F.8l Bijlage 11 - Bidbook Memorial 40-45 (2023)
Tekst van het document
Vrijheid moet je koesteren. Helden moet je eren. La Liberté. Il faut la chérir. Honorons les héros.
JEAN BAZILLE
Onze droom voor morgen Notre rêve de demain
MEMORIAL 40-45 Kapelle
INHOUDSOPGAVE / TABLE DES MATIÈRES
15 mei 1940 staat bekend als de dag waarop Nederland capituleerde. De provincie Zeeland viel niet onder de capitulatie en gaf zich in werkelijkheid pas twee dagen later over ... Door Franse troepen werd een verdediging opgezet. Zeeuwse burgers ontfermden zich spontaan over de dode en gewonde Franse militairen.
Zeeuwse burgers ontfermden zich over de dode en gewonde Franse militairen. Des civils zélandais prirent soin des morts et des blessés Français.
Le 15 mai 1940 est le jour où les Pays-Bas capitulent. La province de Zélande est l’exception et ne se rend en fait que deux jours plus tard... Des troupes françaises organisent une ligne de défense. Des civils zélandais prennent soin des morts et des blessés Français. JEAN SIMON
02
VOORWOORD / PRÉFACE
04
INLEIDING / INTRODUCTION
08
WAT IS ER NODIG VOOR HET NIEUWE MUSEUM / QUE FAUT-IL POUR LE NOUVEAU MUSÉE
10
WIE ZIJN WIJ / QUI SOMMES-NOUS
14
ONZE BEZOEKERS EN HUN WENSEN / NOS VISITEURS ET LEURS SOUHAITS
18
ONS VERHAAL / NOTRE HISTOIRE
22
SFEER & INSPIRATIE / AMBIANCE & INSPIRATION
26
IMPRESSIE TENTOONSTELLING / IMPRESSION DE L’EXPOSITION
34
BRIEF / LETTRE
36
GEBOUW / BÂTIMENT
44
NOG NOOIT ZO STERK / JAMAIS AUSSI FORTS
46
SUMMARY / RÉSUMÉ - ANGLAIS
50
REALISATIE – BEGROTING / RÉALISATION – BUDGET
52
TOT SLOT / POUR CONCLURE
‘La commune d’Orry-la-Ville soutient le projet de Memorial 40-45 Kapelle, afin de garder vive la mémoire des sacrifices consentis par les soldats français, pour que la liberté demeure.’ NATHANAEL ROSENFELD BURGEMEESTER / LE MAIRE DE ORRY-LA-VILLE
‘De gemeente Orry-la-Ville steunt het project Memorial 40-45 Kapelle, om de herinnering aan de offers van de Franse soldaten levend te houden en de vrijheid te behouden.’
02
‘De geschiedenis tot leven brengen is echter niet alleen een jaarlijks gebaar.’
‘Faire vivre l’histoire, ce n’est toutefois pas un geste une fois par an.’
VOORWOORD
PRÉFACE
François Alabrune
François Alabrune
Ambassadeur van Frankrijk
Ambassadeur de France
Elk jaar ontmoeten Fransen en
Het offer van twee infanteriedivisies
Chaque année, Français et
Le sacrifice de deux divisions
Nederlanders elkaar op de militaire
en hun commandant generaal
Néerlandais se retrouvent au
d’infanterie et de leur commandant
begraafplaats van Kapelle om de
Deslaurens getuigt van de solidariteit
cimetière militaire de Kapelle
le général Deslaurens, témoigne de
nagedachtenis van 229 gesneuvelde
van Frankrijk met Nederland. Het
pour honorer la mémoire de 229
la solidarité de la France avec les
Franse soldaten te eren. Het is voor
mooiste eerbetoon dat wij aan
soldats français tombés au champ
Pays-Bas. Le plus bel hommage que
ons een voorrecht om aan deze
deze helden kunnen brengen, is hun
d’honneur. C’est un privilège pour
nous puissions accorder à ces héros
plechtige processie deel te nemen.
nagedachtenis over te dragen aan
nous de participer à cette procession
est de transmettre leur souvenir au
De geschiedenis tot leven brengen is
Memorial 40-45 in Kapelle, zodat
solennelle. Faire vivre l’histoire, ce
Mémorial 40-45 de Kapelle, afin
echter niet alleen een jaarlijks gebaar.
hun namen niet alleen in marmer
n’est toutefois pas un geste une fois
que leurs noms soient gravés non
Memorial 40-45 Kapelle neemt
worden gegraveerd maar ook in de
par an. Le Mémorial 40-45 de Kapelle
seulement dans le marbre mais aussi
dan ook een centrale plaats in dit
harten van toekomstige generaties
a ainsi une place centrale dans ce
dans les cœurs des générations à
herdenkingswerk. Van de Slag om de
voortleven. Ik heb dan ook de eer en
travail de mémoire.
venir. J’ai ainsi l’honneur, en tant
Schelde tot de uiteindelijke bevrijding
het voorrecht, als Erepatroon van
De la Bataille de l’Escaut à la
que parrain d’honneur du Mémorial
van Nederland, stierven meer dan
Memorial 40-45 Kapelle, u uit te
Libération finale des Pays-Bas, ce
40-45 de Kapelle, de vous inviter à
600 Franse soldaten zodat wij in
nodigen om deel te nemen aan dit
sont plus de 600 soldats français
rejoindre cet illustre projet.
vrijheid kunnen geboren worden en
illustere project.
qui sont morts pour nous permettre
kunnen leven. Zij zijn en blijven voor
de naître et de vivre libres. Ils sont,
ons een inspiratiebron die wij dienen
et resteront pour nous, une source
waardig te zijn. Terwijl de oorlog aan
d’inspiration dont nous devons nous
de deur van Europa woedt, vereisen
montrer dignes. Alors que la guerre
de waarden waarvoor zij vielen onze
fait rage aux portes de l’Europe,
voortdurende waakzaamheid en
les valeurs pour lesquelles ils sont
niet-aflatende steun.
tombés requièrent notre constante vigilance et notre soutien indéfectible.
François Alabrune
04
INLEIDING
verloren gegaan. Voor mij persoonlijk
INTRODUCTION
vies ont été perdues. Pour moi, le
Andries Looijen
is het ereveld in Kapelle voor de
Andries Looijen
Champ d’Honneur de Kapelle pour
Voorzitter Memorial 40-45 Kapelle
gesneuvelde Franse militairen een
Président du Mémorial 40-45 Kapelle
les soldats français tombés au combat est un exemple récurrent de
steeds terugkerend voorbeeld van dit
ROBERT LEGRAS
‘Door de herinnering aan hen levend te houden voor iedereen, toont het de hoop op vrede in tijden van wanhoop.’ Andries Looijen
‘En gardant d’eux le souvenir vivant pour tous, c’est un signe d’espoir de paix en temps de désespoir.’
