 21 deelnemers. Bij 11 deelnemers is het traject vroegtijdig stopgezet, vanwege blijvend terugval in middelengebruik en/of ander zorg die nodig was. Zes van deze deelnemers zijn doorverwezen naar een kliniek. Het effect van de Coronamaatregelen was groot voor de deelnemers; in Hoofdstuk 2 volgt een beschrijving hiervan. Kenmerken deelnemersgroep De deelnemersgroep bestond uit 40 mannen en 4 vrouwen in de leeftijd van 26 jaar tot 68 jaar. Zie Hoofdstuk 2 ‘Verloop 2020 op basis van 8 leefgebieden’ voor meer informatie. Instroom in 2020 (10) In 2020 werden 10 personen als deelnemer toegelaten, zie onderstaande tabel.

Het geringe aantal aanmeldingen vanuit het Nazorgteam ex-gedetineerden in vergelijking met eerdere jaren werd veroorzaakt door de Coronamaatregelen. Zie verder onder 1.5.

INSTROOM DEELNEMERS IN 2020 (10) Nazorg ex-gedetineerden Katwijk; 2

De Brug; 2

Rivierduinen; 1

Zelfmelders; 5

Overzicht aantal en herkomst van de nieuwe deelnemers in 2020

Pagina 3

2014

2015

2016

2017

2018

2019

2020

Eigen initiatief De Brug (o.a. Inloophuis) Politie Gevangenis *) Familie, vriend, kennis Advocatuur Brijder/GGZ/Binnenvest Overig (o.a. huisarts) Gevangenenzorg Nederland Gemeente Katwijk (Nazorg ex-gedetineerden) Welzijnskwartier Platform Kocon Reclassering De Hoop Totalen

2002 t/m 2012

2013

Aanmelding via

Totalen

50 64 32 12 13 7 6 4 3 30

5 3 1 2 2 12

2 4 12

6 1 10

6 10

3 6 1 11

3 7 1 3 1 10

4 9 2 1 1 8

5 3 1 1 2

72 108 34 14 20 9 9 6 3 105

3 3 2 3 232

25

18

17

16

-

3 28

25

12

3 3 6 3 395

*) PI Scheveningen, PI Zoetermeer, PI Alphen en PI Hoogvliet

1 22

Overzicht instroom aantal deelnemers per jaar en de herkomst van de aanmeldingen van 2002 t-m 2020

1.2

Mentoren

Het Project Reïntegratie werd in 2020 uitgevoerd met 12 mentoren, vijf vrouwen en zeven mannen, allen uit de gemeente Katwijk. 2020 startte en eindigde met 11 mentoren. Tijdens het jaar kwam er één mentor bij en één mentor stopte. Deze mentor was al sinds de start in 2002 bij het project betrokken. De rol van de mentoren is van onschatbare waarde. Hun wekelijkse ondersteuning aan de deelnemers is een essentieel onderdeel van het traject. In heftige periodes hebben de mentoren meerdere keren per week contact met hun deelnemer. Hun zorg, oprechtheid, geduld en positieve inbreng in het belang van de deelnemer is bewonderenswaardig. Tijdens de verschillende sportieve activiteiten, zoals strandwandelingen, namen zowel de mentoren als de deelnemers deel. Deelnemers met een Koconwoning zien hun mentor elke week. Geleidelijke wordt het contact afgebouwd omdat de deelnemer uiteindelijk zonder mentor verder moet. Voor deelnemers met een Koconwoning geldt, indien gewenst, dat zij na het positief beëindigen van het traject nog een half jaar contact houden met hun mentor. Vanwege de coronamaatregelen zijn er in 2020 diverse mentortrainingen niet doorgegaan. De mentoren hebben één training gehad van consultant Sjaak Monster waarin het ‘Exodusmodel’ aan bod kwam.

Dit betreft een zienswijze waarbij stil gestaan wordt bij de verslaafde en het traject dat hij/zij aflegt naar een verslavingsvrij leven. Deze training heeft het begrip vergroot voor de belevingswereld van de verslaafde.

1.3

Het Indicatieteam

Van meet af aan (2002) wordt binnen het project samengewerkt in het Indicatieteam. Dit team is samengesteld uit drie medewerkers afkomstig van GGZ Rivierduinen, Brijder en De Brug (de casemanager). In 2020 kwam het team bij elkaar en er was contact via de mail. Pagina 4

Tijdens het overleg wordt de voortgang van de deelnemers met een Koconwoning besproken en/ of besloten of een deelnemer in aanmerking komt voor een Koconwoning. Bij een uitgesteld advies voor een Koconwoning stimuleert de casemanager de deelnemer om met concrete punten aan de slag te gaan om uiteindelijk wel in aanmerking te komen voor een woning. De samenwerking in het Indicatieteam verloopt naar volle tevredenheid.

1.4

Het casemanagement

Het casemanagement wordt uitgevoerd door één casemanager en twee medewerkers Reïntegratie. Eén medewerker draagt zorg voor het onderdeel sport en de andere medewerker neemt onder andere de casemanager waar bij afwezigheid. De casemanager heeft met beiden structureel overleg en zorgt voor aansturing en afstemming. De samenstelling van het casemanagementteam zorgt ervoor dat het werk het hele jaar doorgang krijgt en het project maximaal tot zijn recht komt. De intakefase van de deelnemers ligt in handen van de casemanager. In samenspraak met de deelnemer stelt een medewerker Reïntegratie vervolgens een individueel begeleidingsplan op. Tijdens de uitvoering van het begeleidingsplan vervult de casemanager een sturende rol om het proces te volgen en zo nodig bij te stellen. De mentoren houden de casemanager voortdurend op de hoogte van het verloop van de begeleiding. Na ieder contact met een deelnemer, stuurt de mentor een verslag naar de casemanager. Op deze manier kan de casemanager meedenken, adviseren en aansturen. Wanneer de situatie daar aanleiding toe geeft, is er naast uitwisseling via de telefoon en het gespreksverslag, ruimte voor meer contact tussen de casemanager, mentor en deelnemer. Bij urgente situaties van deelnemers buiten kantoortijd is het voor mentoren altijd mogelijk om een beroep te doen op de casemanager.

Indien nodig neemt de casemanager het over van de mentor. In het kader van deskundigheidsbevordering volgden de casemanager van het Project Reïntegratie, een medewerker Reïntegratie en de secretaris van het Nazorgteam ex-gedetineerden de basistraining Zelfredzaamheid-Matrix (ZRM). De casemanager en medewerker Reïntegratie volgen de Post-HBO GGZ-Agoog opleiding. Naast een verdieping van de reeds bestaande kennis betreft de opleiding een aanvulling, waarbij nieuwe methodieken en gesprekstechnieken van meerwaarde zijn voor de deelnemer.

Citaat van een deelnemer: “Bijzonder dat het Project Reïntegratie nauw samenwerkt met de overige instanties die om mij heen staan. Hierdoor sluit het project aan bij wat ik nodig heb”.

