13. Bijlage 5. Alliander Jaarverslag 2020 (1900925)

Jaarverslag 2020

Samen slagvaardig Energie verdient aandacht

Jaarverslag 2020 | Inhoudsopgave

2

Inhoudsopgave Over dit verslag

3

Ons verhaal over 2020

8

Het profiel van Alliander

12

Onze missie Trends en ontwikkelingen Onze strategie Hoe wij waarde creëren Doelstellingen en prestaties

17 18 20 21 22

De waarde die we creëren

24

Ons netwerk: hoge leveringsbetrouwbaarheid tegen lage kosten Een kredietwaardige onderneming met een solide rendement Verduurzaming van de energievoorziening en van onze organisatie Een veilig energienetwerk en een veilige werk- en dataomgeving Een aantrekkelijke, inclusieve werkgever met gelijke kansen voor iedereen Onze impact op de maatschappij Bijdrage aan mondiale doelen Dilemma's en geleerde lessen Verklaring van de Raad van Bestuur

25 36 52 66 71 79 86 91 93

Corporate governance

94

Corporate governance Risico’s Verslag van de Raad van Commissarissen Personalia RvB Personalia RvC Remuneratierapport

95 102 106 112 114 116

Jaarrekening

119

Geconsolideerde jaarrekening Toelichting op de geconsolideerde jaarrekening Enkelvoudige jaarrekening Toelichting op de enkelvoudige jaarrekening Voorstel winstbestemming 2020 Gebeurtenissen na balansdatum Belangrijke dochterondernemingen en overige deelnemingen

122 126 174 176 186 187 188

Overige informatie

189

Winstbestemming Controleverklaring en assurance-rapport van de onafhankelijke accountant Opinie van het stakeholderpanel Materialiteitstoets TCFD index Connectiviteitstabel Interactie met stakeholders SWOT Belangrijkste criteria voor impact meten Vijfjarenoverzicht Begrippen en afkortingen Overige niet-financiële informatie

190 191 202 205 213 215 219 223 224 228 229 234

Over dit verslag

Jaarverslag 2020 | Over dit verslag

Over dit verslag Met het Alliander jaarverslag kijken we terug op onze activiteiten en resultaten in 2020. Uitgangspunten voor onze geïntegreerde verslaglegging zijn transparantie, de dialoog met onze stakeholders en de impact en waarde van onze activiteiten. We rapporteren op basis van de waarde die we hebben voor de samenleving en de thema’s die onze stakeholders relevant vinden. Het jaarverslag is gepubliceerd op 18 februari 2021.

Leeswijzer: lange termijn waardecreatie als basis Alliander wil waarde creëren voor stakeholders en voor de samenleving van vandaag en morgen. Dat doen we met ons dagelijkse werk, innovatie en investeringen. Ons waardecreatiemodel vormt daarom de leidraad van dit jaarverslag. Door het model te volgen, laten we de samenhang zien tussen maatschappelijke ontwikkelingen, onze doelen, onze strategie, onze activiteiten en de resultaten. We maken duidelijk hoe wij onze positieve bijdrage aan de maatschappij maximaliseren en negatieve neveneffecten minimaliseren. In het eerste deel van het verslag gaan we in op onze rol in de energievoorziening en onze missie, strategie, trends en ontwikkelingen. In het tweede deel van het verslag rapporteren wij over onze activiteiten volgens de waarden die wij op de lange termijn creëren: 1. 2. 3. 4. 5.

Een hoge leveringsbetrouwbaarheid tegen lage kosten Een kredietwaardige onderneming met een solide rendement Verduurzaming van de energievoorziening en van onze organisatie Een veilig energienetwerk en een veilige werk- en dataomgeving Een aantrekkelijke, inclusieve werkgever met gelijke kansen voor iedereen

Na de toelichting op de waardecreatie volgen de effecten van ons werk op de maatschappij en een toelichting op onze bijdrage aan de Sustainable Development Goals (SDG's) van de Verenigde Naties. Ook geven we een toelichting op onze governancestructuur.

Stakeholderdialoog

Onze belangrijkste stakeholders zijn onze klanten, medewerkers, aandeelhouders/investeerders en de decentrale overheden in onze verzorgingsgebieden. Daarnaast werken we nauw samen met sectorpartners, rijksoverheid, toezichthouders, maatschappelijke organisaties en kennisinstellingen. Dankzij de doorlopende dialoog met onze stakeholders houden we zicht op trends in de samenleving, de verwachtingen richting Alliander en hoe we samen op kunnen trekken zodat de energietransitie op tijd slaagt en betaalbaar blijft. In dat kader hebben de netbeheerders in 2020 vanuit Netbeheer Nederland online bijeenkomsten georganiseerd voor stakeholders. Aan het begin van elk waardehoofdstuk geven we aan voor welke stakeholders dit onderdeel relevant is.

4

Jaarverslag 2020 | Over dit verslag

5

Stakeholderpanel Net als vorig jaar heeft een stakeholderpanel het verslag in een vroeg stadium meegelezen. Op 18 december 2020 hebben we met hen de dialoog gevoerd over de rol van Alliander in de energietransitie, de inhoud van het verslag en de dilemma's waarvoor wij ons gesteld zien. Een uitwerking van de opinie van het stakeholderpanel is opgenomen in dit verslag.

Materiële thema's Aan onze stakeholders vragen we over welke onderwerpen zij verantwoording willen zien. Over de vijftien hoogst scorende thema's ('materiële thema's') leggen we verantwoording af in dit verslag. Bij de introductie van elk hoofdstuk staat welke materiële thema's aan bod komen.

Materialiteitsgrafiek

A

C

D B

E

M

I

H

G K

O

L

J F

N

A Leveringsbetrouwbaarheid B Veilig werken en veilige infrastructuur C Faciliteren duurzame energieopwekking D Samenwerken aan innovatieve oplossingen E Datagedreven netbeheer F Aantrekken en ontwikkelen van talent G Tevreden klanten H Maatschappelijk verantwoord investeringsbeleid

I Verandervermogen organisatie J Toekomstbestendig netwerk K Maatschappelijke verantwoordelijkheid in de keten L Corporate governance en bedrijfsethiek M Klimaatverandering, energieverbruik en CO2 N Dataveiligheid, privacy en cybersecurity O Toegang tot betaalbare energie

De uitgebreide themalijst met materialiteitsgrafiek vindt u in de bijlagen onder Overige Informatie.

Jaarverslag 2020 | Over dit verslag

Herijking van de thema’s In 2020 hebben we de thema’s herijkt aan de hand van deskresearch. Die bestond uit een media-analyse, onderzoek bij ketenpartners, gelijkwaardige organisaties, ratings van externe beoordelaars voor milieu, maatschappij en governance en sectorrapportages. Ook hebben we gedurende het jaar input ontvangen van onze stakeholders. Er zijn in de top 30 geen nieuwe thema’s toegevoegd of verwijderd. Wel hebben we thema’s anders geformuleerd: ‘Stimuleren duurzame energieopwekking’ werd ‘Faciliteren duurzame energieopwekking’ en het thema ‘Verantwoord investeringsbeleid’ werd ‘Maatschappelijk verantwoord investeringsbeleid’.

Prioritering van de materiële thema's In 2020 zijn wijzigingen zichtbaar in de impact van thema’s op stakeholders en de impact van Alliander. Het thema Welzijn van medewerkers is buiten de top 15 beland, omdat de impact op Alliander lager is ingeschat. Door corona en veelvuldig thuiswerken blijft het evenwel relevant. Hoewel de coronacrisis de nodige gevolgen voor de inrichting van ons werk heeft, is de impact op de uitvoering van onze kerntaken relatief beperkt. Het thema klimaatverandering, energieverbruik en CO2 heeft een hogere prioritering gekregen. Het thema heeft door keteneffecten grote impact en blijkt daarnaast impactvoller voor stakeholders. Daarmee komt het in de lijst met meest materiële thema’s. De letters geven aan in welke mate het thema onder de aandacht is gekomen en daarmee de volgorde van prioriteit voor Alliander per 2020.