Als jongen van 7 jaar werd ik door de
offer voor onze vrijheid. Ons museum
À l’âge de 7 ans, M. Minus Goud, qui
ce sacrifice pour notre liberté. Notre
heer Minus Goud, die een prachtige
brengt hulde aan de herinnering aan
possédait une magnifique collection,
musée rend hommage à la mémoire
collectie had, meegenomen voor een
hen die het ultieme offer brachten,
m’a emmené faire un tour dans une
de ceux qui ont fait le sacrifice ultime,
rit in een Willys jeep uit de Tweede
aan de meer dan 600 Fransen
jeep Willys de la Seconde Guerre
aux plus de 600 Français qui ont
Wereldoorlog. De reis eindigde
die hier vochten en stierven en
mondiale. Le voyage s’est terminé
combattu et sont morts ici et surtout
in mijn toenmalige woonplaats
vooral aan de 229 die hun laatste
dans ma ville natale de Krabbendijke,
aux 229 qui ont trouvé leur dernière
Krabbendijke, maar ik besefte niet
rustplaats vonden in Kapelle. Door de
mais j’étais loin de me douter de
demeure à Kapelle. En gardant leur
wat voor een impact die reis op mijn
herinnering aan hen levend te houden
l’impact que ce voyage aurait sur ma
souvenir vivant pour tous, le musée
leven zou hebben. Niet alleen werd
voor iedereen, toont het de hoop op
vie. J’ai été captivé non seulement
montre l’espoir de la paix en temps de
ik gegrepen door de geschiedenis
vrede in tijden van wanhoop en de
par l’histoire de la Seconde Guerre
désespoir et l’espoir qu’après presque
van de Tweede Wereldoorlog, maar
hoop dat er na bijna 80 jaar vrede
mondiale, mais aussi par l’impact
80 ans de paix dans nos pays, il
ook door de impact die oorlog op
in onze landen geen nieuwe oorlog
de la guerre sur les gens. De
n’y aura pas d’autre guerre. Les
mensen heeft. Veel verhalen zijn
meer zal ontstaan. De verhalen die
nombreuses histoires ont été perdues
témoignages d’anciens combattants
voor altijd verloren gegaan, terwijl
ik als jonge jongen hoorde vertellen
à jamais, tandis que d’autres ont été
et de civils que j’ai entendus dans
andere zijn opgetekend voor het
door zowel veteranen als burgers en
conservées pour la postérité : des
ma jeunesse et le Champ d’Honneur
nageslacht: verhalen van zowel hoop
het indrukwekkende Franse ereveld,
histoires d’espoir et de désespoir. Ce
Français si impressionnant m’ont
als wanhoop. Het zijn deze verhalen
gaven mij de inspiratie om het
sont ces récits qu’il est si important
incité à créer le musée en 2012.
die vandaag de dag zo belangrijk zijn
museum in 2012 op te richten.
de comprendre et de ne pas oublier
Le nouveau Mémorial 40-45 Kapelle
om te begrijpen en te onthouden.
Het nieuwe Memorial 40-45 Kapelle
aujourd’hui.
sera un lieu pour ceux qui ont
Wij vieren volgend jaar 80 jaar
zal een plaats zijn voor hen die voor
L’année prochaine, nous célébrerons
combattu pour notre liberté, pour
vrijheid, vrijheid die we moeten
onze vrijheid hebben gevochten, voor
80 ans de liberté, une liberté que
tous ceux qui ont quitté leur pays et
koesteren en niet als vanzelfsprekend
alle mensen die hun land en hun
nous devrions chérir et ne pas
leurs proches pour nous rendre notre
mogen beschouwen. Deze verhalen
geliefden hebben verlaten om ons
considérer comme acquise. Ces
liberté. Pour les soldats français dont
worden nog steeds verteld en
onze vrijheid te geven. Voor de Franse
histoires continuent d’être racontées
on n’entend guère parler, pour ce
winnen aan belang in onze steeds
soldaten van wie slechts weinigen
et gagnent en importance dans notre
qu’ils ont fait pour nous au début et à
veranderende wereld. Laten we dit
hebben gehoord, voor wat zij voor
monde en constante évolution. Ne
la fin de la guerre. C’est la raison pour
niet vergeten. Voor de vrijheid die we
ons hebben gedaan aan het begin
l’oublions pas. La liberté dont nous
laquelle nous tenons à leur rendre
vandaag genieten, is tientallen jaren
en einde van de oorlog. Wij willen hen
jouissons aujourd’hui a été conquise il
hommage.
geleden gevochten en zijn vele levens
eren.
y a des décennies et de nombreuses
06
Memorial 40~45 Kapelle Het museum beschouwt zich als de belangrijkste hoeder van de kennis over de Franse Slag in mei 1940 en de andere operaties van de Franse militairen in Nederland gedurende de Tweede Wereldoorlog.
‘Als directeur van Stichting LRE onderschrijf ik de ontwikkeling van Memorial 40-45 Kapelle van harte. Dit aangrijpende eerbetoon overschrijdt grenzen, belichaamt de internationale betekenis van WO II, bevordert eenheid en beschermt de onschatbare lessen van onze gedeelde geschiedenis.’ RÉMI PRAUD MANAGING DIRECTOR LRE FOUNDATION
‘En tant que directeur de la Fondation LRE, je soutiens sans réserve le développement du Mémorial 40-45 Kapelle. Cet hommage poignant transcende les frontières, incarnant l’importance internationale de la Seconde Guerre mondiale, favorisant l’unité et préservant les précieuses leçons de notre histoire commune.’
Le musée est considéré comme le principal conservateur des connaissances et des faits sur la bataille française de mai 1940 et les autres opérations de l’armée française aux Pays-Bas pendant la Seconde Guerre mondiale.
08
WAT IS ER NODIG VOOR HET NIEUWE MUSEUM QUE FAUTIL POUR LE NOUVEAU MUSÉE
Multifunctionele ruimte Espace multifonctionnel
Vergaderruimte groepsontvangst Accueil de groupes en salle
Bibliotheek Bibliothèque
Bezinningsruimte Espace de réflexion
Toiletten Toilettes
Winkel Boutique
Tentoonstelling Exposition
Entree Entrée
Werkruimte Espace de travail
Opslag (geconditioneerd) Stockage (conditionné)
De belangrijkste uitgangspunten
Aucune restriction n’a été imposée
d’Honneur. Bien entendu, certaines
over waar het nieuwe museum
op een rij:
quant aux exigences du nouveau
fonctions se chevaucheront.
aan zou moeten voldoen. Het gaat
• Moderne beleving met herkenbare
musée. Il s’agit bien sûr de l’histoire
natuurlijk over het verhaal dat we
rode draad: (persoonlijke)
que nous voulons perpétuer et
Les principes-clés en un clin d’œil :
willen vertellen en de beleving die we
verhalen achter de feiten van de
de l’expérience que nous offrons
• Une expérience moderne dotée d’un
de bezoeker bieden, maar ook over
Franse bijdrage tijdens de Tweede
aux visiteurs mais aussi des
fil conducteur reconnaissable : des
praktische zaken als vergaderruimtes,
Wereldoorlog
questions pratiques telles que les
histoires personnelles issues des
salles de réunion, les postes de
faits de la contribution française
• Bibliotheek (werkplek): een rustige
Het programma van eisen is
plek (eventueel met ondersteuning)
travail et le nombre de toilettes. Le
pendant la Seconde Guerre
gebaseerd op de positionering die
waar meer informatie te vinden is
programme des exigences est basé
mondiale.
we als museum voor ogen hebben en
over bijvoorbeeld een familielid.
sur le positionnement que nous
• Bibliothèque (lieu de travail) : un
de verschillende doelgroepen die we
• Stilteruimte
envisageons en tant que musée et
endroit calme (éventuellement
verwachten. De bezoekers zijn in te
• Wisselexpositie: verdieping bij
sur les différents groupes-cibles
avec une aide supportive) où l’on
delen in een aantal typen. We hebben
verhaal vaste tentoonstelling/
que nous attendons. Les visiteurs se
pourra trouver plus d’informations
ons bij elk type bezoeker afgevraagd:
randprogrammering
répartissent en plusieurs catégories.
sur l’histoire, par exemple,
• Groepsontvangstruimte:
Pour chaque type de visiteur, nous
d’un membre d’une famille.
“Wat heeft hij of zij nodig voor een Garderobe Garderobe
Ereveld Champ d’Honneur
Er is zonder beperkingen nagedacht
werkplekken en het aantal toiletten.
