13. Bijlage 1. Visie openbare ruimte Katwijkse Stijl (3377)

De groenstructuur wordt binnen deze visie niet apart behandeld maar kansen worden benoemd bij de toelichting van Lijnen en Gebieden. Op sommige plekken overlappen lijnen en gebieden elkaar of is de grens diffuus. Hierbij dient altijd een afweging gemaakt te worden die tot gevolg heeft dat de herkenbaarheid en de identiteit van beide afzonderlijke gebieden worden versterkt. Op de volgende pagina’s worden de onderdelen van de visie toegelicht.

POLDER HOORNES KUST EN DUINEN

Plekken Er zijn verschillende beeldbepalende plekken te onderscheiden in Katwijk die door hun functie of cultuurhistorische waarde belangrijke oriëntatie en/of verblijfsplekken zijn voor Katwijk. Ze leveren een bijdrage aan de identiteit van de stad of buurt. Veel bijzondere plekken vormen de Parels van Katwijk en verdienen een hoog inrichtingsniveau van de openbare ruimte. In de visie worden voorbeelduitwerkingen gegeven voor een aantal van deze plekken. De plekken vragen altijd om

OUDE RIJN

NIEUW VALKENBURG

19

Lijnen OEVERS / WATER HOOFDSTRUCTUUR Maandagsche Watering

Haven Katwijk

Kanaal oevers

Vliet oevers

Rijn oevers

20

HEDENDAAGSE LIJNEN - OEVERS VISIE Types

Rijn oevers / Maandagsche Watering Rijnoevers bij de Overrijn

Algemeen De identiteit van Katwijk is onlosmakelijk verbonden aan de belangrijke waterwegen die door de gemeente stromen. De waterwegen zijn historisch gezien altijd van groot belang geweest voor de ontwikkeling van de kernen van Katwijk. Vandaag de dag hebben ze vooral een functie als groen-blauwe recreatieve structuren. Ook bieden ze kansen voor het maken van aantrekkelijke woonplekken in nabijheid van het water. Juist gezien de beperkte mate van openbaar groen in Katwijk, zijn de openbare oevers essentieel om te behouden en waar mogelijk uit te breiden. Door de effecten van klimaatverandering moet er vaker en grotere hoeveelheden hemelwater worden afgevoerd. Het uitbreiden van het rioolwatersysteem is kostbaar. Er zijn in Katwijk kansen om in gebieden het regenwater vast te houden en af te voeren naar het oppervlakte water. Dit kan ook positieve effecten hebben op de waterkwaliteit en op de lange termijn kosten besparen. In de visie wordt onderscheid gemaakt in vier type oevers die elk qua identiteit en ruimtelijke opbouw van elkaar verschillen. Per type is een wensbeeld opgesteld.

Kanaal oevers

Algemeen geldende visie voor de waterstructuur: • Water en oevers worden/blijven openbaar toegankelijk (ten minste aan één zijde); • Kades zijn over de gehele lengte eenduidig vormgegeven; • Oevers worden natuurvriendelijk ingericht. Waar geen beschoeiing nodig is wordt deze weggelaten (afhankelijk van de steilheid van het talud en de mogelijke afkalving); • Ingrepen aan of bij oevers moeten worden afgestemd met het Hoogheemraadschap van Rijnland.

Huidig beeld langs het kanaal

Vliet oevers Huidig beeld van de Vliet

Juist gezien de beperkte mate van openbaar groen in Katwijk, zijn de openbare oevers essentieel om te behouden en waar mogelijk uit te breiden. Haven Katwijk Huidig beeld Prins Hendrikkade

21

Oevers Het uitwateringskanaal heeft de mogelijkheid om aan de noordzijde in de toekomst verbreed te worden. Dit om capaciteit van de uitwatering te verbeteren. Met de verbreding is het essentieel dat de openbare, groenblauwe oevers behouden blijven.

Haven oevers

Vliet oevers

Kansen duurzaamheid • Kansen onderzoeken waar hemelwater bovengronds gebufferd kan worden en vervolgens afgevoerd kan worden naar de Rijn.

Bestaande situatie De Kanaalzone kenmerkt zich door de grote maat en schaal van het water en de brede oevers. Hiermee verschilt deze sterk van de ‘natuurlijke’ smallere Rijn. Langs de wijk Hoornes ligt een brede parkstrook met vrijliggend fietsen wandelpad. Enigszins verscholen ligt bij de brug over het kanaal een oude kalkoven. Aan de overzijde bij de wijk Cleijn Duin ligt eveneens een openbaar groengebied met speelvoorzieningen. Het kanaal langs Rijnsburg wordt gekenmerkt door de smalle groene oeverranden en stukken met een openbare fiets- voetpad langs het kanaal. Voor de aanwonende biedt dit de mogelijkheid om te sporten/recreëren langs het kanaal.

Vliet oevers

Wensbeeld • Openbare oevers waar mogelijk. • Route langs/nabijheid van de Oude Rijn. • Behouden en toevoegen van verblijfsplekken aan het water, mogelijk gecombineerd met openbare aanlegsteiger; • Eenduidige inrichting van verharding en meubilair (bijv. eenduidige afstrooilaag op asfaltpaden); • Waar mogelijk natuurlijke oevers maken; • Maak openbare plekken op de boegen en koppen van ‘t Eiland; • Voorkomen van parkeren langs de oevers > oplossen door z.g.n. parkeerpockets of inpandige parkeerplaatsen te maken bij nieuwe (woningbouw) ontwikkelingen langs de Oude Rijn.

Kanaal oevers

Kanaal oevers

Bestaande situatie • Aan de oevers van de Rijn is een fijnmazige afwisseling van wonen, werken en recreatie; • Veel uitgegeven gronden > geen continuïteit van de openbare oevers; • Diverse materialisering van oeverpaden (gravel/asfalt/betonstraatstenen); • Doorzichten vanaf de weg (Rijnstraat) naar de Rijn.

Haven oevers

22

Kanaal oevers

Rijn Oevers

Rijn oevers / Maandagsche Watering

Wensbeeld • Inzetten op continue fiets- en wandelpaden langs het kanaal, in het bijzonder op plekken die nu niet of slecht toegankelijk zijn maar wel veel potentie hebben, zoals: Zone langs het bedrijventerrein ’t Heen; Park ter hoogte van Cleijn duin (vanaf bestaande fietspad Laage Mallegatpad tot Biltlaan); Rijnsburg bij het trapveld (Evertsenstraat, zuidzijde kanaal); • Weidse zichten over het water; • Aandacht voor markante boegen; • Inzetten op verblijfsplekken met robuuste materialen; • Behouden en uitbreiden van de openbare oevers voor fietsers en wandelaars; • Streven naar een (door) zichten om relatie met het water te versterken. • Één type verharding voor traag verkeer langs oevers.

Duurzaamheid • Extensief ecologisch beheer > biodiversiteit kanaalzone vergroten.

Haven Katwijk

Haven oevers

Wensbeeld • Verbeteren van doorstroming en waterkwaliteit Vliet; • Vliet beschouwen als doorgaande, continue structuur met eenzelfde uitstraling en materialisering; • Voorkomen van plaatsing objecten/meubilair of borden langs de Vliet om een eenduidig en rustig beeld langs de oevers te creëren; • Parkeren langs de Vliet beperken, met name in de kern, om beleving van de Vliet te versterken; • Aandacht naar eindpunten ondergrondse Vliet: Maak hier groene verblijfsruimten van die de waterbeleving versterken; • Taluds: Bomenlaan met gazon en bollen mix, geen opgaande heesters; • Gebakken rood/bruine klinkers; • Lange termijn: nieuwe fiets/voetgangers verbinding langs de Vliet van Rijnsburg naar Katwijk aan de Rijn.

Haven oevers

Vliet oevers

Bestaande situatie • Beeld van de Vliet is in de kern van Rijnsburg zeer sterk (combinatie historische gevels, bomenrijen, oevers en strak gemetselde beschoeiing); • Op veel plekken gedomineerd door geparkeerde auto’s; • Gedempt deel niet meer herkenbaar: onderbreking van doorgaande structuur; • Afwisselend privé-kades met steigers en openbare parkstroken of woonstraten.

oevers

oevers

Vliet oevers

Bestaande situatie • Het gebied heeft verschillende herinrichtingen ondergaan met elk een eigen kwaliteit maar het ontbreekt aan de onderlinge samenhang langs de kade; • De waterkwaliteit van de Zwaaikom is verbeterd door afkoppeling van regenwater uit de omgeving af te voeren via het kanaal; • Prins Hendrikkanaal sluit onvoldoende aan op de Haringkade; • Het gebied tussen het kanaal en de weg ‘Rijnmond’ (omgeving Redschuur) doet afbreuk aan het maritieme karakter (nader uit te werken).