Geïntegreerd verslag In dit jaarverslag hebben we financiële, operationele en maatschappelijke informatie op een geïntegreerde manier verwerkt. De bouwstenen hiervoor zijn: • • • • • • •

International Financial Reporting Standards (IFRS) Herziene Nederlandse Corporate Governance Code 2016 GRI Standards-rapportagerichtlijnen ('Comprehensive' optie), Electric Utilities Sector Supplement EU Directive on disclosure of non-financial information and diversity International Integrated Reporting Council IIRC TFCD (Taskfoce on Climate-related Financial Disclosures) Relevante bepalingen van het Burgerlijk Wetboek

In het online verslag is de GRI Content Index opgenomen. Die geeft een overzicht van de diverse GRI-onderdelen en een verwijzing naar de betreffende toelichting in het verslag.

Consolidatie De financiële en niet-financiële informatie in het verslag is voor Alliander en zijn dochterondernemingen met een significante impact op de materiële aspecten geconsolideerd. Voor de maatschappelijke informatie zijn de data geconsolideerd van Alliander en de belangrijkste dochterondernemingen, Liander en Qirion. De meest materiële onderwerpen voor onze stakeholders hebben primair betrekking op de activiteiten van deze bedrijven. De maatschappelijke informatie over de andere bedrijfsonderdelen betreft steeds: medewerkers-, veiligheids-, compliance-, en governancedata. Verder hebben we informatie verwerkt vanuit overige bedrijfsactiviteiten van Alliander die zich hoofdzakelijk richten op de energietransitie. Aanvullende duiding over reikwijdte en scope wordt zonodig in voetnoten bij de informatie in het verslag vermeld. Waar dit niet van toepassing is, vermelden we dit nadrukkelijk. Bij de uitvraag van de informatie zijn de materiële thema's leidend geweest. In overeenstemming met het besluit ‘Bekendmaking niet-financiële informatie’ en het besluit ‘Bekendmaking diversiteitsbeleid’ verstrekt Alliander informatie ten aanzien van een aantal niet-financiële onderwerpen en diversiteit. Voor de materiële aspecten van het thema mensenrechten verwijzen wij naar betreffende bepalingen in onze Leveranciersgedragscode.

De paragraaf Integriteit in het hoofdstuk Corporate governance bevat informatie over ethisch zakendoen.

Transparantie Alliander opereert in een complex krachtenveld binnen een energiesector die sterk in beweging is. Wij hechten veel waarde aan transparantie, net als onze stakeholders. We hanteren de Transparantierichtlijn, de herziene Nederlandse Corporate Governance Code 2016 en het Besluit Corporate Governance 2009. Wij maken bovendien inzichtelijk hoe en welke bijdrage wij leveren aan het behalen van de mondiale duurzaamheidsdoelen van de Verenigde Naties.

6

Jaarverslag 2020 | Over dit verslag

Uitnodiging aan stakeholders en lezers We streven naar vroegtijdige betrokkenheid van partners bij de energietransitie-agenda en bij de afstemming van energiebehoeftes en de invulling ervan. Daarom gaat Alliander graag met stakeholders in gesprek over de omschakeling naar het nieuwe energiesysteem. We vormen coalities als het gaat om het ontwikkelen van (proces)innovaties en het oplossen van het arbeidsmarktvraagstuk voor technici, dat een breed maatschappelijk probleem is. Lezers van het verslag die willen meepraten over de energietransitie of vragen, opmerkingen en tips hebben, nodigen wij van harte uit om contact met ons op te nemen via communicatie@alliander.com.

7

Ons verhaal over 2020

Jaarverslag 2020 | Ons verhaal over 2020

Ons verhaal over 2020 2020 was een bijzonder jaar dat veel van onze medewerkers en klanten heeft gevraagd. In de eerste plaats vanwege de coronacrisis, maar ondertussen ging ook de versnelling van de energietransitie onverminderd voort. Onder alle omstandigheden hebben onze medewerkers hard gewerkt om het energienet klaar te maken voor de toekomst. We hebben veel klanten aangesloten, en meer kabels gelegd en meer geïnvesteerd in het elektriciteitsnet ten opzichte van vorig jaar. Zo doen we er alles aan om een betrouwbare en betaalbare energievoorziening te kunnen blijven bieden voor onze samenleving. We zijn trots op deze prestatie.

De impact van corona op ons werk De aanpak en bestrijding van het coronavirus leidt mogelijk tijdelijk tot vertraging in de uitvoering van het Klimaatakkoord. Tegelijkertijd zien we dat doelen en voornemens onveranderd blijven gelden. De impact van corona op onze samenleving was – en is – enorm. Dat gold ook voor de impact op onze activiteiten. Zo lag het werk achter de voordeur van woningen de eerste periode na het uitbreken van corona korte tijd stil. Voor collega’s op onze kantoren betekende de crisis een razendsnelle omschakeling naar thuiswerken. Tijdens de crisis hebben we er alles aan gedaan om onze medewerkers gezond en veilig hun werk te kunnen laten doen. Door richtlijnen en sectorbrede protocollen te volgen, en aanvullende maatregelen zoals sneltesten en anderhalvemeterrichtlijnen. Wij hebben ons aangepast aan de situatie en flexibiliteit getoond om onze klanten zo goed mogelijk te helpen. Dat is belangrijk, want zonder energie staat alles stil. Helaas kregen sommige technici tijdens de lockdown dit voorjaar te maken met agressief gedrag van omwonenden bij het uitvoeren van gepland onderhoud. We vinden het onacceptabel dat mensen de gezondheid van onze monteurs in gevaar brengen, terwijl zij ervoor zorgen dat de energievoorziening blijft draaien. De coronacrisis had ook invloed op onze financiën.

Zo heeft een deel van onze grootzakelijke klanten vanaf het moment dat corona uitbrak minder stroom verbruikt. Daardoor daalden onze inkomsten uit het gebruik van het netwerk in dat segment. Het investeringsniveau steeg echter: we blijven fors inzetten op uitbreiding en verzwaring van ons elektriciteitsnetwerk.

Veiligheid Bij het werken aan de energienetten staat veiligheid voorop. 'Iedereen veilig thuis' is onze ambitie. Dat geldt voor onze medewerkers maar ook voor de klanten voor wie we ons werk doen en voor aannemers met wie we samenwerken. Veiligheid is bij Alliander een absolute randvoorwaarde. In 2020 hebben zich geen ernstige ongelukken of incidenten voorgedaan. Het aantal verzuimgevallen daalde afgelopen jaar, net als de Lost Time Injury Frequency (LTIF) naar 1,8 (2019: 2,1), met name door afname van het kortdurend verzuim.

Transportcapaciteit We hebben er in 2020 naar gestreefd om werkzaamheden zoveel mogelijk doorgang te laten vinden en soms zelfs te versnellen. We hebben bijvoorbeeld meer grootzakelijke klanten op het energienet aangesloten. En ook de werkzaamheden aan elektriciteitsstations en kabelverbindingen zijn onverminderd doorgegaan. In 2020 hebben we ruim 1.200 kilometer middenspanningskabel gelegd (400 km meer dan 2019). Ook werden 960 middenspanningsstations gebouwd. De totale investeringen stegen in 2020 met € 56 miljoen tot € 890 miljoen. Die uitbreidingen en verzwaringen zijn nodig omdat klanten steeds meer behoefte hebben aan elektriciteit en mogelijkheden om energie terug te leveren. Zoals verwacht groeide in 2020 het aantal knelpunten in het elektriciteitsnet. Dat heeft voor klanten grote impact. Wij kunnen niet altijd het vermogen leveren wat er gevraagd wordt. Het is op veel plaatsen zo druk op het net dat zakelijke klanten met transportbeperkingen te maken krijgen. Consumenten kunnen in toenemende mate zonne-energie niet terugleveren, of krijgen geen nieuwe aansluiting of extra capaciteit binnen de termijn die daarvoor staat. De uitbreidingen van bestaande en bouw van nieuwe elektriciteitsstations kost tijd, vanwege de doorlooptijd van vergunningsprocessen en vanwege het grote tekort aan technici in Nederland.

We vinden het belangrijk klanten goed uit te leggen hoe de situatie in hun gebied is en wat de gevolgen van keuzes zijn voor hun energievoorziening. Daar hebben we afgelopen jaar veel aandacht voor gehad. Ondanks alle investeringen verwachten we niet dat het capaciteitsprobleem snel van de baan is. Om het elektriciteitsnet efficiënter te gebruiken, is het nodig dat we samen met marktpartijen en andere betrokkenen blijven innoveren. We werken aan een brede waaier van technische oplossingen. In navolging van de flexibiliteitsmarkten in Nijmegen-Noord en Zuidplaspolder konden vanaf oktober bedrijven in de regio Neerijnen bijvoorbeeld meedoen aan congestiemanagement.