Pagina 5

1.5

Nazorg ex-gedetineerden Katwijk

Nazorg ex-gedetineerden 1 en het Project Reïntegratie zijn nauw verbonden met elkaar. De samenwerking en het hoge bereik zorgt ervoor dat er snel gehandeld wordt in het belang van de gedetineerde. Deze aanpak draagt bij aan de resultaten waaronder het beperken van de recidivecijfers in Katwijk. In 2020 was er sprake van 12% recidive. Het team Nazorg ex-gedetineerden Katwijk bezoekt vrijwel alle gedetineerden uit Katwijk tijdens hun detentie. Als tijdens dit bezoek naar boven komt dat de gedetineerde meer hulp wil, wordt hij doorverwezen naar Het Project Reïntegratie. In 2020 ontving het team 27 meldingen van 26 gedetineerden uit Katwijk, waarvan er slechts drie bezocht konden worden vanwege de Coronamaatregelen! Dit gaf een negatief effect op de aanmeldingen voor het Project Reïntegratie. Tijdens de afgelopen vijf jaar was het gemiddelde aantal nieuwe deelnemers vanuit het Nazorgteam 10 op jaarbasis, in 2020 ging het om twee deelnemers.

1.6

Samenwerking

Uitgangspunt van het project is om zoveel mogelijk de samenwerking te zoeken met organisaties die betrokken zijn bij de begeleiding van de deelnemer. Naast de ‘reguliere’ samenwerkingsverbanden binnen het project, het Indicatieteam en het Nazorgteam ex-gedetineerden, zijn er ook veel andere samenwerkingen. Voor de slagingskans van de deelnemer zijn contacten en samenwerkingen van groot belang. Het biedt gelegenheid tot uitwisseling, het vergroot het bereik, het voorkomt doublures en zorgt voor (vroeg)signalering en afstemming. In 2020 was er sprake van samenwerking met: -

Reclassering Brijder De Brug + Kringloopwinkel De Brug Penitentiaire Inrichtingen GGZ Rivierduinen De Binnenvest Bureau Jeugdzorg De Hoop Antes Gemeente Katwijk, diverse afdelingen Bewindvoerders

-

Zorgoverleg Veiligheidshuis Hollands Midden Fivoor Leger des Heils De Waag Centrum Jeugd en Gezin Advocaten Forensisch Psychiatrische Afdeling Loosduinen. - Kliniek Poortugaal - Veilig Thuis

De Coronamaatregelen betekenden dat fysiek overleg met externe partijen beperkt mogelijk was. De contacten vonden dan per email, telefonisch of via Teams plaats. In bepaalde gevallen was dit prima en werd hetzelfde einddoel behaald. In andere situaties zorgden de maatregelen voor onnodige vertragingen en het niet (volledig) behalen van het doel.

1

De gemeente Katwijk is verantwoordelijk voor de nazorg aan volwassen ex-gedetineerden uit de gemeente Katwijk. Doel van de nazorgactiviteiten is het voorkomen van terugval in criminaliteit (recidive), het bieden van perspectief aan gedetineerden en een bijdrage leveren aan de veiligheid. De uitvoering hiervan ligt sinds 2011 bij het Nazorgteam waarin de gemeente nauw samenwerkt met Kocon. De casemanager van het Project Reïntegratie maakt deel uit van het Nazorgteam.

Pagina 6

Hoofdstuk 2

Verloop 2020 op basis van 8 leefgebieden

De deelnemers van het Project Reïntegratie hebben hulpvragen op meerdere leefgebieden. De casemanager brengt voor iedere deelnemer de voor hem/haar relevante leefgebieden in beeld en brengt accenten aan. Dit wordt omschreven in het begeleidingsplan en vormt de leidraad voor de begeleiding binnen het Project Reïntegratie. Zie ook bijlage 2 waarin de werkwijze nader omschreven staat. Aan de hand van 8 leefgebieden volgt hierna een beschrijving over de begeleiding van de deelnemers. Na een korte toelichting van een leefgebied, volgt telkens een beschrijving van het aantal deelnemers dat hulpvragen had op desbetreffend gebied en welke doelen behaald, gedeeltelijk behaald of niet behaald zijn. Daarnaast worden de eventuele knelpunten en bijzonderheden beschreven.

8 leefgebieden vormen de leidraad voor de begeleiding in het Project Reïntegratie

2.1

Huisvesting

Het leefgebied huisvesting gaat om de woonsituatie van de deelnemer. Het kan zijn dat de betrokken deelnemer dakloos is, binnen een tijdelijke woonvoorziening verblijft, tijdelijk bij familie of kennissen verblijft of een andere vorm. Het doel is om met de deelnemer waar nodig te begeleiden naar een vorm van huisvesting waar hij binnen zijn mogelijkheden zo zelfstandig mogelijk kan leven; een veilige, stabiele en toereikende huisvesting. Voor de één zal dat het huren van een kamer of een zelfstandige woning zijn, voor de ander kan dit een begeleide woonvariant zijn. Ook kan het zo zijn dat een deelnemer naar een tijdelijke woonvoorziening begeleid wordt en van daaruit op zoek gaat naar een zelfstandige woning of zich aanmeldt voor een Koconwoning 2.

2

In bijlage 3 is uitleg te vinden over de verschillende woonvoorzieningen zoals de Koconwoning, de Instapwoning en het Woonhuis en de Doorstroomwoning van de Brug.

Pagina 7

Hulpvragen In 2020 waren er 25 deelnemers met een hulpvraag op het gebied van huisvesting. Het ging hier om deelnemers die vanuit detentie of kliniek kwamen, deelnemers die dakloos waren of die vanuit de Tijdelijke Opvang of vanuit het Zelfstandig Begeleid Wonen (BZW-woning) van de Brug in aanmerking wilde komen voor een Koconwoning. Voor de behaalde doelen op het gebied van huisvesting geldt dat een deelnemer meerdere doelen behaald kan hebben. Bijvoorbeeld iemand woonde eerst tijdelijk in de Instapwoning en verhuisde daarna naar het Woonhuis van De Brug. Vrijwel alle deelnemers formuleren als einddoel een zelfstandige woning. In de praktijk blijkt dat dit niet altijd haalbaar is en meer tijd vraagt als dat de deelnemers verwachten. Oorzaken zijn onder meer dat de deelnemer (nog) niet zelfredzaam genoeg is en de beperkte beschikbaarheid van betaalbare woningen in zowel de particuliere als huursector. De behaalde doelen worden dan als ‘gedeeltelijk behaald’ aangemerkt, omdat het hierbij om een tussenstap gaat. Behaalde doelen Van alle 25 deelnemers die in 2020 begeleiding ontvingen en een doel hadden op het gebied van huisvesting behaalde zes deelnemers het einddoel dat zij stelden: eigen zelfstandige huisvesting. Behaald Koconwoning:

Drie deelnemers sloten in 2020 hun tweejarig traject in een Koconwoning succesvol af 3 en wonen zelfstandig in een huurwoning van Dunavie. Contigentwoning: Eén contigentenwoning via de Brug ‘omgeklapt’ naar een reguliere en individuele huurovereenkomst. 4 (Sociale) huurwoning: Twee deelnemers vonden zelf een (sociale) huurwoning.

Gedeeltelijk behaald Toekenning Koconwoning: Tijdelijke opvang: ZBW-woning: Instapwoning: Koconwoning: Contigentwoning:

Niet dakloos wel op zoek:

Drie aanvragen voor een Koconwoning zijn in 2020 toegekend. Voor één deelnemer wordt nog een woning gezocht. 14 deelnemers vonden onderdak in de Tijdelijke Opvang. Vier deelnemers vonden onderdak in een ZBW-woning. Twee deelnemers vonden onderdak in de Instapwoning. Zes deelnemers woonden in 2020 in een Koconwoning. Drie deelnemers kwamen in aanmerking voor een huurwoning voor bijzondere doelgroepen (contigentwoning) via de Brug of de Binnenvest. Bij een positief verloop wordt de overeenkomst in 2021 omgezet in een definitieve reguliere huurovereenkomst. Zeven deelnemers zijn niet dakloos maar wel op zoek naar een particuliere woonruimte. Twee van hen wonen in bij vrienden, vijf bij familie.