Wensbeeld • Een continu gebruik van genuanceerd gebakken materiaal dat aansluit bij het maritieme karakter; • Meubilair, verlichting en boomsoort dat past bij het havenkarakter: grof, robuust en stoer; • Rijloper van een grof gebakken materiaal, voetgangerszone van een fijner gebakken materiaal (beide genuanceerd); • De toegankelijkheid van het water kan op veel plaatsen verbeterd worden door de voortzetting van laaggelegen kades in het water; • Een aantrekkingspunt zoals bijv. horeca aan de Berghaven kan bezoekers motiveren vanuit het centrumgebied naar de Berghaven te wandelen; • Langs het Prins Hendrikkanaal/zwaaikom aan weerszijde een Iepenrij • De interactie tussen de Zwaaikom en het kerngebied van Katwijk aan Zee kan versterkt worden door beide onderling te verbinden en de Tramstraat minder dominant te maken.

23

Historische lijnen VAN LEIDEN NAAR ZEE

24

HISTORISCHE LIJNEN - VAN LEIDEN NAAR ZEE

Gebiedsschets De ontstaansgeschiedenis van de doorgaande weg van Leiden naar Katwijk aan Zee reikt terug tot aan de Romeinse tijd. Rond 2000 v.Chr. was het voormalige castellum in zee bij Katwijk aan Zee het eindpunt van een 5000km lange weg die strategische plekken aan elkaar verbond. De historische lijn van Leiden naar Katwijk aan Zee vormt nog steeds een route die vele waardevolle kernen langs de gehele Rijn met elkaar verbindt. Het is een route die vanuit recreatief oogpunt hoge urgentie heeft en/of zal moeten krijgen.

Fragment van een historische kaart uit 1800 waarop de Zeeweg (Catwijkerweg) duidelijk zichtbaar als de verbindingsweg tussen Katwijk aan zee, Katwijk aan de Rijn en Valkenburg.

Topografische kaart uit 1900 met de verbindingsweg langs de Rijn.

Historische lijn in de kern Historische lijn buiten de kern

Transformatie op lange termijn: van asfalt met nauwelijks of weinig groen naar gebakken materiaal met bomenlaan. Langsparkeren kan mogelijk blijven op de stoep tussen de bomen. Door het gebruik van hagen als scheding tussen privé en openbaar wordt het groene karakter van de straat versterkt.

Binnen de gemeentegrens van Katwijk heeft deze route hoofdzakelijk een ontsluitingsfunctie met hoge verkeersaantallen tot gevolg. De weg heeft een historische en potentieel recreatieve waarde. Daarom verdient het een afwaardering en hoogwaardige uitstraling zodat meer aandacht kan worden gegeven voor het trage verkeer en een kwalitatief hoogwaardige en continue bomenstructuur. Bestaande situatie • Profiel vaak ingericht als 50 km/u zone maar werkelijk 30 km/u; • Hoge verkeersdruk dicht langs kwetsbare gevels; • Boomstructuur wisselend van kwaliteit; • Binnen de kernen van Katwijk aan Zee en Katwijk aan de Rijn heeft de weg een verkeerskundige uitstraling. Wensbeeld • Weg waar mogelijk afwaarderen naar 30km/u • Aanhalen en versterken laanstructuur gebaseerd op ondergrond (kleigronden/ zandgronden) aan weerszijde van het profiel • Zichtrelatie Rijn behouden en versterken ; • De ‘Open plekken’ langs de historische lijn kunnen een kwaliteitsslag krijgen zodat meer gebruikswaarde ontstaat en de uitstraling van het omliggende gebied wordt verbeterd. Enkele voorbeelden van deze plekken zijn de kruising met Veerpad, het parkje bij de kruising Rijnstraat/Sandtlaan, de Turfmarkt en bij de Tramstaat t.h.v.

de Badstraat en Noordeinde; • Lijn transformeert in de (historische)kernen: Meubilair/verlichting sluit op deze plekken aan op directe omgeving en architectuurstijl • Korte termijn: gebakken materiaal met asfalt; • Lange termijn: karakteristiek materiaal over het gehele tracé, focus op verblijfskwaliteit en bereikbaarheid door openbaar vervoer.

25

Historische lijnen STER VAN RIJNSBURG

26

HISTORISCHE LIJNEN - STER VAN RIJNSBURG

Gebiedsschets Rijnsburg is een oude kern die een belangrijke rol heeft gespeeld bij de ontwikkeling van de regio. Op de kaart van 1815 is zichtbaar dat Rijnsburg goed verankerd lag in haar omgeving met wegen die aanhaakten op structuurdragers langs de kust en de Oude Rijn. De verankering van Rijnsburg is dermate kenmerkend dat kan worden gesproken over een opzichzelf staande structuur. Huidig profiel: asfalt, brede rijbaan

Historische lijn - Ster van Rijnsburg Ster van Rijnsburg - te ontwikkelen

De herkenbaarheid en eenheid van de structuur is vandaag de dag afwezig. Het ontbreken van eenheid en herkenbaarheid wordt onder andere veroorzaakt door grote verschillen binnen het materiaalgebruik en de onderhoudsniveaus. De wegen die onderdeel uitmaken van de ‘Ster van Rijnsburg’ kennen elk een andere functie, van erftoegangsweg tot belangrijke gebiedsontsluitingsweg. Deze liggen zowel in de bollenstreek als in Rijnsburg en Valkenburg wat tot gevolgd heeft dat de uitstraling van de wegen sterk uiteen loopt. Bestaande situatie

• Mogelijk nieuw profiel: asfalt rijbaan, smalle groenstrook met bomen, asfalt fietspad en trottoir met gebakken materiaal.

•

•

De historische structuren zijn nu niet herkenbaar; De functies van de structuren variëren enorm, van recreatief tot facilitair voor zwaar en veel verkeer; Binnen de kernen zijn de wegen vaak smal met als resultaat dat veel verkeer door nauwe straatjes langs kwetsbare gevels rijdt.

Wensbeeld

Door meer ruimte voor langzaam verkeer te geven wordt de verkeersfunctie voor snel verkeer afgewaardeerd. Zo ontstaat meer ruimte voor toekomstbestendige bomen.

Optie met rijbaan van gebakken klinkers

Gebakken materiaal van gevel tot gevel

Parkeren tussen bomen

Auto te gast

Optie verbrede groene strook en rijbaan gecombineerd met fietspad

Historische gevels worden uitgelicht door het zicht hierop vrij te houden. Er wordt gebruik gemaakt van gebakken materiaal van gevel tot gevel. In de toekomst kunnen deze straten worden afgewaardeerd tot straten waar de auto te gast is. De lange structuren van de Ster van Rijnsburg streken zich uit van de kern tot het buitengebied. De intensiteit en het beoogd type weggebruik bepaald mede de herinrichting en zullen vanzelfsprekend van elkaar afwijken. Ook de directe ligging naast bijvoorbeeld waterstructuur (zoals in RijnsburgNoord) vraag soms om een specifieke herinrichting. Echter moet wel worden gestreefd naar zo herkenbaar mogelijke inrichting van deze structuren. Dit kan door bijvoorbeeld de toepassing van één soort boom, zelfde type beplanting of het herhalen van type verharding in dezelfde kleurstelling. 27

Historische lijnen LANGS DE DUINRAND

28

HISTORISCHE LIJNEN - LANGS DE DUINRAND

Gebiedsschets In de binnenduinrandzone loopt de Wassenaarseweg. Historisch gezien vormt de deze weg een onderdeel van de binnenduinrand route die de plaatsen als Bloemendaal, Haarlem, Noordwijk, Katwijk, Wassenaar en Den Haag verbond. Het ontstaan van deze weg gaat terug tot in de Romeinse tijd.

Wensbeeld: landschappelijke weg met bomenlaan en doorkijkjes naar de duinrand

Historische lijn - Langs de duinrand Langs de duinrand - te ontwikkelen Langs de duinrand - door een kern

De huidige Wassenaarseweg vormt een belangrijke provinciale verbindingsweg. De barakken en de watertoren zijn bijzondere architectonische objecten langs deze weg. Aangrenzend aan de Wassenaarseweg ligt het gebied De Pan van Persijn (Panbos) een belangrijk recreatiegebied voor jong en oud. Door de realisatie van het bedrijventerrein in de Hoornes polder en de aanleg van de provinciale weg N206 is de binnenduinrand weg niet meer als continue structuur te herkennen en is de weg gefragmenteerd. Met de ontwikkeling van Nieuw Valkenburg liggen er kansen om de Wassenaarseweg af te waarderen en op lange termijn te herinrichten. Bestaande situatie

• • • •

Wisselende kwaliteit in groen en materialen; Fragmenten van lanen; Connectie naar de Wassenaarseweg in Katwijk aan Zee niet eenduidig; Zichtrelatie duingebied beperkt.