Bijdrage aan het Klimaatakkoord De aanpak en bestrijding van het coronavirus leidt mogelijk op korte termijn tot vertraging in de uitvoering van het Klimaatakkoord. Op de lange termijn lijken de doelen en voornemens onveranderd te blijven gelden. Er is samenwerking nodig tussen alle betrokken partijen om tot een slim, betaalbaar en efficiënt ingericht energiesysteem te komen. Daarvoor zijn de Regionale Energiestrategieën (RES'en) cruciaal. Afgelopen jaar hebben gemeenten en provincies hun concept-RES’en gepubliceerd op de websites van de RES-regio’s. Daarbij zien we dat er veelal gekozen wordt voor oplossingen die het lokale draagvlak zo hoog mogelijk laten zijn, maar die niet per se efficiënt zijn voor

9

Jaarverslag 2020 | Ons verhaal over 2020

het energiesysteem of die meer werk en hogere investeringen vereisen dan strikt noodzakelijk is. Met een alternatief ontwerp kan dit maximaal bijna 60% van de maatschappelijke kosten besparen, 60% van de ruimte en 50% van het werk. We hebben onze kennis en kunde graag ter beschikking gesteld en proactief gedeeld met de regio's. Als gezamenlijke netbeheerders hebben we een handreiking opgesteld ter ondersteuning van de gesprekken in de regio’s. We zijn met regio’s doorlopend in gesprek om alle belangen inzichtelijk te houden en draagvlak en efficiency met elkaar in balans te brengen.

Werving technici Er zijn veel goede technici nodig om het elektriciteitsnet uit te breiden. Ingenieurs, uitvoerders en monteurs die op zoek zijn naar een baan, kunnen bij wijze van spreken morgen bij ons aan de slag. Daarom hebben we net als in voorgaande jaren in 2020 onverminderd veel energie gestoken in de werving van technische collega’s. Want een elektromonteur die een nieuwe baan zoekt, kan op dit moment bij zo’n 40 bedrijven aan de slag. Samen met meer dan twintig landelijke partijen uit bedrijfsleven, overheid, onderwijs en vakbonden hebben we onder het motto van 'Mensen maken de transitie' afgesproken om samen voor genoeg vakkrachten te zorgen. De samenwerking moet ook leiden tot technologische vernieuwing, een steeds slimmere aanpak en duurzaam werk. Daarnaast zoeken we naar steeds nieuwe, innovatieve manieren om te werven. Zo stellen we sollicitanten via chat in staat om vóór hun sollicitatie al met potentiële collega’s in gesprek te gaan. Ook zijn we betrokken bij Sterk Techniek Onderwijs en de Opleidings- en Ontwikkelingsfondsen om samen met onderwijsinstellingen en de branche het techniekonderwijs verder te verbeteren. Onze inspanningen hebben vruchten afgeworpen: we hebben afgelopen jaar 316 technici verwelkomd.

Betrouwbaarheid netten Nederland heeft een van de meest betrouwbare netten ter wereld, met een beschikbaarheid van 99,99%. In 2020 kwam de uitvalduur van onze elektriciteitsnetten uit op 23,2 minuten (2019: 21,9 minuten) en van gasnetten op 83 seconden (2019: 40 seconden). Klanten kunnen rekenen op hoogwaardig onderhoud en snelle dienstverlening bij storingen of problemen en waarderen dat. Daarnaast blijven we ons inspannen om het elektriciteits- en gasnetwerk voor klanten verder te verbeteren. Digitalisering van ons netwerk helpt daarbij. Zo pasten we de smart cable guard, die storingen aan ziet komen, op grotere schaal toe in ons elektriciteitsnet. Daarnaast hebben het onderhoud, de betrouwbaarheid en de ontwikkeling van het gasnet richting de toekomst onze aandacht.

Wendbaar, slagvaardig en kostenefficiënt De energietransitie heeft grote invloed op Alliander. Voor het vele werk dat ons te doen staat, is een wendbare, slagvaardige en kostenefficiënte organisatie cruciaal. We hebben daarom het afgelopen jaar plannen voor een nieuwe, plattere organisatie-inrichting uitgewerkt waarin we nog gerichter kunnen sturen op onze strategie en sneller beslissingen kunnen nemen. Door werkzaamheden beter op elkaar af te stemmen en op dezelfde manier uit te voeren, kunnen we sneller en effectiever werken, meer innovaties ontwikkelen en implementeren. De Ondernemingsraad gaf in december een positief advies op de adviesaanvraag voor de nieuwe organisatie. Door de reorganisatie komen ruim 200 arbeidsplaatsen te vervallen. Op 1 januari 2021 is de nieuwe organisatie van start gegaan.

Duurzame organisatie Bij onze maatschappelijke bijdrage aan een duurzame energievoorziening past ook een organisatie die maatschappelijk verantwoord ondernemen in z’n genen heeft. De mondiale Sustainable Development Goals vormen ons kompas hierbij. In 2020 daalde onze negatieve impact op het klimaat aanzienlijk doordat we onze CO2-voetafdruk in lijn met onze doelstelling verder hebben verlaagd. Ons energiegebruik voor gebouwen en vervoer daalde door het noodgedwongen thuiswerken extra sterk. Met ons beleid voor een klimaatneutrale bedrijfsvoering in 2023 zijn we in lijn met de klimaatdoelen van Parijs (science-based targets). We hebben in 2020 onze klimaatrisico’s beter in beeld gebracht volgens de internationale standaard (Taskforce on Climate-related and Financial Disclosures). Een groot deel van de belangrijkste componenten hebben we circulair ingekocht. Ook hebben we door aanpassingen in ons terreinbeheer de eerste stappen gezet in de verbetering van biodiversiteit. Met andere infrastructuurbedrijven werkten we samen aan een handboek voor impactmeten, zodat onze maatschappelijke prestaties in de toekomst beter vergelijkbaar worden. Op ons sociaal domein is het gelukt om met gerichte werving en selectie het aantal vrouwen in leidinggevende posities te bestendigen en hebben we gewerkt aan culturele diversiteit.

Via de Alliander Foundation heeft ondanks de coronacrisis toch nog een groot aantal collega’s kunnen ondersteunen bij vrijwilligerswerk, met speciale aandacht voor eenzaamheid bij ouderen.

Financiële resultaten Het resultaat na belastingen van Alliander kwam in 2020 uit op € 224 miljoen (2019: € 253 miljoen). Het resultaat exclusief bijzondere posten bedraagt over 2020 € 221 miljoen en is hiermee € 46 miljoen lager dan in 2019. Corona heeft een negatieve impact van € 12 miljoen op ons bedrijfsresultaat. Daarnaast liepen onze kosten op doordat TenneT hogere tarieven in rekening brengt. Het blijft belangrijk kritisch te kijken naar onze uitgaven en onze financiering op lange termijn. In 2020 hebben we opnieuw succesvol een groene obligatielening uitgegeven tegen gunstige rentecondities. Daarnaast zijn we bezig om samen met onze aandeelhouders te kijken hoe we extra financieringsruimte kunnen creëren. Hiertoe zijn vorig jaar oktober de eerste gesprekken gestart.

10

Jaarverslag 2020 | Ons verhaal over 2020

Veranderingen in Raad van Bestuur De snelheid en impact van de energietransitie, nieuwe technologieën en digitalisering manifesteren zich steeds nadrukkelijker en vragen om extra aandacht in de aansturing van Alliander. De Raad van Bestuur is daarom per 1 mei 2020 uitgebreid met Marlies Visser als Chief Operational Officer. Per 20 mei trad Maarten Otto toe tot de Raad van Bestuur als Chief Executive Officer. Hij volgde daarmee Ingrid Thijssen op, die na drie jaar als CEO vertrok vanwege haar nieuwe functie van voorzitter van de werkgeversorganisatie VNO-NCW. We danken haar voor haar geweldige inzet voor onze organisatie.

