13. Bijlage 6. Visie Openbare Ruimte Katwijk (VORK) (3377)
Tekst van het document
Materiaalkeuze sober en zeer eenvoudig materiaal
Variatie Veel variatie, geen afwijkingen in kleur/ materiaal
Variatie geen afwijkingen in kleur/ materiaal
Samenhang redelijk uniform, weinig afwijkingen in kleur en materiaal
Samenhang niet uniform, afwijkingen in kleur, type, patroon
Samenhang forse afwijkingen in kleur, type en patroon
B (basis)
C (laag)
D (zeer laag)
Er zijn geen kale plekken. Er zijn nauwelijks kale plekken.
Er zijn hier en daar kale plekken.
Er zijn redelijk veel kale plekken.
Er zijn veel kale plekken.
kaal oppervlak 0 % per 100 m2
kaal oppervlak ≤ 10 % per 100 m2
kaal oppervlak ≤ 25 % per 100 m2
kaal oppervlak > 25 % per 100 m2
A+ (zeer hoog)
Beplanting Technisch
A (hoog)
D (zeer laag)
A (hoog)
kaal oppervlak ≤ 5 % per 100 m2
blad 27 van 53
Onkruid Verzorging / Netheid
Visie Openbare Ruimte Katwijk
A+ (zeer hoog)
A (hoog)
B (basis)
C (laag)
D (zeer laag)
Er is geen onkruid.
Er is weinig onkruid.
Er is redelijk veel onkruid.
Er is veel onkruid.
Er is zeer veel onkruid.
bedekking 0 % per 100 m²
bedekking ≤ 5 % per 100 m²
bedekking ≤ 15 % per 100 m²
bedekking ≤ 25 % per 100 m²
bedekking > 25 % per 100 m²
lengte 0 m per 100 m²
lengte ≤ 0,25 m per 100 m²
lengte ≤ 0,50 m per 100 m²
lengte ≤ 1 m per 100 m²
lengte > 1 m per 100 m²
5.2 Huidige kwaliteit De huidige kwaliteit van de openbare ruimte is, middels een objectieve nulmeting, in beeld gebracht. Katwijk heeft een vrij homogene kwaliteit, op een vrij hoog niveau: basis tot hoog. Nulmeting kwaliteit 2007 De gemiddelde kwaliteit van de openbare ruimte in de gemeente Katwijk is basis tot hoog. Het beeld in de gemeente is vrij gelijkmatig verdeeld. Ook zijn de kwaliteitsverschillen tussen de aspecten verharding, groen, meubilair en verzorging beperkt. De kwaliteit van het groen blijft een fractie achter, doordat het relatief wat vaker lager scoort dan verharding. Katwijk is overwegend schoon, de netheid scoort op ruim 35% van de plekken een hoge kwaliteit. In onderstaande tabel staat de huidige kwaliteit schematisch weergegeven.
Werkwijze schouw De huidige kwaliteit is in de zomer van 2007 in beeld gebracht door middel van een steekproef op ruim 120 locaties. Representatief verdeeld over de kernen en structuurelementen. Op deze locaties is de kwaliteit telkens door twee personen gemeten, op basis van de landelijke normen, zoals vastgelegd in de schaalbalken van de 'Kwaliteitscatalogus Openbare Ruimte'. Aanvullend zijn door adviesbureau Oranjewoud controlemetingen uitgevoerd. In bijlage 2 staat de werkwijze uitgebreid beschreven.
Huidig
Boulevard & Stadscentrum
Wijkcentra
Hoofdstructuren
Woongebieden
Toeristisch & Recreatief
Bedrijventerrein
Inrichting & Materiaal
Hoog
Hoog
Basis
Basis
Basis
Basis
Technisch Onderhoud
Hoog - basis
Hoog - Basis
Basis
Basis
Basis
Hoog - Basis
Netheids Onderhoud
Hoog - basis
Hoog - Basis
Basis
Hoog - Basis
Basis
Basis
Legenda:
Zeer Hoog 8-10
Hoog 7-8
Basis 6-7
Laag 4-5
Zeer Laag 2-4
Het bijzondere materiaalgebruik in de centra en langs de Boulevard scoort hoog. In de overige gebieden is het materiaal basis. Het technisch onderhoud is vrij gelijkmatig verdeeld. Uitsluitend langs de Boulevard en op de bedrijventerreinen is de gemiddelde kwaliteit basis tot hoog. In de overige structuurelementen scoort de technische staat basis. De netheid vertoont een grotere spreiding. Langs de Boulevard en in het centrum van Katwijk aan Zee, op de hoofdstructuur en in de
blad 28 van 53
Visie Openbare Ruimte Katwijk
woongebieden is de netheid basis tot hoog. In de overige gebieden is het netheidsonderhoud van een basisniveau.
