7. Bijlage 1. Warmtevisie - Gemeente Katwijk (1910020)
Tekst van het document
In het bijzonder de glastuinbouw en bloemenveiling Flora Holland; Beheerders van grote complexen zoals sporthallen, verzorgingshuizen, scholen en het eigen gemeentelijke vastgoed; Bouwbedrijven en installateurs voor het realiseren van voorzieningen voor warmte-isolatie, zonnepanelen, etc. Aansluiten op bestaande initiatieven Momenteel (maart 2021) lopen vier initiatieven die van groot belang zijn voor de warmtetransitie in de gemeente Katwijk: 1. Project Hoornes Aardgasvrij: een door de rijksoverheid gesubsidieerd project om 500 woningen in de buurt Kalkoven van het aardgas los te koppelen. Het gaat hier om aquathermie (met elektra op te hogen lage temperatuur warmtebron);
Warmtevisie Gemeente Katwijk – conceptversie april 2021
59
2.
3.
4.
WarmtelinQ++: het plan voor de aanleg van een leiding vanuit de Europoort voor het benutten van de restwarmte van de industrie. Het betreft hier een bron met hoge temperatuur; Zes aanvragen voor aardwarmte: In de Leidse regio zijn door verschillende bedrijven aanvragen gedaan voor boringen naar aardwarmte. Het betreft hier een midden-temperatuurbron; Ontwikkeling van een LT-warmtenet op basis van aquathermie in de nieuw aan te leggen wijk Valkenhorst.
Het ligt voor de hand om de warmtetransitie in de gemeente Katwijk te laten aansluiten op deze initiatieven. Bij het warmtenet in Hoornes is gekozen voor een flexibele, doorstempelbare techniek, die het mogelijk maakt om het warmtenet door te ontwikkelen naar omringende buurten en waar ook op termijn alternatieve warmtebronnen op aangesloten kunnen worden. Voor de aardwarmte en de WarmtelinQ++ loopt het bestuurlijk overleg over de benutting van deze bronnen. Het verduurzamen van de utiliteit lift zoveel mogelijk mee in de buurtaanpak maar is desgewenst lost te koppelen. Gemeente geeft zelf goede voorbeeld De gemeente vervult een voorbeeldfunctie bij het verduurzamen van haar vastgoed. Vóór 1 januari 2030 bezitten alle gemeentelijke gebouwen een energielabel A. Sinds 2016 is de gemeente daarom al bezig met maatregelen ter bevordering van de isolatie, luchtbehandeling, installatievernieuwing en de opwek van elektriciteit met zonnepanelen. De plannen worden de komende jaren gefaseerd uitgevoerd. Daarna zal een besluit genomen worden over verduurzaming van de buitensportaccommodaties en de overige panden. Voor bijvoorbeeld scholen staan in het integrale huisvestingsplan renovatie en nieuwbouw voor de komende 30 jaar opgenomen. Daarbij wordt gekeken naar op welke integrale wijze scholen verder verduurzaamd kunnen worden.
Dit mede in combinatie met de eis voor verbeterde ventilatie voor een gezond binnenklimaat.
8.3 Kosten De geschatte totale kosten om de gebouwde omgeving in de gemeente Katwijk duurzaam verwarmd te krijgen zijn op basis van de CEGOIA-berekeningen geschat op 1 tot 1,2 miljard (zie bijlage 8). Dit zijn alle kosten bij elkaar genomen: van de rijksoverheid, de warmtebedrijven, de gemeente, de woning- en gebouweigenaren etc. De kosten zijn op basis van bestaande inzichten en zonder te heffen belastingen zoals BTW. De oplossingen om woningen aardgasvrij te maken zijn bij elkaar opgeteld dus hoog. Dit geldt voor de gemeente als ook voor individuele huis- en gebouweigenaren. De warmtetransitie is een ingrijpend proces waarbij geïnvesteerd gaat worden in de woningen en de energie-infrastructuur. Dit blijft een schatting op basis van de huidige inzichten en stand van de techniek. De kosten per woning lopen sterk uiteen. De hoogste kosten zijn vergelijkbaar met een flinke verbouwing. In tabel … is opgenomen hoeveel die kosten bij benadering zijn.
Warmtevisie Gemeente Katwijk – conceptversie april 2021
60
Tabel 8: Geschatte kosten warmtetransitie per woning (bedragen ex. BTW)42
Aansluitkosten
LT- en MT-Warmtenetten €5.000-€10.000
Totale kosten/woning43
€11.000-€22.000
All-electric
€8.500-€47.000
Bron: Bureau Overmorgen
Maatschappelijke baten van de energietransitie Investeren in een duurzame energiehuishouding in Nederland loont: de maatschappelijke baten zijn groter dan de kosten. Dit is de conclusie van een kengetallen kosten-batenanalyse van de investeringen die nodig zijn voor de totstandkoming van een duurzame energiehuishouding. De kosten-batenanalyse is uitgevoerd tegen de achtergrond van twee economische scenario’s die als mogelijk beeld voor de toekomst veronderstellen dat de wereld wel of geen gezamenlijke inspanning pleegt om duurzaamheid te bevorderen. Dit zijn geen projecties met uitspraken over een waarschijnlijke toekomst, maar analytische constructies om grip te krijgen op de onZekerheid die inherent is aan investeringen met een zichtlijn van minstens 40 jaar. Zo laat het ‘business as usual’ scenario zien wat er gebeurt als er geen effectieve internationale samenwerking van de grond komt om de energiehuishouding wereldwijd te verduurzamen. In dit scenario is Nederlands beleid gericht op een ambitieuze doelstelling voor duurzame energie relatief duur. De doelstellingen voor duurzame energie zijn goedkoper te realiseren in het Blue Map scenario dat veronderstelt dat via internationale afspraken wereldwijd de uitstoot van broeikasgassen en overige emissies flink wordt teruggebracht in de periode tot 2050.
De resultaten voor de scenario’s kunnen dus niet ongekwalificeerd vergeleken worden. Het zijn ‘wat als’ conclusies. Als er internationaal een flinke verduurzaming plaatsvindt zijn de kosten voor Nederland lager dan bij een “alleingang”. Er zijn verschillende routes naar minder uitstoot van broeikasgassen. Dit rapport onderzoekt de maatschappelijke kosten en baten van verschillende mogelijkheden om in Nederland in 2050 de uitstoot van CO2 met 80% te verminderen. De centrale conclusie van het onderzoek is dat een route met veel hernieuwbare energie geen totaal ander saldo oplevert van maatschappelijke kosten en baten dan een route waarin CO2-opslag en kerncentrales centraal staan. SEO Economisch Onderzoek, Amsterdam 2020; investeren in een schone toekomst De precieze kosten voor de hele warmtetransitie zijn nog onduidelijk. In elk geval gaat iedereen bijdragen aan de warmtetransitie. Maar dat is met een belangrijk doel voor ogen: een leefbare wereld, voor nu en in de toekomst. Toch is betaalbaarheid, ook op de langere termijn, een hoofdthema. Daarom moeten we stap voor stap met inwoners kijken naar hoe we de opgave gaan aanpakken. Aandacht voor de situatie van inwoners is prioriteit: wat betekent het voor de inwoner en de portemonnee van de inwoner? De keuze voor een warmtebron moet passen bij de buurt en leiden tot een zo min mogelijk kosten, ook voor de huiseigenaren.