Blik vooruit In 2021 zal corona waarschijnlijk nog een behoorlijke tijd ons dagelijks leven beïnvloeden. We weten nog niet hoe lang effecten merkbaar zijn. Wat we wel zeker weten is dat de energietransitie onverminderd doorgaat. Dit betekent dat ook de komende tijd de vraagstukken van nu actueel zullen blijven. Het is van cruciaal belang voor het behalen van de doelstellingen van de energietransitie dat we afdoende financieringsruimte voor de lange termijn creëren, de productie in de komende jaren verdubbelen, en de samenwerking intensiveren met partners zoals collega-netwerkbedrijven, aannemers, installateurs, gemeenten en provincies. Want energie verdient aandacht. Als ontwerper van het energienet van vandaag en morgen streven we naar een optimale samenhang in de energievoorziening, zowel voor elektriciteit als gas. Klanten blijven we inzichten geven die helpen bij de ontwikkeling van hun energievoorziening. We realiseren ons dat beperkte transportcapaciteit en lange aansluittermijnen vervelend zijn voor onze klanten. Belangrijk in 2021 is het moment waarop de Regionale energiestrategieën definitief worden vastgesteld. We blijven onze partners in de RES-regio’s ondersteunen door ze met kennis en kunde bij te staan en de energievoorziening betaalbaar en betrouwbaar te houden. Waar de energietransitie versnelt, reageert wetgeving traag.

We trekken met sectorgenoten en overheden op om knelpunten weg te nemen en om onze werkzaamheden in de nabije toekomst verder te versnellen. Zo werken we samen aan het best passende energienet voor iedereen.

Dankwoord Iedere dag zijn bij Alliander en onze aannemers duizenden medewerkers aan de slag met de uitvoering van ons werk. Zij staan dagelijks in contact met onze klanten en zorgen dat het licht brandt, de huizen warm zijn en de bedrijven draaien. Ook in deze complexe tijden met een wereldwijde pandemie en een steeds maar versnellende overgang naar een nieuw, duurzaam energiesysteem. We zijn trots op al deze collega’s en danken hen voor hun flexibiliteit, betrokkenheid en inzet. Samen met onze stakeholders werken wij ook in 2021 aan onze missie: een energievoorziening die iedereen onder gelijke condities toegang geeft tot betrouwbare, betaalbare en duurzame energie. Raad van Bestuur Alliander, 15 februari 2021 Maarten Otto Marlies Visser Walter Bien Daan Schut

Van links naar rechts: Maarten Otto, Marlies Visser, Walter Bien, Daan Schut

11

Het profiel van Alliander

Jaarverslag 2020 | Het profiel van Alliander

Het profiel van Alliander Alliander N.V. is een netwerkbedrijf dat bestaat uit een groep bedrijven met in totaal circa 7.100 medewerkers (6.900 fte). Samen staan we voor hoogwaardige kennis van het energienet. We investeren in de ontwikkeling van de energienetwerken en verkennen en realiseren innovatieve oplossingen. Met onze partners en aandeelhouders overleggen we over toekomstplannen en dragen we oplossingen aan voor complexe vraagstukken op het gebied van de energietransitie. De aandelen worden gehouden door provincies en gemeenten.

Onze rol in de energieketen Netbeheerder Liander, onderdeel van Alliander, heeft de wettelijke taak de gas- en elektriciteitsnetwerken te beheren en te ontwikkelen. We staan 24/7 klaar om storingen te verhelpen, want zonder energie staat alles stil. Energie die wij distribueren, komt onder meer uit energiecentrales, windparken en import via de landelijke elektriciteits- en gasnetten van respectievelijk TenneT en Gasunie. Liander werkt samen met veel partijen in de energiesector en organisaties die willen innoveren op het gebied van energie. De netbeheerder zorgt voor een juiste data-uitwisseling met onder andere leveranciers in de huidige energiemarkt. Maar werkt ook samen met overheden rondom vraagstukken over de warmtetransitie. Daarnaast helpen we organisaties bij innovaties met onze datadiensten en we werken samen aan ontwikkeling van de vraag- en aanbodgestuurde flexibele energiemarkt. Daarnaast leveren steeds meer consumenten en bedrijven energie die ze zelf produceren terug aan onze energienetten. Hierdoor ontstaat een wisselwerking en verwevenheid tussen vraag en aanbod van energie.

Andere onderdelen van ons netwerkbedrijf faciliteren actief markten met producten en diensten die bijdragen aan een toekomstbestendig energienet. We bouwen en onderhouden de infrastructuur en managen vraag en aanbod van energie. We maken inzichtelijk wie, wanneer, waar en in welke hoeveelheid energie produceert of verbruikt. Als onafhankelijke partij geven wij klanten inzichten die hen helpen bij de ontwikkeling van hun energievoorziening. Wij laten de mogelijkheden van het energienet zien en zijn duidelijk over de maatschappelijke kosten die verschillende keuzes met zich meebrengen. We bedenken en realiseren innovatieve oplossingen die het energienet klaarmaken voor de toekomst. Duurzaamheid speelt een belangrijke rol in de keuzes die wij maken. Zo werken we samen aan het best passende energienet voor iedereen.

13

Jaarverslag 2020 | Het profiel van Alliander

Hoe we georganiseerd zijn

Liander Ook nu Nederland de omslag maakt naar een duurzame energievoorziening, is het de taak van Liander om de energievoorziening betrouwbaar, betaalbaar en bereikbaar te houden. Liander staat 24/7 klaar om storingen te verhelpen, en ontwikkelt, ontwerpt en beheert het energienet. Ook deelt Liander kennis en kunde met klanten en overheden om zo samen te werken aan het best passende energienet voor iedereen in het gereguleerde domein.

Qirion Qirion is expert in energienetten en hét kenniscentrum voor complexe energievraagstukken. Qirion ontwerpt, bouwt en onderhoudt energienetten en pakt zo een unieke dienstverlenende rol. Qirion concentreert zich op het hoogspanningsdomein en ondersteunt steeds vaker bij het ontwikkelen van nieuwe netten.

Kenter Kenter levert innovatieve oplossingen voor energiemeting en energiemanagement. Kenter plaatst onder meer meters, levert meetdata en geeft inzicht in energieverbruik met online (verbruiks)analyses. Kenter is ook verantwoordelijk voor de verkoop, realisatie en het beheer van middenspanningsinstallaties in het vrije domein.

Firan Firan ontwerpt, realiseert en beheert toekomstbestendige energie-infrastructuren voor warmte, koude, stoom, duurzame gassen, zonnestroom, windenergie en CO2. Samen met gemeenten, projectontwikkelaars, woningcoöperaties, energieproducenten en andere partners werkt Firan aan slimme energie-oplossingen voor gebouwen, gebieden en gemeenten.

Telecomcluster Alliander Alliander Telecom levert betrouwbare telecommunicatie voor de besturing en beveiliging van kritische infrastructuren (waaronder elektriciteits- en gasnetten). Telecommunicatie is van cruciaal belang, bijvoorbeeld voor het beveiligen, besturen en uitlezen van data van kritische netwerkelementen en communicatie met bedrijfsvoeringscentra. Utility Connect (waarvan de aandelen gehouden worden door Alliander en Stedin) biedt een draadloos datacommunicatienetwerk met optimale dekking en capaciteit voor de slimme meter en voor toepassingen van distributieautomatisering. TReNT levert glasvezeldiensten. 450connect, dochterbedrijf van Alliander AG, exploiteert een draadloos telecommunicatienetwerk voor vitale infrastructuur. Hierbij wordt samengewerkt met een belangrijk deel van de Duitse netwerksector.

ENTRNCE Met ENTRNCE biedt Alliander marktfacilitering voor huidige en toekomstige, decentrale energiemarkten. Daarin spelen energiecommunities, aggregators, (corporate) producerende consumenten (prosumers) en innovatieve energiedienstverleners de hoofdrol. ENTRNCE maakt voor deze partijen directe energie uitwisseling mogelijk tussen opwekkers en verbruikers (peer2peer) met daarnaast volledige transparantie over de oorsprong en bestemming van energie. Daarmee bieden we decentrale markten keuzevrijheid en verlagen we toetredingsdrempels tot de energiemarkt.

Alliander AG, Duitsland Alliander AG is op kleine schaal in Duitsland actief. Alliander AG beheert enkele kleine elektriciteits- en gasnetten, openbare verlichting en verkeerslichten in Noordrijn-Westfalen en Berlijn.

14

Jaarverslag 2020 | Het profiel van Alliander

15

Overige activiteiten Meer over onze overige activiteiten is te lezen op www.alliander.com. Een compleet overzicht van onze deelnemingen is opgenomen in de paragraaf Belangrijke dochterondernemingen en overige deelnemingen in de jaarrekening.