Algem ene indruk per onderdeel 100% 90% 80% 70%
Zeer hoog
60%
Hoog
50%
Basis
40%
Laag
30%
Zeer laag
20% 10% 0% Verharding
Groen
Meubilair
Verzorging
Verharding De verharding in Katwijk scoort gemiddeld basis tot hoog. Slechts incidenteel is een plek van een lage of zeer lage kwaliteit. De asfaltverharding scoort gemiddeld hoger dan de elementverharding, met uitzondering van de voetpaden van asfaltverharding. Deze voetpaden zijn weinig aanwezig, maar wel opvallend vaak slecht vanwege ernstige schade. De asfaltrijbanen en -fietspaden hebben op ruim de helft van de locaties een hoge of zeer hoge kwaliteit. Wegmarkering is zeer wisselend van kwaliteit. De gemiddelde kwaliteit is basis. Groen De gemiddelde kwaliteit van het groen in de hele gemeente is basis, met op verschillende plekken echter wel een lage of juist hoge kwaliteit. Zeer incidenteel is het groen van een zeer lage kwaliteit. Bomen en beplanting scoren beter dan het gemiddelde beeld en de kwaliteit van de hagen is opvallend hoog; ruim de helft van de hagen scoort een hoge kwaliteit. Bosplantsoen en gazons zijn in de gehele gemeente van een basisniveau. Meubilair Het straat- en parkmeubilair heeft een gemiddelde kwaliteit die ligt tussen basis en hoog. Verlichting scoort een fractie hoger, speeltoestellen een fractie lager. Hierbij is overigens geen sprake van onveilige situaties. De speeltoestellen zijn beoordeeld op uitstraling en netheid. Op enkele plekken is het meubilair slecht. Netheid De netheid in de gemeente scoort een basis tot hoog niveau.
Zeer vuile plekken zijn nauwelijks aanwezig. Tussen de verschillende aspecten zijn duidelijke verschillen aanwezig. Hondenpoep en graffiti zijn weinig aanwezig en scoren een goede kwaliteit. Onkruid scoort daarentegen duidelijk lager, waarbij vooral in het groen op sommige locaties zeer veel onkruid staat. De hoeveelheid
blad 29 van 53
Visie Openbare Ruimte Katwijk
zwerfafval is wisselend. Op ruim 90% van de plekken scoort de hoeveelheid zwerfafval basis of hoger.
Verzorging: verdeling kwaliteitsniveaus 100% 90% 80% 70% 60%
Zeer hoog Hoog Basis
50% 40% 30% 20%
Laag Zeer laag
ee n ge m Al
po ep
Ho nd en
G ra ffi ti
ui l Dr ijfv
ro en Zw er fa fv al ve Zw rh . er fa fv al gr oe n
O nk r. g
O nk r. v
er ha rd in g
10% 0%
5.3 Hoofdlijnen van de kwaliteitskeuzes We geven de openbare ruimte een verdere impuls in kwaliteit. Daarbij maken we duidelijke keuzes, voor plekken met uitstraling, in plaats van geforceerd zoeken naar de aankleding van afzonderlijke plekjes. De kwaliteitskeuzes hebben met name betrekking op de onderstaande onderdelen. Inrichting Bij de inrichting van de openbare ruimte houden we rekening met voldoende openbare ruimte, zowel in kwantiteit (bv. parkeerdruk), als in kwalitatieve zin (degelijk en functionele eisen, duurzaam bouwen etc.). We sluiten aan bij landelijke normen en richtlijnen. Bijvoorbeeld voor duurzaam bouwen, politiekeurmerk veilig wonen, normen voor parkeren, hoeveelheid groen per woning, speelruimte per kind enzovoorts. Daarmee borgen we de kwaliteit, veiligheid en gebruikswaarde van de openbare ruimte. Verharding: veilig en functioneel De wegen zijn veilig en dragen bij aan een goede bereikbaarheid van de gemeente. Dit betekent dat het technisch onderhoud op orde is en dat knelpunten worden aangepakt. We verbeteren de ringstructuur, met een fijnmazig netwerk voor langzaam verkeer. We schenken extra aandacht aan zwakkere verkeersdeelnemers en parkeerproblemen in centrum worden aangepakt. Groen: behouden en versterken op accenten De ruimte voor groen in de gemeente is veelal beperkt. We kiezen daarom voor kwaliteit boven kwantiteit.
Waar mogelijk breiden we het groen uit. Het bestaande groen, inclusief het areaal aan bomen, behouden en beschermen we, onder andere door een duidelijk kapbeleid. Op de accentplekken brengen we kleur en fleur, waarmee we de visuele aantrekkelijkheid verhogen.
blad 30 van 53
Kleur en fleur Niet overal is evenveel ruimte voor groen. Daarom brengen we op accentplekken kleur en fleur aan. We kiezen daar voor investeren in relatief dure groentypen, met een grote uitstraling en effect op de leefbaarheid.
Visie Openbare Ruimte Katwijk
Sportfaciliteiten en speelvoorzieningen combineren we met de aanwezige groene ruimten. Hierbij verzorgen we een breed aanbod in de wijken met een gelijkmatige spreiding, waardoor deze voorzieningen voor iedereen bereikbaar zijn. Water: verbindend element in de gemeente Water vormt als verbindend element belangrijke structuren door de stad. Deze structuren gebruiken we als aanknopingspunt voor recreatie in de vorm van netwerken (varen, kano) en verblijfplaatsen (visplaatsen, aanlegplaatsen). Waar mogelijk brengen we het water terug in de stad, zoals de Vliet in Rijnsburg, of we verbeteren de huidige inrichting, zoals het upgraden van de Oude Rijn door aanpassing van functie gecombineerd met herinrichting van ecologische oevers, zie waterplan. We combineren groen en blauw, waarbij op de knooppunten belangrijke plaatsen ontstaan voor ontmoeting, recreatie en natuur. Daarnaast maken we de blauwe structuren beter bereikbaar, waardoor de aantrekkingskracht van het water toeneemt. Zwerfafval niet acceptabel In het collegebeleidsprogramma 2006-2010 zijn voor zwerfafval de volgende afspraken gemaakt: • Jaarlijks 5% verbetering; • Op de vuilste plekken in 2009 minimaal 25% minder zwerfafval; • 60% van de bewoners is tevreden in het jaar 2009.