3

Een positieve afsluiting wil zeggen dat de deelnemer zich gedurende minimaal twee jaar aan de afspraken hield die gelden voor een verblijf in de Koconwoning. Zie verder bijlage 3.

4

‘Omklappen’ is van toepassing als de bewoner na twee jaar de drie-partijenovereenkomst succesvol beëindigt.

Pagina 8

Dakloos na detentie:

Op 31 december 2020 verbleven zes deelnemers van het project in detentie. Voor vijf deelnemers is alvast een traject gestart om op zoek te gaan naar huisvesting en/of opname in een kliniek, zodat zij na detentie niet dakloos zijn. 11 deelnemers verbleven in een (verslavings)kliniek. Zes krijgen hulp buiten de gemeente Katwijk (o.a. via Exodus).

Kliniek: Buiten Katwijk vervolg: Niet behaald

Op 31-12-2020 behaalden 11 deelnemers het doel op het gebied van huisvesting niet; er was nog geen adequate oplossing. In heel 2020 was er sprake van: Terugval in gebruik: 11 deelnemers vielen terug in gebruik van alcohol of drugs en/of crimineel gedrag waardoor zij tijdelijk het doel niet haalden. Zes deelnemers zijn doorverwezen en opgenomen in een kliniek. Onredelijke eisen: Eén deelnemer had geen reële eisen; wilde per direct een woning. Detentie: Drie deelnemers kozen voor een andere leefwijze, waardoor zij in 2020 opnieuw tijdelijk in detentie kwamen. Alle drie krijgen weer hulp vanuit het Project Reïntegratie. Koconwoning uitgesteld: Voor één deelnemer is de toewijzing van de Koconwoning uitgesteld vanwege een onstabiele situatie door terugval in alcohol- of drugsgebruik. Zodra hij alsnog voldoet aan de voorwaarden, is inbreng voor een Koconwoning opnieuw mogelijk.

HUISVESTING Tijdelijke Opvang

14

BZW-woning

4

Instapwoning

2

(Sociale) huurwoning

2

Koconwoning

6

Contingentwoning

3

Buiten Katwijk

6

Toekenning Koconwoning Koconwoning uitgesteld

3 1

Niet dakloos wel op zoek

7

Overzicht behaalde, gedeeltelijk behaalde en niet behaalde doelen op het leefgebied huisvesting

Leefgebied huisvesting Voor de meeste deelnemers geldt dat er veel moet gebeuren voordat zij in staat zijn om zelfstandig te wonen. Dit vraagt een stabiele situatie en het op orde brengen van de financiën en/of het krijgen van professionele hulp ten behoeve van de psychische gesteldheid. Hiervan is veelal geen sprake, wat betekent dat deelnemers zonder huisvesting niet direct in aanmerking komen voor een Koconwoning. Voor deze groep mensen is in Katwijk de afgelopen jaren naar tussenoplossingen gezocht, waarmee meer perspectief geboden wordt dan verwijzing naar het Slaaphuis voor daklozen in de gemeente Pagina 9

Leiden. Het gaat om tijdelijke woonvoorzieningen, zoals de Instapwoning, de Tijdelijke Opvang, Beschermd Wonen (BW) of Zelfstandig Begeleid Wonen (ZBW). Deze voorzieningen zijn van groot belang. Vanuit een tijdelijke woonvoorziening wordt er toegewerkt naar een stabiele situatie waarna de deelnemer in staat is om zelfstandig te wonen. Deelnemers die hun verblijf in de tijdelijke voorzieningen negatief hebben afgerond, worden dakloos. Het komt in toenemende mate voor dat daklozen zich van ouders/ familie/vrienden niet formeel mogen inschrijven op hun adres uit angst voor de negatieve effecten 5. Hierdoor vervalt ook het recht op een uitkering. Ondanks deze consequentie, verkiezen de meesten toch voor de opvang bij familie/vrienden boven het verblijf in de daklozenopvang in Leiden. Het project houdt indien gewenst contact met deze deelnemers, om zo aan te sluiten bij de onderdelen waar nog wel mogelijkheden zitten tot verandering. Vanwege de lockdowns als noodprotocol i.h.k.v. het Coronavirus verloor een deelnemer zijn baan. Dit had grote gevolgen voor zijn financiën en het nakomen van zijn betalingsverplichtingen. De samenwerking met Dunavie was hierin optimaal. Door veelvuldig contact en het tijdig treffen van betalingsregelingen, kon de deelnemer zijn woning behouden en werd veel zorg weggenomen. Voor de deelnemers is het moeilijk om zelfstandig huisvesting te vinden.

De krapte op de woningmarkt is ook voelbaar in de particuliere huursector. Het zelf vinden van een kamer of zomerhuisje is erg moeilijk geworden doordat er meer vraag is dan aanbod. Particuliere huurwoningen zijn niet te betalen voor de deelnemers. Voor een sociale huurwoning moet je minstens 6 jaar ingeschreven staan bij Huren in Holland Rijnland om een kans te maken. Veel deelnemers staan nog niet lang ingeschreven. De verwachting is dat de schaarste op de woningmarkt in 2021 verder toeneemt. Dit wordt onder andere zichtbaar in het feit dat alle instanties die in 2021 een beroep doen op de contigentenregeling, niet het volledige aantal door hen aangevraagde Contigentwoningen toegewezen krijgt. Voor het Project Reïntegratie krijgt de Stichting Kocon slechts één woning toegewezen voor 2021 onder meer vanwege het verplichte aantal woningen dat gemeenten beschikbaar moeten stellen voor statushouders. In vijf jaar tijd is het aantal Koconwoningen vermindert van vijf naar één. Deze afname heeft vooral voor de deelnemers consequenties (gebrek aan perspectief, motivatie en de gevolgen hiervan), maar óók voor de bestaande samenwerkingsverbanden. Zo zal het overleg van het Indicatieteam van het Project Reïntegratie niet meer op reguliere basis plaats vinden. Overleg en samenwerking i.h.k.v.

de Koconwoningen is door de steeds verdergaande reductie in het aantal beschikbare woningen immers niet meer van belang.

2.2

Financiën

Binnen het leefgebied financiën gaat het om de financiële zelfredzaamheid. De financiële situatie van de deelnemers is van invloed op veel terreinen; het deelnemen aan activiteiten, het opbouwen/vergroten van hun (nieuwe) sociale netwerk, gezondheid enzovoorts.

5

Ouders, familie of vrienden die onderdak bieden vrezen dat zij te maken krijgen met allerlei formulieren en procedures met financiële consequenties als gevolg, zoals het toepassen van de Kostendelersnorm (i.h.k.v. de Participatiewet), het verlies van Huurtoeslag en verhoging van de gemeentelijke belastingen.