Wensbeeld •

• •

Lijn langs de duinrand loopt ook door de kern Katwijk aan de Rijn en vraagt hier om een andere type inrichting passend bij de oude dorpskern. Door een eenduidige inrichting van deze structuur met gebakken klinkers (rood/bruin) en één type laanbeplanting ontstaat een herkenbaar en continu beeld. Ook is een subtiele verbijzondering in de vorm van bijvoorbeeld een afwijkend legpatroon van de bestrating mogelijk.

•

• •

Inzetten op continue groenstructuur bestaande uit: - Lanen (gebiedseigen, bijv. Tillia of Populus) - Hagen (bijv. Crataegus) - Bloemenmengsel bermen Versterken van de bijzondere landschappelijke ligging: maak doorzichten naar het duinlandschap om contrasten links en rechts te versterken; Inzetten op goede oversteekbaarheid voor recreanten naar het Duingebied-Panbos vanuit de het te ontwikkelen nieuw Valkenburg; Een uniform type asfalt gebruiken, waar mogelijk met losliggend voetpad; Op lange termijn afwaarderen van het bestaande profiel en meer ruimte geven aan fietser en wandelaar.

29

Hedendaagse lijnen PARKWEG

30

HEDENDAAGSE LIJNEN - PARKWEG VISIE Gebiedsschets

Parkweg

De Provincialeweg N206 doorsnijdt Katwijk en vormt de grens tussen de wijken van Katwijk aan Zee en Katwijk aan de Rijn. Aan de noordkant snijdt de weg door de wijk Hoornes en het bedrijvenpark ‘t Heen. De ruimtes langs de provincialeweg hebben een sterk groen karakter. Deze parkstroken zijn vaak goed omsloten met de omliggende wijken. Ook vormen de parallelwegen zoals de Kooltuinweg belangrijke ontsluitingswegen voor fietsverkeer.

Natuurlijk beheer

Bestaande situatie

Sierband langs doorgaande (recreatieve routes)

Boomgroepen (gebiedseigen beplanting)

In de toekomst wordt in het RijnlandRoute-plan de huidige tweebaans Tjalmaweg verdubbeld naar een vierbaans 80km/uur weg die in een halfverdiepte bak komt te liggen. In het rapport Visie Regionale Bereikbaarheid wordt een alternatief plan voor de RijnlandRoute gepresenteerd die de kansen laat zien om de provinciale weg meer in te richten als parkweg, met in de toekomst mogelijke aftakkingen naar bestaand en nieuw Valkenburg. Hoewel dit alternatieve plan helaas te laat is gebleken, is de zienswijze om van de Provincialeweg een Parkweg te maken interessant, gezien de centrale ligging in Katwijk. Door continuïteit van de inrichting en beheer van de openbare ruimte langs de provinciale weg kan deze verbinding van grote betekenis blijven voor omwonenden en recreanten.

Bestaande situatie

• • •

Wisselende kwaliteit groen; Gefragmenteerd en daardoor zijn doorgaande routes niet altijd herkenbaar; Veel gebruiksdruk bij de bushaltes (geparkeerde fietsen etc.), met de komst van HOV-lijn welicht nog meer.

Wensbeeld nog in ontwikkeling

•

•

• •

Herkenbare routes door bijvoorbeeld het aanbrengen van een sierband langs de parallelweg; Ruimte voor royaal groen en diversiteit aan boomsoorten in boomgroepen i.p.v. monotone laan; Bloemrijk grasland; Kansen voor akoestisch landschap of toepassen van stil asfalt op de provinciale weg om leefbaarheid en verblijfskwaliteit langs de weg te vergroten.

31

Kust en Duinen WIJKEN

32

KUST EN DUINEN - WIJKEN VISIE Gebiedsschets

Woonstraat in de wijk Beeldbepalende plekken / ‘Katwijkse parels’ Ontsluitingsweg Historische lijn - Leiden naar Zee Eigentijdse lijn - Parkweg

De wijken rondom de kern van Katwijk aan Zee zijn in verschillende tijdsperioden ontstaan, zowel vooroorlogs als naoorlogs. De beschikbare ruimte voor het openbaar gebruik verschilt sterk van wijk tot wijk. De uitstraling en het materiaalgebruik van de openbare ruimte is niet consistent. In de wijken is een verkeersstructuur herkenbaar van erftoegangswegen en gebiedsontsluitingen. De beschikbare ruimte binnen deze twee typologische profielen verschilt sterk. Langs de gebiedsontsluitingswegen is vaak voldoende ruimte beschikbaar voor de aanplant van een solide groenstructuur van bomen. De wijken binnen het duinen- en kustgebied zijn gelegen op duinzand. De vegetatie kan hier beter op worden afgestemd zodat de wijken een herkenbaar karakter krijgen en ze gevoelsmatig dichter bij de zee komen te liggen.

Bestaande situatie

• • • • •

Veelal grijs / rood beton; Enkele straten bestaan uit een rijloper van gebakken materiaal; Verschillende markering voor parkeren; Het aanwezige groen is van lage kwaliteit; De hoge parkeerdruk resulteert in een lage kwaliteit van de openbare ruimte.

Wensbeeld • • • • • • •

Vergroening van straten en ontsluitingwegen; Optimalisatie van boomspiegels; Type verharding en groen refererend aan de kust, afkoppelen regenwater; Terughoudendheid met markeringen; De beplanting dient te passen bij het duingebied; Het verlagen van de parkeernorm biedt kansen voor verbeteren openbare ruimte; De omgeving rondom een wijkcentrum kent een hoger ambitieniveau en betere verblijfskwaliteit dan de straten daaromheen.

Kansen Duurzaamheid •

•

•

•

Veel privaat groen in de wijken, hier liggen de grootste kansen voor klimaatadaptatie, verminderen van de hittestress is hier mogelijk; Kansen voor de flora en fauna door toekomstbestendige bomen/lanen aan te planten; Daar waar meer ruimte is kan de hoeveelheid verharding worden geminimaliseerd zodat bomen/heestervakken kunnen worden aangeplant. Vanuit het afkoppelprogramma kijken naar kansen voor klimaatadaptieve maatregelen. 33

Ontsluitingsweg Wensbeeld

Wensbeeld Slimme verlichting onderscheidend type licht (t.o.v. woonstraten)

De ontsluitingswegen zijn de dragers van de groenstructuur. Daarom is het van belang parkeren ondergeschikt te maken aan het verbeteren en uitbreiden van de groenstructuur.

Ruimte-urgentie 3: bomenrij aan weerszijden van het profiel

Functioneel armatuur passend in de omgeving

Bomen met zeekarakter

Daar waar in het profiel voldoende ruimte aanwezig is, kan voor beplanting worden gekozen met een hoge ecologisch waarde zoals bijvoorbeeld bloemrijk grasland.

Algemene indruk bestaande situatie ontsluitingsweg

Bestaande situatie

De beschikbare ruimte voor de ontsluitingswegen varieert enorm. Er zijn delen waar voldoende ruimte is voor een brede grasberm met bomen. Er bestaan echter ook straten waar te weinig ruimte

beschikbaar is. In enkele straten wordt langsgeparkeerd, dit resulteert in versteende straten zonder publiekelijk groen zoals een bomenrij en beplanting.

Langs de ontsluitingswegen liggen fietspaden, als onderdeel van de hoofd fietsstructuur. De fietspaden worden zoveel mogelijk behouden.

Ruimte-urgentie 2: hoofdfietsstructuur

Ruimte-urgentie 1: rijweg: zwart asfalt

Ruimte-urgentie 3: ecologisch waardevolle beplanting, geinspireerd op gebiedseigen beplanting

Ruimte-urgentie 4: (langs)parkeren

Ecologisch waardevolle beplanting

Woonstraat Wensbeeld

Wensbeeld Ruimte-urgentie 2: Bomenrij i.p.v. parkeren indien mogelijk en aanplant van bomenrij aan beide zijden met prioriteit voor de zonzijde

Slimme verlichting onderscheidend type licht (t.o.v. ontsluitingsweg) Functioneel armatuur passend in de omgeving

Een bomenrij vergroent

Door gebruik te maken van twee materialen en dit consequent door te voeren verbetert de herkenbaarheid van het ‘duinen en kustgebied’. De materialen bestaan uit door-en-door lichtgele betontegels voor de voetpaden en gebakken materiaal met een gele nuancesteen voor de rijwegen.