Netheid: vuile plekken niet gewenst In de gemeente worden vuile plekken niet getolereerd. Een belangrijk aspect in leefbaarheid is een schone leefomgeving. Daarom gaan we inzetten op een minimaal netheidsniveau per gebied, zodat voor iedereen duidelijk is wat verwacht mag worden. Op basis van heldere afspraken over verantwoordelijkheden werken we aan het schoonhouden van de openbare ruimte. We spelen adequaat in op meldingen over netheid en stimuleren bewoners om hun eigen verantwoordelijkheid te nemen in het schoonhouden en schoonmaken van de openbare ruimte. Belangrijk uitgangspunt is dat het overal minimaal veilig en bruikbaar moet zijn. Een lage kwaliteit, waarbij leefbaarheid en veiligheid in het gedrang komen, wordt niet getolereerd. In het volgende hoofdstuk worden deze hoofdlijnen van de kwaliteitskeuzes per structuurelement uitgewerkt.
blad 31 van 53
Visie Openbare Ruimte Katwijk
6 Kwaliteitskeuze per structuurelement Katwijk streeft naar een hoge kwaliteit van de openbare ruimte. Schoon en netjes, aantrekkelijk en uitnodigend, bruikbaar voor allerlei doelgroepen. Niet overal is echter dezelfde kwaliteit gewenst. Het ambitieniveau voor inrichting en onderhoud is afhankelijk van het structuurelement. Voor de verschillende structuurelementen zijn keuzes gemaakt op gebied van inrichting & materiaalgebruik, technisch onderhoud en netheidsonderhoud. In het kort betekent dit: Boulevard & Centrum: in deze gebieden past een hogere kwaliteit, met bijzondere materialen, opvallende kleurstelling en een hoog onderhoudsniveau. Wijkcentra: deze representatieve plekken kenmerken zich door een hoge kwaliteit voor zowel inrichting als beheer. Ze zijn bijzonder in inrichting/ materiaalgebruik en schoon, heel en veilig op gebied van beheer. Hoofdstructuren zijn uitnodigend en veilig voor de verkeersdoorstroming. Ze functioneren als visitekaartje en zijn met aantrekkelijk groen aangekleed. • Woongebieden: in deze gebieden staat de functionaliteit en veiligheid voorop voor het dagelijkse gebruik door de burger. Met voldoende ruimte om te wandelen, spelen, of de auto te parkeren. • Bedrijventerreinen: de terreinen zijn ruim en functioneel van opzet, robuust en berekend op groot en zwaar vrachtverkeer, zodat extensief onderhoud volstaat.
• Toeristisch & Recreatief: in het vele buitengebied zit een verborgen kracht van Katwijk, met de ruimte van de duinen. Ook in het agrarische buitengebied willen we kunnen recreëren in een extensieve, natuurlijke en schone omgeving. Bovenstaande beschrijvingen kunnen we als volgt vertalen naar een overzicht:
Ambitie
Boulevard & Stadscentrum
Wijkcentra
Hoofdstructuren
Woongebieden
Toeristisch & Recreatief
Bedrijventerrein
Inrichting & Materiaal
Zr Hoog - Hoog
Hoog
Basis - Hoog
Basis
Basis
Basis
Technisch Onderhoud
Hoog
Hoog
Hoog
Basis
Basis
Basis
Netheids Onderhoud
Zeer Hoog
Hoog
Hoog
Hoog - Basis
Hoog
Basis
Legenda:
Zeer Hoog 8-10
Hoog 7-8
Basis 6-7
blad 33 van 53
Laag 4-5
Zeer Laag 2-4
Visie Openbare Ruimte Katwijk
6.1 Boulevard & Stadscentrum De Boulevard en het Stadscentrum vormen een gebied dat voor zowel Katwijk zelf als voor bezoekers een centrale plek in de gemeente inneemt. Toerisme, horeca en detailhandel zijn hier geconcentreerd. De uitstraling in inrichting, materiaalgebruik en beheer is onderscheidend en bijzonder. Inrichting & materiaalgebruik • Inrichting en materialen geven de Boulevard en het Stadscentrum een bijzondere en unieke uitstraling • Een afwisselende inrichting • Materialen met een bijzondere, hoogwaardige uitstraling. Niet persé de meest luxe en dure materialen. Technisch onderhoud • De openbare ruimte is heel en veilig • Onderhoud houdt het hoogwaardig beeld in stand Netheid onderhoud • Hoge ambities: een (zeer) schone buitenruimte staat centraal • Zwerfafval, onkruid, graffiti en dergelijke komen niet voor • In het 'Plan van Aanpak Zwerfafval' is vastgelegd dat wordt gestreefd naar een kwaliteitsniveau van hoog tot zeer hoog.
blad 34 van 53
Visie Openbare Ruimte Katwijk
6.2 Wijkcentra De wijkcentra vormen de kern van de dorpen of wijken, met een concentratie van voorzieningen zoals winkels en/of horeca. De uitstraling in inrichting en materialen is onderscheidend.. Inrichting & materiaalgebruik • Inrichting en materiaalgebruik zijn bijzonder. • Een afwijkende en afwisselende inrichting • Bijzondere, hoogwaardige materialen Technisch onderhoud • De openbare ruimte is heel en veilig • Onderhoud houdt het hoogwaardig beeld in stand Netheid onderhoud • Hoge ambities: een schone buitenruimte staat centraal • Zwerfafval, onkruid, graffiti en dergelijke komen niet of nauwelijks voor. • In het 'Plan van Aanpak Zwerfafval' is vastgelegd dat wordt gestreefd naar een kwaliteitsniveau van hoog tot zeer hoog.