Pagina 10

Het kan zijn dat de deelnemer schulden heeft, geen inkomsten heeft of moeite heeft zijn administratie te beheren. Het doel is om de deelnemer te helpen inzicht en stabiliteit te krijgen in zijn financiële situatie, zijn inkomsten, uitgaven en schulden, zodat de deelnemer binnen zijn mogelijkheden zelf in staat is zijn financiën te regelen en schulden weg te werken/ te voorkomen. Veel deelnemers hebben te maken met schuldenproblematiek waar ze zelf geen uitweg in zien. Schuldenproblematiek kan soms de aanleiding zijn voor terugval. Problematiek op het gebied van financiën geeft vaak een hoge mate van stress wat een negatief effect heeft op het welzijn van de deelnemer. De deelnemer heeft over het algemeen al lange tijd te maken met financiële problemen en hierin zijn eigen manier gevonden om daarmee om te gaan. Het gebruik van middelen verdooft vaak het machteloze gevoel en het gebrek aan controle over de financiële situatie. Financiële problematiek kan leiden tot een terugval op het gebied van verslaving en criminaliteit en wordt gezien als een hoge risicofactor. Hulpvragen In 2020 waren er 9 nieuwe deelnemers met een hulpvraag en 14 deelnemers die al eerder een hulpvraag stelden op het gebied van financiën. Het ging hier om deelnemers zonder inkomsten en/of waarbij sprake was van schuldenproblematiek.

Behaalde doelen Alle 23 deelnemers die in 2020 begeleiding ontvingen op het gebied van financiën hadden te maken met schuldenproblematiek. In totaal zijn er bij 23 deelnemers doelen behaald op het gebied financiën. Behaald Aangemeld schuldhulpverlening:

Betalingsregelingen:

Uitkering:

Combi: Arbeid: Bewindvoerder: Voedselbank:

Twee deelnemers zijn in 2020 aangemeld voor de gemeentelijke schuldhulpverlening via het Budget Informatie Punt/ BIP. Zie de toelichting onder bijzonderheden. Zes deelnemers troffen in 2020 zelf een betalingsregeling met hun schuldeiser(s). Dit deden ze met behulp van de casemanager van het Project Reïntegratie en hun mentor. 18 deelnemers hebben een beroep gedaan op een vorm van uitkering en kregen deze toegewezen. Zes hiervan betrof een daklozenuitkering via een briefadres bij de gemeente Katwijk. Negen deelnemers hebben in 2020 inkomsten ontvangen; deels door arbeid en deels door een uitkering. Vijf deelnemers hebben in 2020 volledig uit arbeid hun inkomsten verworven. In 2020 hadden 23 van de 44 deelnemers een bewindvoerder of budgethulp. Negen deelnemers ontvingen hulp van de Voedselbank Katwijk.

Voor de behaalde doelen op het gebied van financiën geldt dat een deelnemer meerdere doelen behaald kan hebben. Bijvoorbeeld er is zowel een uitkering als een betalingsregeling geregeld. Gedeeltelijk behaald Niet begeleidbare houding:

In vier situaties was sprake van een deels niet begeleidbare houding van de deelnemers ten opzichte van hun schuldenproblematiek. Dit kwam Pagina 11

voornamelijk door middelengebruik of het niet nakomen van afspraken met de bewindvoerder. Bij 13 deelnemers is in 2020 hun schuld afgenomen.

Aflossen schulden:

Financiën Aflossen Schulden Aangemeld Schuldhulpverlening

13 2

Voedselbank

9

Bewindvoerder Arbeid

23 5

Combinatie uitkering/loon uit arbeid

9

Uitkering

18

Betalingsregelingen

6

Overzicht behaalde doelen op het leefgebied financiën

Bijzonderheden leefgebied financiën In 2020 is er goed en prettig samengewerkt met bewindvoerders. Er is duidelijkheid welke bewindvoerders goed werk leveren en daar wordt, met goedkeuring van de deelnemer, mee samengewerkt. Vooral de korte lijnen geven de mogelijkheid tot nauwe samenwerking hetgeen in het belang is van de deelnemer en de deelnemer ook rust geeft. De eerste lockdown, waarin de Nederlandse bevolking uit angst ging hamsteren, zijn zware tijden voor de bewindvoerders geweest. Hun cliënten wilden meer geld ontvangen dan alleen het wekelijks leefgeld, zodat ze daarmee ook wc-papier en eten konden inslaan. Dit geld was er echter niet! Dit heeft niet alleen bij de deelnemers maar ook bij de bewindvoerders tot hele moeilijke situaties geleidt met veel stress en zelfs agressie. Deelnemers die in de horeca werken hebben het in 2020 zwaar gehad. Niet iedereen viel onder de regeling van de overheid waardoor zij bij het UWV een uitkering moesten aanvragen. Eer deze in behandeling was genomen en positief afgerond, was de deelnemer 1,5 maand verder. Dit had grote gevolgen voor de betaling van de vaste lasten en zichzelf voorzien in het primaire levensonderhoud. De deelnemers kregen niet alleen 70% van hun laatst verdiende loon, maar verloren ook de opbrengst uit de fooienpot. Dit verschil kon oplopen tot 800 euro per maand aan minder inkomsten.

Nadat de horeca bij de eerste lockdown weer open ging heerste er euforie en werd er keihard gewerkt om zo snel mogelijk veel geld te verdienen en alle achterstand in te halen. De tweede lockdown bracht roet in het eten. Weer inkomstenverlies, weer 6 weken geen inkomsten hebben in afwachting van het besluit van het besluit UWV, weer betalingsachterstanden en betalingsregelingen treffen, weer hele dagen thuis zitten. Mentaal is de tweede lockdown een grote klap geweest voor diverse deelnemers. Pagina 12

Van één deelnemer wogen de gevolgen van de lockdown zo zwaar dat hij weer crimineel actief is geworden. Op deze manier komt hij aan geld om zichzelf in zijn eigen levensonderhoud te voorzien. In het verleden was het niet of heel moeilijk om met het CJIB een betalingsregeling te treffen. Deelnemers raakten hierdoor verder in de problemen. Inmiddels is de werkwijze van het CJIB veranderd waardoor dit wel mogelijk is. Afhankelijk van het te vorderen bedrag is er een vaststaand maximaal aantal maanden waarbinnen de deelnemer zijn schuld moet aflossen. De mogelijkheid van een betalingsregeling geeft de deelnemers veel rust en helpt hen om daadwerkelijk hun leven op te bouwen.

2.3

Sociaal Functioneren

Binnen het leefgebied sociaal functioneren gaat het om de relatie tussen de deelnemer en diens omgeving, waaronder het gezin, de familie, de hulpverleners, inclusief het maatschappelijk gedrag. Binnen deze doelgroep zien we vaak dat er een beperkt vangnet/netwerk is of dat er sprake is van ‘verkeerde’ vrienden. Dit kan de kans op recidive, uitval of terugval vergroten. Het doel is om de deelnemer bewust te maken van het belang van zijn netwerk en hieraan te bouwen. Dat er meestal sprake is van een beperkt gezond sociaal netwerk bij deze doelgroep, heeft vaak te maken met het verleden van de persoon. Wanneer er sprake was van een verslaving of criminele activiteiten dan had dit grote gevolgen voor het netwerk. Familie en/of vrienden houden afstand of hebben het contact verbroken omdat oneerlijkheid of het gebruik van alcohol/drugs daar aanleiding toe gaven. Andersom komt ook voor: sommige deelnemers zijn teleurgesteld in anderen of ‘de’ maatschappij en verbreken hierdoor zelf het contact. Het komt regelmatig voor dat verslaafden en/ of ex-gedetineerden een ‘alternatief’ netwerk opbouwden dat voornamelijk bestaat uit criminelen of verslaafden. Hierdoor is het moeilijk om (weer) aansluiting te vinden bij anderen. Het aantal ondersteunende contacten is afgenomen en er is veelal sprake van een beperkt netwerk en sociale acceptatie.