Horeca Restaurant
Kantoor Bureau
YVAN RUPPÉ
PROGRAMME D’EXIGENCES
PROGRAMMA VAN EISEN
nous sommes demandé : “De quoi a
• Zone de silence
bezoeker maakt op een andere
t’il besoin pour vivre une expérience
• Exposition temporaire :
manier gebruik van het museum en
muséale optimale ?” Chaque visiteur
approfondissement de l’histoire
stelt er dus ook andere eisen aan. Zo
vient au musée pour une raison
exposition fixe/programmation
wil de ene bezoeker vooral een leuk
différente et a donc des exigences
supplémentaire
dagje uit, waarbij hij of zij verbaasd
propres. Par exemple, un visiteur
wordt door het bijzondere verhaal.
vient surtout passer une journée
lieu où l’on reçoit les membres d’une
agréable, où il sera impressionné
famille
optimale museale beleving?” Elke
plek om familie(s) te ontvangen
Terwijl de andere bezoeker vooral op
par une histoire hors du commun.
zoek is naar een inspirerende plek om
Un autre visiteur cherchera plutôt un
te vergaderen, waar hij zijn gasten het
lieu d’inspiration pour organiser une
bijzondere verhaal van het ereveld
réunion, où il pourra montrer à ses
kan laten zien. En natuurlijk zijn er
invités l’histoire particulière du Champ
functies die elkaar overlappen.
• Salle d’accueil pour les groupes :
10
WIE ZIJN WE QUI SOMMESNOUS Mensen verbinden met aangrijpende verhalen van en over de Franse bijdrage in Nederland gedurende de Tweede Wereldoorlog Lier les personnes aux histoires poignantes de et sur la contribution française aux Payx-Bas pendant la Herdenkings-, Seconde Guerre mondiale herinnerings-, en kenniscentrum
Memorial 40-45 Kapelle biedt een representatief overzicht van Franse bijdrage in Nederland gedurende de Tweede Wereldoorlog Mémorial 40-45 Kapelle offre un aperçu représentatif de la contribution française aux Pays-Bas pendant la Seconde Guerre mondiale
Mémorial, Centre de Mémoire et de Connaissances
JOSEPH HERRAULT
Vrijheid krijgt door middel van het verleden betekenis voor een breed samengesteld hedendaags (inter)nationaal publiek À travers le passé, la liberté acquiert un sens plus large pour un public contemporain (in)ternational
Een aantrekkelijk museum heeft een
Die het verleden duiden, het heden
nazaten, partners en organisaties
Vrijheid
authentieke en herkenbare identiteit.
tonen en de toekomst schetsen. Het
zijn het fundament. Zo ontstaat een
Dit is het allerhoogste doel. Wat is
Die ontstaat vanuit een relevante
verkrijgen van (historische) inzichten
duurzaam en waardevol netwerk.
vrijheid? Hoe kun je vrij leven? Vrijheid
essentie en positionering, vertaald in
vanuit verschillende persoonlijke
Memorial 40-45 Kapelle weet veel
is fragiel en waardevol tegelijk. De
een consistent en waardevol concept.
belevingen. Het vertellen via
te bereiken met beperkte middelen,
Franse militairen vochten voor onze
historische feiten van de persoonlijke
dankzij strategische samenwerking
vrijheid totdat het echt niet meer kon.
1 - Onze visie, daar staan we voor.
verhalen van en over de betrokkenen:
met tal van samenwerkingspartners.
Voor vrijheid heb je moed nodig. Wat
Mensen verbinden met aangrijpende
Franse, Marokkaanse en Algerijnse
Memorial 40-45 Kapelle is
zou jij doen? Het in leven houden
verhalen van en over de Franse
soldaten én (Zeeuwse) burgers, onze
opgenomen in de Liberation Route
van het verhaal voor de huidige én
militairen in Nederland gedurende de
helden.
Europe en werkt samen met de
volgende generaties is dan ook de
Oorlogsgravenstichting, de Stichting
belangrijkste doelstelling. Vrijheid
3 - Waarden
Slag om de Schelde, de Vereniging
moet je koesteren. Helden moet je
2 - Missie museum
Klasse (kwaliteit)
van Zeeuwse Musea, de Gemeente
eren. Daarbij kiest het museum voor
In Memorial 40-45 Kapelle krijgt
Een van de waarden is ‘klasse’. Bij
Kapelle, Erfgoed Zeeland, de
het bedienen van een breed publiek.
“vrijheid” door middel van het
alles wat Memorial 40-45 doet wordt
Provincie Zeeland en het Ministerie
verleden betekenis voor een breed
gestreefd naar de hoogste kwaliteit.
van Defensie. Memorial 40-45
samengesteld, hedendaags (inter)
Dat geldt van tentoonstelling(en),
Kapelle organiseert bijvoorbeeld ook
nationaal publiek. Memorial 40-45
evenementen, herdenkingen, respect
elk jaar de herdenkingsweek Toujours
Kapelle biedt een representatief
voor het verleden. Memorial 40-45
Kapelle.
overzicht van de Franse militairen in
Kapelle is ervan overtuigd dat het
Nederland tijdens WOII.
voor de positionering als merk van
Functioneel
Memorial 40-45 Kapelle verzamelt,
cruciaal belang is om de waarden
Memorial 40-45 Kapelle wil
beheert, onderzoekt, publiceert de
die daarbij horen intern sterk op
voorkomen dat de verhalen vergeten
verhalen over de Franse militairen, in
te bouwen. De vrijwilligers kunnen
worden en wil deze doorgeven. Dat
maar ook buiten het eigen gebouw.
regelmatig cursussen volgen om hun
is onze kerntaak. Memorial 40-45
Het museum beschouwt zich als de
kennis te verdiepen.
Kapelle wacht dan ook niet af, we
Tweede Wereldoorlog.
gaan naar de mensen toe en nemen
belangrijkste hoeder van de kennis over de Franse Slag in mei 1940 en
Duurzaam
ze mee via de verhalen van de Franse
de andere operaties van de Franse
Om het verleden te verbinden met het
militairen uit het verleden zodat we ze
militairen in Nederland gedurende de
heden werkt Memorial 40-45 Kapelle
inspireren en laten nadenken over de
Tweede Wereldoorlog. Aangrijpende
continu samen met derden. Relaties
toekomst.
verhalen die fascineren en inspireren.
met belanghebbenden, familie,
12
WIE ZIJN WE QUI SOMMESNOUS
CHARLES TREPEL
‘Het museum zal de herinnering aan de heldhaftige soldaten, die ver van huis de vrijheid verdedigden, perfect overbrengen. Dit belangrijke verhaal is zeer actueel met de invasie van de Russen in Oekraïne.’ THIERRY VAN ‘T HOFF PRESIDENT DU SOUVENIR FRANÇAIS PAYS BAS
‘Le musée pourra parfaitement transmettre cette mémoire des soldats héroïques. Cette importante histoire est très actuelle avec l’invasion des Russes en Ukraine.’