blad 35 van 53
Visie Openbare Ruimte Katwijk
6.3 Hoofdstructuur De hoofdstructuur bestaat uit de hoofdroutes in de kernen waarbij de vervoerfunctie voorop staat. Hoofdstructuurroutes die andere gebieden doorsnijden worden ook tot de hoofdstructuur gerekend. Ook de groene en blauwe lijnen horen bij de hoofdstructuur. De bezoekers- en verkeerstromen worden hierlangs begeleid. Accenten en entrees vormen de visitekaartjes. Inrichting & materiaalgebruik • Inrichting en materiaal zijn duurzaam en functioneel • Met name op accenten aankleding, bijvoorbeeld met siergroen of opvallende kunst • Begeleiding van hoofdwegen met bomen in de groenstrook Technisch onderhoud • De hoofdstructuur is veilig, functioneel en toegankelijk • Onderhoud zorgt voor een veilig gebruik en goede uitstraling Netheid onderhoud • Hoofdstructuur is vrij van zwerfafval, onkruid etc • Onderhoud is gericht op schoonhouden van de hoofdstructuur • In het 'Plan van Aanpak Zwerfafval' is vastgelegd dat wordt gestreefd naar een kwaliteitsniveau basis tot hoog.
blad 36 van 53
Visie Openbare Ruimte Katwijk
6.4 Woongebieden Diverse functies zoals wonen, spelen etc. komen in het woongebied samen. De openbare ruimte is afgestemd op wensen van de gebruikers. Een prettige leefomgeving staat centraal waarbij aandacht wordt gegeven aan veiligheid en gebruik. Inrichting & materiaalgebruik • De verschillende woongebieden behouden het eigen karakter • Voldoende ruimte voor o.a. spelen, groen en ecologie • Functionaliteit voorop, sierwaarde op accenten Technisch onderhoud • Onderhoud basisniveau: veilig/ functioneel voor alle doelgroepen • Binnen de gemeente een gelijkmatig beeld • Gebruik van de ruimte mag zichtbaar zijn, enige slijtage Netheid onderhoud • Netheidsonderhoud is gericht op een redelijk schoon en gelijkmatig beeld in de gemeente. • In het 'Plan van Aanpak Zwerfafval' is vastgelegd dat wordt gestreefd naar een kwaliteitsniveau van basis tot hoog.
blad 37 van 53
Visie Openbare Ruimte Katwijk
6.5 Toeristisch en recreatief De toeristische en recreatieve gebieden bieden zowel de eigen inwoners als bezoekers een plek voor recreatie. Campings, jachthavens, Panbos en Valkenburgse meer behoren tot dit gebied. Het strand wordt bij de Boulevard en centrum Katwijk aan Zee gerekend. Inrichting & materiaalgebruik • Inrichting en materiaalgebruik zijn afgestemd op het type recreatie. • Standaardmaterialen bij campings en jachthavens • Boulevard heeft een hoogwaardige en unieke uitstraling • Groen heeft een natuurlijke, ecologische uitstraling. Technisch onderhoud • Functionaliteit staat voorop. • Onderhoud is afgestemd op het gebieds- en recreatietype Netheid onderhoud • Schoon en netjes. Vuil hoort niet thuis in de recreatiegebieden/ • In het 'Plan van Aanpak Zwerfafval' is vastgelegd dat wordt gestreefd naar een kwaliteitsniveau basis.
blad 38 van 53
Visie Openbare Ruimte Katwijk
6.6 Bedrijventerreinen Bedrijventerreinen hebben vooral een economische functie. De terreinen zijn bedoeld als verzamelgebied voor de bedrijvigheid in de gemeente. De inrichting wordt veelal gekenmerkt als eenvoudig en functioneel. Ondernemers kunnen desgewenst zelf een bijdrage leveren aan een hogere kwaliteit. Inrichting & materiaalgebruik • Functionaliteit staat centraal; • Inrichting is robuust, sober en heel eenvoudig. Technisch onderhoud • Onderhoud zorgt voor veiligheid en functionaliteit; • Degelijke ondergrens van kwaliteit: verloedering en kapitaalvernietiging voorkomen. Netheid onderhoud • De gemeente levert een minimale (basis)kwaliteit; • In het 'Plan van Aanpak Zwerfafval' is vastgelegd dat wordt gestreefd naar een kwaliteitsniveau basis.
blad 39 van 53
Visie Openbare Ruimte Katwijk
6.7 Buitengebied Het buitengebied vormt een gebied voor recreatie, rust en ruimte. Het vormt een groene mal rond de bebouwing. Het wordt gebruikt als uitloopgebied voor de kernen en bevat zowel natuur-, recreatie- als agrarische gebieden. In het buitengebied is weinig ruimte in eigendom van de gemeente. Vooral diverse natuurorganisaties, Hoogheemraadschap, Rijkswaterstaat en particulieren beheren deze gebieden. Het buitengebied vormt voor de uitstraling van Katwijk een belangrijk gebied, maar de gemeente heeft er nauwelijks een actieve rol in het beheer en onderhoud. Resultaten in het buitengebied worden bereikt door samenwerking met de overige beheerders.
blad 40 van 53
Visie Openbare Ruimte Katwijk
7 Strategie Op basis van de reacties bij bestuurlijke bespreking van het voorliggende concept document worden de vervolgacties in dit hoofdstuk nader beschreven. Aangegeven worden welke actierichtingen in hoofdzaak nodig zijn om van de huidige naar de gewenste situatie te komen.