Dit vraagt veel tijd voor herstel en het (opnieuw) aanleren van sociale vaardigheden. Eenzaamheid Voor de deelnemers van het Project Reïntegratie geldt dat er een groot risico bestaat op vereenzaming. Er is veelal sprake van een sterk afgenomen sociaal netwerk (n.a.v. negatieve ervaringen zijn bv. de relaties met familie verbroken) en tijdens het re-integratietraject zonder criminaliteit en het gebruik van genotmiddelen is het verlies aan ‘oude vrienden’ groot. Dit is weliswaar een bewuste keuze (breken met verleden en verminderen van het risico op terugval) maar het is heel moeilijk om een nieuw sociaal netwerk op te bouwen. Binnen de leefgebieden sociaal functioneren, dagbesteding en zingeving komt het onderwerp eenzaamheid aan de orde. De mentoren gaan samen met de deelnemer op zoek naar bestaande activiteiten in de gemeente Katwijk waaraan zij kunnen deelnemen (koor, hobbyclub, zwembad, sportschool, vrijwilligerswerk, etc.). Ook het herstel van de familieverbanden is een aandachtsveld. Bij deelnemers met een Koconwoning is een netwerkgesprek met familie een vast onderdeel voorafgaand aan het woontraject. Voor dagbesteding en werkervaring is er samenwerking gezocht met de Kringloopwinkel van De Brug; de werkervaringsplekken fungeren ook als ontmoetingsplek. Pagina 13

Hulpvragen In 2020 waren er 8 nieuwe deelnemers en 12 deelnemers die al binnen het project verbleven met een hulpvraag op het gebied van sociaal functioneren. Vijf van de 20 deelnemers behaalden in 2020 hun doel(en) op het gebied van sociaal functioneren. Tien deelnemers behaalden hun hun doel(en) gedeeltelijk. Het ging hierbij om doelen op verschillende aspecten van het sociaal functioneren zoals; de relatie tussen de deelnemer en zijn omgeving (gezin/familie/hulpverlening/vrienden) en het opbouwen of intensiveren van een sterk vangnet/netwerk. Daarnaast waren er ook hulpvragen gericht op het maatschappelijk gedrag van de deelnemers zoals het nakomen van afspraken met de reclassering. Een aantal deelnemers hadden meerdere doelen op het leefgebied sociaal functioneren. Doelen Behaald Netwerk versterkt/ opgebouwd: Contact met reclassering:

Familiegesprekken:

Vijf deelnemers behaalden hun doel op het gebied van sociaal functioneren door het opbouwen van een vangnet/netwerk. Drie deelnemers behaalden hun doel door het nakomen van de afspraken met reclassering. Het betrof het uitvoeren van een taakstraf en/ of een meldingsplicht. Drie moeten in 2021 nog afspraken met reclassering nakomen. Elf deelnemers hadden samen met familie/vrienden en casemanager één of meer gesprekken. In zes situaties betrof het deelnemers met een Koconwoning.

Gedeeltelijk behaald Nakomen afspraken reclassering:

Gedeeltelijk netwerk/vangnet:

Niet behaald

Vier deelnemers kwamen niet alle afspraken na met de reclassering. In situaties waar het om een meldplicht ging, werkten de reclasseringsmedewerker en de casemanager samen om tot afspraken te komen die de deelnemer wel nakwam. Zeven deelnemers behaalden hun doel voor wat betreft het opbouwen/versterken van het netwerk gedeeltelijk. Zij zijn nog niet tevreden met hun huidige sociaal netwerk en gaan hier in 2021 verder aan werken. Vijf deelnemers hebben de gestelde doelen niet behaald. Bij deelnemers die hun doelen niet behaalden op het gebied van sociaal functioneren, speelden het contact met ‘gebruikersvrienden’ een belangrijke rol, alsook hun terugval in middelengebruik. Daarnaast speelden familie en/of partner een rol in het in stand houden van ongezond gedrag, waardoor er bij desbetreffende deelnemers geen noodzaak was tot verandering. Daar waar er openingen waren, werd het gesprek aangegaan met de deelnemer, zijn familie en/of partner.

Pagina 14

Sociale contacten Contact met reclassering

3

Netwerk versterkt/opgebouwd

5

Familiegesprekken

11

Gedeeltelijk netwerk/vangnet

7

Niet behaald

5

Overzicht behaalde en gedeeltelijk behaalde doelen op het leefgebied sociaal functioneren.

Bijzonderheden leefgebied Sociaal Functioneren Het vertrouwen tussen deelnemer en mentor is een proces dat stap voor stap vorm krijgt en dit proces zorgt er ook voor dat de deelnemers weer vertrouwen krijgen in de maatschappij. Het is ook bepalend voor het succes van het traject; hoe groter het vertrouwen, hoe opener deelnemers durven te zijn en hoe beter aangesloten wordt op hun hulpvragen. De lockdown heeft de deelnemers, maar ook de mentoren, hard geraakt op het gebied van sociaal netwerk. Tijdens de eerste lockdown was het fysiek contact tussen de mentor en deelnemer een tijd niet toegestaan. Het contact bestond daardoor alleen uit bellen en appen. Later mocht er bij uitzonderlijke situaties wel met deelnemers buiten afgesproken worden. Sommige mentoren vallen onder de kwetsbare groep, waardoor zij alsnog fysiek niet afspraken met hun deelnemer. Ook op andere momenten werden de fysieke momenten afgezegd, bijvoorbeeld omdat de mentor of deelnemer verkouden was. Het gebrek aan fysiek contact met de casemanager en de mentor, het moeten missen van de wekelijkse wandelingen waarin deelnemers hun vragen en verhaal kwijt konden, gaf bij sommige deelnemers een enorme negatieve impact. Het sociaal netwerk, de sociale contacten waarop de deelnemers steunden vanuit de gezamenlijke sportieve activiteiten met de overige deelnemers kwam ook te vervallen.

Sommige deelnemers hebben het erg zwaar gehad. De Coronamaatregelen veroorzaakten gevoelens van eenzaamheid en depressie of deze werden versterkt. Trekgedachten naar het gebruik van genotmiddelen en het daadwerkelijk gebruik nam toe alsook het criminele gedrag. Ondanks de inzet van de casemanager en de mentoren van het Project Reïntegratie was het niet mogelijk dit gat en de gevolgen daarvan op te vangen.