De warmtevisie is als het ware 42 Zie bijlage 6 voor nadere specificatie. Bij HT-warmtenetten is de investering echt lager dan hierboven aangegeven. Dat blijkt ook uit de businesscase voor de Hoornes (aquathermie en opwaarderen tot midden temperatuur). De aanpassingen kosten gemiddeld 8000 euro per woning. 43
Voor Kalkoven zijn de kosten circa 8000 euro per woning
Warmtevisie Gemeente Katwijk – conceptversie april 2021
61
een routekaart om te komen tot de doelen in 2050. Je kunt immers niet alle huizen in één keer aardgasvrij maken. Maar als er geen oplossingen en budget komen vanuit het Rijk, kunnen we er niet aan beginnen. Het nieuwe kabinet is hierin straks essentieel. Het kabinet gaat bepalen waar de rekening terecht komt. De gemeente en bewoners daarvan afhankelijk. Daarom is het belangrijk om een manier te vinden om tot een eerlijke verdeling van kosten tussen alle betrokken partijen en bewoners te komen. Bovendien zijn nieuwe manieren van financiering nodig om ervoor te zorgen dat iedereen de stap naar een aardgasvrije woning of gebouw kan maken.
8.4
Wettelijk kader en financiering
Randvoorwaarden voor de gemeente om haar taken als lokale regisseur in de warmtetransitie effectief te kunnen uitvoeren zijn de volgende: Een deugdelijk wettelijk kader: dit houdt in de wettelijke verplichting tot het afkoppelen van individuele huishoudens; Rijksmiddelen ten behoeve van de inzet van voldoende formatie om een professionele uitvoeringsorganisatie op te zetten voor het opstellen van buurtuitvoeringsplannen en de uitvoering daarvan; Voldoende financiële ondersteuning van de huiseigenaren; de energieverduurzaming moet voor iedereen betaalbaar zijn. Tot het moment dat daaraan is voldaan zal de gemeente alvast doen wat kan om de verduurzaming in gang te zetten. Bijvoorbeeld door het inzetten van een meerjarige subsidieregeling, informatieverstrekking en ondersteuning van de adviesactiviteiten van de energiecorporatie. Wettelijk kader De warmtewet vormt een belangrijk kader bij de ontwikkeling en exploitatie van warmtenetten. Om de energietransitie te versnellen wordt de huidige warmtewet aangepast. Momenteel is de wet vooral gericht op consumentenbescherming. Dit wordt verbreed naar een wet die ook de versnelling van de uitrol en verduurzaming van warmtenetten mogelijk moet maken. De Warmtewet 2 moet per 1 januari 2022 ingaan (zie verder bijlage 5).
Rijksmiddelen Door de Raad voor het Openbaar Bestuur (ROB) zijn de uitvoeringslaten berekend voor de decentrale overheden. Het is aan het nieuwe kabinet om hierover een besluit te nemen. De ROB heeft in zijn advies de volgende verdeelsleutel gehanteerd: 10% op basis van een vast bedrag. 60% op basis van het aantal woningen/inwoners 15% op basis van de bevolkingsdichtheid 15% op basis van oppervlakte Op basis daarvan zou gemeente Katwijk in 2022 1,7 miljoen tot 2,4 miljoen in 2024 moeten krijgen voor procesbegeleidingskosten en voor investeringen in materiele kosten.
Warmtevisie Gemeente Katwijk – conceptversie april 2021
62
Tabel 9: Berekende uitvoeringslasten door Raad voor Openbaar Bestuur
Jaartal 2022 2023 2024
Totaal (afgrond in miljoenen euro’s) 1,76 2,13 2,36
Waarvan voor gebouwde omgeving 1,06 1,28 1,42
NB: Overige vergoedingsposten zijn voor elektriciteit, mobiliteit, landbouw en overig
Financiële ondersteuning huiseigenaren Gemeente Katwijk wil haar bewoners en bedrijven helpen door voor de meest betaalbare opties te kiezen. Investeringen in verduurzaming van de warmtevoorziening leveren vaak kostenbesparing op. Dit betekent niet dat maatregelen altijd betaalbaar en financierbaar zijn. Om maatregelen in verduurzaming mogelijk te maken zijn er daarom subsidies en financieringsregelingen (duurzaamheidsleningen). Momenteel zijn dit onder andere: Subsidie voor een energiescan van de eigen woning: € 250,-; Duurzaamheidsleningen voor particulieren en organisaties: € 2.500,- tot € 25.000,; Subsidies voor particulieren bij het doen van maatregelen of aanschaf van installaties (ISDE, SEEH); Subsidies voor energiecoöperaties voor het produceren van duurzame energie (SDE+); Subsidie Programma Aardgasvrije Wijken (PAW) voor gemeenten voor een hele buurt; Ondersteuning door provincie om buurtinitiatieven op te starten; Energiebesparingsfonds voor particulieren (nationaal); Energiefondsen voor initiatieven/organisaties (regionaal); Gebouwgebonden financiering44. Een mogelijkheid is om in de eigen gemeente een fonds in te richten om zo bij te dragen in de investeringen die nodig zijn voor de overstap naar wonen zonder aardgas. Tot slot, inwoners en bedrijven kunnen terecht voor advies bij het duurzaambouwloket45.
BIJLAGEN
44
Voor nadere informatie zie https://extra.katwijk.nl/wonen-verkeer-en-leefomgeving/duurzaamheid www.duurzaambouwloket.nl/subsidiecheck en www.rvo.nl (o.a. subsidie voor bedrijven) 45 duurzaambouwloket.nl Warmtevisie Gemeente Katwijk – conceptversie april 2021
63
Bijlage 1: Toelichting op wijk- en buurtindeling In de warmtevisie wordt veelvuldig gesproken over wijken en buurten. Een wijk is een clustering van buurten. Belangrijke wegen (zoals spoorwegen, hoofdwegen of andere drukke wegen) en natuurlijke grenzen (zoals rivieren) komen in de indeling terug als grenzen voor wijken en buurten. Zo kent de gemeente Katwijk vijf woonwijken, een bedrijventerrein en landelijk gebied. Dit is weer onder te verdelen in 42 buurten van diverse grootte, zoals weergegeven in figuur 27. Wijkindeling: 1. Katwijk Noord: roodkleuren 2. Katwijk aan Zee: geel-oranjekleuren 3. Katwijk aan de Rijn: oranjekleuren 4. Valkenburg: blauwkleuren In de buurt “overige verspreide huizen Valkenburg” zullen 5600 woningen gebouwd worden. 5. Rijnsburg: groenblauwkleuren 6. Landelijk gebied: geel Figuur 27: CBS-buurtindeling gemeente Katwijk
Noordduinen
RijnsoeverNoord RijnsoeverWest Rijnsoever-
De Noord
Strand
Midden RijnsoeverOost
HoornesWest
HoornesNoord’t Heen Oost Witte-Hek Oost Noord Midden Cleijn’t Heen Duin Zuid Zuid Overduin Zuid-Oost Koestal Dorp
Centrum
ZuidWest
RijnsburgNoord
De Hoek CentrumZanderij
Noord
‘t Sandt
De Horn
Westerhaghe Centrum
Zuidduinen Molenwijk
Kleipetten
Frederikso ord-Noord
Kamphuiz erpolder
Frederikso ord-Zuid
‘t Joght Dorp
De Mient en kooltuin
‘t Duyfrak Overige verspreide huizen Valkenburg (Valkenhorst)
Er is gekozen om deze CBS-buurtindeling aan te houden in de warmtevisie, aangezien beschikbare informatie over de gebouwde omgeving veelal verdeeld is over deze buurtindeling.