7.1 Verschil ambitie en huidige kwaliteit In dit hoofdstuk staan de actierichtingen beschreven om van de huidige naar de gewenste situatie te komen.
Ambitie
Boulevard & Stadscentrum
Wijkcentra
Hoofdstructuren
Woongebieden
Toeristisch & Recreatief
Bedrijventerrein
Inrichting & Materiaal
Zr Hoog - Hoog
Hoog
Basis - Hoog
Basis
Basis
Basis
Technisch Onderhoud
Hoog
Hoog
Hoog
Basis
Basis
Basis
Netheids Onderhoud
Zeer Hoog
Hoog
Hoog
Basis - hoog
Hoog
Basis
Legenda:
Zeer Hoog 8-10
Hoog 7-8
Basis 6-7
Laag 4-5
Zeer Laag 2-4
Huidig
Boulevard & Stadscentrum
Wijkcentra
Hoofdstructuren
Woongebieden
Toeristisch & Recreatief
Bedrijventerrein
Inrichting & Materiaal
Hoog
Hoog
Basis
Basis
Basis
Basis
Technisch Onderhoud
Hoog - basis
Hoog - Basis
Basis
Basis
Basis
Hoog - Basis
Netheids Onderhoud
Hoog - basis
Hoog - Basis
Basis
Hoog - Basis
Basis
Basis
Legenda:
Zeer Hoog 8-10
Hoog 7-8
Basis 6-7
Laag 4-5
Zeer Laag 2-4
Wijzigingen
Boulevard & Stadscentrum
Wijkcentra
Hoofdstructuren
Woongebieden
Toeristisch & Recreatief
Bedrijventerrein
Inrichting & Materiaal
+½
=
+½
=
=
=
Technisch Onderhoud
+½
+½
+1
=
=
-½
Netheids Onderhoud
+ 1½
+½
+1
=
+1
=
Legenda:
Ambitie hoger dan huidige kwaliteit
blad 41 van 53
Ambitie lager dan huidige kwaliteit
Visie Openbare Ruimte Katwijk
7.2 Kwaliteitsdoelen bereiken De huidige kwaliteit voldoet nog niet overal aan de gewenste kwaliteit. Onderstaande tabel geeft een beeld van de gewenste veranderingen ten opzichte van de huidige kwaliteit. De volgende actierichtingen komen naar voren: • Algemeen: meer aandacht voor de structuurelementen met een hoge ambitie: Boulevard en stadscentrum, wijkcentra en hoofdstructuur; • Boulevard en centrum Katwijk aan Zee: aandacht voor bijzondere inrichting en materiaalgebruik. Herinrichting van het stadscentrum afronden. Onderhoud voor technische instandhouding verder afstemmen en reinigingsonderhoud intensiveren om de gewenste (zeer) hoge kwaliteit te bereiken; • Wijkcentra: intensiveren van het technische en het netheidsonderhoud. Bijzondere aandacht voor inrichting en materiaalgebruik van de cultuurhistorische gebieden; • Hoofdstructuur: op sommige plekken extra aandacht voor materiaalgebruik en vormgeving. Technisch onderhoud verder intensiveren om de gewenste hoge kwaliteit te bereiken. Netheidsonderhoud op onderdelen bijstellen; • Woongebieden: over het algemeen vasthouden van de huidige kwaliteit, waarbij de oudere wijken Hoornes / Rijnsoever extra aandacht verdienen. Planmatige vervanging en vernieuwing van verouderde openbare ruimte.
Netheidsonderhoud blijft minimaal gelijk aan de huidige kwaliteit; • Toeristisch/Recreatie: intensiveren van het netheidsonderhoud, zodat hier de gewenste hoge kwaliteit gerealiseerd wordt; • Bedrijventerreinen: technisch onderhoud op een basisniveau brengen, dat wil zeggen terughoudend met zware/frequente onderhoudsinspanningen. Hiervoor wordt een integrale meerjarenplanning opgesteld met de benodigde acties per structuurelement: Actieprogramma kwaliteitsimpuls openbare ruimte.
blad 42 van 53
Inrichting
Beheer
Gebruik
Organisatie en bedrijfsvoering
Kwaliteit
Strategie inhoudelijk
Samenwerkingsen contractvormen
€
Implementatieprogramma Het implementeren van de kwaliteitsdoelen vereist een planmatige aanpak, waarbij de volgende aandachtspunten naar voren komen: vaststellen van gedetailleerde kwali teitskeuze; doorrekenen kwaliteitskeuzes per disci pline; aanpassen werkpakketten/bestekken op basis van wensbeelden; toezicht op uitvoering; inventariseren van achterstanden en uitvoeren eenmalige acties; monitoren van ontwikkelingen.
Visie Openbare Ruimte Katwijk
7.3 Beleid compleet maken Met de fusie tussen de drie gemeenten is over de volle linie van de openbare ruimte behoefte aan onderlinge afstemming van beleidskaders. Daar wordt op dit moment al volop vorm aan gegeven. Voor de meeste disciplines zijn plannen vastgesteld of in een ver stadium van ontwikkeling. Op de volgende beleidsterreinen wordt aanbevolen om nadere beleidskaders te formuleren:
Opschalen Ontwikkeling van de Leidraad Inrichting Openbare Ruimte naar een compleet Programma van Eisen voor Ontwerp en Inrichting van de Openbare Ruimte.