2.4

Psychisch functioneren

Het psychisch functioneren richt zich op het 'welbevinden' van de deelnemer, de geestelijke gezondheid, inclusief een eventueel psychiatrisch ziektebeeld en verslavingsgedrag. Het doel is om samen met de Pagina 15

deelnemer in kaart te brengen wat er nodig is om het terugvallen in criminaliteit en/ of verslaving te voorkomen of het stabiliseren van een psychiatrisch ziektebeeld. Gelet op de zwaarte van de problematiek is het vaak noodzakelijk voor de deelnemers om hiervoor professionele hulp en behandeling te zoeken. Hulpvragen In 2020 hadden 30 van de 44 deelnemers een hulpvraag op het gebied van psychisch functioneren. Hierbij ging het om zowel verslavingsproblematiek en/of een psychiatrisch ziektebeeld; 10 van hen waren in behandeling bij GGZ Rivierduinen, zeven bij Brijder, drie bij De Waag, 10 bij De Brug. Eén deelnemer kreeg hulp vanuit Philadelphia. Voor zes deelnemers zocht de casemanager in 2020 samenwerking en afstemming met de Penitentiaire Inrichting en Reclassering om de gevraagde hulp op het gebied van psychisch functioneren al tijdens detentie op te starten als voorbereiding op de terugkeer in de maatschappij. Zes deelnemers zijn opgenomen in een verslavingskliniek en één in een psychiatrische kliniek. Drie deelnemers hebben te maken gehad met Bureau Jeugdzorg, drie met Centrum Jeugd en Gezin, één met Veilig Thuis en drie deelnemers kregen hulp vanuit de Binnenvest.

Behaalde doelen Van alle 30 deelnemers die in 2020 begeleiding ontvingen en een doel hadden op het gebied van psychisch functioneren behaalden er 11 het doel en 13 van hen zijn nog bezig om het doel te behalen. Zes deelnemers hebben het doel op het gebied van psychisch functioneren niet behaald. Behaald Opname kliniek:

Zes deelnemers van het Project Reïntegratie zijn in 2020 toegeleid naar een opname in een verslavingskliniek. Voordat ze opgenomen werden in de verslavingskliniek is besproken wat voor hen de perspectieven vanuit het Project Reïntegratie zijn, na opname. Het bieden van een perspectief na een positief ontslag uit een kliniek geeft de deelnemers vertrouwen en hoop dat het goed gaat komen. Tijdens hun verblijf in de kliniek heeft de casemanager contact met hen en hun netwerk. Ambulante behandeling:

Vijf deelnemers zijn een behandeling voor psychiatrische/ verslaving gerelateerde problematiek gestart en konden deze positief afronden. Deze behandelingen zijn uitgevoerd in de vorm van een ambulante behandeling. Zij hebben geen hulp meer nodig van hulpverleningsinstanties. Voor de behaalde doelen op het gebied van psychisch functioneren geldt dat een deelnemer meerdere doelen behaald kan hebben. Bijvoorbeeld iemand werd eerst opgenomen in de kliniek en is hierna gestart met een ambulante behandeling. Afhankelijk van de soort hulpvragen kan een deelnemer tegelijkertijd bij meerdere zorgaanbieders hulp krijgen. Gedeeltelijk behaald In behandeling/ aangemeld:

Op 31 december 2020 waren 13 deelnemers aangemeld voor behandeling of waren gestart met een behandeling voor psychiatrische/verslaving gerelateerde problematiek maar hadden deze nog niet afgerond. Pagina 16

Niet behaald Behandeling voortijdig gestopt:

Zes deelnemers braken de behandeling voortijdig af vanwege ernstige terugval in verslavingsgedrag of het niet gemotiveerd zijn om aan hun problemen te werken.

Bijzonderheden leefgebied Psychisch functioneren Gekoppeld aan de lockdown is er in 2020 een toename zichtbaar van eenzaamheid, depressie en middelengebruik. Uit bescherming voor de medemens was het tijdens de eerste lockdown niet mogelijk om de deelnemers fysiek te ontmoeten. Dit terwijl de deelnemers het juist hard nodig hadden om andere mensen om zich heen te hebben. Diverse behandelingen werden tijdelijk stopgezet en daarna werd er overgegaan tot telefonisch contact en beeldbellen. Dit was voor de behandelaren en deelnemers zoeken. Bij sommige deelnemers pakte deze werkwijze goed uit, anderen miste het live zien van de hulpverlener en voelden zich niet prettig bij deze vorm van behandeling, waardoor de gesprekken anders en korter verliepen. Tijdens de eerste lockdown was het niet mogelijk om urinecontroles af te nemen, terwijl dit voor sommige deelnemers juist een positieve stimulans was geweest om moeilijke periodes te doorstaan. Het ontbreken van perspectief veroorzaakt door de geldende Coronamaatregelen maakte het voor de deelnemers extra zwaar om oplossingen te vinden voor de bizarre situaties waarmee zij geconfronteerd werden. De ontstane onzekerheid op diverse leefgebieden gaf de deelnemer veel stress.

De tweede lockdown betekende voor een paar deelnemers een dermate grote mentale klap dat zij de gevolgen hiervan niet meer konden incasseren, waardoor zij terugvielen in gebruik van drugs en/ of alcohol, criminele activiteiten opnieuw oppakten of te maken hadden met eenzaamheid en depressie. De lockdown maakte het voor de casemanager en mentoren heel moeilijk om bij te sturen in situaties waarbij de deelnemer afgleed. De lockdown zorgde ervoor dat niet alle deelnemers kregen wat zij zo hard nodig hadden. De constatering dat er sprake was van een toename aan middelengebruik, crimineel gedrag, stress/frustratie en het gegeven dat hier geen afdoende aanpak voor te realiseren was, is een lastig en frustrerend probleem geweest in het verloop van 2020. Noodgedwongen was de hulp beperkt. Een luisterend oor bieden, meedenken binnen de mogelijke kaders en het contact warm houden is hetgeen dat vanuit het project wel geboden kon worden. In 2020 was er opnieuw sprake van een fijne samenwerking met Brijder en GGZ Rivierduinen. De lijnen zijn kort waardoor bij zorgcliënten snel afstemming kon plaats vinden.

2.5

Zingeving

Zingeving is datgene wat de deelnemer motiveert om te leven (bijvoorbeeld een levens- of geloofsovertuiging). Het doel is om met de deelnemer te bekijken wat belangrijk is in zijn leven, wat hij wil bereiken en waarom. Zingeving kan deelnemers motiveren om ‘door te gaan’ en de gestelde doelen na te streven. Zingeving beslaat een groter gebied dan de levens-of geloofsovertuiging van een deelnemer. Het gaat over wat belangrijk is voor de deelnemer en wat hem motiveert om zijn re-integratieproject aan te gaan. Pagina 17

Dit is vaak terug te vinden in de toekomstplannen of wensen die de deelnemers hebben. Dit zijn zaken die tijdens gesprekken aan de orde komen met de mentoren. Hulpvragen In 2020 waren er drie nieuwe deelnemers en 15 deelnemers die al binnen het project verbleven met een hulpvraag op het gebied van zingeving. Behaalde doelen Van de 18 deelnemers die een doel hadden op het gebied van zingeving hebben 10 deelnemers hun doel behaald. Acht deelnemer hebben hun doel gedeeltelijk behaald. Behaald Bezoeken van kerkdiensten:

Negen deelnemers van het Project Reïntegratie hebben hun verwaterde contacten met hun kerk versterkt of zijn via hun netwerk gestart met het bijwonen van doordeweekse activiteiten van de kerk.

Gesprekken over zingeving:

Tien deelnemers hebben diverse gesprekken met hun begeleider of mentor gevoerd over de zin van het leven.