Warmtevisie Gemeente Katwijk – conceptversie april 2021
64
Bijlage 2: Uitkomsten Cegoia-berekeningen Nationale kosten woningen – 2050 Buurtcode
Buurtnaam
Aantal woningen
Warmte pomp – buitenlucht (€/woning/ jaar)
Warmte pomp – bodem (€/woning/ jaar)
Warmtenet MT (€/woning/ jaar)
Warmtenet HT (€/woning/ jaar)
Warmtenet LT (€/woning/ jaar)
BU05370507 BU05370505
Zuid
929
3463
3796
4416
4324
5173
Midden
1344
3297
3640
3676
3637
BU05370601
Noordduinen
4522
3
6408
6759
11280
10750
12200
BU05370502
De Noord
1575
2993
3337
3514
3496
4262
BU05370503
Noord-Oost
806
2591
2937
2877
3008
3621
BU05370506
Zuid-West
525
2354
2710
2682
2876
3263
BU05370504
Centrum
576
2979
3329
3329
3236
4044
BU05370510
Overduin
830
2885
3221
3191
3208
3920
BU05370508
Zuid-Oost
433
2941
3287
3361
3311
4002
BU05370501
Strand
4
9620
9950
13340
12660
13700
BU05370602
Zuidduinen
13
26660
27000
29920
29380
32640
BU05370701
Kleipetten
1167
3071
3413
2999
3446
4266
BU05370703
FrederiksoordNoord
1204
2606
2954
2965
2973
3595
BU05370704
FrederiksoordZuid
791
3161
3495
3674
3606
4401
BU05370104
Hoornes-Oost
979
2191
2517
2492
2756
3163
BU05370509
Witte Hek
1143
2470
2810
2648
2945
3544
BU05370705
Centrum-Noord
667
2594
2926
3154
3133
3746
BU05370102
RijnsoeverOost
805
3495
3830
3943
3961
4866
BU05370105
RijnsoeverNoord
608
2001
2350
2998
3088
#N/B
BU05370302
't Sandt
839
2229
2586
2909
2937
3719
BU05370304
Cleijn Duin
551
2848
3170
3074
3145
3795
BU05370106
RijnsoeverMidden
1106
3139
3480
3482
3400
4273
BU05370301
Dorp
1131
3644
3982
4125
4094
5080
BU05370103
Hoornes-West
1949
2123
2462
2352
2405
2859
BU05370702
De Horn
747
2800
3145
3560
3552
4058
BU05370706
De Hoek
999
3047
3379
3415
3394
4196
BU05370604
De Mient en Kooltuin
16
11560
11830
13510
13290
15480
BU05370801
't Joght
769
2951
3294
3592
3384
4596
BU05370800
Dorp
794
3214
3556
3677
3706
4540
BU05370802
't Duyfrak
869
2315
2650
3442
3777
3600
BU05370809
Overige verspreide huizen Valkenburg
5634
2554
2908
3459
3794
3781
BU05370305
Koestal
633
2731
3061
3331
3186
4240
BU05370306
Zanderij
1305
2673
3012
3138
3292
4326
BU05370808
Valkenburgse Meer
24
7762
8104
9415
8966
11040
BU05370303
Molenwijk
1323
2717
3048
3285
3164
4188
BU05370700
Centrum
1012
2864
3208
3284
3230
3962
BU05370707
Westerhaghe
664
2655
2993
2760
3144
3725
BU05370101
RijnsoeverWest
757
3246
3584
3632
3588
4466
Warmtevisie Gemeente Katwijk – conceptversie april 2021
65
Buurtcode
Buurtnaam
Aantal woningen
Warmte pomp – buitenlucht (€/woning/ jaar)
Warmte pomp – bodem (€/woning/ jaar)
Warmtenet MT (€/woning/ jaar)
Warmtenet HT (€/woning/ jaar)
Warmtenet LT (€/woning/ jaar)
BU05370709
RijnsburgNoord
539
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
BU05370708
Kamphuizerpolder
73
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
BU05370201
't Heen-Zuid
3
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
BU05370202
't Heen-Noord
4
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
Nationale kosten utiliteit – 2050 Buurtcode
Buurtnaam
Aantal WEQ (150 m²)
Warmtepomp – buitenlucht (€/WEQ/ jaar)
Warmte pomp – bodem (€/WEQ/ jaar)
Warmtenet MT (€/WEQ/ jaar)
Warmtenet HT (€/WEQ/ jaar)
Warmtenet LT (€/WEQ/ jaar)
BU05370507 BU05370505
Zuid
53
3677
4005
4102
4416
4006
Midden
131
3618
3933
3925
4239
3846
BU05370601
Noordduinen
52
4153
4456
8160
7960
8311
BU05370502
De Noord
103
3648
3973
3916
4238
3891
BU05370503
Noord-Oost
80
3988
4323
4214
4391
4201
BU05370506
Zuid-West
43
3514
3833
3801
4197
3785
BU05370504
Centrum
269
3910
4239
4191
4172
4107
BU05370510
Overduin
93
3775
4106
4068
4221
4047
BU05370508
Zuid-Oost
138
3629
3943
3956
4524
3898
BU05370501
Strand
34
4582
4869
#N/B
7966
7210
BU05370602
Zuidduinen
140
9960
10240
13000
13410
13960
BU05370701
Kleipetten
46
3403
3712
3671
4069
3689
BU05370703
FrederiksoordNoord
62
3810
4153
3962
3734
4021
BU05370704
FrederiksoordZuid
12
3059
3410
3271
3320
3320
BU05370104
Hoornes-Oost
31
3255
3598
3498
3743
3499
BU05370509
Witte Hek
125
3600
3922
3797
4035
3801
BU05370705
Centrum-Noord
52
3778
4089
4051
4398
3990
BU05370102
Rijnsoever-Oost
149
3334
3667
3669
3486
3661
1
3391
3713
3844
3728
#N/B 4445
BU05370105
RijnsoeverNoord
BU05370302
't Sandt
163
3776
4098
4241
4480
BU05370304
Cleijn Duin
47
3763
4084
4085
4595
4054
BU05370106
RijnsoeverMidden
0
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
BU05370301
Dorp
187
3696
4006
4090
4384
4007
BU05370103
Hoornes-West
171
3597
3918
3775
4139
3769
BU05370702
De Horn
20
3812
4133
4157
4555
4080
BU05370706
De Hoek
20
3352
3691
3550
3730
3567
BU05370604
De Mient en Kooltuin
101
5071
5376
7099
7144
7219
BU05370801
't Joght
25
3283
3576
3855
3845
4076
BU05370800
Dorp
85
3748
4064
4127
4471
4075
BU05370802
't Duyfrak
31
3403
3731
3733
3728
3752
BU05370809
Overige verspreide
34
3749
4071
4104
4220
4090
Warmtevisie Gemeente Katwijk – conceptversie april 2021
66
Buurtcode
Buurtnaam
Aantal WEQ (150 m²)
Warmtepomp – buitenlucht (€/WEQ/ jaar)
Warmte pomp – bodem (€/WEQ/ jaar)
Warmtenet MT (€/WEQ/ jaar)
Warmtenet HT (€/WEQ/ jaar)
Warmtenet LT (€/WEQ/ jaar)
huizen Valkenburg BU05370305
Koestal
114
3189
3530
3590
3677
3892
BU05370306