Algemene indruk bestaande situatie woonstraat

Bestaande situatie

De verschillen in materiaalgebuik en de hoeveelheid publiek groen zijn binnen de woonstraten groot. Dicht bij de kust staan weinig bomen in het profiel. Het materiaalgebruik verschilt per straat. De rijloper

34

bestaat uit asfalt, betonstraatsteen of gebakken materiaal. De trottoirs bestaan hoofdzakelijk uit 30x30cm grijze betontegels. De parkeerzones bestaan uit verschillende materialen met contrastrijke kleuren ten opzichte van de rest van het profiel.

Geveltuintjes promoten en mogelijk maken Ruimte-urgentie 3: rijweg: genuanceerd rood/bruin/gele gebakken klinker

Betonband

Ruimte-urgentie 1: ruim voetpad, betontegel 30x30, lichtgeel

De woonstraten moeten het verblijfsklimaat van de directe woonomgeving verhogen. Door de prioriteit aan bomen te geven kan de hittestress in stenige straten aanzienlijk verminderen. Daarnaast kan het een positief effect hebben op de biodiversiteit en de algehele uitstraling van de wijken en straten.

Geveltuintjes verlevendigen

KUST EN DUINEN - WIJKEN VOORBEELDUITWERKING Beeldbepalende plek: Vuurbaakplein

Kansen en ideeën

Wensbeeld Door het verwijderen van een pand ontstaat een ruimte die betekenisvol kan zijn voor Katwijk aan Zee.

Vuurtoren in een groene omgeving

Dennen langs gevels

Bestaande situatie

Het Vuurbaakplein grenst aan de boulevard. Op het plein staat de kenmerkende Vuurtoren van Katwijk dat hoog op een voetstuk is geplaatst. Een schip vertelt het verhaal van de vissersplaats dat

Bestaande situatie Vuurbaakplein

Katwijk is geweest. Het plein is het eindpunt van de toekomstige Westerbaan. Op dit moment wordt een groot deel van het plein in gebruik genomen door een gebouw van VIStraining B.V.

Weg voegt zich naar het strandkarakter, gebakken materiaal Het schip kan aanleiding vormen om wat te vertellen over de historie van Katwijk aan de Zee. Eenduidig materiaalgebruik, lichtgele gebakken klinker voor voetgangersgebied, genuanceerd bruin/rood/geel voor de rijweg

Sfeer en type beplanting van de boulevard doorzetten op het plein: helm, (zee) distelsoorten, duindoorn, etc.

Beplanting van de boulevard doorzetten op het plein

Op dit moment staat de vuurtoren op een stenig plein met weinig verblijfskwaliteit. Het plein heeft gezien zijn ligging en de aanwezigheid van de vuurtoren en Bomschuit veel potentie een bijzondere plek te worden in Katwijk. De sfeer en uitstraling aan kunnen sluiten op de aangrenzende boulevard. Ook de toevoeging van meer groen (bomen en heesters) die bestand zijn tegen het kustklimaat zouden een grote kwaliteitsimpuls kunnen geven. Dit duinenplein vormt het beginpunt van een strandbezoek. Ruimtelijk wordt het plein begrensd door dennen, met in de achtergrond de gevels van de omliggende bebouwing. Het schip kan aanleiding vormen om wat te vertellen over de historie van Katwijk aan de Zee.

35

Kust en Duinen KERN KATWIJK AAN ZEE

36

KUST EN DUINEN - KERN KATWIJK AAN ZEE VISIE Gebiedsschets

Op dit moment is het gebied dat wordt aangemerkt als de kern van Katwijk kleiner dan vanuit de historische context mag worden verwacht. Daarom is dit gebied in dit visiedocument vergroot met kansen voor waardevermeerdering en toerisme. De kern van Katwijk aan Zee ligt gelegen op de Duinen. In de winkelstraten is dit herkenbaar door het gebruik van gele gebakken klinkers. In de overige straten kan dit sterker tot zijn recht komen.

Kern van Katwijk aan Zee Woonstraat in de kern Lange lijn Leiden naar Zee Beeldbepalende plekken / ‘Katwijkse parels’

Het contrast in ruimte maar ook materiaalgebruik tussen de open boulevard en de smalle straten van de kern is groot. Herinrichtingsprojecten zoals het Andreasplein kunnen de interactie tussen de Boulevard en het kerngebied verbeteren. De parkeerdruk op de kern van Katwijk aan Zee is groot. De ondergrondse parkeergarage aan de boulevard zou meer capaciteit voor omwonenden moeten krijgen en op deze wijze de parkeerdruk op de openbare ruimte te verlagen. Zo kan de uitstraling van bijzondere plekken, zoals het gebied rondom de Nieuwe Kerk, verbeteren.

Bestaande situatie

• • • • •

Veel diversiteit in materialen; Markeringen niet eenduidig; Wisselende kwaliteit bomenbestand; Weinig kustsfeer; Waardevolle openbare ruimte wordt nu gebruikt als parkeergelegenheid.

Wensbeeld • • • • • •

Ruimte voor vergroening in hoofdstructuur; Optimalisatie van boomspiegels; Type verharding en groen refereert aan de kust; Terughoudendheid met markeringen; Meer beweeg- en spelmogelijkheden in de omgeving; Toekomstige woningbouw mogelijk uitgevoerd met ondergrondse parkeervoorziening zodat de openbare ruimte meer verblijfskwaliteit krijgt.

Kansen Duurzaamheid

•

• •

Beperken van piekbelasting van regenwater door te bufferen of meer infiltratie waar dit mogelijk en wenselijk is. Hoogwaardig materiaalgebruik. Pocketparkjes met open en/of groene verharding.

37

Hart van Katwijk aan Zee Wensbeeld

Strategisch plaatsen van solitaire bomen

Moderne masten met een historisch uitstraling, houten mast

Dennen op strategische plekken Reclame-uiting evenwijdig aan de gevel

Algemene indruk bestaande situatie autovrije zone

Bestaande situatie

Enkele straten binnen het kerngebied van Katwijk aan Zee zijn aangemerkt als autovrije straten. Het huidige gebied behelst enkel de winkelstraten. In de toekomst kan dit gebied eventueel worden uitgebreid.

Het huidige straatprofiel bestaat uit een molgoot aan weerszijde van een loper. De verharding bestaat uit een gele/okergele gebakken klinker. In de straten staan weinig tot geen bomen. Winkeliers hebben hun winkeluitstalling op de straat staan.

Minimaliseren van de winkeluitstalling in de straat

Meubilair heeft dezelfde uitstraling qua materiaal en kleur

Moderne masten in een historische jasje

De huidige indeling van loper en molgoten vormt een goede basis. De verharding bestaat uit een lichtgele gebakken klinker. De toepassing van vergrijzend hout in het straatmeubilair versterkt het zeekarakter binnen de kern van Katwijk aan Zee. De aanplant van karaktervolle bomen op strategische plekken vergroent het stenige karakter van de autovrije straat. De boomsoort past bij de uitstraling van de badplaats, bijv. dennen. Voor een vitale boom is het van belang om in de ondergrond voldoende voorzieningen te treffen. Een voorbeeld van een succesvolle transformatie is de Princestraat: van een stenige straat naar één van de groenste straten in de Kern van Katwijk. Het verbeteren van de winkeluitstraling op straat draagt bij aan het aangezicht en de toegankelijkheid van de straat.

Woonstraat Moderne masten met een historisch uitstraling

Wensbeeld

Ruimte-urgentie 2: bomen ipv parkeren indien mogelijk

Door de uitbreiding van het kerngebied komen meer woonstraten binnen de kern te liggen. Deze uitbreiding sluit aan op de historische context.

Een bomenrij vergroent

De toekomstige woonstraat bestaat van gevel tot gevel uit gebakken klinker. In de rijloper wordt een genuanceerde gebakken klinker met geelaccenten zoals de variamix, keiformaat, in keperverband toegepast. Het voetpad bestaat uit een lichtgele gebakken klinker, waalformaat in halfsteensverband.

Algemene indruk bestaande situatie woonstraat

Bestaande situatie

De woonstraten hebben een facilitair karakter. Het zijn over het algemeen stenige straten waarin de auto domineert. De rijloper bestaat uit gebakken stenen, rood/bruin genuanceerd. De parkeervlakken bestaan uit verschillende kleuren

38

en diverse betonsteensoorten, de voetpaden bestaan uit 30x30 trottoirtegels. Er is nauwelijks meubilair aanwezig, verlichting is verouderd en van basiskwaliteit.