Un musée attrayant possédant
Bas pendant la Seconde Guerre
Durabilité
Fonctionnalité
une identité authentique et
mondiale. Histoires passionnantes qui
Afin de relier le passé au présent,
Par le Mémorial 40-45 Kapelle,
reconnaissable. Celle-ci découle
fascinent et inspirent, qui interprètent
le Mémorial 40-45 Kapelle travaille
nous voulons éviter que l’histoire ne
d’une essence et d’un positionnement
le passé, montrent le présent et
en permanence avec des tiers.
tombe dans l’oubli et nous voulons
pertinents, traduits en un concept
dessinent l’avenir. Des récits qui tirent
Les relations avec les parties
la transmettre. C’est notre mission
cohérent et de valeur.
des enseignements historiques de
concernées, parents, descendants,
principale. Au Mémorial 40-45
différentes expériences personnelles.
partenaires et organisations en
Kapelle, nous n’attendons donc pas,
1 - Notre vision, c’est ce que nous
Faire connaître, à travers ces faits
constituent la base. Permettant
nous allons de l’avant, vers les autres
représentons.
historiques, ces histoires personnelles
ainsi de créer un réseau durable et
et leur faisons découvrir les récits du
Présenter aux visiteurs ces histoires
au sujet des personnes impliquées,
précieux. Le Mémorial 40-45 Kapelle
passé des soldats français, source
émouvantes sur les militaires français
les soldats français, marocains et
parvient à réaliser beaucoup de
d’inspiration et de réflexion
aux Pays-Bas pendant la Seconde
algériens, ainsi que les civils de
projets avec des ressources limitées,
sur l’avenir.
Guerre mondiale.
Zélande, nos héros.
grâce à une coopération stratégique avec de nombreux partenaires.
La liberté
2 - La mission du musée
3 - Valeurs
Le Mémorial 40-45 Kapelle fait
C’est l’objectif suprême. Qu’est-
Le Mémorial 40-45 Kapelle donne
Classe (qualité)
partie de la Route de la Libération
ce que la liberté ? Comment vivre
un sens à la “liberté” à travers le
L’une des valeurs est la “classe”.
de l’Europe et coopère avec la
librement ? La liberté est à la fois
passé pour un public (inter)national
Tout ce que fait le Mémorial 40-45
Fondation des sépultures de guerre,
fragile et précieuse. Les militaires
contemporain, large et divers. Le
vise la plus haute qualité possible.
la Fondation Slag om de Schelde (La
français se sont battus pour notre
Mémorial 40-45 Kapelle offre un
Cela vaut pour les expositions, les
Bataille de l’Escaut), l’Association des
liberté jusqu’au bout de leurs forces.
aperçu représentatif de l’armée
événements, les commémorations
musées zélandais, la municipalité de
Pour être libre, il faut du courage.
française aux Pays-Bas pendant la
et le respect du passé. Le Mémorial
Kapelle, Erfgoed Zeeland (Patrimoine
Que feriez-vous ? Préserver l’histoire
Seconde Guerre mondiale.
40-45 Kapelle, nous en sommes
de Zélande), la province de Zélande
vivante pour les générations
Le Mémorial 40-45 Kapelle recueille,
convaincus sera en mesure de se
et le ministère de la Défense. Par
actuelles et futures est donc l’objectif
gère, recherche et publie l’histoire
positionner en tant que musée de
exemple, le Mémorial 40-45 Kapelle
primordial. La liberté nous devons la
des soldats français, au cœur mais
marque, il est pour cela essentiel
organise également chaque année
chérir. C’est notre devoir d’honorer
aussi à l’extérieur de ses murs. Le
de renforcer les valeurs qui lui sont
la semaine commémorative Toujours
ces héros. Pour ce faire, le musée
musée est considéré comme le
propres. Les bénévoles pourront
Kapelle.
choisit d’être à la disposition d’un
principal gardien des connaissances
suivre des cours régulièrement pour
et des faits sur la bataille française
approfondir leurs connaissances.
de mai 1940 et les autres opérations de l’armée française aux Pays-
large public.
14
ONZE BEZOEKERS EN HUN WENSEN NOS VISITEURS ET LEURS SOUHAITS Familie / Nazaten Famille / Descendants et autres Parents
ANDRÉ IMBERT
Liefhebbers Kenners WOII 25+ Passionnés Connaisseurs WWII 25+
Kinderen basisschool groep 7 en 8 Enfants école primaire groupes 7 et 8
Expats (Frans) bedrijsleven Expatriés (français) la vie des affaires
Kenners WOII 40+ Experts WWII 40+
Kenners WOII 60+ Experts WWII 60+
Kinderen middelbare school klas 1 en 2 Enfants enseignement secondaire classes 1 et 2
Memorial 40-45 Kapelle richt zich
Expats/ (Frans)bedrijfsleven
achtergrondinformatie. Ze hebben
Kenners WOII (60+)
op een breed publiek waarbij de
Deze groep is werkzaam als expat in
geen persoonlijke connectie met
Ook deze groep kent het verhaal
jongvolwassenen een speerpunt zijn.
het Franse bedrijfsleven en gevestigd
de gesneuvelden. Liefhebbers en
van WOII goed. Juist de persoonlijke
Bezoekers kunnen daarbij ingedeeld
in Nederland en België. De Fransen
kenners komen graag alleen en
verhalen van ooggetuigen zijn
worden in vier kwadranten: snel
hebben een sterke onderlinge band
nemen (speciaal) vrij voor en bezoek.
een toegevoegde waarde t.o.v.
tegenover langzaam bezoek en
en zijn trots op hun vaderland. Ze
Doordat ze geïnteresseerd zijn
het bekende verhaal. Ze staan
rationeel tegenover emotioneel
hebben in de meeste gevallen geen
kennen ze ook de andere musea met
in het bijzonder even stil bij de
bezoek.
connectie met de gesneuvelden
oorlogsverhalen. In veel gevallen
gebeurtenissen uit die tijd. Zij
maar zijn wel trots op hun daden.
verzamelen ze zelf ook militaria. Een
zijn op zoek naar verklaringen en
Familie/ Nazaten
Ze willen om die reden de verhalen
museale collectie is een belangrijke
achtergronden. Ze nemen dan ook
Fransen die een sterke connectie
achter de gesneuvelden en dit
reden om een bezoek te plannen.
graag hun kleinkinderen mee om het
hebben met de gesneuvelden op
deel van geschiedenis ontdekken.
Activiteiten rondom het museum zijn
verhaal door te geven. Niet vanuit
het ereveld. Tijdens WOII waren
Expats komen gezamenlijk (vanuit
zeer interessant voor deze groep.
trots maar vanuit de gedachte dat
Marokko en Algerije een kolonie van
hun bedrijf) naar het ereveld en de
Frankrijk. Om die reden bestaat deze
museale beleving. Ze combineren
Kenners WOII (40+)
is een bijzonder bezoek en ze vinden
groep uit Fransen, Marokkanen en
dit graag met een zakelijke afspraak
Ook deze groep kent het verhaal
het fijn dat ze dit gezamenlijk kunnen
Algerijnen. Ze zijn op zoek naar de
(zoals lunch, vergadering, brainstorm,
van de Tweede Wereldoorlog en wil
beleven. Een speurtocht voor de
verhalen achter de gesneuvelden en
etc). Zakelijke faciliteiten en comfort
specifiek het perspectief/verhaal van
kinderen is daarbij erg behulpzaam.
willen graag hun familiegeschiedenis
zijn om die reden een vereiste. Een
de Fransen weten. De persoonlijke
Deze groep bestaat uit mensen met
ontdekken. Fransen, Marokkanen en
arrangement (netwerk met hotels,
verhalen van ooggetuigen zijn een
brede belangstelling voor cultuur.
Algerijnen plannen een bezoek aan
restaurants en/of vervolg bezoek)
belangrijke reden om een bezoek te
Elk museum (met museumjaarkaart)
het ereveld rondom hun vakantie
is een mooie oplossing om aan alle
plannen. Ze komen samen met hun
wordt bezocht. Beperkte horeca is
(mogelijk op doorreis). Daardoor
wensen te voldoen. Expats spreken
gezin tijdens vakanties en/of weekend
een toegevoegde waarde.
zijn ze over het algemeen met hun
nauwelijks Nederlands. Engels/Frans
naar het museum. Feitelijkheden
gezin of meerdere gezinnen. Een
is de voertaal.
en achtergrondinformatie zijn van
dit nooit meer mag gebeuren. Het
minder belang. Beperkte horeca is
plek waar je even stil kunt zitten ter nagedachtenis van je familielid en een
Liefhebbers/kenners WOII (25+)
een toegevoegde waarde.