2020 in cijfers Aantal klantaansluitingen

Aantal eigen medewerkers

5,8 miljoen

5.881 fte

5,8 miljoen in 2019

5.703 fte in 2019

Uitvalduur elektriciteit

Lost Time Injury Frequency (LTIF)

23,2 minuten

1,8

21,9 minuten in 2019

2,1 in 2019

CO2-uitstoot

Netto-omzet

205 kton

2,0 € miljard

243 kton1 in 2019

1,9 € miljard in 2019

Investeringen in materiële vaste activa

Balanstotaal

890 € miljoen

€

834 € miljoen in 2019

9,4 € miljard 8,8 € miljard in 2019

Resultaat

224 € miljoen

€

253 € miljoen in 2019

1

Het resultaat van de CO2-uitstoot voor 2019 is herberekend volgens de meest recente emissiefactoren.

€

€

Jaarverslag 2020 | Het profiel van Alliander

16

Ons werkgebied Omvang netwerk elektriciteit

92.000 km 91.000 km in 2019

Omvang netwerk gas

42.000 km 42.000 km in 2019

Jaarverslag 2020 | Het profiel van Alliander

Onze missie Wij staan voor een energievoorziening die iedereen onder gelijke condities toegang geeft tot betrouwbare, betaalbare en duurzame energie. Dat is de maatschappelijke taak waar wij iedere dag aan werken. We zorgen ervoor dat het licht brandt, de huizen warm zijn en bedrijven draaien. Zowel vandaag als in het duurzame morgen. Via onze kabels en leidingen ontvangen ruim drie miljoen Nederlandse huishoudens en bedrijven elektriciteit, gas en warmte. We beheren meer dan 92.000 km elektriciteitsnet en 42.000 km gasnet en zijn er trots op dat onze netten tot de betrouwbaarste ter wereld behoren. Onze collega’s zetten zich hier dag en nacht voor in.

Hoe we verschil maken voor klanten Betrouwbaarheid Wij distribueren energie met de hoogst mogelijke veiligheid en continuïteit en zorgen ervoor dat klanten hier 24 uur per dag, 7 dagen in de week over kunnen beschikken. Daarom werken we veilig en proberen we geplande en ongeplande energie-onderbrekingen zoveel mogelijk te voorkomen.

Betaalbaarheid Wij werken iedere dag aan de effectiviteit en efficiëntie van onze activiteiten om de kosten voor onze klanten zo laag mogelijk te houden.

Bereikbaarheid Wij maken het mogelijk dat klanten hun eigen leverancier en dienstenaanbieders kunnen kiezen en energie kunnen terugleveren. En wij helpen klanten actief bij het overschakelen naar duurzame vormen van energie. Daarom maken wij het mogelijk dat klanten hun eigen leverancier en dienstenaanbieders kunnen kiezen en energie kunnen terugleveren. En helpen wij klanten actief bij het overschakelen naar duurzame vormen van energie.

17

Jaarverslag 2020 | Het profiel van Alliander

Trends en ontwikkelingen Bij het uitvoeren van onze taak is het belangrijk te weten welke factoren van invloed kunnen zijn op onze activiteiten. In dit hoofdstuk beschrijven we de belangrijkste trends en ontwikkelingen om ons heen en wat ons op basis daarvan te doen staat. Wat we om ons heen zien De energietransitie versnelt: de Nederlandse ambitie is om in 2030 de uitstoot van CO2 met 49% gereduceerd te hebben ten opzichte van 1990. Vanuit Europa zijn er zelfs ambities deze reductie te verhogen naar 55%. Om de Nederlandse ambitie waar te maken, zijn in het Klimaatakkoord uit 2019 onder andere afspraken opgenomen over: • • • •

de inpassing van 35 TWh aan duurzame opwek op land het duurzaam verwarmen van miljoenen woningen het versneld plaatsen van extra laadpunten voor elektrisch vervoer het verduurzamen van industrie en landgebruik

Op 1 januari 2020 is de Klimaatwet ingegaan, waarin de doelstellingen van 49% reductie in 2030 en 95% in 2050 zijn vastgelegd. Onze grootste uitdaging is ervoor te zorgen dat de energie-infrastructuur hiervoor op tijd klaar is. Hoe meer werk we moeten verzetten, hoe lastiger het wordt om de doelstellingen te halen. De regionale energiestrategieën (RES'en) bevatten eind 2020 plannen die de 35 TWh aan duurzame opwek mogelijk maken. Het grote aandeel zonopwek in deze plannen geeft echter een grote piekdruk op onze infrastructuur, terwijl een zonnepark minder energie levert dan een windpark met hetzelfde piekvermogen. De uiteindelijke verhouding in deze plannen heeft dus een grote impact op onze netten.

(Inter)nationale klimaatdoelen

Economische situatie De maatschappij bevindt zich door de coronacrisis in een economisch gezien mindere periode. Ondanks dat we de duur en impact ervan nog niet kennen, is de verwachting dat de economische terugval tijdelijk is. We verwachten dat na de coronacrisis en bij herstel van de economie de vraag naar elektriciteit verder toeneemt. De doelstellingen voor 2030 in de Klimaatwet blijven daarom vooralsnog ongewijzigd. Er zullen meer nieuwe huizen, bedrijven en gebouwen aangesloten moeten worden. Bovendien neemt de vermogensvraag door de groei van bedrijven naar verwachting aanzienlijk toe. Dit zullen we terugzien in bijvoorbeeld de sterke toename van het aantal datacenters, de groeiende vraag naar grotere aansluitingen en de stijgende vraag naar uitbreiding van vermogen bij huidige afnemers.

18

Jaarverslag 2020 | Het profiel van Alliander

Energietransitie De praktijk wijst uit dat de energietransitie tot meer lokale opwek én gebruik van energie leidt. Zonne-energie wordt steeds betaalbaarder. Ook zijn mede dankzij de SDE-subsidies (Stimulering Duurzame Energieproductie) veel grootschalige zonneparken gerealiseerd in de regio’s waar Alliander actief is. Verder hebben we diverse windparken aangesloten en zijn elektrisch vervoer en de bijbehorende laadinfrastructuur niet meer weg te denken uit het straatbeeld: in 2020 sloten we 2.400 publieke laadpalen aan. Om de afspraken uit de Klimaatwet waar te maken, wacht ons de komende tien jaar een enorme hoeveelheid werk. Systeemstudies laten zien dat de elektriciteitsvraag in 2050 minimaal is verdubbeld. Het is onze maatschappelijke opdracht om dat werk op tijd uit te voeren. We willen dat Nederland de klimaatdoelen haalt, en dat klanten de capaciteit en energie krijgen die ze nodig hebben. Niet alleen reductie van CO2 heeft invloed op de energietransitie, dat geldt ook voor de stikstof- en PFAS-vraagstukken die in 2020 speelden. Eind 2019 trof de overheid maatregelen om stilgevallen werkzaamheden in 2020 weer op gang te helpen. Voorbeelden zijn de verlaging van de maximumsnelheid op snelwegen en het verhogen van de PFAS-norm. Tot 2023 worden in het verzorgingsgebied van Liander vanwege (tijdelijk) stilgelegde bouwprojecten minder woningen opgeleverd dan gepland.

De verwachting is dat de nieuwbouw pas vanaf 2024 weer volledig hersteld zal zijn.

Stijgende kosten van de energievoorziening Door grote investeringen in de energienetten zullen de kosten voor netbeheer stijgen, niet alleen bij Alliander. De gehele energieinfrastructuur in Nederland wordt de komende jaren verzwaard. De betaalbaarheid van de energierekening komt hierdoor in steeds meer huishoudens onder druk te staan. Voor Alliander is het van belang te zorgen dat alle investeringen verantwoord zijn en dat wij de financiering hiervoor mogelijk maken. Er zijn maatregelen nodig om financieringsruimte te creëren voor de benodigde investeringen.

Tekort aan technisch personeel Met de energietransitie gaat een grote hoeveelheid elektrotechnisch werk gepaard. Hiervoor zijn in Nederland tienduizenden technische vakmensen extra nodig. Zelfs nu de arbeidsmarkt voor het eerst in jaren minder gespannen is, blijft het een uitdaging voor de bouwsector, installatiebranche en netbeheerders om deze vacatures in te vullen.