Geveltuintjes in rabatstrook langs gevel beschikbaar stellen en promoten

Ruimte-urgentie 3: rijweg in genuanceerde rood/bruin/gele gebakken klinker

Natuursteen band

Ruimte-urgentie 1: ruim voetpad, lichtgele gebakken klinker

De urgentie binnen dit profiel is het verbreden van de voetpaden en het verminderen van de parkeerdruk zodat meer ruimte ontstaat voor bomen(rijen) en geveltuintjes.

Geveltuintjes verlevendigt

KUST EN DUINEN - KERN KATWIJK AAN ZEE VOORBEELDUITWERKING Eindpunt lange lijn van Katwijk aan Zee naar Leiden Ruimte-urgentie 1: bomenlaan 10m h.o.h.

Wensbeeld

Historische mast

De herinrichting van de lange lijn en de ruimtes daaraan geschakeld, betekent een enorme opwaardering voor de uitstraling van het kerngebied van Katwijk aan Zee.

Een bomenlaan verbetert het leefklimaat

Bij de herinrichting moet urgentie worden gegeven aan het mogelijk maken van de bomenlaan en het verbreden van de voetpaden zodat de nadruk in dit profiel wordt gelegd op de fietser en voetganger.

Algemene indruk bestaande situatie lange lijn van Katwijk naar Leiden

Bestaande situatie

De bestaande situatie is stenig en faciliteert met name het autoverkeer. De ruimte die langs de lange lijn aanwezig is wordt ingezet als parkeergelegenheid. Het materiaalgebruik voor de voetpaden

is van lage kwaliteit en de rijloper bestaat veelal uit zwart asfalt voor de auto en rood asfalt voor de fietser. De verlichting is van basiskwaliteit en past niet bij de uitstraling die mag worden verwacht van een kerngebied.

Door de terugkomst van de in het verleden gekapte bomenlanen, krijgt de straat weer allure en wordt het verblijfsklimaat sterk verbetert.

Natuursteen band

Ruimte-urgentie 2: ruim voetpad, lichtgele gebakken klinker Ruimte-urgentie 3: rijweg in genuanceerde rood/bruin/gele gebakken klinker

Gebakken materiaal geeft de straat een prettige uitstraling

Om een consistente laanstructuur te creëren dient zo veel mogelijk gebruik te worden gemaakt van sterke gebiedseigen soorten die bestand zijn tegen de negatieve invloeden van zeewind en het kustklimaat in het algemeen. Een voorbeeld hiervan is de gecultiveerde duindoorn (Hippophae Salicifolia ‘Robert’).

Beeldbepalende plek: Pocketpark Nieuwe Kerk

Kansen en ideeën

Wensbeeld

Park rond Nieuwe kerk herinrichten in combinatie met renovatie- en klimaatadaptieve maatregelen in dit gebied. Kwaliteit zicht naar kerk verbeteren door bomen in het parkje te verwijderen

Monumentaal aanlichten van de Nieuwe Kerk middels dynamische verlichting

Bomen omkaderen het parkje Grasbed met seizoensbollen

Een open zicht naar de kerk

Bestaande situatie parkje Nieuwe Kerk

Bestaande situatie

Voor de Nieuwe Kerk ligt nu een open ruimte die omschreven kan worden als een groenzone tussen twee straten en parkeerhavens. De Nieuwe Kerk aan deze open ruimte heeft monumentale

kwaliteiten en vormt een belangrijk herkenningspunt binnen de gemeente Katwijk. De uitstraling van de openbare ruimte daaromheen sluit niet aan op dit momentale karakter van de Nieuwe Kerk.

Historische masten versterken het monumentale karakter

Verminderen parkeerplaatsen langs randen van het park

Een uitnodigende entree naar de kern

De ruimte van de parkeerplaatsen kan worden benut voor het verbreden van de groenzone zodat een royaal grasbed ontstaat. Uitbundige bloeiende bollen verwelkomen de inwoners en dagjesmensen. Door de ruimte in te kaderen met een bomenrij wordt de nadruk gelegd op de Nieuwe kerk en minder op de gevels van omliggende bebouwing. Gebruik van gebakken materiaal en historische masten geeft deze plek een nostalgisch karakter. Subtiel ingepaste speelplekken met speelaanleidingen (bijv. waterelement, of klimstenen) die geen afbreuk doen aan het historisch karakter, zouden op deze plek een waardevolle toevoeging zijn.

39

Kust en Duinen BOULEVARD

40

KUST EN DUINEN -BOULEVARD VISIE Gebiedsschets

De Boulevard van Katwijk vormt een unieke plek langs de Nederlandse kust waarbij de relatie tussen het dorp en de kust behouden is gebleven. De aaneenschakeling van wederopbouw architectuur grenst vrijwel direct aan het duinlandschap en de kust. De integrale aanpak van dit dijkversterkingsproject heeft geleid tot een internationaal toonaangevend project met een zeer hoogwaardige openbare ruimte. Het natuurlijk duinlandschap met een fijnmazig padennetwerk tussen het strand en dorp biedt zicht op zee, en zorgt daarmee voor een sterke kustbeleving. Langs de boulevard staan iconen zoals de vuurtoren en de Oude Kerk. De kustzone is de belangrijkste toeristische trekpleister van de gemeente Katwijk en daarmee een belangrijke economische drager. Het is een schoolvoorbeeld van een project waarbij de gebiedseigen inrichting en detaillering hebben geleid tot een enorme kwaliteitsimpuls voor Katwijk. Boulevard Katwijk

Bestaande situatie

• • • • •

Natuurlijk duinlandschap Grof gewassen, zandkleurige grindtegel voor voetgangersgebied Zandkleurige asfalt Meubilair van Hout (Cumaru) Sierband van beton elementen

Wensbeeld

Het wensbeeld voor Katwijks Boulevard is voornamelijk het behouden en waar mogelijk versterken van de reeds aanwezig kwaliteit. Hierbij is het belangrijk dat de boulevard een eenduidige inrichting blijft houden. Uitgangspunt is continuïteit in de toepassing van meubilair en (verhardings-) materialen over de gehele boulevard. Ruimtelijk verstorende elementen zoals afscheidingen, borden of andere objecten moeten worden voorkomen of dusdanig worden ingepast dat deze niet storend zijn in de beleving van de kust, duiden en het zicht op Katwijk aan zee. •

• •

Behoud van eenheid en continuïteit van de boulevard. Eenduidige materiaalkeuze, huidig ontwerp is hierin leidend. Clusteren borden/objecten of/en integreren in de bestaande inrichting Flora passend bij natuurlijk duinlandschap

Kansen Duurzaamheid

• •

Hoogwaardig materiaalgebruik. Faciliteren en stimuleren van HOV lijn naar de kust

41

Oude Rijn WIJKEN (Katwijk aan de Rijn, Rijnsburg, Valkenburg)

Katwijk aan de Rijn Rijnsburg

Valkenburg

42

OUDE RIJN - WIJKEN VISIE Gebiedsschets

De wijken rondom de kernen van Rijnsburg, Katwijk aan de Rijn en Valkenburg zijn in verschillende tijdsperioden ontstaan maar zijn over het algemeen naoorlogs. De beschikbare ruimte voor de openbare ruimte fluctueert sterk van wijk tot wijk. De uitstraling en het materiaalgebruik van de openbare ruimte is niet consistent.

Woonstraten in de wijk (identiteit passend bij de kern)

Historische lijn - Ster van Rijnsburg Eigentijdse lijn - Parkweg Historische lijn - Van Leiden naar Zee Historische lijn - Duinrand

De historische lijnen hebben de potentie uit te groeien tot de ruimtelijke dragers van de wijken en kunnen de oriëntatie binnen de wijken verbeteren. De wijken binnen het Oude Rijngebied liggen veelal op rivierklei. De vegetatie kan hier beter op worden afgestemd zodat de wijken een herkenbaar karakter krijgen.

Bestaande situatie

• • • • • • • •

Geen onderscheid tussen historische- en niet historische structuren; Veel privaat groen in de wijken; Wisselend materiaal in de rijloper; Wisselende kleuren beton voor de trottoirs; Voorzieningen voor bomen zijn ondermaats; Verschillende parkeermarkeringen ; Het aanwezige groen is van lage kwaliteit; Hoge parkeerdruk resulteert in een lage kwaliteit van de openbare ruimte.

Wensbeeld

Groot contrast tussen historische structuren en wijken. Het gehele profiel van de historische structuren bestaat uit gebakken materiaal. In de wijken bestaat de loper uit gebakken materiaal en de trottoirs uit betontegels. De wijken in het Oude Rijn gebied krijgen een inrichting die aansluit bij de identiteit van de kernen. Hierdoor is er ruimte voor eigen nuances gebaseerd op de aangrenzende kern. Kleine bedrijfsterreinen (zoals bijv. Katwijkerbroek) zullen in de toekomst mogelijk meer verkleuren naar woongebieden. Hier past een hogere ambitieniveau van de openbare ruimte bij.