(kleine) bibliotheek voor onderzoek
Deze groep wil alles weten over
Activiteiten zijn interessant voor
is gewenst. Daarnaast is beperkte
WOII en specifiek het Franse
deze groep. Door de interesse in
horeca wenselijk. Activiteiten rondom
verhaal. Persoonlijke verhalen
dit onderwerp bezoeken ze ook de
het ereveld zijn belangrijk voor deze
van ooggetuigen zijn niet
andere musea met oorlogsverhalen.
groep (bijvoorbeeld Toujours
voldoende. Ze zijn op zoek naar
Kapelle en herdenkingen).
feitelijkheden en zoveel mogelijk
16
Kinderen basisschool groep 7
Bevrijdingsdag hét moment om een
de leurs familles. Les Français,
de l’histoire. Les expatriés viennent
relatant des faits de guerre. Dans
Connaisseurs de la Seconde Guerre
visite au Mémorial 40-45 Kapelle. Les
pour planifier une visite au Mémorial
en 8 en leraar
bezoek aan Memorial 40-45 Kapelle
les Marocains et les Algériens
collectivement depuis leur entreprise
de nombreux cas, ils collectionnent
mondiale (60+)
enfants sont intéressés cependant
40-45 Kapelle. Ce groupe d’enfants
Thematiek sluit aan bij het
te plannen. Deze groep kinderen
planifient une visite au champ
au champ d’honneur et au musée.
eux-mêmes des objets militaires. La
Ce groupe connaît bien l’histoire
leur attention est courte durée. C’est
(25-30) est plus critique car il fait
lesprogramma. In veel gevallen
(25-30) is kritischer, omdat het deel
d’honneur autour de leurs vacances
Ils apprécient d’associer un rendez-
collection d’un musée est une raison
de la Seconde Guerre mondiale.
une journée passionnante pour eux.
partie du programme scolaire. Une
zijn onderwerpen als D-Day of
uitmaakt van het lesprogramma.
(éventuellement lors de leur passage).
vous d’affaires (déjeuner, réunion,
importante pour planifier une visite.
Les récits personnels des témoins
L’encadrement d’un groupe de 25 à
bonne préparation à l’école est
Bevrijdingsdag hét moment om een
Een goede voorbereiding op school
Les visiteurs sont donc généralement
brainstorming, etc.). Les installations
Les activités autour du musée sont
oculaires constituent une valeur
30 enfants est intensif. Pour certains
donc importante. Il existe également
bezoek aan het Memorial 40-45
is daarbij van belang. Ook voor deze
accompagnés de leurs familles ou de
nécessaires et le confort sont donc
très intéressantes pour ce groupe.
ajoutée à l’histoire déjà connue. Ils
enfants, l’utilisation d’un livret ou
plusieurs possibilités d’excursions
Kapelle te plannen. De kinderen zijn
groep zijn er meerdere (educatieve)
plusieurs parents. Un lieu où l’on peut
une exigence. Un arrangement
s’attardent particulièrement sur les
d’une tablette pour les guider dans
(éducatives) pour ce groupe, comme
geïnteresseerd maar moeilijk bij de
excursiemogelijkheden, zoals het
s’asseoir tranquillement, se souvenir
(réseau hôtelier, de restaurants et/ou
Connaisseurs de la Seconde Guerre
événements de l’époque. Ils sont
le programme pourra s’avérer utile.
le Watersnoodmuseum (Musée des
les te houden. Het is een opwindende
Watersnoodmuseum en Neeltje
du membre de la famille. Une petite
autre visite) forme une bonne solution
mondiale (40+)
à la recherche d’explications et de
L’expérience montre que pour une
Inondations) et Neeltje Jans. Les
dag voor ze. Het begeleiden van
Jans. Scholen komen uit Zuidwest
bibliothèque pour les recherches
pour répondre à tous leurs désirs. Les
Ce groupe connaît également
contextes. Ils aiment donc emmener
visite avec un bon programme et
écoles viennent du sud-ouest des
een groep van 25-30 kinderen is
Nederland. Maximaal 1,5 uur rijden.
sera souhaitable. En outre, des
expatriés ne parlent pratiquement
l’histoire de la Seconde Guerre
leurs petits-enfants pour leur
une bonne préparation, une heure
Pays-Bas. Maximum 1,5 heures de
possibilités limitées de restauration
pas le néerlandais. L’anglais et le
mondiale et souhaite plus
transmettre l’histoire. Ce n’est pas
et demie à deux heures suffisent.
route.
intensief. Voor sommige kinderen kan het helpen via een boekje/tablet
Le Mémorial 40-45 Kapelle concerne
sont également nécessaires. Les
français sont les langues le plus
particulièrement connaître la
par fierté, mais parce qu’ils pensent
L’aspect pratique de la collection
sturing in het programma te geven.
un public très vaste, en particulier
activités autour du champ d’honneur
souvent utilisées.
perspective et l’histoire des Français.
que cela ne devrait plus jamais se
est intéressant. Les garçons, en
De ervaring leert, mits er een goede
les jeunes adultes. Les visiteurs
sont importantes pour ce groupe
Les récits personnels des témoins
reproduire. C’est une visite spéciale
particulier, se familiarisent souvent
voorbereiding is, dat een bezoek van
pourront ainsi être divisés en quatre
(par exemple Toujours Kapelle et les
Passionnés/ experts de la Seconde
oculaires sont une raison importante
et ils apprécient de pouvoir la vivre
mieux avec le sujet par le biais de
anderhalf tot twee uur voldoende
catégories : visites rapides et visites
commémorations).
Guerre mondiale (25+)
pour planifier une visite. Ils visitent
ensemble. Une chasse au trésor pour
jeux.
is. Het militair materieel trekt de
lentes, visites rationnelles et visites
Ce groupe veut tout savoir sur la
le musée en famille pendant les
les enfants est, à cet égard, très utile.
Il existe également plusieurs
aandacht. Met name jongens zijn via
émotionnelles.
Expats/ communauté des sociétés
Seconde Guerre mondiale et plus
vacances et/ou les week-ends. Les
Ce groupe est composé de personnes
possibilités d’excursions (éducatives)
françaises
particulièrement sur l’histoire de la
informations factuelles et générales
qui s’intéressent largement à la
pour les enfants, comme le
games vaak meer bekend met het onderwerp. Daarnaast zijn er voor
Famille/ Descendants et autres
Les membres de ce groupe travaillent
France. Les histoires personnelles
sont moins importantes. Une
culture. Les musées (avec la carte
Watersnoodmuseum et Neeltje Jans.
de kinderen meerdere (educatieve)
Parents
en tant qu’expatriés d’entreprises
des témoins oculaires ne suffisent
restauration limitée offre cependant
annuelle des musées) sont largement
Les écoles viennent du sud-ouest des
excursiemogelijkheden, zoals het
Les Français ont un lien fort et étroit
françaises basées aux Pays-Bas
souvent pas. Ils recherchent des
une valeur ajoutée. Les activités
visités. La restauration limitée
Pays-Bas. Maximum 1,5 heures de
Watersnoodmuseum en Neeltje
avec les soldats tombés au champ
et en Belgique. Les Français ont un
informations factuelles et autant
intéressent particulièrement ce
présente là aussi une valeur ajoutée.
route.
Jans. Scholen komen uit Zuidwest
d’honneur. Pendant la Seconde
lien mutuel fort et sont fiers de leur
d’informations générales que
groupe. En raison de l’intérêt pour ce
Nederland. Maximaal 1,5 uur rijden.