Afscheid van aardgas en kolen In 2022 wil Nederland gestopt zijn met het gebruik van aardgas uit Groningen. Ook moeten dan alle kolencentrales gesloten zijn. Er ontstaan op steeds meer plaatsen initiatieven om het gebruik van fossiele brandstoffen, zoals aardgas, sterk te verminderen en uiteindelijk uit te faseren. De aansluitplicht voor gasaansluitingen in nieuwe gebouwen is bijvoorbeeld al afgeschaft en 90% van de nieuwbouw is inmiddels aardgasloos. Alle gemeenten werken aan een eigen transitievisie warmte. Daarin beschrijven ze hoe per wijk afscheid genomen gaat worden van aardgas en welk alternatief ervoor in de plaats komt. Liander staat de gemeenten en provincies daarin met kennis en ervaring bij. De transitievisies zijn in 2021 klaar. We hebben oog voor de balans tussen de levensduur van het gasnetwerk, de maatschappelijk investeringen hierin en de toepassingsmogelijkheden.

Digitalisering Digitalisering leidt tot nieuwe kansen voor consumenten en bedrijven om inzicht te krijgen in hun energierekening en energie te besparen. Voor netbeheerders biedt digitalisering mogelijkheden om meer inzicht te krijgen in de gevolgen van de energietransitie, de staat van de netten en investeringsmogelijkheden. Daarnaast leidt digitalisering tot nieuwe mogelijkheden voor de markt om energie in te kopen, te verhandelen en uit te wisselen.

De impact voor Alliander We verwachten dat de vraag naar transportcapaciteit enorm toeneemt als gevolg van de geschetste ontwikkelingen. Onder aan de streep zal het elektriciteitsnetwerk van 2030 sterk uitgebreid zijn ten opzichte van 2020. Het goed timen en coördineren van deze gigantische opgave vraagt om maximale aandacht. We werken met man en macht aan het oplossen van knelpunten in het elektriciteitsnet door het verzwaren van de netten en toepassen van innovatieve oplossingen. Dit kost echter tijd. Tot die tijd bestaat de kans dat we in meer gebieden nog niet de capaciteit kunnen leveren die de klant vraagt. Voor netbeheerders is het essentieel om vroegtijdig op de hoogte te zijn waar wat aan de infrastructuur moet gebeuren zodat investeringsbeslissingen tijdig genomen kunnen worden. Daarom willen de netbeheerders dat de omschakeling naar duurzame energie op een beheersbare manier gerealiseerd wordt. De afspraken in het Klimaatakkoord en de totstandkoming van de Regionale Energiestrategieën zijn daarin cruciaal. Alliander (en met name netbeheerder Liander) staat gemeenten en provincies hierin met kennis en kunde bij.

Onze opdracht voor de samenleving De trends, ontwikkelingen en vraagstukken in de wereld om ons heen vormen de basis voor onze strategie. Daarin staat beschreven hoe we als bedrijf omgaan met de uitdagingen in het veranderende energiesysteem. In onze strategie laten we zien hoe we hierop inspelen en in onze SWOT-analyse is te zien waar voor onze organisatie kansen en uitdagingen liggen.

19

Jaarverslag 2020 | Het profiel van Alliander

Onze strategie Onze strategie bestaat uit vier pijlers. Deze pijlers rusten op een stevig en toekomstbestendig fundament: een veilige, kostenbewuste, duurzame en inclusieve organisatie. Dat helpt ons om vandaag én in de toekomst invulling te kunnen blijven geven aan onze maatschappelijke missie.

Excellent netbeheer als basis De absolute basis van ons bestaan is zorgen dat onze energienetten tot de betrouwbaarste van de wereld blijven horen. Als we kijken naar de uitdagingen die op ons afkomen gaan we een aantal zaken anders doen: nog beter plannen wat er waar en wanneer in onze netten moet gebeuren, verder vooruit investeren in onze netten en meer realiseren in minder tijd.

Klanten helpen bij het maken van keuzes In het energiesysteem van 2030 spelen klanten een rol bij het beter uitnutten van bestaande netten. We willen klanten helpen bij het maken van keuzes die goed zijn voor henzelf én voor het totale energiesysteem. Het komt er op neer dat we het voor klanten aantrekkelijk willen maken om energie te gebruiken als er veel van beschikbaar is, energie terug te leveren als er weinig van is waardoor het energienet zo min mogelijk belast wordt als er te veel drukte op ontstaat. Hiermee wordt de beschikbare netcapaciteit zo volledig mogelijk benut, kan piekbelasting zo veel mogelijk worden voorkomen en kunnen we het optimale toekomstige energiesysteem ontwerpen. We werken samen met marktpartijen, zoals energieleveranciers en programmaverantwoordelijken, om processen op het gebied van marktfacilitering toekomstbestendig te maken. Wij zorgen voor een juiste data-uitwisseling met onder andere leveranciers in de huidige energiemarkt.

Investeren in nieuwe open netten In het toekomstige energiesysteem zullen we te maken hebben met een grote diversiteit aan energiebronnen en -dragers. We hebben de ambitie om eigenaar en beheerder van verschillende energie-infrastructuren in Nederland te zijn. Infrastructuren die net als bij elektriciteit en gas open zijn voor iedereen. Daarbij zetten we in op warmtenetten en waterstof.

Digitaliseren Digitalisering geeft ongekende mogelijkheden om onze netten te beheren, storingen te voorkomen of sneller op te sporen. En om veel gerichter te investeren in de netten, namelijk op basis van de echte conditie van onze netten. Daarom zetten we in op digitalisering zodat we betere planningen kunnen maken, processen kunnen versnellen, het werk voor monteurs makkelijker kunnen maken, klanten beter en sneller kunnen bedienen en de energiestromen in onze netten beter kunnen aansturen.

20

Jaarverslag 2020 | Het profiel van Alliander

Hoe wij waarde creëren Ons proces van waardecreatie is erop gericht om de impact van onze bedrijfsactiviteiten voor al onze stakeholders te maximaliseren. We zetten de bronnen en kapitalen die ons ter beschikking staan zo efficiënt mogelijk in. We richten ons daarbij op een zo groot mogelijke maatschappelijke bijdrage. Die bijdrage staat in ons waardecreatiemodel. Dit model maakt duidelijk welke kapitalen we benutten, hoe we daarmee omgaan, hoe we er waarde aan toevoegen en wat dat de maatschappij oplevert. We hebben dat zo geformuleerd dat zij werkelijk waarde voor onze stakeholders vertegenwoordigen. Toelichting op de waarden op de lange termijn staat in de gelijknamige hoofdstukken in dit jaarverslag. Een compleet overzicht van de maatschappelijke impact van Alliander is te vinden in het onderdeel Belangrijkste maatschappelijke effecten.

Waardecreatiemodel Het model hieronder is interactief wanneer u het op onze jaarverslag-website bekijkt. Door daar te klikken op een element, wordt de betreffende paragraaf of het hoofdstuk geopend.

Connectiviteitstabel In de connectiviteitstabel maken we duidelijk hoe onderdelen als waarde, materiële thema's, indicatoren, doelen en resultaten, strategie en de bijdrage aan de Sustainable Development Goals met elkaar samenhangen.

21

Jaarverslag 2020 | Het profiel van Alliander

22

Doelstellingen en prestaties Een hoge leveringsbetrouwbaarheid tegen lage kosten Doelstelling 2020 Klantgemak: de gemeten NES score is hoger dan 53% (consumenten) en 32% (zakelijke markt). Uitvalduur elektriciteit: maximaal 23 minuten. Herhaalstoringen: maximaal 17 unieke kabelnummers met meer dan vijf storingen.

Resultaat 2020 Consument: 54%

Aanbieden slimme meters: minimaal 375.000.

403.000

Zakelijk: 35% 23,21 17

Doelstelling 2021 Klantgemak: de gemeten NES score is hoger dan 53% (consumenten) en 37% (zakelijke markt). Uitvalduur elektriciteit: maximaal 23 minuten. Herhaalstoringen: maximaal 17 unieke kabelnummers met meer dan vijf storingen. Aanbieden slimme meters: In 2020 is de grootschalige aanbieding van slimme meters afgerond, waardoor deze KPI niet meer gevolgd wordt.

Strategische doelstelling Klantgemak consumentenen zakelijke markt stijgt de komende jaren.

Hoge leveringsbetrouwbaarheid. Het aantal unieke kabelnummers met meer dan vijf storingen blijft maximaal 17 de komende jaren. Geen.

Belangrijkste risico's7 Realisatie werkpakket

Cybersecurity

Veranderkracht

Toekomstbestendigheid ITlandschap

Lange termijn oriëntatie van wet- en regelgeving

Een kredietwaardige onderneming met een solide rendement Doelstelling 2020 Kredietbeoordeling: Handhaven solide A rating profiel. FFO/nettoschuld: minimaal 20%. Rentedekking: minimaal 3,5. Nettoschuld/ (nettoschuld + eigen vermogen): maximaal 60%. Solvabiliteit: minimaal 30%.