Kansen Duurzaamheid

Veel privaat groen in de wijken, hier liggen de grootste kansen voor klimaatadaptatie. Door de aanplant van toekomstbestendige bomen en lanen vermindert de hittestress en verbetert de flora en fauna. De hoeveelheid verharding kan op sommige plekken worden geminimaliseerd en kan ruimte maken voor meer goen. Waar de grondwaterstand dit toelaat kunnen wadi’s worden aangelegd. 43

44

OUDE RIJN - WIJKEN VOORBEELDUITWERKING Woonstraat stedelijk Wensbeeld

De authentieke ‘leefstraten’ zijn na de komst van de auto ontwikkeld tot parkeerstraten. Het toevoegen van bomenrijen en het scheppen van ruimte voor de voetganger maakt van de parkeerstraten weer leefstraten.

Slimme verlichting: functioneel armatuur passend in de omgeving

Parkeren in een bomenrij

Algemene indruk van de bestaande situatie woonstraat jaren ‘20, ‘30 en ‘40

Bestaande situatie

De vooroorlogse woonstraten zijn ontworpen in een tijd waarin de auto minder dominant aanwezig was in het straatbeeld. Nu de auto een dominante rol speelt, zijn elementen die het profiel van kwaliteit voorzien

minder belangrijk geworden zoals een continue bomenrij of ruimte voor de voetganger. De smaakmakers binnen dit profiel zijn de private voortuinen. De uitstraling van deze voortuinen varieert sterk.

Verbeteren van uitstraling voortuinen

Ruimte-urgentie 1: verbreden voetpad, gebakken klinker rood/ bruin genuanceerd, WF

Ruimte-urgentie 3: rijweg in genuanceerde rood/bruin gebakken klinker, DF

Verbeteren uitstraling voortuinen

Betonband

De huidige rijlopers zijn vaak gemaakt van gebakken materiaal zonder geelaccent. Dit is een goede basis binnen het Oude Rijngebied. Het opwaarderen van de voetpaden naar gebakken materiaal (rood/ bruin) verenigt het voetpad met de rijbaan. Eigen nuances inrichting mogelijk gebaseerd op de aangrenzende kern. De uitstraling van de voortuinen kan verbeterd worden door voortuinwedstrijden uit te schrijven.

Woonstraat groen Wensbeeld Behoud van volwassen bomen

Slimme verlichting onderscheidend type licht (t.o.v. woonstraten). Functioneel armatuur passend in de omgeving. Waterinfiltratie in groenzones

Eigen nuances inrichting mogelijk gebaseerd op de aangrenzende kern.

Algemene indruk van de bestaande woonstraat jaren ‘60 en ‘70

Bestaande situatie

De architectuur, opzet en het materiaalgebruik in de woonstraten, ontstaan in de jaren zeventig en zestig, zijn generiek en dus niet ‘des Katwijks’. De stedenbouw is ruim opgezet met veel ruimte

voor parkeren en plantsoenen met bomen, de plantsoenen vormen groene pleinen. De beplanting is vaak groenblijvend en vergt veel onderhoud. De aanwezige bomen zijn inmiddels volwassen wat het straatbeeld een groene uitstraling geeft.

De grote hoeveelheid openbare ruimte binnen deze wijken kan een belangrijke rol spelen in het klimaatbestendig maken van de stad. De wateropgave kan worden ingezet om plaatsgebonden vegetatie en ecosystemen langs de Oude Rijn / Rijngebieden weer terug te laten keren in de wijk en daarmee de generieke wijken te laten aarden met haar ondergrond.

Verbeteren van uitstraling voortuinen

Rijweg: betonklinker bruin Gebiedseigen beplanting, vernatten groenzones, afkoppelen regenwater

Behoud voetpad en behoud 30x30 betontegel

Ecologische waarde verhogen

Daarbij kan gedacht worden aan infiltratiezones; grasvelden die tijdelijk onder water kunnen worden gezet en in de zomer kunnen worden gebruikt als voetbalveld. Meer variatie in de vegetatie kan een rol spelen in het verhogen van de biodiversiteit en de uitstraling van de woonomgeving. 45

Oude Rijn KERN KATWIJK AAN DE RIJN

46

OUDE RIJN - KERN KATWIJK AAN DE RIJN VISIE Gebiedsschets

De kern van Katwijk aan de Rijn is gelegen op het gradiënt van Duinen naar de Rijn en is ontstaan langs de historische lijn van Leiden naar zee. De kerken en directe omgeving liggen op subtiel hoger gelegen zandgronden, de resterende kern ligt op rivierklei. De historische lijnen hebben veel impact op de uitstraling van de kern. Met name de lijn van Leiden naar zee is toe aan een revitaliseringsslag. De hoge verkeerslast resulteert in veel asfalt, smalle wandelstroken en te weinig ruimte voor bomen. Woonstraat in de kern Beeldbepalende plekken / ‘Katwijkse parels’ Historische lijn - Langs de duinen Historische lijn - Leiden naar de Zee Historische lijn - Oude Rijn

Op een historisch beeld van de Rijnstraat in 1908 is duidelijk de grootse laan te zien die de kern karakter en identiteit gaf. Ten opzichte van de overige kernen is de kwaliteit en kwantiteit van de historische panden in de kern van Katwijk het hoogst maar dit komt niet altijd tot uiting in de inrichting van de openbare ruimte.

Bestaande situatie

• • • • • • •

Grote diversiteit in materialen; asfalt, gebakken materiaal en beton kunnen naast elkaar liggen; Wisselende parkeermarkeringen; Wisselende detaillering en materiaal van molgoten; Parkeren op straat met markering; Historische lijnen/linten niet te onderscheiden van historische straten; Betonbanden; Beleving van de Oude Rijn is niet optimaal.

Wensbeeld • • • • • • • • • •

•

Opwaarderen onderhoudsbudgetten: uitbreiden gebied A over de gehele kern; Lommerrijke historische lijnen/linten; Rijloper en parkeren gescheiden d.m.v. molgoot; Bomen in parkeerzone; Eenduidig materiaalgebruik van gevel tot gevel; Inzetten op vergroening van de openbare ruimte langs historische lijnen/linten; Inzetten op vergroening van gevels langs smalle straten; Gebakken materiaal genuanceerd rood/bruin Natuursteen banden; Toekomstige woningbouw wordt uitgevoerd met ondergrondse parkeervoorziening zodat de openbare ruimte meer verblijfskwaliteit krijgt; Verblijfsplek van hoge kwaliteit aan de Oude Rijn.

Kansen duurzaamheid • •

Vergroenen d.m.v. bomen en hagen; Verbeteren waterafvoer. 47

48

OUDE RIJN - KERN KATWIJK AAN DE RIJN VOORBEELDUITWERKING Historische lijn - Leiden naar de Zee Wensbeeld

In Katwijk aan de Rijn zijn fragmenten van de bomenlaan uit het verleden reeds aanwezig. In de toekomst moet ruimte worden gecreëerd voor de terugkomst van de gehele bomenlaan zodat de (Rijn)straat weer allure krijgt en het verblijfsklimaat sterk verbetert.

Ruimte-urgentie 1: Parkeren op de stoep i.c.m. bomenrij met ruime boomspiegels Aanplant bomenrij aan beide zijde waar mogelijk bomensoort passend bij gebiedstypering

Klassieke armatuur, passend bij de historische kern met indirect verlichting voor sfeervolle verlichting

Parkeren op de stoep

Algemene indruk Rijnstraat

Bestaande situatie

De historische waardevolle lijn van Leiden naar zee vormt de begrenzing van het kerngebied van Katwijk aan de Rijn en is de ‘droge levenslijn’ van Katwijk aan de Zee. De verkeerskundige uitstraling staat

in groot contrast met de historische panden langs de weg. Langs de weg wordt langsgeparkeerd. De rijbaan bestaat uit asfalt, fietspaden uit rood asfalt en de voetpaden bestaan voornamelijk uit betontegels.

Behouden van de klassieke stoepjes en hagen van historische bebouwing

Geveltuintjes verlevendigen het profiel Ruimte-urgentie 2: rijweg in genuanceerde rood/ bruin/gebakken klinker i.c.m. met brede fietsstroken (2m)

Turfmarkt nu

Beeldbepalende plek: Turfmarkt

Turfmarkt nu

Brede band (natuursteen)

Wanneer in de toekomst de ondergrondse infrastructuur (kabels en leidingen) moeten worden vervangen, ontstaat ruimte voor bomen. Bij een volgende herinrichting moet urgentie worden gegeven aan het mogelijk maken van de bomenlaan en het verbreden van de voetpaden zodat de nadruk in dit profiel wordt gelegd op de fietser en voetganger, het materiaal van gevel tot gevel bestaat uit een gebakken steen in de kleur rood/bruin.