Zanderij
7
3594
3913
4098
3875
4351
BU05370808
Valkenburgse Meer
64
4822
5143
6546
6320
6746
BU05370303
Molenwijk
125
3819
4144
4263
4336
4517
BU05370700
Centrum
232
3756
4077
4027
4332
3976
BU05370707
Westerhaghe
72
3350
3675
3620
3894
3594
BU05370101
Rijnsoever-West
60
3615
3950
3883
3781
3875
BU05370709
Rijnsburg-Noord
109
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
BU05370708
Kamphuizerpolder
60
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
BU05370201
't Heen-Zuid
303
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
BU05370202
't Heen-Noord
296
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
N.v.t.
NB: CEGOIA berekent op buurtniveau bovenstaande kosten voor elke warmtetechniek en voor ieder isolatieniveau. Uiteindelijk worden in de webtool alleen de kosten weergegeven per warmtetechniek voor het isolatieniveau met de laagste kosten. Dit werkt als volgt: een hoger isolatieniveau betekent hogere kosten voor gebouw maar levert een besparing op voor het energieverbruik. Het model berekent de totale kosten per isolatiestap, en laat het isolatieniveau zien wat de laagste kosten oplevert. Dit kan ook inhouden dat niet extra isoleren de laagste kosten oplevert. Bij bepaalde technieken met een lagetemperatuurverwarming, zoals een all electricwarmtepomp, is een minimaal isolatieniveau vereist
Warmtevisie Gemeente Katwijk – conceptversie april 2021
67
Bijlage 3: Selectiecriteria voor buurten voor HTen/of MT-warmtenet Hoofdcategorie Maatschappelijke kosten
Criteria Voldoende woningen voor een minimale afname en gezamenlijke aanpak. Bij voorkeur heeft er weinig of geen gebiedsontwikkeling laatste 5 jaar plaatsgevonden om eerdere investeringen aan bijvoorbeeld herprofilering van het stratennet, het vervangen van de riolering, nieuwe groenvoorziening niet te niet te doen. Bij voorkeur heeft de buurt een relatief ouder gasnet: Gasnetten legt men aan met publiek geld. Er is sprake van desinvestering als die al weer snel worden vervangen.
Technische voorwaarden
Ruimte in de ondergrond voor warmtenet; Op korte termijn is het, het makkelijkst en daarmee het goedkoopst om te kiezen voor een buurt, waar nu al ruimte is in de ondergrond voor leidingen en expansielussen. Homogeniteit type woningen; Indien een wijk bestaat uit enkele type woningen, kunnen de oplossing in een voorbeeldwoningen worden uitgewerkt. Veel vergelijkbare woningen in een wijk biedt tevens mogelijkheden voor een gezamenlijke inkoop van benodigde materialen. Dit maakt de aanpak makkelijker en goedkoper.
Zachtere kansen en belemmeringen
Aantal oudere woningen geschikt voor HT-net; Woningen voor 1945 zijn gebouwd met een slechte isolatieschil en daardoor zeer moeilijk gereed te maken voor het toepassen van een lagetemperatuurverwarming of een all-electric oplossing. Buurten met een hoge dichtheid van oude woningen zijn daarom het logische startpunt voor een HT-warmtenet. Aandeel grondroeringsgevoelige leidingen; Deze leidingen bestaan uit asbest en gietijzer materiaal en moeten voor 2030 worden vervangen. Deze materialen zijn zo gevoelig, dat bij alle soorten werkzaamheden in de grond, deze leidingen eerst vervangen moeten worden. Dit maakt de uitvoering zeer complex. Nieuwbouwprojecten; Door nieuwbouwprojecten naast bestaande bouw gezamenlijk aan een warmtenet te koppelen, vergroot het de afname en kunnen de kosten voor het realiseren van een warmtenet lager uitvallen. Koppelkansen met Dunavie; Zowel een hoog aandeel huurwoningen als geplande werkzaamheden van de woningcorporatie kunnen een koppelkans zijn om als gemeente samen met de woningcorporatie op te trekken.
Warmtevisie Gemeente Katwijk – conceptversie april 2021
68
Bijlage 4: Selectiecriteria voor buurten met all electric oplossing Hoofdcategorie Omvang en robuustheid
Criteria Voldoende woningen voor gezamenlijke aanpak; Om een grote stap te zetten richting de gemeentelijke doelstellingen en leren van grootschalige buurtaanpakken, wil de gemeente zich eerst focussen op een groter aantal woningen. Naast een collectieve buurtaanpak, kan er bij individuele oplossing ook een aanpak gericht op woningtypes of type woningeigenaren ontwikkeld worden. Robuustheid van de beoogde oplossing voor de buurt; Robuustheid van de beoogde oplossing duidt op de zekerheid van de oplossing, gekwantificeerd door de onderzoeken van adviesbureau CE. Het heeft de voorkeur om in een buurt te starten waar een individuele oplossing duidelijk een sterke voorkeur heeft.
Technische voorwaarden
Goede isolatie: weinig woningen met bouwjaar voor 1945, en bij voorkeur zelfs van voor 1974, en een hoog energielabel; Woningen van na 1995 en/of een energielabel B of hoger zijn doorgaans al geschikt om zonder extra isolatiemaatregelen aan te sluiten op een warmtepomp. Woningen gebouwd tussen 1974 en 1995 kunnen na het aanbrengen van de nodige isolatiemaatregelen ook geschikt zijn voor een all-electric oplossing. Bij woningen van voor 1974 zijn ingrijpende isolatiemaatregelen nodig en woningen van voor 1945 zijn vrijwel onmogelijk om goed genoeg te isoleren voor een all-electric oplossing.