Guerre mondiale, le Maroc et l’Algérie
patrie. Dans la plupart des cas, ils
possible. Ils n’ont aucun lien personnel
sujet, ils visitent également d’autres
Enfants de l’école primaire, groupes
Enfants de l’enseignement
étaient des colonies françaises. C’est
n’ont aucun lien avec les soldats
avec les soldats tombés au combat.
musées présentant des récits de
7 et 8, et enseignants
secondaire
Kinderen middelbare school
pourquoi ce groupe est composé de
tombés au combat, mais sont fiers
Les passionnés et les connaisseurs
guerre.
Les thèmes s’inscrivent dans le cadre
Classes 1 et 2 et enseignants
Klas 1 en 2 en leraar
Français, de Marocains et d’Algériens.
de leurs actes. C’est pourquoi ils
aiment venir seuls et consacrer du
du programme scolaire. Dans de
Ici aussi, le thème est lié au
Ook hier sluit de thematiek aan
Ils sont à la recherche de l’histoire des
veulent découvrir l’Histoire avec un
temps tout spécialement pour la
nombreux cas, des sujets tels que le
programme scolaire et des sujets
bij het lesprogramma en zijn
soldats tombés au champ d’honneur
H majuscule, des soldats inhumés
visite. Comme ils sont intéressés, ils
jour J ou le Jour de la Libération sont
tels que le jour J ou le Jour de la
de onderwerpen als D-Day of
et apprécient de découvrir l’histoire
au champ d’honneur et cette partie
connaissent aussi les autres musées
les moments idéaux pour planifier une
Libération sont les moments idéaux
18
VIER HOOFDTHEMA’S
ONS VERHAAL NOTRE HISTOIRE Meidagen Jours de Mai
Oorlogsjaren Années de guerre
Tentoonstelling Franse bijdrage in Nederland gedurende de Tweede Wereldoorlog Exposition Contribution française aux Pays-Bas pendant la Seconde Guerre mondiale
Het verhaal is opgebouwd uit vier
1 - Meidagen
3 - Leven in vrijheid
hoofdthema’s. De rode draad zijn de
In 1939 breekt WOII uit met de Duitse
Na de oorlog wordt de begraafplaats
ontmoetingen met Franse soldaten
inval in Polen. Op 10 mei 1940 vallen
in Kapelle een ereveld voor alle
en Zeeuwse burgers die zich over
Duitse troepen Nederland binnen. Vijf
Franse gesneuvelden in Nederland.
de gewonde en vele dode Franse
dagen later, 15 mei 1940, capituleert
Velen worden hier herbegraven.
militairen ontfermden.
Nederland. De provincie Zeeland viel
De officiële ingebruikname van het
niet onder de capitulatie en gaf zich in
ereveld vindt plaats op 16 mei 1950.
Generaal Deslaurens sneuvelde op
werkelijkheid pas twee dagen later
In het museum wordt verteld wie
17 mei 1940. Hij en zijn manschappen
over... Dag voor dag nemen we de
hierbij hielpen. Daarnaast wordt
dekten de terugtocht van de Franse
bezoeker mee in wat er vooraf ging
aandacht besteed aan onze band
troepen. In de tuin van weduwe
aan de capitulatie in Nederland en in
met Frankrijk en het feit dat we
Wisse-Nijssen lagen vijf gesneuvelde
het bijzonder in Zeeland.
volgend jaar reeds 80 jaar in vrijheid
JEAN LOEILLET
leven.
Fransen. Pastoor Clarijs verrichtte Tijdelijk expositie (Actualiteit, verdieping / verbreding) Exposition temporaire (Approfondissement / élargissement de l’actualité)
de wijdingsplechtigheid, fruitteler
2 - Oorlogsjaren
Jan Mol hielp bij de opgravingen
Geduren de oorlog zijn de Fransen
4 - Wisselexpositie
en identificatie en doordat Marcelle
nog vele malen betrokken geweest bij
Met de oorlog in Oekraïne is het
van ‘t Hoff - Calou en Truus Dekker
missies in Nederland, zoals Operatie
stilstaan bij onze vrijheid actueler dan
vloeiend Frans spraken verzorgden en
Calender, Dynamo en Amherst. Deze
ooit. In de tijdelijke expositie
onderhielden zij contact met familie in
belangrijke missies met als doel
zoeken we altijd de verbinding
Frankrijk.
om Nederland te bevrijden worden
tussen verleden en heden en deze
tot in detail inzichtelijk gemaakt,
kan daarmee een verlengstuk en
ondersteund door een uitgebreide
verdieping zijn van het thema ‘leven
tijdlijn.
in vrijheid’. Enkele voorbeelden van tijdelijke tentoonstellingen zijn:
Leven in vrijheid Vivre libre
• VN-missie in Mali • DNA onderzoek naar Franse militairen op het ereveld (project Faces to Graves).
QUATRE THÈMES PRINCIPAUX
20 L’histoire est composée de quatre
1 - Les Jours de Mai
3 - Vivre en liberté
thèmes principaux. Le fil conducteur
La Seconde Guerre mondiale
Après la guerre, le cimetière de
est la rencontre avec les soldats
éclate en 1939 par l’invasion de la
Kapelle devient un champ d’honneur
français et les citoyens zélandais
Pologne. Le 10 mai 1940, les troupes
pour toutes les victimes françaises
qui se sont occupés des nombreux
allemandes envahissent aussi les
aux Pays-Bas. Certaines y sont
soldats français blessés ou morts.
Pays-Bas. Cinq jours plus tard, le 15
réinhumées. L’inauguration officielle
mai 1940, les Pays-Bas capitulent.
du champ d’honneur a eu lieu le 16
Le général Deslaurens est mort
La province de Zélande n’est pas
mai 1950. Le musée nous apprend
le 17 mai 1940. Avec ses hommes,
concernée par la capitulation et se
qui a contribué à sa réalisation.
il a couvert la retraite des troupes
rend en réalité deux jours plus tard...
L’attention est également portée
françaises. Cinq Français tombés au
Jour pour jour, nous faisons revivre
sur nos liens avec la France et sur le
combat reposent dans le jardin de
aux visiteurs les évènements qui ont
fait que nous vivrons en liberté depuis
la veuve Wisse-Nijssen. Le pasteur
précédé la capitulation aux Pays-Bas
80 ans l’année prochaine.
Clarijs a officié la cérémonie de
et plus particulièrement en Zélande. 4 - Exposition temporaire
bénédiction, l’arboriculteur Jan Mol a aidé à l’exhumation et à
2 - Les années de guerre
Avec la guerre en Ukraine, le
l’identification, et comme Marcelle
Pendant la guerre, les Français
souvenir de notre liberté est plus que
van ‘t Hoff - Calou et Truus Dekker
ont également participé à de
jamais d’actualité. Dans l’exposition
parlaient couramment le français, ils
nombreuses missions aux Pays-Bas,
temporaire nous cherchons toujours
ont gardé le contact avec la famille
telles que les opérations Calender,
le lien entre le passé et le présent
en France.
Dynamo et Amherst. Ces missions
et elle peut donc être une extension
importantes visant à libérer les Pays-
et un approfondissement du thème
Bas sont illustrées en détail, à l’aide
“vivre en liberté”. Voici quelques
d’une chronologie complète.
exemples d’expositions temporaires :
‘Een volk dat zijn geschiedenis niet kent, is gedoemd om het verleden andermaal te ondergaan.’ Een beetje wrange, maar helaas ook een ware bewering. Mensen zijn meestal niet uit zichzelf geneigd om lessen te trekken uit datgene wat geweest is. Daarom zijn “herinneren, herdenken en gedenken” werkwoorden in de meest letterlijke zin van het woord. Om te kunnen herinneren, moet je het daadwerkelijk hebben meegemaakt. Voor de periode ’40-’45 zijn dat nog maar een paar mensen die in leven zijn. Voor het herdenken en gedenken is dat niet nodig. Wij, burgers van deze tijd, worden daarbij enorm geholpen door Erevelden voor militairen en burgers, begraafplaatsen en monumenten die ons bij de les houden dat een vreedzame, democratische samenleving niet vanzelfsprekend is.