Voor de behaalde doelen op het gebied van zingeving geldt dat een deelnemer meerdere doelen die hij zelf stelde, behaald kan hebben. Bijvoorbeeld iemand is weer kerkdiensten gaan bezoeken, en heeft door de gesprekken met zijn mentor helder gekregen wat zijn motivatie is om zijn leven te veranderen. Gedeeltelijk Gesprek over zingeving:

Acht deelnemer voerden enkele gesprekken met de mentor over de zin van het leven. In 2020 hadden zij hun doelen deels behaald. De vertrouwensband die zij met hun mentor hebben, draagt hier aan bij.

Citaat deelnemer: Ik mis mijn sociale contacten, ik mis het naar de kerk gaan, ik mis de gezamenlijke eetmomenten die wij op vrijdagavond hadden bij Life. Ik hoop dat de Coronamaatregelen snel voorbij zijn.

Bijzonderheden leefgebied zingeving Het leefgebied zingeving is een proces. De deelnemer kan een vraagstuk hebben op dit leefgebied, het oppakken, het doel bereiken, om vervolgens een tijd later te ontdekken dat er nog andere aspecten aan dit vraagstuk kleven die niet beantwoord zijn. Het is belangrijk dat ze deze vraagstukken erkennen en veiligheid en ruimte voelen om deze te benoemen en op te pakken. Bij deelnemers zie je verschillende motivaties om te blijven leven. Soms is het de positieve ervaring die ze in het verleden hebben geproefd met het verlangen om dat weer terug te krijgen. Soms is het zicht op Pagina 18

perspectief, zoals toezegging huisvesting na het voldoen aan de voorwaarden, hetgeen hen in beweging brengt. Bij een deel van de deelnemers leeft het verlangen om hun familie te laten zien dat ze ook een leven zonder verslaving kunnen leiden. Schaamte en verdriet over wat zij de familie hebben aangedaan vormt een belangrijke motivatie. Daar waar de deelnemer dat niet meer aan zijn ouder(s) kan laten zien omdat deze overleden is, leeft er extra verdriet bij de deelnemer. De macht van verslaving vormt met regelmaat een belemmering bij het vorm geven van het zingevingsproces. Van belang is om dit mee te nemen in de zoektocht van de deelnemer. Veel mentoren ervaarden tijdens hun gesprekken met de deelnemer dat de Coronamaatregelen vaak een terugkerend thema was. Deelnemers ervoeren dat hun doelen in het leven belemmerd werden door de maatregelen. Sommigen waren goed in staat om op zoek te gaan naar andere paden, om zo alsnog hun doel voor ogen te houden of accepteerden de situatie zoals het was. Anderen voelden zich beperkt door de omstandigheden, maakten zich zorgen over het voortbestaan van hun bedrijf, waardoor het moeilijk was om hun eigen doelen voor ogen te houden. Deelnemers die graag naar de kerk wilden gaan, misten de bijeenkomsten, ondanks dat ze online te volgen waren.

Luisteren, begrip uiten, hoop uitspreken, tussendoor appjes sturen ter bemoediging en meedenken zijn belangrijke taken geweest voor de mentor.

2.6

Praktisch Functioneren

Bij praktisch functioneren gaat het om huishoudelijke, technische en taalvaardigheden. Het doel is dat de deelnemer in staat is om mee te kunnen draaien in het maatschappelijk verkeer met betrekking tot computer- en administratieve vaardigheden, plannen en organiseren en zich voldoende mondeling en schriftelijk kan uitdrukken in het Nederlands. Hulpvragen In 2020 waren er negen nieuwe deelnemers en 21 deelnemers die al binnen het project verbleven met een hulpvraag op het gebied van praktisch functioneren. Het ging hierbij om het ontwikkelen van vaardigheden (in een enkele situatie met behulp van een cursus via het UWV) en het wijzen van de juiste wegen in het vinden van hulp of bereiken van doelen. Sommige onderdelen werden al opgepakt tijdens verblijf in kliniek/detentie. Daarnaast was voor een groot aantal deelnemers het ontwikkelen of op peil houden van de woonvaardigheden een aandachtspunt in de begeleiding. Behaalde doelen Van alle 30 deelnemers die in 2020 begeleiding ontvingen en een doel hadden op het gebied van praktisch functioneren hebben zes deelnemers hun doel behaald. Achttien deelnemers hebben hun doel op dit leefgebied gedeeltelijk behaald en zullen dit in 2021 voortzetten. Zes deelnemers hebben hun doelen niet behaald aangezien ze zich niet begeleidbaar opstelden en/of zich niet aan de voorwaarden van het Project Reïntegratie hielden.

21 deelnemers ontvingen woonbegeleiding van De Brug en Brijder. Het kwam voor dat een deelnemer meerdere doelen had binnen het leefgebied praktisch functioneren.

Pagina 19

Behaald Woonvaardigheden ontwikkeld:

17 deelnemers werkten aan hun doelen op het gebied van praktisch functioneren door het ontwikkelen of op peil houden van de woonvaardigheden.

De deelnemers die gebruik maakten van een Koconwoning kregen op onverwachte momenten bezoek van een huisbezoeker. Deze vrijwilliger controleert of een deelnemer een ordelijk huis heeft, of er geen alcohol aanwezig is (indien sprake van alcoholverslaving) en of er geen onbevoegden in huis zijn. Deze controle gaf, naast de preventieve werking hiervan i.v.m. terugval of het niet nakomen van afspraken, aanleiding om de vaardigheden op het gebied van zelfstandig wonen te bespreken en waar nodig bij te stellen. Daarnaast gaven de mentoren en woonbegeleiders aandacht aan de woonvaardigheden door observatie en de bespreking hiervan tijdens de huisbezoeken. Waar nodig werd aansturing en tips gegeven. Praktische vaardigheden ontwikkeld:

21 deelnemers hebben hun praktische vaardigheden vergroot. Bij deze deelnemers is er voor een aanpak gekozen met als einddoel dat ze uiteindelijk zelf instanties kunnen bellen over hun vragen en problemen. In de gehele aanpak bleef het doel van het project voor ogen: ‘Het zelfstandig en zelfredzaam maken van de deelnemer’. Voorbereiden terugkeer Katwijk: Met 9 deelnemers heeft er begeleiding plaats gevonden om de terugkeer naar Katwijk vanuit detentie of kliniek soepel te laten verlopen. Voor de behaalde doelen op het gebied van praktisch functioneren geldt dat een deelnemer meerdere doelen behaald kan hebben. Gedeeltelijk behaald Woonvaardigheden nog niet op peil:

18 deelnemers werkten in 2020 aan het op peil krijgen van de woonvaardigheden, maar haalden dit doel nog niet op het gewenste niveau. Dit blijft een aandachtspunt voor 2021.

Praktisch functioneren Praktische vaardigheden ontwikkeld

21

Voorbereiden terugkeer Katwijk

9

Woonvaardigheden ontwikkeld

17

Woonvaardigheden nog niet op peil

18

Overzicht behaalde en gedeeltelijk behaalde doelen op het leefgebied praktisch functioneren

Pagina 20

Bijzonderheden leefgebied praktisch functioneren De aanpak binnen het Project Reïntegratie blijft maatwerk, waarbij de deelnemer zelf centraal staat. Dit houdt in dat als een deelnemer woonvaardigheden als doel heeft het kan zijn dat bij de ene deelnemer het einddoel is: het zelf volledig schoonhouden van de woning en bij een ander deelnemer het schoonhouden van de woning binnen de mogelijkheden van zijn beperkingen en de rest aangevuld door derden. Het treffen van voorbereidingen voordat een deelnemer terugkeert naar Katwijk heeft invloed op de slagingskans. Per deelnemer worden knelpunten geïnventariseerd en opgepakt voor een soepele overgang. Praktische zaken als ondersteuning in het aanmelden voor huisvesting, daginvulling, psychische hulp en zaken als het regelen van een fiets worden opgepakt. Het project stimuleert de deelnemer in het zelfredzaam worden, zodat deze in de toekomst de hulp van het project niet meer nodig heeft. Belangrijk is dat de deelnemer leert hoe om te gaan met de bureaucratische manier van werken in ons huidig systeem. Sommigen pakken dit goed op, voor anderen is dit moeilijk omdat zij geen affiniteit hebben met computers, laat staan met DigiD. Het project sluit niet uit dat deze laatste groep de rest van hun leven structureel ondersteuning nodig heeft op dit onderdeel.