Zachtere kansen en belemmeringen
Financiële draagkracht voor grote investeringen; Adviesbureau CE Delft heeft de financiële draagkracht per buurt geanalyseerd op basis van aantal koopwoningen, woningwaarde en inkomensniveau. Koppelkansen met Dunavie; Zowel een hoog aandeel huurwoningen als geplande werkzaamheden van de woningcorporatie kunnen een koppelkans zijn om gezamenlijk op te trekken.
Warmtevisie Gemeente Katwijk – conceptversie april 2021
69
Bijlage 5: Buurtgegevens
Collectief of individueel (CEDelft, 2021) (marge 15%) Robuustheid score (CEDelft, 2021) Aantal woningen (PBL Leidraad, 2020) Bouwjaar voor 1945 (aantal woningen) (PBL Leidraad, 2020) 1946 t/m 1974 (aantal) (PBL Leidraad, 2020) Homogenitei t type woningen (PBL, 2020) Mate van isolatie (label AB%) (PBL Leidraad, 2020) Aandeel woningen Dunavie (%) (PBL, 2020) Afschrijving gasnet (%) (Alliander,no v 2020) Grondroerin gsgevoelige leidingen (%) (Alliander,no v 2020)
De Noord
De Mient en Kooltuin
De Horn
De Hoek
Cleijn Duin
CentrumNoord
Centrum Rijnsbur g
Buurtnaam
BU053 BU053 BU053 BU053 BU053 BU053 BU053 BU053 70504 70700 70705 70304 70706 70702 70604 70502
Centrum Katwijk
Buurtcode
Individ Individ Individ Individ ueel of ueel of ueel ueel of collect collect collect ief ief ief
Individ Individ Individ Individ ueel of ueel ueel ueel collect ief
8%
13%
20%
8%
11%
27%
34%
17%
575
902
616
551
999
435
16
1406
133
199
137
3
45
118
2
603
152
212
315
534
190
122
9
387
Redelij k homog een 19%
Redelij k homog een 42%
Redelij k homog een 17%
Redelij k homog een 30%
Redelij k homog een 24%
Niet Redelij Redelij homog k k een homog homog een een 32% 19% 23%
5%
32%
64%
75%
40%
21%
0%
17%
41%
63%
65%
49%
79%
49%
52%
27%
9%
3%
1%
30%
11%
15%
0%
0%
Warmtevisie Gemeente Katwijk – conceptversie april 2021
70
Buurtcode
BU053 BU053 BU053 BU053 BU053 BU053 BU053 BU053 70301 70800 70703 70704 70104 70103 70708 70701
Frederiksoo rd-Zuid
HoornesOost
HoornesWest
Kamphuizer polder
Kleipetten
Collectief of individueel (CEDelft, 2021) (marge 15%)
Individ ueel of collect ief
Individ ueel of collect ief
Individ ueel of collect ief
Individ ueel of collect ief
Individ ueel of collect ief
Individ ueel of collect ief
Robuustheid score (CEDelft, 2021) Aantal woningen (PBL Leidraad, 2020) Bouwjaar voor 1945 (aantal woningen) (PBL Leidraad, 2020) 1946 t/m 1974 (aantal) (PBL Leidraad, 2020) Homogenitei t type woningen (PBL, 2020) Mate van isolatie (label AB%) (PBL Leidraad, 2020) Aandeel woningen Dunavie (%) (PBL, 2020) Afschrijving gasnet (%) (Alliander,no v 2020) Grondroerin gsgevoelige leidingen (%) (Alliander,no v 2020)
13%
14%
13%
14%
13%
10%
1124
736
1078
639
1030
1687
72
1005
335
104
12
1
0
0
36
51
111
274
269
392
943
1342
19
8
Dorp VLKB
Individ Individ ueel of ueel of collect collect ief ief
Dorp Katwijk ad Rijn
Frederiksoo rd-Noord
Buurtnaam
2%
Niet Niet Redelij Homo homog homog k geen een een homog een 16% 22% 43% 11%
Redelij Homo k geen homog een 16% 19%
Redelij k homog een 14%
Redelij k homog een 85%
19%
18%
10%
34%
71%
51%
0%
5%
63%
68%
65%
69%
20%
60%
68%
52%
34%
14%
12%
7%
1%
32%
25%
0%
Warmtevisie Gemeente Katwijk – conceptversie april 2021
71
Robuustheids core (CEDelft, 2021) Aantal woningen (PBL Leidraad, 2020) Bouwjaar voor 1945 (aantal woningen) (PBL Leidraad, 2020) 1946 tm 1974 (aantal) (PBL Leidraad, 2020) Homogeniteit type woningen (PBL, 2020) Mate van isolatie (label AB%) (PBL Leidraad, 2020) Aandeel woningen Dunavie (%) (PBL, 2020) Afschrijving gasnet (%) (Alliander,nov 2020) Grondroering sgevoelige leidingen (%) (Alliander,nov 2020)
BU0 5370 709
RijnsburgNoord
BU05370 809
Overige verspr. huizen V'burg
BU053 70510
Midden
Collectief of individueel (CEDelft, 2021) (marge 15%)
BU053 70503
Koestal
Buurtnaam
BU053 70601
Overduin
BU053 70303
Noord-Oost
BU053 70505
Noordduinen
BU053 70305
Molenwijk
Buurtcode
Individ ueel
Individ Individ ueel of ueel collecti ef
Individ ueel
Individ ueel of collecti ef
Individ Individue Indivi ueel of el dueel collecti of ef colle ctief
16%
11%
16%
90%
10%
10%
35%
585
1347
1072
3
751
831
34
374
9
495
27
0
160
10
7
37
535
422
756
0
81
744
6
58
Redelij k homog een 28%
Redelij k homog een 14%
Redelij k homog een 32%
Homog Redelij een k homog een 33% 72%
Homog Redelijk een homogee n
Niet homo geen
29%
29%
59%
58%
7%
61%
0%
11%
46%
0%
0%
65%
64%
48%
43%
45%
64%
71%
43%
5%
43%
23%
9%
19%
26%
0%
0%
Warmtevisie Gemeente Katwijk – conceptversie april 2021
72
Collectief of individueel (CEDelft, 2021) (marge 15%) Robuustheid score (CEDelft, 2021) Aantal woningen (PBL Leidraad, 2020) Bouwjaar voor 1945 (aantal woningen) (PBL Leidraad, 2020) 1946 tm 1974 (aantal) (PBL Leidraad, 2020) Homogenitei t type woningen (PBL, 2020) Mate van isolatie (label AB%) (PBL Leidraad, 2020) Aandeel woningen Dunavie (%) (PBL, 2020) Afschrijving gasnet (%) (Alliander,no v 2020) Grondroerin gsgevoelige leidingen (%) (Alliander,no v 2020)
't Joght
't HeenZuid
't HeenNoord
't Duyfrak
Strand
Rijnsoever -West
Rijnsoever -Oost
Rijnsoever -Noord
Buurtnaam
BU053 BU053 BU053 BU053 BU053 BU053 BU053 BU053 BU053 70106 70105 70102 70101 70501 70802 70202 70201 70801
Rijnsoever -Midden
Buurtcode
Individ Individ ueel of ueel collect ief
Individ Individ Individ Individ Individ Individ Individ ueel of ueel of ueel ueel ueel of ueel of ueel of collect collect collect collect collect ief ief ief ief ief
8%
50%
12%
10%
54%
47%
1106
351
805
761
4
745
4
3
704
0
0
1
0
1
9
0
0
24
0
0
169
0
0
14
1
0
250
Redelij k homog een 14%
Redelij Homo k geen homog een 100% 25%
Redelij k homog een 12%
Redelij k homog een 75%
Redelij k homog een 95%
Redelij k homog een 25%
Redelij k homog een 33%
Redelij k homog een 35%
13%
15%
19%
24%
.