MR ROBERT S. CROLL LID EERSTE KAMER DER STATEN-GENERAAL / MEMBRE DU SÉNAT DES ETATS GÉNÉRAUX COMITÉ VAN AANBEVELING / MEMBRE DU COMITÉ DE RECOMMANDATION
‘Une nation qui ne connaît pas son histoire est condamnée à souffrir à nouveau du passé.’ Une affirmation quelque peu ironique, mais malheureusement vraie. Les gens ne sont généralement pas enclins, de leur propre chef, à tirer des leçons du passé. C’est pourquoi “se souvenir, perpétuer la mémoire et commémorer” sont des verbes au sens le plus littéral du terme. Pour se souvenir, il faut d’abord l’avoir vécu. Pour la période 40-45, seules quelques personnes encore, sont en vie. Garder le souvenir, commémorer, pour notre génération, rien de plus évident. Pour nous, citoyens de notre époque,
• Mission de l’ONU au Mali
nous sommes grandement aidés en cela par les champs d’honneur pour les militaires et les civils, les cimetières et les
• Enquête ADN sur les soldats
monuments qui nous rappellent qu’une société pacifique et démocratique n’est jamais fortuite.
français au champ d’honneur (Projet “Des visages aux tombes”) JULIEN ALLAIN
22
SFEER
AMBIANCE
In het Museum gaan verhaal,
Au musée, l’histoire, les fonctions
functies en sfeer hand in hand.
et l’ambiance vont de pair. Au
Het hart van het museum zijn
cœur du musée vous trouverez les
de persoonlijke verhalen van
histoires personnelles des personnes
betrokkenen. Hieromheen ontvouwt
impliquées. Autour se déroule
zich het verhaal van de Fransen
l’histoire des Français aux Pays-Bas
in Nederland en de relatie die
et des relations que nous avons
we hebben opgebouwd. Toen
établies. Hier, mais aussi aujourd’hui.
maar ook nu. Beginnend met een
En commençant par une présentation
chronologische opbouw van de
chronologique des journées de mai,
Meidagen, wordt een overzicht
nous donnons un aperçu de toutes
gegeven van alle operaties in
les opérations menées aux Pays-Bas,
‘De Franse Slag rond Kapelle en de honderden Franse militairen die omkwamen verdienen het om niet vergeten te worden. Daarom startte ik Toujours Kapelle en steun ik ook de uitbreiding van Memorial 40-45 Kapelle.’
Nederland, ondersteund door
en nous appuyant sur des pièces
belangrijke collectiestukken.
de collection essentielles. Nous
We vertellen vanuit een menselijk
racontons l’histoire d’un point de vue
perspectief.
humain.
De foto’s op deze en volgende
Les photos de cette page, des suivantes donnent une impression
ANTON STAPELKAMP BURGEMEESTER AALTEN / MAIRE D’AALTEN VOORMALIG BURGEMEESTER KAPELLE / ANCIEN MAIRE DE KAPELLE
pagina’ s geven een sfeerbeeld en dienen als inspiratie voor het nieuwe
de l’ambiance et sont source
museum.
d’inspiration pour le nouveau musée.
SFEER & INSPIRATIE AMBIANCE & INSPIRATION MARCEL LOURY
‘La bataille de Kapelle et les centaines de soldats français qui y ont péri méritent de ne pas être oubliés. C’est pourquoi j’ai créé Toujours Kapelle et je soutiens également l’agrandissement du Mémorial 40-45 Kapelle.’
24
26
IMPRESSIE TENTOONSTELLING IMPRESSION DE L’EXPOSITION BÂTIMENT
MARCEL LEQUEUE
VISITORS JOURNEY TENTOONSTELLING ‘Het is een onderbelicht verhaal. Franse militairen die in WOII in Nederland vochten en vielen voor onze vrijheid. Zo ook in Diessen. Dit verhaal verdient een plek om te worden verteld en om de offers te blijven herinneren. Daarom steun ik het Memorial 40-45 Kapelle.’ EVERT WEYS BURGEMEESTER HILVARENBEEK / MAIRE D’HILVARENBEEK
‘C’est une histoire méconnue. Les soldats français qui ont combattu aux Pays-Bas pendant la Seconde Guerre mondiale sont tombés pour notre liberté. Il en est de même à Diessen. Cette histoire mérite d’être racontée et de rappeler les sacrifices consentis. C’est pourquoi je soutiens le Mémorial 40-45 Kapelle.’
Mindset L’Esprit
Meidagen (dag voor dag) Jours de mai (jour pour jour)
Oorlogsjaren Années de guerre
Leven in vrijheid Vivre libre
Bezinnning (met uitzicht over ereveld) Réflexion (vue sur le champ d’honneur)
Actualiteit, verdieping / verbreding Actualité : approfondir et élargir
PARCOURS DES VISITEURS DE L’EXPOSITION
IBRAHIM ASEM
Bezoek ereveld Visite du champ d’honneur
28
De impressies op deze en volgende
Les impressions de cette page et des
pagina’ s geven een beeld van
pages suivantes illustrent certaines
een aantal onderdelen van de
parties de l’exposition.
LUISTERSTOEL
L’ÉCOUTE
Essentieel in het museum zijn alle
Tous les participants (soldats français
betrokkenen (Franse soldaten en
et citoyens zélandais) et leurs récits
Zeeuwse burgers) en hun verhalen.
sont essentiels au musée. Dans
Voor een groot deel worden deze aan
la plupart des cas, ces récits sont
Depuis l’entrée, vous apercevez une
de hand van een object verteld. Maar
racontés à partir d’un objet. Mais cela
Bij binnenkomst is een indruk-
impressionnante série de portraits
dat kan niet in alle gevallen bij de
n’a pas toujours été possible avec
wekkende wolk van vensters te
suspendus. ici, nous vous présentons
soldaten op het ereveld. Het verhaal
les soldats du champ d’honneur.
zien. HIer maak je kennis met de
les témoins oculaires cachés derrière
van deze mannen is te beluisteren
L’histoire de ces hommes peut être
ooggetuigen achter de verhalen die
les histoires racontées dans le musée.
en/of te bekijken op de ‘luisterstoel’
écoutée et/ou visionnée sur la “chaise
verteld worden in het museum. Het
Les images animées sont en couleurs
door middel van een bladerboek of
d’écoute” au moyen d’un livre de
(bewegende) beeld is in kleur zodat
pour que ces témoins soient encore
een hoorspel
lecture ou d’une pièce radiophonique.
de personen nog dichterbij komen.
plus proches et vivants pour nous. De ‘luisterstoel’ is niet alleen in het
La “chaise d’écoute” ne se trouvera
tentoonstelling. L’ESPRIT MINDSET
Bezoekers nemen plaats op
Les visiteurs prennent place sur
museum te vinden, maar ook op het
pas seulement dans le musée, mais
een divers palet aan stoelen, de
une palette variée de chaises, les
ereveld en gaat mee op reis naar
aussi sur le champ d’honneur et nous
zogeheten ‘kroongetuigen’ , opgesteld
“témoins principaux”, disposés dans
evenementen.
accompagnera lors d’évènements.
in een omarming, gelijk aan het
une enceinte semblable au champ
ereveld. Beelden op grote en kleine
d’honneur. Des images sur petits et
vlakken verspringen, waardoor je
grands plans s’échelonnent, de sorte
oog steeds weer valt op een ander
que le regard se pose sans cesse
persoon. Een verpleegster, een
sur une personne différente. Une
generaal, een kind, een timmerman,
infirmière, un général, un enfant, un
een pastoor, een boer en uiteraard
menuisier, un prêtre, un fermier et,
de soldaten. De Zeeuwen en Fransen
bien sûr, des soldats. Les Zélandais
komen hier wederom samen.
et les Français se rencontrent ici de nouveau.