Te ontwikkelen beleidskaders • Spelen: er is een aanzienlijke maatschappelijke wens en vraag om speelruimte. Het formuleren van nieuwe beleidslijnen, gebaseerd op rationele grondslag, zoals de demografische ontwikkelingen in het aantal kinderen, voldoende spreiding van de speelplekken over de wijken en buurten, aantrekkelijke en uitnodigende plekken met voldoende speelwaarde. Hiervoor wordt een 'Speelnota' opgesteld, waarin het beleid, de uitgangspunten, spreiding en verdeling van speelplekken over de gemeente wordt vastgelegd. Tevens wordt hierin voorzien in de beheerconsequenties en een (meerjaren)planning voor omvorming, verplaatsing en reconstructies. • Groen: in een 'Groenbeleidsplan' worden de uitgangspunten en randvoorwaarden voor het groenbeheer- en beleid vastgelegd. Groene hoofdstructuren worden beschreven, met hun kwaliteiten en kansen. In het bijzonder wordt daarbij ingegaan op het boombeleid, met bescherming van waardevolle boombestanden, kapverordening, richtlijnen voor aanplanten van bomen in nieuwe situaties enzovoorts. • Kunstnota: vastleggen van de uitgangspunten voor plaatsen van kunstwerken in de openbare ruimte. Middels een programma voor plaatsen van nieuwe kunst en omgaan met verouderde of gedateerde kunstwerken. • Leidraad inrichting openbare ruimte: de huidige leidraad is ingestoken op een technisch niveau bij de concrete planvoorbereiding.
Deze leidraad wordt aangevuld met richtlijnen en normen op meer tactisch en strategisch niveau, zodat hij ook geschikt is als richtlijn voor de vormgeving van de openbare ruimte bij stedenbouwkundig ontwerp, schetsontwerp en voorlopig ontwerp. De relevante beheeraspecten worden hierin eveneens meegenomen. Daarmee ontwikkelt het zich tot een compleet 'Programma van Eisen voor Ontwerp en Inrichting van de Openbare Ruimte'. Nieuwe uitleggebieden en stedelijke inbreidingslocaties worden getoetst aan de kaders in dit programma van eisen. • Beheertoets: elk ontwerp wordt voorzien van een beheertoets voordat het ontwerp de verdere planvorming in gaat. Afhankelijk van het niveau van planvorming (stedenbouwkundig ontwerp, schetsontwerp, voorlopig ontwerp, definitief ontwerp) zal ook de beheertoets op een concreter detailniveau worden ingevuld. Daarnaast worden bijzondere plekken benoemd, waar de beheerder bij
blad 43 van 53
Visie Openbare Ruimte Katwijk
eventuele herinrichtingen of omvormingen een ontwerptoets moet laten uitvoeren. Het benodigde instrumentarium wordt door de afdelingen Openbare Werken, Wijkwerk en Ruimtelijke Ontwikkeling in nauwe samenwerking ontwikkeld. Randvoorwaarde daarbij is dat deze instrumenten dienen ter ondersteuning van een logisch proces van onderlinge afstemming. Burgerpartiticipatie • Participatie: burgers worden expliciet uitgenodigd om hun bijdrage aan de kwaliteit van de openbare ruimte te leveren. Bijvoorbeeld door adoptie van groenvakken of bloembakken, inplanten van boomspiegels, meedoen aan opruimacties enzovoorts. De gemeente ontwikkelt een samenhangend instrumentarium van instrumenten en acties om bewoners te prikkelen, te stimuleren en uit te dagen om hun bijdrage te leveren aan de leefbaarheid van wijken en buurten. • Wijkraden: zijn in oprichting. De precieze taakafbakening en invulling zal al doende zijn vorm krijgen. Ook wijkplannen zijn in ontwikkeling. In de komende periode worden de rollen, taken en verantwoordelijkheden van de wijkraden nader ingevuld, in overleg tussen de betrokken afdelingen. • Bestaande instrumenten zoals het klanttevredenheidsonderzoek KTO, de meldingenregistratie enzovoort worden onverkort voortgezet.
Output gericht werken • Kwaliteitskeuzes naar regulier beheer: de voorliggende kwaliteitsniveaus worden in de reguliere beheerplannen en onderhoudsprogramma's verwerkt en nader concreet gemaakt. Arealen worden in de beheersystemen en kaarten toebedeeld aan de structuurelementen. De (financiële) consequenties worden per discipline nauwkeurig in beeld gebracht. Op basis van een meerjarenplanning worden de gewenste ambities stapsgewijs bereikt. Waar nodig worden specifieke acties in gang gezet, maar zo veel mogelijk wordt aangesloten bij reeds geplande ingrepen in de openbare ruimte, om efficiënt te werken en kapitaalvernietiging te voorkomen. • Output gerichte aansturing: de aansturing van het onderhoud verschuift van inputgerichte aansturing ('zo vaak doen we het') naar een output gerichte werkwijze ('deze kwaliteit moeten we halen'). De ambities uit de VORK worden met de betrokken personeelsleden, van beleidsmedewerker tot beheerder, van voorman tot hovenier, besproken. Waar nodig worden specifieke trainingen gegeven om competenties verder te ontwikkelen. • Prestatiebestekken: de huidige frequentiegerichte bestekken en onderhoudscontracten worden zo veel mogelijk omgezet naar prestatiegerichte contractvormen. Daarbij wordt de verantwoordelijkheid voor het bereiken van de gewenste kwaliteit bij de opdrachtnemer gelegd.