19%
0%
0%
11%
53%
15%
46%
84%
11%
25%
78%
66%
57%
31%
0%
17%
57%
0%
0%
42%
61%
0%
15%
Warmtevisie Gemeente Katwijk – conceptversie april 2021
73
Collectief of individueel (CEDelft, 2021) (marge 15%) Robuustheid score (CEDelft, 2021) Aantal woningen (PBL Leidraad, 2020) Bouwjaar voor 1945 (aantal woningen) (PBL Leidraad, 2020) 1946 tm 1974 (aantal) (PBL Leidraad, 2020) Homogenitei t type woningen (PBL, 2020) Mate van isolatie (label AB%) (PBL Leidraad, 2020) Aandeel woningen Dunavie (%) (PBL, 2020) Afschrijving gasnet (%) (Alliander,no v 2020) Grondroerin gsgevoelige leidingen (%)
ZuidWest
ZuidOost
Zuidduin en
Zuid
Zanderij
't Sandt
Buurtnaam
Witte Hek
BU053 BU053 BU053 BU053 BU053 BU053 BU053 BU053 BU053 70302 70808 70707 70509 70306 70507 70602 70508 70506
Valkenbu rgse Meer Westerha ghe
Buurtcode
Individ Individ Individ Individ Individ Individ Individ ueel ueel ueel of ueel of ueel ueel ueel collect collect ief ief
Individ Individ ueel of ueel of collect collect ief ief
26%
25%
4%
7%
17%
25%
27%
13%
13%
232
24
665
911
1032
920
13
433
364
27
13
72
168
0
787
6
1
1
127
6
42
286
1
115
4
361
113
Redelij k homog een 24%
Redelij k homog een 13%
Redelij k homog een 67%
Redelij k homog een 39%
Redelij Homo k geen homog een 100% 8%
Redelij k homog een 8%
Redelij Homo k geen homog een 9% 67%
16%
0%
22%
38%
18%
28%
0%
16%
10%
34%
82%
57%
52%
40%
77%
83%
48%
44%
2%
0%
12%
7%
0%
65%
22%
4%
13%
Warmtevisie Gemeente Katwijk – conceptversie april 2021
74
(Alliander,no v 2020)
Bijlage 6: Warmtewet 2.0 De belangrijkste onderdelen van de nieuwe wet zoals het er nu naar uit ziet zijn 46: De gemeente bepaalt, binnen heldere landelijke kaders en met ondersteuning vanuit het Rijk, voor welk gebied (het warmtekavel) een warmtebedrijf wordt aangewezen. Het warmtebedrijf heeft de wettelijke taak om een collectief warmtesysteem binnen een warmtekavel tegen zo efficiënt mogelijke kosten met een duurzame en betrouwbare kwaliteit te realiseren. Het warmtebedrijf wordt daarbij integraal verantwoordelijk voor de gehele warmteketen, van productie en distributie tot levering. Er wordt de mogelijkheid gecreëerd om vanuit het Rijk een warmtetransportbeheerder aan te wijzen, voor uitzonderlijke situaties dat de regierol van gemeenten niet toereikend zal zijn om tot besluiten te komen over de gecoördineerde inzet van grootschalige warmtebronnen in een bepaalde regio. De nieuwe tariefmethodiek zal (meer) kosten-gebaseerd worden. Dat biedt consumenten de zekerheid dat ze niet meer betalen dan de kosten die redelijkerwijs gemaakt moeten worden voor de warmte die ze afnemen. Warmtebedrijven krijgen de zekerheid dat efficiënte kosten die zij moeten maken voor de uitvoering van hun taak kunnen worden terugverdiend inclusief een redelijk rendement.
Wettelijke normen voor betaalbaarheid (tarieven), duurzaamheid en leveringszekerheid gelden in principe per warmtekavel (en bijvoorbeeld niet voor de sector als geheel of voor een portfolio van een warmtebedrijf). Er komt een overgangsregime voor bestaande collectieve warmtesystemen. De Warmtewet 2 zal een veranderende rol voor de gemeente met zich meebrengen. Vooral de (nieuwe) mogelijkheid voor gemeenten om een warmtekavel aan te wijzen en een warmtebedrijf aan te wijzen dat verantwoordelijk is voor de exploitatie van deze kavel brengt nieuwe kansen met zich mee. Wanneer de prijs van de warmtevoorziening gebaseerd is op de kostprijs, wordt het in grote gebieden aantrekkelijk om een warmtenet aan te leggen. Dit kan de omschakeling naar een alternatief voor aardgas aanmerkelijk versnellen. In sommige gebieden leidt deze nieuwe tariefmethodiek ertoe dat minder betaald wordt voor warmte. In andere gevallen kan het voorkomen dat bewoners meer betalen voor een warmtenet dan wat ze nu betalen voor aardgas. Daar staat tegenover dat op dit moment geen verplichting is voorzien voor de inwoner om aan te sluiten op een warmtenet. De gemeente houdt de ontwikkelingen op dit gebied in de gaten. Wanneer meer bekend is over de Warmtewet 2 zal verder gekeken moeten worden wat dit betekent voor de rol die de gemeente Katwijk kan en wil spelen.