De Coronamaatregelen zorgden ervoor dat de casemanager de gedetineerden niet mocht opzoeken binnen de PI. Dit belemmerde het opbouwen van een professionele relatie met de gedetineerde. Het stagneerde het proces om voor de gedetineerde zaken geregeld te krijgen met het oog op de periode na zijn detentie. Het zorgde er ook voor dat het lastig was om alsnog, via beeldbellen of telefonisch, contact met de gedetineerde te hebben omdat de casemanagers van de PI ook veel thuis moesten werken. Daar waar dat wel mogelijk was, was de gedetineerde altijd in gesprek met de casemanager in aanwezigheid van een begeleider. Het is onduidelijk of dit een negatief effect had op het verloop van het gesprek.

2.7

Lichamelijk Functioneren

Het leefgebied lichamelijk functioneren richt zich op de fysieke gesteldheid van de deelnemer en de zelfzorg. Zijn er lichamelijke of fysieke klachten, hoe gaat de deelnemer daarmee om en wat kan hij doen? Het doel is om de deelnemer te helpen een gezonde leefstijl te hanteren (voeding, bewegen, een gezond dag-nachtritme etc.) en/of externe hulp hiervoor in te schakelen. Hulpvragen In 2020 hadden in totaal 28 deelnemers binnen het project een hulpvraag op het gebied van lichamelijk functioneren. Vier deelnemers wilde sporten met als doel afvallen. Eén deelnemer wilde sporten met als doel gezond aankomen. 11 deelnemers zijn gaan sporten om hun conditie te verbeteren en/of daarnaast geestelijk te ontladen waardoor ze de dagelijkse bezigheden beter aan kunnen. Acht deelnemers hebben het sporten gebruikt om hun netwerk te vergroten (voorkomen eenzaamheid). Negen deelnemers gebruiken het sporten om invulling te geven aan hun dagplanning. In sommige gevallen hadden deelnemers meerdere doelen binnen het gebied ‘lichamelijk functioneren’. Behaalde doelen Van de 28 deelnemers die in 2020 een doel hadden op het gebied van lichamelijk functioneren behaalden vijf deelnemers hun doel(en) waarbij ze ook aangaven dit voort te willen zetten in 2021.

Pagina 21

Behaald Bezoek huisarts/ziekenhuis:

12 deelnemers hebben een bezoek gebracht aan de huisarts of het ziekenhuis in verband met lichamelijke klachten waarvoor behandeling of medicatie nodig was. Medicatiepoli Brijder: 18 deelnemers kregen ondersteuning in de vorm van methadon en/of overige medicatie. De doelgroep van het Project Reïntegratie is vaak niet gewend om aandacht te schenken aan hun lichamelijke gesteldheid. Het Project Reïntegratie stimuleert deelnemers om aandacht te schenken aan hun gezondheid waaronder de lichamelijke klachten. Sport: 21 deelnemers zijn zelfstandig aan de slag gegaan met sporten:  9x actief wandelen,  7x fitness,  2x racefietsen,  2x boksen,  1x mountainbiken,  1x schietvereniging,  1x hardlopen,  1x zwemmen, Sommige deelnemers beoefenden 2 sporten. 14 deelnemers namen deel aan de strandwandelingen georganiseerd vanuit het project. Voor de behaalde doelen op het gebied van lichamelijke gesteldheid geldt dat een deelnemer meerdere doelen behaald kan hebben. Bijzonderheden leefgebied lichamelijk functioneren In 2019 kreeg het Project Reïntegratie van twee fondsen een financiële bijdrage toegekend voor de organisatie van een survivalweekend in 2020 in de Ardennen. Teambuilding, grenzen verleggen en met mensen optrekken die allemaal gezond in het leven staan waren kernpunten voor dat weekend.

Halverwege 2020 zag het Project Reïntegratie noodgedwongen af van het survivalweekend vanwege de Coronamaatregelen. Dit tot grote teleurstelling van velen. Het kajakken en mountainbiken heeft om dezelfde redenen geen doorgang gehad in 2020. De hoop is om dit weer op te pakken zodra de maatregelen dat toestaan. Strandwandelingen hebben een deel van het jaar wel plaats gevonden, dit tot groot plezier van de deelnemers en mentoren. Een paar deelnemers zijn lid geworden van een sportschool om hiermee hun gezondheid en sociaal netwerk te vergroten. Sommigen maken vanwege het sociaal netwerk bewust een keuze bij welke sportschool ze lid worden. Sportscholen waar oud-gebruikers komen vermijden ze, ook al betekent dat meer reistijd.

2.8

Dagbesteding

Het leefgebied dagbesteding richt zich op de daginvulling van de deelnemer met als doel een zinvolle, plezierige tijdsbesteding. Er wordt gekeken in welke mate er sprake is van de aanwezigheid van werk (betaald of vrijwillig), andere vormen van sociale activering, studie of hobby’s. Dagbesteding is een manier om zinvol bezig te zijn, geestelijk en sociaal actief te blijven en het biedt structuur in het dagelijks Pagina 22

leven. Door te werken, leren of activiteiten te doen, voelen deelnemers zich gewaardeerd en bouwen ze zelfvertrouwen op. Hulpvragen In 2020 zijn er 25 deelnemers begeleid met een doel op het gebied van dagbesteding. Van de 25 deelnemers waren er zes nieuwe deelnemers en 19 deelnemers die al binnen het project verbleven met een hulpvraag op dit gebied. Het ging hierbij om het krijgen van daginvulling in de vorm van betaald of vrijwilligerswerk. Het kwam voor dat een deelnemer meerdere doelen had binnen het leefgebied dagbesteding. Dit betekent dat een deelnemer bijvoorbeeld een taakstraf als dagbesteding had en dit aanvulde met vrijwilligerswerk bij de Kringloop. Behaalde doelen Van alle 25 deelnemers die in 2020 begeleiding ontvingen en een doel hadden op het gebied van dagbesteding behaalden 14 deelnemers het doel. Zij vonden invulling in de vorm van vrijwilligerswerk, onder andere bij de Kringloopwinkel, sportvereniging en een manege. Behaald Vrijwilligerswerk: 14 deelnemers vonden dagbesteding in de vorm van vrijwilligerswerk:  4 bij de Kringloop,  2 door het geven van voorlichtingen over verslaving op scholen,  4 door het uitvoeren van vrijwilligerswerk voor de Brug,  2 bij een sportvereniging,  1 bij een manege,  1 in een winkel, Uitvoeren taakstraf: Vier deelnemers voerden een taakstraf uit.