Dit stimuleert marktinnovatie en creativiteit bij de aannemers. Daarbij verschuift de rol van de toezichthouder van aansturen op inzet en inspanning, naar controleren op kwali-
blad 44 van 53
doelstellingen Organisatie
Instrumenten
Middelen
Cultuur & Gedrag
Bedrijfsprocessen
Communicatie
prestaties
Visie Openbare Ruimte Katwijk
teit. De toezichthouders worden getraind in deze omslag. Deze verandering gaat per 1 januari 2009 in.
Beleidsdocument Beheersysteem Beheerplannen Schouw Inspecties Evaluaties Besturingsprotocol
Plannen
Uitvoeren
Beleid Bijstellen
Monitoren
Eerste fase strategieplanning De voorlopige planning voor het realiseren van de acties is als volgt: 1e kwartaal 2008: o Speelplaatsenbeleid Groenbeleidsplan o 2e kwartaal 2008: Beheerplannen verschillende o onderdelen 3e kwartaal 2008: o Herhalingsmeting kwaliteit openbare ruimte 4e kwartaal 2008: Actualisatie Leidraad Inricho ting Openbare Ruimte
Monitoring en rapportage • Monitoring: de ontwikkelingen in de kwaliteit van de openbare ruimte worden structureel en periodiek gemonitord en geregistreerd. Voor een deel zal deze monitoring plaatsvinden vanuit regulier toezicht op de uitvoering van onderhoudswerken. Daarnaast zal jaarlijks minimaal eenmaal een brede vervolgmeting worden uitgevoerd van de integrale kwaliteit van de openbare ruimte. Hierover wordt jaarlijks verslag gedaan aan het gemeentebestuur. Prioritering In eerste instantie komen de volgende acties voor verdere uitwerking en/of uitvoering in aanmerking: • Speelplaatsenbeleid; • Groenbeleidsplan; • Update 'Leidraad voor de inrichting van de Openbare Ruimte'; • Beheerplannen voor de verschillende onderdelen van de openbare ruimte; • Herhalingsmeting met behulp van de meetlat.
7.4 Financiële doorvertaling strategie Financiële doorvertaling ambitie Voor het realiseren van de kwaliteitsambities is een indicatie van de financiële consequenties opgesteld, op basis van het verschil in huidige kwaliteit en ambitie: Verharding: 2,5% stijging t.o.v. begroting 2008. Groen: ongeveer 15% stijging t.o.v. be groting 2008 Verzorging groen en verharding: ruim 8% stijging t.o.v. begroting 2008 Uit de gegevens blijkt dat voor het groen de stijging het grootst is, en voor verharding relatief klein. De onderbouwing hiervoor ligt in de kwaliteit van het groen in 2007. Deze wijkt aanzienlijk af van het wensbeeld en de ambitie ligt vrijwel overal hoger dan op dit moment . De verschillen bij verharding zijn vrij klein en op veel plekken voldoet de verharding reeds aan het wensbeeld. Voor reiniging is het beeld divers. Belangrijk is dat vooral de vuile plekken aandacht krijgen.
De vertaling van de strategie naar de uitvoering in de praktijk vraagt de komende jaren om extra inzet en aanvullende financiële middelen. In de komende jaren gaan we actief werken aan het uitvoeren en implementeren van de acties uit de strategie. Een exacte doorberekening van deze kosten is op dit moment nog niet in beeld te brengen. In de komende jaren gebruiken we de volgende 3 sporen om te komen tot een succesvolle en realistische uitvoering van de strategie met de bijbehorende kosten: Groeipad: in de komende jaren groeien we geleidelijk naar het gewenste eindbeeld. Op korte termijn voeren we acties uit op de onderdelen waar dit mogelijk is, waarna we geleidelijk de acties uitbreiden en bijsturen op basis van ervaringen uit de eerste acties. Investeringen: in de komende jaren zijn aanvullende investeringen noodzakelijk. Waar mogelijk combineren we deze investeringen met andere ontwikkelingen in de openbare ruimte, zodat we spijkers met koppen slaan en optimaal gebruik maken van de beschikbare financiële middelen. Bovendien nemen we bij beslissingen over nieuwe ontwikkelingen de te verwachten exploitatiekosten mee. Participatie met overige kostendragers: we zoeken bij het realiseren van de plannen samenwerking met andere partijen, zoals overige terreinbeheerders, burgers en bedrijfsleven, vooral indien gekozen wordt voor een hogere ambitie.
Op deze wijze werken we samen aan het realiseren van het gewenste eindbeeld en spreiden we de kosten.
blad 45 van 53
Visie Openbare Ruimte Katwijk
blad 46 van 53
Visie Openbare Ruimte Katwijk
Bijlagen
blad 47 van 53
Visie Openbare Ruimte Katwijk
blad 48 van 53
Visie Openbare Ruimte Katwijk
Bijlage 1: Structuurelementenkaart
blad 49 van 53
Visie Openbare Ruimte Katwijk
blad 50 van 53
Visie Openbare Ruimte Katwijk
Bijlage 2: Schouwmethodiek Methode Wat wel, wat niet De schouwmethode is uitermate geschikt voor het bepalen van de gemiddelde kwaliteit van de verschillende aspecten van de openbare ruimte. De methode is een steekproef, waarbij per locatie, per gebied en voor de gemeente totaal de kwaliteit is vastgesteld. De schouwmethode is niet geschikt als inspectie-instrument. Daarvoor is het aantal locaties te beperkt en is de meetmethode, waarbij je gemiddelden bepaald en niet per element inspecteert, niet geschikt. Voor het uitvoeren van inspecties worden bijvoorbeeld de VTA-controle en weginspecties gebruikt.