46 Kamerbrief minister van Economische Zaken en Klimaat van 20 december 2019 Warmtevisie Gemeente Katwijk – conceptversie april 2021
75
Warmtevisie Gemeente Katwijk – conceptversie april 2021
76
Bijlage 7: Kosten warmtetransitie woningen47 Warmtenetten: Isolatie, Ventilatie en elektrisch koken De kosten van isolatie en ventilatie hangen af van de startsituatie van een woning. Wat voor type woning is het? Wat is de bouwjaarklasse en het oppervlak. Is deze al goed geïsoleerd of nog niet? Daarnaast hangt dit af van het temperatuurniveau van het water in het warmtenet. Bij HT-warmte is extra isolatie en ventilatie niet noodzakelijk, en zijn de kosten hiervoor dus € 0,-. Wanneer men overschakelt op een LT-net, en de woning is nog niet voldoende geïsoleerd, dan kan men met hoge isolatiekosten te maken krijgen. Hieronder de kosten per temperatuurniveau, type woning en bouwjaarklasse van de woning. Dit zijn nationale kosten, waar nog geen BTW in zit. Woningtype
Bouwjaar
vrijstaand
1931 1965-1974 1975-1991 1992-2005 1931 1946-1964 1965-1974 1975-1991 1992-2005 1931 1946-1964 1965-1974 1975-1991 1992-2005 1931 1965-1974 1975-1991 1992-2005
rijwoning
Portiek
Appartement
Oppervlakte (m2) 130 144 154 172 102 87 106 106 114 59 66 71 70 74 67 77 70 82
Huidig label G F D B G F E D C F E D C B E E C B
MTniveau € 22.360 € 21.600 € 23.100 €0 € 11.628 € 8.961 € 10.918 € 10.918 €0 € 5.664 € 4.092 € 4.402 € 4.340 €0 € 6.432 € 4.774 € 4.340 €0
LT-niveau € 42.900 € 33.984 € 36.344 € 25.628 € 18.258 € 14.007 € 17.066 € 17.066 € 12.540 € 9.440 € 8.052 € 8.662 € 8.540 € 6.882 € 10.720 € 9.394 € 8.540 € 7.626
Voor een ventilatiesysteem rekenen wij met een kostenpost van 1.500 euro per woning, die alleen hoeft te worden toegepast wanneer er met LT-verwarming wordt verwarmd. Dan is er ook een koelinstallatie nodig van ongeveer 2.000 euro per woning. (allemaal exclusief BTW) Voor elektrisch koken brengen wij in CEGOIA niets in rekening. Uitgangspunt is dat woningen op een natuurlijk moment overschakelen op een aardgasloze warmtevoorziening en dat de kosten van de elektrische kookplaat samengaat met de aanschaf van een nieuwe keuken, wanneer deze aan vervanging toe is. Het is de verwachting dat komende 10 jaar een groot deel van de woningen over zal schakelen op elektrisch koken, ook wanneer ze nog aardgas hebben. Op dit moment is 2/3 van de verkochte kookplaten al elektrisch. Warmtenetten: Aansluitkosten Voor aansluitkosten rekenen we in CEGOIA met 6.000 euro voor gestapelde bouw en 10.000 euro voor grondgebonden. Dit zijn wederom nationale kosten. All electric Voor het overschakelen op all electric gelden dezelfde kosten als hierboven benoemd voor isolatie en ventilatie en als bij warmtenetten met een LT-niveau. Voor de warmtepomp zelf is uitgegaan van 8.500 euro voor een luchtwarmtepomp en 10.000 euro voor een bodemwarmtepomp. (kosten zonder BTW). Hier komen in veel gevallen dus de isolatiekosten bovenop. 47
Bron: bureau CE Delft Warmtevisie Gemeente Katwijk – conceptversie april 2021
77
Bijlage 8: Investeringskosten warmtetransitie Katwijk Er zijn met het CEGOIA model drie scenario’s doorgerekend voor de gemeente Katwijk. Deze scenario’s staan omschreven op pagina 41-45 van de rapportage Duurzame warmteoplossingen Katwijk. De totale investeringskosten van de warmtetransitie liggen in deze scenario’s rond de 1,1 miljard euro (1 - 1,2 miljard). Scenario’s met (HT-MT) warmtenetten vormen hierbij de onderkant van deze range. Dit komt met name doordat woningen met een HT/MT-warmtenet minder isolatie vereisen. De jaarlijkse kosten van deze scenario’s zijn echter wel wat hoger, onder andere door de hogere energielasten. Met het CEGOIA model zijn de investeringskosten voor de warmtetransitie per buurt, en daarmee ook voor de gemeente Katwijk, te bepalen. Het model kijkt enkel naar de kosten van de warmtetransitie, niet naar het plaatsen van windmolens en zonnepanelen, of andere duurzaamheidsinvesteringen. Het model bepaalt hiernaast ook niet wie deze kosten betaalt. De investeringskosten zijn de som van de totale investering (exclusief belasting), die gedaan zal moeten worden door het totaal van woningeigenaren, overige vastgoedeigenaren, netwerkbedrijven, warmtebedrijven et cetera.
Deze investerings-kosten houden geen rekening met financiële instrumenten zoals subsidies en andere mogelijkheden om de investering voor een specifieke partij, bijvoorbeeld woningeigenaren, te verlagen. De investeringskosten geven het totaalbedrag van alle investeringen in de gemeente. Deze investeringskosten zeggen daarmee vooral iets over de hoogte van de kosten van de totale warmtetransitie, en niets over de betaalbaarheid van deze transitie. Ook geven deze totale investeringskosten geen volledig beeld over de kosten voor bijvoorbeeld woningeigenaren of de gemeente zelf. Toelichting kosten De gemeente Katwijk heeft aanvullend gevraagd hoe deze cijfers zich verhouden met eerdere studies van CE Delft voor andere gemeenten. CE Delft heeft in 2020 zijn cijfers in het CEGOIA model geüpdatet met de laatste kennis. Hierdoor zijn de investeringskosten voor woningen en utiliteit flink toegenomen. Hiernaast werd er in de eerdere modellen gerekend met leercurves op de investeringskosten. Dit leidde tot het zichtjaar 2050 nog tot een flinke afname in de kosten van sommige investeringen, soms wel tot 50%, voor bijvoorbeeld warmtepompen en zonnepanelen. Hier is, in navolging van de bevindingen bij de verificatie van de parameters van het VESTAMAIS model van PBL, van afgestapt. Ook dit heeft effecten op de totale investeringskosten waardoor deze hoger uitvallen.
In onderstaande tabel is een overzicht opgenomen van deze wijzigingen.
Warmtevisie Gemeente Katwijk – conceptversie april 2021
78
Tabel: Overzicht van wijzigingen in kostenparameters Onderdeel
Wijzigingen
Isolatiekosten utiliteit
Geen
Energiekosten
De energiekosten voor aardgas en elektriciteit zijn geüpdatet met de KEV 2019. In de startanalyse komt hier nog een opslag op voor het leveringstarief, in CEGOIA niet. De kosten voor waterstof (en hernieuwbaar gas) zijn licht verhoogt o.b.v. Vesta 3.5. De kosten voor vaste biomassa zijn aanzienlijk verlaagd48. De kosten voor gas zijn nu opgesplitst in aardgas en groengas. Het model berekent de mix op basis van een nieuwe leercurve. Het limiet dat je opgeeft is van toepassing op de mix.