Resultaat 2020 S&P AA-/A-1+/stable outlook Moody’s Aa2/P-1/ stable outlook 24,1% 14,2 38,7%

53,1%

Doelstelling 2021 Kredietbeoordeling: Handhaven solide A rating profiel. FFO/nettoschuld: minimaal 20%. Rentedekking: minimaal 3,5. Nettoschuld/ (nettoschuld + eigen vermogen): maximaal 60%. Solvabiliteit: minimaal 30%.

Strategische doelstelling Een kredietwaardige onderneming blijven. Voortdurend beter presteren dan de sector op het gebied van kosten en operational excellence. Solide resultaten passend bij het gereguleerde toegestane rendement.

Belangrijkste risico's7

Strategische doelstelling Een klimaatneutrale bedrijfsvoering in 2023.

Belangrijkste risico's7 Langetermijnoriëntatie van wet- en regelgeving

In 2025 kopen we 60% van onze primaire assets circulair in.

Toekomstbestendigheid ITlandschap

Langetermijnoriëntatie van wet- en regelgeving

Financierbaarheid

Verduurzaming van de energievoorziening en van onze organisatie Doelstelling 2020 CO2-uitstoot eigen bedrijfsvoering: maximaal 207 kton (volgens sectorbrede rekenmethodiek). Circulair ingekocht: minimaal 40% van al onze primaire assets.2

Resultaat 2020 205 kton

44%3

Doelstelling 2021 CO2-uitstoot eigen bedrijfsvoering: maximaal 150 kton (volgens sectorbrede rekenmethodiek). Circulair ingekocht: minimaal 45% van al onze primaire assets.2

Veranderkracht

Jaarverslag 2020 | Het profiel van Alliander

23

Een veilig energienetwerk en een veilige werk- en dataomgeving Doelstelling 2020 LTIF (lost time injury frequency): geen.4

Resultaat 2020 1,8

Doelstelling 2021 LTIF (lost time injury frequency): geen.4

Strategische doelstelling Veiligheid is een randvoorwaarde voor onze bedrijfsvoering. We creëren een proactieve veiligheidscultuur.

Belangrijkste risico's7 Veiligheid

Privacy energiedata

Cybersecurity Een aantrekkelijke, inclusieve werkgever met gelijke kansen voor iedereen Doelstelling 2020 Medewerkersonderzoek: minimaal een score van 71 (op een schaal van 100) in het Great Place to Work onderzoek.

Resultaat 2020 geen5

Verzuim medewerkers: maximaal 4,3%.

3,9%

Vrouwen in leidinggevende posities: minimaal 30% van alle leidinggevende posities. Medewerkers met afstand tot de arbeidsmarkt: minimaal 108 leer-/ werkplekken aanbieden. Hierbij wordt gestreefd naar minimaal 83 plaatsen die voldoen aan de Participatiewet.

29,0%

1086

Doelstelling 2021 Medewerkersonderzoek: er wordt gewerkt aan een nieuwe methodiek. Zodra deze bekend is, wordt een nieuw target bepaald. Verzuim medewerkers: maximaal 4,3%. Vrouwen in leidinggevende posities: minimaal 31% van alle leidinggevende posities. Medewerkers met afstand tot de arbeidsmarkt: minimaal 107 leer-/ werkplekken aanbieden. Hierbij wordt gestreefd naar minimaal 83 plaatsen die voldoen aan de Participatiewet.

Strategische doelstelling Topwerkgever zijn: een innovatief en succesvol bedrijf waar we werken aan het ontwikkelen van toekomstgerichte kennis en competenties. Verzuim medewerkers is maximaal 4,3% in de komende jaren. In 2024 is minimaal 33% van onze leidinggevenden vrouw. Wij bieden duurzaam werk voor mensen met een achterstand tot de arbeidsmarkt, die voldoen aan de Participatiewet. We bieden daarnaast werkervaring, stages en andere leerervaringen voor een brede doelgroep. In 2024 voldoen wij aan de Quotumwet.

Belangrijkste risico's7

Veranderkracht

In het online jaarverslag is een toelichting opgenomen met de definities van de doelstellingen en prestaties. 1

De uitvalduur elektriciteit wijkt af van de gereguleerde rapportage. In deze rapportage worden de storingen in het hoogspanningsnet (CBL-assets) waarvan Alliander eigenaar is niet meegenomen.

2

De scope van de KPI is primaire assets: LS- en MS-kabels, gasbuizen, distributie- en vermogenstransformatoren en (slimme) elektriciteits- en gasmeters.

3

Consistent met de methode van voorgaande jaren, waarbij wordt uitgegaan van de percentages gerecycled en recyclebaar van onze leveranciers, bedraagt het percentage 44%. Op basis van een herijkte methode omtrent de grondstofpaspoorten is het meest waarschijnlijke percentage voor Circulair 35%, deze methode kent echter voor bepaalde materialen een brede variantie, tussen de 10% tot 80% recyclebaar. Zie ook paragraaf: ‘Circulaire bedrijfsvoering'

4

Voor de prestatie-indicator LTIF wordt geen target vastgesteld. Dit is ingegeven door het feit dat het aantal ongevallen met verzuim "0" zou moeten zijn.

5

In 2020 heeft er geen medewerkertevredenheidsonderzoek plaatsgevonden vanwege de focus op de reorganisatie en de coronacrisis, die nieuw onderzoek bemoeilijkte. Kijk voor meer informatie over deze onderwerpen in het hoofdstuk over onze medewerkers.

6

Het aantal medewerkers met afstand tot de arbeidsmarkt bestaat uit 78 participatiewetbanen en 30 met een werkervaringsplek.

7

In het hoofdstuk risico's is een nadere toelichting opgenomen op de risico's.

De waarde die we creëren

Jaarverslag 2020 | De waarde die we creëren

25

Ons netwerk: hoge leveringsbetrouwbaarheid tegen lage kosten Onze energienetwerken behoren met 99,99% beschikbaarheid tot de betrouwbaarste ter wereld. Ook in 2020 was de leveringsbetrouwbaarheid van het net onveranderd hoog. Door de nodige uitbreidingen en slimme oplossingen hebben we het tekort aan transportcapaciteit deels weg kunnen nemen. Desondanks is het aantal transportbeperkingen helaas fors opgelopen. De komende jaren is er door de energietransitie nog heel veel werk te verzetten. Gerelateerde onderwerpen Dit hoofdstuk gaat over wat wij doen op het gebied van leveringsbetrouwbaarheid en klantgemak. De gerapporteerde informatie heeft betrekking op een aantal thema's die stakeholders belangrijk vinden. Daarbij dragen de activiteiten bij aan een SDG.

Gerelateerde materiële thema's

Bijdrage aan SDG's

A) Leveringsbetrouwbaarheid D) Samenwerken aan innovatieve oplossingen E) Datagedreven netbeheer G) Tevreden klanten I) Verandervermogen van de organisatie J) Toekomstbestendig netwerk O) Toegang tot betaalbare energie

Gerelateerde stakeholdergroepen Klanten, Aandeelhouders en investeerders

Jaarverslag 2020 | De waarde die we creëren

26

Doelen en resultaten leveringsbetrouwbaarheid Klantgemak consumenten

Klantgemak zakelijk

54%

35%

resultaat 2020

resultaat 2020

≥ 53% doelstelling 2020

≥ 32% doelstelling 2020

55% in 2019.

33% in 2019.

Uitvalduur elektriciteit1

Realisatie aanbiedplanning slimme meter

23,2

403.000

resultaat 2020 in minuten

resultaat 2020

2020 ≤ 23,0 doelstelling in minuten

≥ 375.000 doelstelling 2020

21,9 minuten in 2019

624.000 in 2019

Kabelnummers met > 5 storingen

17

resultaat 2020

≤ 17 doelstelling 2020 17 in 2019

1

De uitvalduur elektriciteit wijkt af van de gereguleerde rapportage. In deze rapportage worden de storingen in het hoogspanningsnet (CBL-assets) waarvan Alliander eigenaar is niet meegenomen.