De kwaliteitsmeting is uitgevoerd volgens de schouwmethode, waarbij door middel van een representatieve steekproef een beeld is verkregen van de kwaliteit van de openbare ruimte in de gemeente Katwijk in 2007. Deze methode is uitermate geschikt voor het bepalen van de gemiddelde kwaliteit met een beperkte inzet. Tijdens de schouw zijn de volgende onderdelen beoordeeld: Aspect
Onderdelen Technische staat
Onderdelen Verzorging / Netheid
Verharding
Asfaltverharding Elementverharding Rijbanen Fietspaden Voetpaden Parkeerplaatsen
Onkruid Zwerfafval Natuurlijk vuil Hondenpoep
Groen
Bomen Beplanting Gras
Onkruid Zwerfafval Hondenpoep
Meubilair
Verlichting Straatmeubilair Verkeersmeubilair Speeltoestellen
Vulgraad afvalbakken Vuil/ aanslag
Veiligheid
Verkeersveiligheid
Sociale veiligheid
Inrichting
Ontwerp
Materiaalgebruik
Meetlat De schouw van de technische en netheidsaspecten is uitgevoerd conform de meetlat van het CROW, de 'Kwaliteitscatalogus Openbare Ruimte' (publicatie 245). In deze meetlat zijn per aspect van de openbare ruimte normen opgenomen voor de 5 kwaliteitsniveau's van de openbare ruimte. Het gebruik van deze meetlat levert een gedetailleerd overzicht op van de huidige kwaliteit. De onderdelen veiligheid en inrichting zijn beoordeeld met behulp van de ervaringsnormen van Oranjewoud.
Locaties
blad 51 van 53
Visie Openbare Ruimte Katwijk
De kwaliteit is op 123 locaties in de gemeente gemeten. Voorafgaand aan de schouw zijn deze locaties door de gemeente vastgesteld. De locaties zijn verspreid over de verschillende kernen, wijken en structuurelementen (zie bijlage 1) gekozen. De locaties waar gemeten wordt zijn 100m lang, waarbij in woonstraten is gemeten over de gehele breedte van de straat. In parken, op pleinen etc is gemeten op een oppervlak van 100x100 meter.
Wijze van uitvoering Medewerkers van de gemeente hebben in de zomer van 2007 de kwaliteit van de openbare ruimte in Katwijk gemeten. Op 123 locaties is de gemiddelde kwaliteit van de verharding, het meubilair, groen, de verzorging, de inrichting en de veiligheid van de openbare ruimte gemeten. Hierbij zijn de medewerkers in tweetallen naar buiten gegaan, waarbij ze alle aanwezige onderdelen in de openbare ruimte op de vastgestelde schouwlocaties hebben beoordeeld. Voorafgaand aan deze meting heeft Oranjewoud een schouwopleiding verzorgd, waarin de theorie en werkwijze van de schouw is toegelicht. Daarnaast heeft Oranjewoud de medewerkers begeleidt tijdens uitvoering, door mee te lopen met de medewerkers, vragen te beantwoorden en door steekproefsgewijs controlemetingen uit te voeren.
Verwerking De gegevens van de schouw zijn door Oranjewoud verwerkt in de database van GBI/Monitoring. Met behulp van deze software zijn de gegevens geanalyseerd, waarna de resultaten van de gemeente Katwijk zijn verwerkt in een rapportage, de 'nulmeting 2007'. In de nulmeting staat de huidige kwaliteit in de gemeente Katwijk beschreven. Naast de algemene indruk over de gehele gemeente is per aspect dieper ingegaan op de resultaten per wijk en per structuurelement.
blad 52 van 53
Schouwopleiding Ter voorbereiding op de schouw hebben de medewerkers van de gemeente deelgenomen aan een schouwopleiding. Tijdens deze dag hebben ze in de praktijk kennisgemaakt met de methode van schouwen en de achterliggende theorie. De opleiding heeft een goede basis gelegd voor de uitvoering van de schouwronde in de zomer.
Visie Openbare Ruimte Katwijk
Colofon Inhoud: Gemeente Katwijk, afdelingen: • Openbare Werken • Wijkwerk • Ruimtelijke Ontwikkeling • Veiligheid In samenwerking met Advies- en Ingenieursbureau Oranjewoud. Oktober 2007
Projectteam: P.J.L. Broersen A. den Butter J.P. Koopman (projectleider) P.J.R. Kuijer C. van Mourik-Zwanenburg M. van der Linden R. Onstenk J. Oudshoorn S. van der Voort M.A.J. de Jong R.G. ten Thij P. Baeten
Afdeling: Veiligheid Wijkwerk Openbare Werken Openbare Werken Openbare Werken Ruimtelijke Ontwikkeling Wijkwerk Openbare Werken Ruimtelijke Ontwikkeling Oranjewoud Oranjewoud Oranjewoud
Stuurgroep: W.M. de Jong (voorzitter) W.J. van Duijn W. de Boer H.P. Denekamp J.P. Koopman M. Melis M.A.J. de Jong G.W. Wittenberg
Namens: Wethouder Wethouder Openbare Werken Ruimtelijke Ontwikkeling Openbare Werken Wijkwerk Oranjewoud Oranjewoud
Kaartmateriaal en foto's: Gemeente Katwijk Oranjewoud
Omslag: Gemeente Katwijk
blad 53 van 53