Collectieve warmtebronnen
Energiekosten uit AVI zijn verhoogd. De uitkoppelingskosten zijn overgenomen uit Vesta 3.5.
Afgiftesystemen
De kosten voor het afgiftesysteem zijn verhoogd voor zowel HT als LT radiatoren.
Netverzwaring
Deze is in overleg met Stedin gelijk getrokken voor beide type elektrische warmtepompen en voor alle isolatieniveaus. De kosten zijn licht verhoogd.
Warmtenet
Onderhoudskosten zijn licht verhoogd. Kosten onderstation verlaagd. Investering collectieve warmtepomp is omlaag, maar onderhoud omhoog. Capaciteit piekvoorziening verhoogd van 50% naar 85%. Volume bijstook gelijk gebleven.
Infrastructuur
Kosten voor elektriciteitsnet en gasnet zijn flink verhoogd, vanwege basisdocument netbeheer nederland. Ook kosten voor amovering van het gasnet zijn omhoog. De meerkosten van een waterstofnet t.o.v. het gasnet zijn verlaagd.
Leercurves
Alle leercurves op de investeringen zijn aangepast naar “geen”, m.u.v. de investering in een geothermiebron. In plaats daarvan is er nu een leercurve gezet op de efficiency van de warmtepomp (zowel elektrisch, hybride als collectief). Daarnaast is de gasprijs nu opgesplitst naar een groengas en aardgasprijs met elk een eigen leercurve en is er een leercurve voor het aandeel groengas.
Isolatiekosten woningen
Aangepast o.b.v. nieuwe isolatie-eisen bij gebouwen. Leidt tot hogere investeringskosten 70 kWh/m2 (MT-niveau); ~ schillabel C 50 kWh/m2 (LT-niveau + NOM-ready); ~ schillabel B 30 kWh/m2 (LT-niveau + nieuwbouw); ~ schillabel A Investeringskosten afhankelijk van niveau en type woningen tot 2x zo hoog.
Technieken
De techniekparameters zijn zoveel mogelijk gelijk getrokken met de factsheets op warmtetechnieken.nl. — Luchtwarmtepomp: duurder en COP hoger — Bodemwarmtepomp: stuk goedkoper en COP hoger — HR-ketel: duurder — Hybride ventilatiewarmtepomp: duurder, hoger aandeel elektrisch, hoger elektrisch rendement — Hybride buitenluchtwarmtepomp: hoger aandeel elektrisch en hoger elektrisch rendement — Pelletketel: goedkoper — Boosterwarmtepomp: stuk duurder
48
http://www.houtpellets-online.eu/kostenbesparing-pellets-tov-gas/
Warmtevisie Gemeente Katwijk – conceptversie april 2021
79
Bijlage 9:Informatiebronnen De warmtevisie is voor een groot deel gebaseerd op het rapport “Duurzame Warmteoplossingen Katwijk”, maart 2021. De genoemde bronnen in de warmtevisie komen in dat rapport terug. Volledigheidshalve: Antea, 2019. Ruimtelijke potentie duurzame energie. Antea Group. CBS. lopend. Statline [Online]. Available: https://opendata.cbs.nl/statline [Accessed 5 januari 2021]. CBS. lopend. Statline [Online]. Statline. Aantal inwoners - Gemeenten Available: https://cbsinuwbuurt.nl/#sub-gemeenten2019_aantal_inwoners CE Delft, 2020a. Kosten zontoepassingen: Methode om private en maatschappelijke kosten te vergelijken. Delft, CE Delft. CE Delft, 2020b. Verkennend onderzoek zonthermie Zuid-Holland. Delft, CE Delft. Geodan, Generation Energy & CE Delft. lopend. NP RES: Analysekaarten [Online]. Available: https://services.geodan.nl/viewer/v2/?config=75d9971f-53e0-4ab3-9975-bb50872d7832 [Accessed]. Holland Solar, 2015. Ruimte voor zonne-energie in Nederland 2020-2050. Utrecht, Holland Solar. IF Technology, 2020. Potentie geothermie Holland Rijnland. Arnhem, IF Technology B.V. Kadaster. 2020. Basisregistratie Adressen en Gebouwen (BAG) [Online]. Available: https://www.kadaster.nl/zakelijk/registraties/basisregistraties/bag [Accessed 2021]. MilieuCentraal. 2020. Waar let ik op bij de aanschaf van zonnepanelen [Online].
Available: https://www.milieucentraal.nl/energie-besparen/zonnepanelen/zonnepanelen-kopen/waar-let-ik-op-bijaanschaf-zonnepanelen/ [Accessed]. MilieuCentraal. lopend. Zonneboiler [Online]. Available: https://www.milieucentraal.nl/energiebesparen/duurzaam-warm-water/zonneboiler/ [Accessed 4 januari 2021]. Nibud. 2020. Energie en water [Online]. Available: https://www.nibud.nl/consumenten/energie-en-water/ [Accessed 7 december 2020]. Overmorgen. 2020. Potentie opwek duurzame elektriciteit Gemeente Utrecht, Web Map [Online]. Available: https://www.arcgis.com/home/item.html?id=ca82248e06294081977154b4a7f9aa30 [Accessed]. Provincie Zuid-Holland. lopend. Warmteprofielen [Online]. Available: https://www.arcgis.com/apps/webappviewer/index.html?id=c487f867908e41ffbbbdc3570c10ebfe [Accessed 18 december 2020]. Qirion & Osborne, 2020. Warmtenet Holland Rijnland: Financiële analyse. Rijkswaterstaat. lopend. Klimaatmonitor [Online]. Available: https://klimaatmonitor.databank.nl/dashboard/dashboard/energiegebruik/ [Accessed 16 december 2020]. RVO. lopend. Warmteatlas [Online]. Available: https://rvo.b3p.nl/viewer/app/Warmteatlas/v2 [Accessed 8 februari 2021]. Solar Heat Europe. 2018. Increasingly popular: Heat and power from the same roof (PVT technology) [Online]. Available: http://solarheateurope.eu/2018/04/30/increasingly-popular-heat-and-power-from-thesame-roof/ [Accessed 2020].
SEO Economisch Onderzoek, Amsterdam 2020; investeren in een schone toekomst SPAARgas.nu. 2020. Ramplaankwartier Haarlem in 2025 Aardgas-vrij [Online]. Available: https://www.vakbeursenergie.nl/files/54events/energie/pdf/2018/SpaarGas%20presentatie.pdf [Accessed 2021]. ThermoGIS. lopend. Het principe van geothermie [Online]. Available: https://www.thermogis.nl/hetprincipe-van-geothermie [Accessed 8 december 2020]. Wareco, 2021. Ondergrondse ruimte voor warmtenetten Katwijk. Amsterdam, Wareco. WarmingUp. lopend. Ondergrondse Warmteopslag [Online]. Available: https://www.warmingup.info/thema/5/ondergrondse-warmteopslag [Accessed 11 december 2020].
Warmtevisie Gemeente Katwijk – conceptversie april 2021
80