Nu

Kansen en ideeën

Nu

Wensbeeld Een bomencarré rondom het plein legt de nadruk op de open ruimte aan het water Behoud van multifunctionele open ruimte met de nadruk op verblijfskwaliteit voor het restaurant en aan het water

De toekomstige bomenrij in de Rijnstraat. Op de Turfmarkt staan andere bomen als in de Rijnstraat. Turfmarkt wens Turfmarkt wens

Wens

Bestaande situatie

Wens

Door rondom een bomencarré aan te planten (deels al aanwezig) wordt de ruimte omkaderd en komt de nadruk op de open ruimte aan het water te liggen.

Bestaande situatie Turfmarkt

Bestaande situatie

De Turfmarkt grenst aan de Oude Rijn en is één van de weinige openbare plekken waar men het water kan aanraken. De prachtige panden rond het plein en het water maken dat het een prettige plek

is die veel gebruikt wordt voor gemeenschapsactiviteiten zoals markten en vieringen. In de overige tijd wordt het plein met name gebruikt als parkeerplaats.

De Oude Rijn is de ‘natte levensader’ van Katwijk aan de Rijn. De Turfmarkt is een waardevolle open ruimte aan de Oude Rijn. Dit kan nog meer worden benadrukt met de juiste inrichting. Een plateautrap maakt dat ondanks het hoogteverschil tussen het plein en het water de waterkant bereikbaar is en geactiveerd wordt.

Een plateautrap verbetert de beleving, bereikbaarheid en zichtbaarheid van de Oude Rijn • 66 • • 66 •

Het materiaal is van hoge kwaliteit: gebakken materiaal en natuursteen elementen. Impressie plek aan het water. Bron: Vizier op de Rivier

49

Oude Rijn KERN RIJNSBURG

50

OUDE RIJN - RIJNSBURG VISIE Gebiedsschets

Rijnsburg is ontstaan op het kruispunt van de Vliet en ‘De ster van Rijnsburg’. Langs deze historische lijnen bevinden zich de meeste monumenten en waardevolle gebouwen. Het monumentale karakter van de kern heeft een hoge attentiewaarde om het toerisme op te laten leven.

Woonstraat in de kern Beeldbepalende plekken / ‘Katwijkse parels’ Historische lijn - Vliet Historische lijn - Vliet herkenbaar maken Historische lijn - Ster van Rijnsburg in kern Historische lijn - Ster van Rijnsburg

De vaak nauwe historische wegen zijn uitgegroeid tot doorgaande ontsluitingswegen, de optimale breedte voor deze functie is vaak niet aanwezig. De intensiteit en het gebrek aan ruimte veroorzaakt geluid,- en trillingsoverlast in nabijgelegen (historische) woningen. Het facilitaire karakter van de historische wegen doet afbreuk aan de historische waarde en potentie van de kern van Rijnsburg. De historische lijnen zijn niet duidelijk herkenbaar en waardevolle plekken worden niet ten volle benut als verblijfsplek. De Vliet is de levensader van Rijnsburg maar loopt nu dood in de kern.

Bestaande situatie

• • • • • • • • •

Grote diversiteit in materialen: asfalt, gebakken materiaal en beton liggen naast elkaar; Wisselende parkeermarkeringen; Wisselende detaillering en materiaal molgoten ; Parkeren op straat met markering; De historische lijnen/linten zijn niet te onderscheiden van moderne straten; Betonbanden; Grote diversiteit in materiaalkleuren; Verblijfsplekken zijn kwaliteitsloos; Het winkelcentrum heeft geen relatie met de omgeving.

Wensbeeld • • • • • • • •

•

Kansen Duurzaamheid •

• •

Minimaliseren van parkeren tussen bomen/ oevers en straten om zicht op het water te vergroten. Rabatstroken ter bevordering van geveltuintjes Waterkwaliteit van de Vliet verbeteren

• • •

Lommerrijke historische lijnen/linten; Rijloper en parkeren gescheiden d.m.v. molgoot; Eenduidig materiaalgebruik van gevel tot gevel; Inzetten op vergroening openbare ruimte langs historische lijnen/linten; Inzetten op vergroening van gevels langs smalle straten; Gebakken materiaal genuanceerd rood/bruin; Natuurstenen banden; Toekomstige woningbouw wordt uitgevoerd met ondergrondse parkeervoorziening zodat de openbare ruimte meer verblijfskwaliteit krijgt; Herkenning van de Vliet vergroten op gedempte delen; Winkelen langs de historische structuur; Routes maken die sporten, bewegen en spelen mogelijk maken; Bestaande routes in de wijk verbinden met grotere groenstructuren.

51

Historische lijn - Vliet Wensbeeld

Bomen krijgen de ruimte door het opheffen van langsparkeren aan de Vlietzijde

Klassiek armatuur, passend bij de historische kern met indirect verlichting voor sfeervolle verlichting

De Vliet is de levensader van Rijnsburg. Het is de aanleiding geweest voor de stichting van Rijnsburg en brengt levendigheid in de kern. In de jaren 50 van de vorige eeuw is een deel van de Vliet

52

Stedelijke dichtheid langs de toekomstige Vliet

Grastalud met voorjaarsbollen

Algemene indruk oevers Vliet in de kern

Bestaande situatie

Het zou goed zijn de bomen langs de Vliet meer groeiruimte te bieden door de parkeerplaatsen gesitueerd tussen de bomen te verplaatsen naar de zijde van de woningen. Dit verbetert tevens het zicht op de Vliet.

gedempt vanwege de erbarmelijke waterkwaliteit en de groeiende ruimtevraag van de automobilist. De demping heeft de oriëntatie binnen Rijnsburg verslechterd.

Verbeteren zicht op de Vliet. Parkeren alleen aan de gevelzijde

Rijweg en trottoirs in genuanceerde rood/bruin/ gebakken klinker

In de huidige situatie bestaat het voetpad uit betontegels of gebakken materiaal en de rijbaan uit gebakken materiaal. Bij toekomstige herinrichtingen bestaat zowel de rijbaan als het voetpad uit gebakken materiaal in de kleur rood/bruin genuanceerd.

OUDE RIJN - RIJNSBURG VOORBEELDUITWERKING De terugkomst van de Vliet

Kansen en ideeën

De ontwikkeling van de Vliet valt samen met de ontwikkeling van woningen en/of winkels

Doorzetten bomenlaan langs de Vliet het plein op Een fontein als eindpunt van de Vliet

Brede treden naar het water

Voobeeld van beek/rivier stroom door hoge stedelijke dichtheid. Mogelijk beeld voor de herstelde Vliet bij de Langevaart.

De Vliet weer terug in het straatbeeld

Bestaande situatie

De Vliet is in de jaren ‘50 van de vorige eeuw voor een groot deel gedempt. De eindpunten van de Vliet missen ruimtelijke kwaliteit. Nu de focus binnen de gemeente Katwijk meer komt te liggen op het

verbeteren van de (leef)kwaliteit, de vitaliteit van de kernen, recreatie en klimaatbestendigheid is dit een goed moment om de Vliet weer zichtbaar te maken.

Wensbeeld

Bomen langs de Vliet Optie 2: herinrichting van het Vlietplein Bankjes

Een mogelijke ontwikkeling van woningen met winkels en ondergrondse parkeergarage, optie 1, kan samengaan met het herstellen van de verbinding van de Vliet. Hierdoor verbetert de uitstraling en de oriëntatie binnen de kern van Rijnsburg. Daarnaast komt dit de doorstroming en de waterkwaliteit van de Vliet ten goede. Optie 2 is een sobere variant waarbij het Vlietplein een betere aansluiting krijgt met de Vliet en de verblijfskwaliteit wordt vergroot. Een waterelement kan uitnodigen tot beweging en spel.

Vlietplein markeert het eindpunt van de Vliet Optie 1: de terugkomst van de Vliet

Beeldbepalende plek: Kerkstraat / Burgemeester Koomansplein

Kansen en ideeën

Wensbeeld Het helder definiëren van de pleinruimte.

Betekenis geven aan het pleinruimte door de nadruk te leggen op verblijf. Verbeteren fietsparkeren.

Uitnodigende pleinruimte

Kenmerkende gevels/panden accentueren Kerk prominent op het plein. Dynamisch verlichten van de kerktoren: uitbreiden verlichtingsplan Laurentiuskerk Auto te gast

Het plein is tevens van belang in de bereikbaarheid van Rijnsburg. Door de auto als gast op het plein toe te laten ontstaat een levendige pleinruimte die betekenisvol kan zijn voor Rijnsburg.