Excellent netbeheer Leveringsbetrouwbaarheid van het elektriciteitsnet Onze klanten hadden in 2020 gemiddeld 23,2 minuten geen elektriciteit (2019: 21,9 minuten). Dat is hoger dan de doelstelling van 23 minuten. Er vonden net als in 2019 geen grote storingen plaats. Wel was er sprake van meer middenspanningsstoringen in de warme zomerperiode, waardoor de uitvalduur toenam ten opzichte van een jaar eerder. Dit kwam doordat zwakke componenten in het net oververhit kunnen raken en uitvallen. 33% van de jaarlijkse uitvalduur wordt veroorzaakt door externe oorzaken, tegenover 27% in 2019. Belangrijke oorzaken zijn verder graafschades door derden. Het aantal herhaalstoringen meten we door te analyseren welke kabels vijf of meer storingen hebben. Kabels in het elektriciteitsnet hebben een nummer. Het aantal kabelnummers in het elektriciteitsnet met meer dan vijf herhaalstoringen per jaar was 17 (2019: 17). Dit is gelijk aan de doelstelling.

Jaarverslag 2020 | De waarde die we creëren

Uitvalduur van het elektriciteitsnet en oorzaken

0

1

Het Nederlandse gemiddelde over 2020 is nog niet bekend.

Herhaalstoringen

0

Leveringsbetrouwbaarheid van het gasnet Uitval van het gasnet komt relatief weinig voor. Fluctuaties in de uitvalduur van gas worden hoofdzakelijk veroorzaakt door incidentele verstoringen door derden waarbij klanten langdurig gasloos zijn. In 2020 was de uitvalduur van het gasnet 83 seconden. De uitvalduur wordt grotendeels beïnvloed door een grote storing in Zaandam op 27 januari 2020 (in diagram onder 'overig'). Zonder deze storing was de gemiddelde uitvalduur van het gasnet 30 seconden.

27

Jaarverslag 2020 | De waarde die we creëren

Uitvalduur van gasnet en oorzaken

0

1

Het Nederlandse gemiddelde over 2020 is nog niet bekend.

Onderhoud aan infrastructuur In 2020 hebben we € 1.030 miljoen uitgegeven aan onderhoud, vervanging en aanleg van onze energie-infrastructuur (2019: € 1.044 miljoen). Onderhoud aan de infrastructuur vindt het hele jaar door plaats op diverse locaties. We hebben afgelopen jaar gemerkt dat stroomonderbrekingen om het werk te kunnen uitvoeren voor meer problemen zorgden dan normaal. Door de coronacrisis werken meer klanten thuis. Op sommige locaties heeft het er zelfs toe geleid dat monteurs werden gehinderd bij hun werk door bewoners. Als Alliander vinden we dat onacceptabel. Daarom blijven we uitleggen waarom het belangrijk is dat onze mensen aan het werk blijven en roepen we op om afstand tot hen te bewaren.

Vervanging grijs gietijzer en asbestcement leidingen Sinds 2009 loopt een grootschalig vervangingsprogramma om de grijs gietijzeren en asbestcement gasleidingen te vervangen. Samen met gemeenten, aannemers, materiaalleveranciers en grondroerders hebben we gekeken waar versnelling mogelijk is, waar mogelijk ook in combinatie met de warmtetransitie. De nieuwe einddatum dat alle leidingen in het saneringsplan zijn vervangen, wordt 2032 in plaats van 2040. Naast de versnelling hebben we ook afgesproken om de frequentie van lekzoeken in de leidingen te intensiveren. Gaslekken kunnen leiden tot benzeenverontreiniging. Uit onderzoek blijkt dat verontreinigingen niet leiden tot risico’s voor de medewerkers die de gaslekken repareren en voor de omgeving waar de gaslekken zich voordoen. Desondanks willen we gaslekken opsporen voordat ze een probleem vormen. Dat wordt gedaan met zeer gevoelige apparatuur die minimale gaslekken in een heel vroeg stadium kan ontdekken. De zoekfrequentie is afgelopen jaar verhoogd naar eens per jaar in plaats van eens per vijf jaar.

Toegang tot energie Prepaid energie Voor sommige klanten is het iedere maand een hele opgave om de energierekening te betalen. Ook Liander heeft jaarlijks te maken met klanten die geen energiecontract hebben bij een energieleverancier. We juichen maatschappelijke initiatieven toe op het gebied van energiebewustzijn, zoals de Energiebank en de pilot Prepaid Energy Service en werken hieraan mee om mensen met een kleinere portemonnee te helpen schulden te voorkomen en met het hebben en behouden van toegang tot energie.

Terughoudend met afsluiten In de winter zijn we altijd terughoudend met afsluiten van energie. Daarbij gaan we verder dan de wet voorschrijft. Die zegt dat we moeten stoppen met afsluiten als het in De Bilt twee etmalen aaneengesloten vriest. Wij kijken elke week vooruit en bepalen dan of het in een etmaal gemiddeld onder nul graden blijft. Twijfelgevallen leggen we in het voordeel van de klant uit.

28

Jaarverslag 2020 | De waarde die we creëren

Prestaties in de regio's In de verzorgingsgebieden van Liander wordt volop gewerkt om het energienet klaar te maken voor de toekomst. De ambities en activiteiten verschillen per gebied. Liander heeft meegewerkt aan de totstandkoming van de concept-RES'en, die in juni zijn ingediend. We werkten mee in verschillende werkgroepen en bestuurlijke overlegvormen. Met netimpactrapportages hebben we inzichtelijk gemaakt welke impact de concept-RES'en hebben op het elektriciteitsnet en een beeld geschetst hoe het bod het meest systeemefficiënt kan worden ingericht. We hebben bovendien gemeenten ondersteund bij de totstandkoming van de Transitievisies Warmte.

Noord-Holland In de provincie Noord-Holland blijft de vraag naar elektriciteit groeien, terwijl de capaciteit van het netwerk niet altijd toereikend is. Liander werkte daarom in 2020 samen met TenneT aan uitbreiding van het elektriciteitsnet. In Haarlem Schalkwijk werd het onderstation deels vernieuwd. In Haarlemmermeer breidden we het elektriciteitsnet uit om datacenters te kunnen aansluiten. Zo hebben we onder andere het 20 kV-deel van het elektriciteitsstation Vijfhuizen gerealiseerd. Er startte een haalbaarheidsonderzoek naar een locatie voor een nieuw verdeelstation bij bedrijventerrein Schiphol Logistics Park in Rozenburg. Ondanks alle uitbreidingen zorgt de toenemende vraag naar vermogen er op verschillende plekken in Noord-Holland voor dat capaciteitstekorten optreden. In de kop van Noord-Holland leidt dit tot beperktere mogelijkheden om energie terug te leveren. Wel is het windpark Wieringermeer in bedrijf gegaan. Liander heeft hiervoor 20 kV-verbindingen gerealiseerd tussen het windpark en het nieuw aangelegde verdeelstation Middenmeer om de turbines te kunnen aansluiten. In de Haarlemmermeer en de Zaanstreek zijn er beperkingen om nieuw en extra vermogen te verbruiken. Daarom wordt er ook de komende jaren hard gewerkt aan netuitbreidingen.

Amsterdam Om duurzaam uit de coronacrisis te komen, investeert Amsterdam tientallen miljoenen in maatregelen die bijdragen aan de werkgelegenheid en verduurzaming van de stad. Onderdeel hiervan zijn het aardgasloos maken van woningen en zonnepanelen op corporatiewoningen. We onderzoeken de impact hiervan op onze infrastructuur en proberen de planning af te stemmen op de capaciteiten vervangingsplannen van onze kabels en leidingen. Daarnaast werken we samen met de gemeente aan mogelijkheden om technische vacatures in te vullen met mensen die door de coronacrisis hun baan kwijt zijn geraakt. Tegelijkertijd leidt de groei en de verduurzaming van de hoofdstad tot een grote toename van de benodigde capaciteit van het elektriciteitsnet. Liander werkt samen met de gemeente en TenneT aan het toekomstige elektriciteitsnet voor de stad: op veel plekken versterken we het elektriciteitsnet. In bijvoorbeeld Nieuwe Meer en Bijlmer-Noord breiden we stations uit. En op verschillende plaatsen in de stad zoals IJburg, het Havengebied, Zuid-Oost en Noord zijn we met de gemeente in gesprek om nieuwe stations te bouwen. Er zijn voorbereidingen gestart om verdeelstation Venserweg aan te pakken. Daarnaast heeft Liander ruim 33 kilometer verouderde gasleidingen vervangen om lekkages te voorkomen.