Bestaande situatie Kerkstraat

Bestaande situatie

De ruimte rondom de Grote of Laurentiuskerk heeft al sinds 1133 een belangrijke functie binnen de gemeenschap van Rijnsburg. Langs het plein liggen functies als flexplekken, een brasserie, een

kinderdagverblijf, een tandarts, een basisschool en een museum. De uitstraling van het plein sluit niet aan bij de grote rol dat dit plein speelt binnen de gemeenschap. Het is nu meer ingericht als parkeerplaats dan als plein.

De plantenbakken die nu op het plein staan tonen de wens de openbare ruimte als verwelkomende ruimte in te richten. Bij een mogelijke herinrichting van de Kerkstraat zou dit het uitgangspunt moeten vormen zodat een toegankelijk plein ontstaat met verblijfskwaliteit dat past binnen de historische context, dat de waardevolle gevels etaleert.

Uitbreiding van het verlichtingsplan (met bijv. masten met spots) kan de algemene uitstraling en oriëntatie verbeteren. Nadruk leggen op waardevolle gevels.

53

Oude Rijn KERN VALKENBURG

54

OUDE RIJN -VALKENBURG VISIE Gebiedsschets

De kern van Valkenburg kent een historie die terug gaat tot in het Romeinse Tijdperk, in deze periode heeft in dit gebied een castellum gestaan. De locatie van dit castellum is herkenbaar gemaakt in de verharding van de doorgaande weg van Leiden naar Katwijk. De openbare ruimte in de kern van Valkenburg kent in diverse straten een hoog kwaliteitsniveau. De doorgaande route van Katwijk naar Leiden doorkruist de kern van Valkenburg en bestaat uit een rijloper van rode en grijze asfaltlaag met streetprint en een wandelzone van gebakken materiaal. Streetprint is trillingsvrij maar is niet waterdoorlatend en sluit niet aan bij het historische karakter van de kern. Woonstraat in de kern Beeldbepalende plekken / ‘Katwijkse parels’ Historische lijn - Leiden naar de Zee

Bestaande situatie

• • •

• •

Een compacte kern waarin met name vooroorlogse woningen staan; In de kern ligt de nadruk op verblijfskwaliteit met prioriteit voor de voetganger en fietser; In het overgrote deel van de kern ligt hoogwaardig materiaal van natuursteen/gebakken materiaal met natuurstenen banden, echter zijn er ook delen waar nog betonproducten worden toegepast; Het meubilair sluit niet aan op het historistische karakter van de kern; De historische lijn van Leiden naar Katwijk doorkruist de kern en past zich aan naar het materiaal dat wordt toegepast in de kern.

Wensbeeld •

•

•

•

In de toekomst is het wenselijk dat de hoogwaardige materialen door worden getrokken naar de straten waar dit nog niet wordt toegepast; Het meubilair bestaat uit een consistente lijn van verlichtingsmasten, banken, afvalbakken, paaltjes enz. passend bij het historische karakter van de kern; In de straten kan meer ruimte worden vrijgemaakt voor bomenrijen van gebiedseigen soorten. Op de pleinen kunnen solitaire bomen worden toegepast zodat de nadruk op de gevels komt te liggen. Monumentale gebouwen zoals de kerk kunnen worden aangelicht; Vanwege de compactheid van de kern van Valkenburg kan dit als voorbeeldproject dienen voor de overige kernen waarbij (verblijfs)kwaliteit doorslaggevend is in profilering, gebruik, meubilair en materiaalkeuze.

55

Polder Hoornes WIJKEN EN WERKLANDSCHAP

56

POLDER HOORNES-WIJKEN VISIE Gebiedsschets

Woonstraat Ontsluitingsweg Beeldbepalende plekken / ‘Katwijkse parels’ Werklandschap*

De woonwijken in de polder Hoornes worden gekenmerkt door de grote hoeveelheid aan openbaar groen. De ruime opzet van het gedeelte uit jaren ‘60 en de lommerrijke structuren van het gedeelte uit de jaren ‘80 maken dat groen in deze wijken de ruimte heeft gekregen. Met name in de wijken uit de jaren ‘60 is echter veel ongedefinieerde openbare ruimte. De revitalisatie van deze buurten biedt kansen om deze ruimtes te transformeren naar collectieve tuinen met een sterke eigen identiteit. Kaders hiervoor dienen duidelijk door de gemeente te worden aangegeven, zodat er een zekere eenvoud en eenduidigheid blijft gewaarborgd. Het waterrijke parkgedeelte aan de noordzijde zou een natuurlijk beheerregime kunnen krijgen waardoor de biodiversiteit wordt versterkt. Ook op het bedrijfsterrein ‘t Heen liggen kansen om groen meer ruimte te geven, regenwater af te koppelen en groenstroken meer natuurlijk te beheren.

Bestaande situatie • Ruim opgezette wijken met veel ruimte voor groen maar vaak ongedefinieerde openbare ruimte; • Veel borders; • Brede lanen met lage heesters; • Lage kwaliteit van de openbare ruimte met hoge beheerkosten, Wensbeeld • Meer differentiatie in groen > extensief beheer; • Open blokken transformeren naar hoven met collectieve tuinen; • Meer speelaanleidingen (natuurlijk spelen); • Bloemenmengsels en bollen in bermen hoofdstraten voor een divers beeld; • Verbijzondering in betontegels bij bijzondere plekken. * De groenstructuur langs de ontsluitingsweg op het bedrijventerrein ’t Heen maakt deel uit van de groenstructuur van de Polder Hoornes, en is daarom opgenomen in dit hoofdstuk. Nader toelichting over het gebied is te vinden in het hoofdstuk ‘Weklandschap’)

Kansen Duurzaamheid • Extensief ecologisch beheer > biodiversiteit kanaalzone vergroten; • Ontvlechting/afkoppeling regenwater waar mogelijk en gewenst (reeds uitgevoerd).

57

Woonstraat

Behouden en versterken groenstructuur

Wensbeeld

Eenheid in meubilair

•

•

Grotere vakken met bodembedekkers en heesters

-

Bestaande situatie

Veel woonstraten kennen een eenvoudige materialisering van 30x30 tegels en dikformaat betonsteen klinkers voor de rijbaan. De parkeervakken zijn aangegeven met een strook van donker grijs

beton of vierkante betonnen stenen met witte markeringen. De standaard boomspiegels zijn vaak klein, met name op grote verharde gedeeltes resulteert dit tot wortelopslag.

Behoud van privégroen en stimuleren van collectief groen

Maak van kleine boomspiegels boomvakken met een robuuste bodembedekker of een grasmengsel

•

Boomspiegels met vaste planten

Vergroten van boomspiegels en beplanten met vaste planten en bodembedekkers; Mogelijk (deels) participatief te organiseren door buurtbewoners zelf boomspiegels te laten beplanten en beheren. Hierbij is het uiteraard van belang dat vanuit de gemeente een plan wordt gemaakt waarin randvoorwaarden worden gesteld wat betreft soortkeuze en beheer. Mogelijk kan er aangesloten worden bij bestaande beplantingsconcepten; In bredere woonstraten kan ruimte worden gevonden voor kleine haagjes langs parkeerplaatsen of tuinen. Dit heeft een positief effect op de afvoer van regenwater (meer infiltratie) en het verminderen van hittestress in stenige omgeving.

Ontsluitingsweg Wensbeeld

Bloemenmengsel in de midden berm > mogelijk te combineren met bollen

Bloemenmengsel in berm

Algemene indruk bestaande situatie

Bestaande situatie

De Hoorneslaan is een belangrijke ontsluitingsweg en vormt de entreeweg naar de kust. Aan weerszijden van de weg liggende heestervakken variërend in hoogte. Aan de oostzijde is een nieuwe

58

laanstructuur geplant. Aan de westzijde staat een ouder gedeelte van de laan die verder richting de kust eindigt.

Continueren bomenlaan aan beide zijden

Groene lanen

Laan met één uitstraling: • Bloemenmengsel in de middenberm i.c.m. voorjaarsmengsel in plaats van heesters of gazon. Zo ontstaat een afwisselend beeld door de seizoenen heen. De entreelanen vormen het visitekaartje van Katwijk. Tevens kan met bloemenmengsels de biodiversiteit worden versterkt; • Continueren van de bomenlaan aan beide zijden met robuuste soorten die goed bestemd zijn tegen het zeeklimaat;

POLDER HOORNES-WIJKEN VOORBEELDUITWERKING Beeldbepalende plek: Hoornesplein

Kansen en ideeën