MEIDAGEN
JOURS DE MAI
De meidagen in 1940 vormen een
Les Jours de Mai de 1940 constituent
substantieel onderdeel van het
une part importante de la raison
bestaansrecht van dit museum.
d’être de ce musée. C’est pourquoi
Vandaar dat we hier letterlijk op
nous nous concentrons littéralement
inzoomen. Middels één kroongetuige
sur ce sujet. À travers un témoin-
(object) per dag gaan we stap
clé, un objet par jour, nous pourrons
voor stap door het verhaal. Dit
parcourir l’histoire pas à pas. Il s’agit,
is bijvoorbeeld een uniform van
par exemple, d’un uniforme de
de zuster die o.a. Fransen heeft
l’infirmière qui a soigné des Français
verpleegd in St. Joanna in Goes of
à St Joanna à Goes, ou d’une
een auto waarin een officier werd
voiture dans laquelle un officier a été
vervoerd.
transporté.
De objecten staan op een podium,
Les objets sont disposés sur une
goed toegankelijk en geïsoleerd door
scène, facilement accessibles et
‘armen’, wat een intieme ruimte
isolés par des “bras” en quelque
creëert zodat de bezoeker de kans
sorte, créant ainsi un espace intime
krijgt om elk detail van het object
permettant aux visiteurs d’étudier
te bestuderen. Links en rechts
chaque objet en détails. Soutenus à
ondersteund door het bijzondere
gauche et à droite par une histoire
verhaal.
extraordinaire.
30
OORLOGSJAREN
ANNEES DE GUERRE
De grote rol van de Fransen in
Le rôle majeur des Français aux
Nederland tijdens de WOII speelt de
Pays-Bas pendant la Seconde
hoofdrol in deze ruimte. Op de kaart
Guerre mondiale occupe une place
staan settings waarin operaties
prépondérante dans cet espace. La
en andere gebeurtenissen worden
carte présente des cadres décrivant
verbeeld. Een setting bestaat uit
des opérations et autres évènements.
één moment uit de operatie, vanuit
Un cadre représente un moment
het perspectief van één persoon.
de l’opération, vu de la perspective
Een Duitse, Franse, Marokkaanse of
d’une personne en particulier. Un
Algerijnse soldaat, een zuster, een
soldat allemand, français, marocain
commandant tijdens de planvorming
ou algérien, une infirmière, un
of op het slagveld.
commandant pendant la planification
32
ou en opération sur le champ de Een setting bestaat uit een aantal
bataille.
‘kroongetuigen’ (objecten), aangevuld met abstracte vormgeving die
Un cadre se compose d’un certain
de verbeelding van het moment
nombre d’objets, de “témoins-
ondersteunt en tot leven laat komen.
clés”, complétés par un dessin
Elke ‘setting’ gaat het ‘gesprek’ aan
abstrait soutenant et donnant vie à
met de bezoeker. Een helm die je op
l’imagination du moment. Chaque
kunt zetten, een bepakking waarvan
“décor” converse avec le visiteur.
je het gewicht kunt voelen en een
Un casque que l’on peut mettre, un
logboek dat tot leven komt.
sac dont on peut sentir le poids et un carnet de bord qui prend vie.
Speciaal voor de kenners zijn de settings omarmd door een ‘horizon’,
Pour les connaisseurs, les cadres sont
Dit is een enorme tijdlijn met alle
entourés d’un “horizon”. Il s’agit d’une
details en ondersteund door de
immense ligne du temps avec tous les
collectie.
détails et que la collection appuie.
34
BRIEF VAN DOMINIQUE KIEFFER
LETTRE DE DOMINIQUE KIEFFER
Dochter van commandant
Fille du commandant
Kieffer – N°4 Commando
Kieffer – N°4 Commando
De herdenkingen van de landing
Het idee van een museum van een
J’ai assisté plusieurs fois aux
L’idée d’un musée à dimension
van november 1944 in Vlissingen,
nationale dimensie ontstond beetje
commémorations du débarquement
nationale est née peu à peu dans
op de site van “Uncle Beach” heb
bij beetje in het hoofd van Andries.
de novembre 1944 à Flessingue
l’esprit d’Andries. Il a vite concrétisé
ik verschillende malen bijgewoond.
Zijn idee werd snel in de praktijk
sur le site « Uncle Beach », c’est
sa pensée et débuté sa mise en
Elke keer was ik erg ontroerd. Wij,
gebracht en hij begon het uit te
à chaque fois avec une grande
œuvre. Il m’a présenté son projet et
Fransen, worden altijd met veel
voeren. Hij legde zijn project aan
émotion. Nous les Français sommes
les plans que j’ai pu consulter m’ont
respect en vriendelijkheid door de
mij voor en de plannen, die ik kon
toujours accueillis avec beaucoup
émerveillée tant pour l’architecture
verschillende autoriteiten ontvangen.
raadplegen, verbaasden mij vanwege
de respect et de gentillesse par les
que pour le choix du lieu.
Tijdens één van deze plechtigheden
de architectuur als door de keuze
diverses autorités. Lors d’une de ces
Son intégration avec le cimetière
ontmoette ik Jochem Schmetz, een
van de locatie. De integratie met het
cérémonies, j’ai fait la connaissance
français de Kapelle le rend tout a fait
grote geschiedenisliefhebber die zich
Franse Ereveld van Kapelle, maakt
de Jochem Schmetz, un passionné
original et intéressant.
Van links naar rechts / De gauche à droite:
samen met zijn landgenoten voor de
het origineel en interessant. Na dit
d’histoire qui s’emploie au devoir de
En ce 75ème anniversaire, je souhaite
Frank Churchill, Andries Looijen, Jochem Schmetz,
plicht om te herdenken, inzet. Op een
75-jarige jubileum hoop ik van harte
mémoire auprès de ses compatriotes.
de tout cœur que la création du
Dominique Kieffer, Jean Loïc Bagot en Sylvain Nogrette
dag stelde Jochem mij aan Andries
dat de oprichting van het museum
Jochem m’a, un jour, présenté
musée devienne rapidement réalité.
Looijen voor, een vriend van hem, die
snel een feit zal worden.
Andries Looijen, un de ses amis,
Herdenking Vlissingen Uncle Beach Commémoration Flessingue Uncle Beach
‘Son intégration avec le cimetière français de Kapelle le rend tout a fait original et intéressant.’ ‘De integratie met de Franse begraafplaats van Kapelle maakt het origineel en interessant’.
Commandant / Le commandant Kieffer – N°4 Commando
ook een passie voor geschiedenis
également passionné d’histoire et
heeft. En zelfs op zijn eigen terrein
ayant ouvert un musée dans sa
een museum heeft geopend. Daar
propre propriété. Il y a rassemblé une
verzamelde hij een indrukwekkende
imposante collection d’objets de la
hoeveelheid voorwerpen uit de
Seconde Guerre mondiale dont une
Tweede Wereldoorlog, waarvan een
importante partie concernant les
groot deel de Fransen betreft.
Français.
36
GEBOUW BÂTIMENT
PIERRE MOLLIÈRE
en wijzen er juist naartoe. Zowel
De buitenruimte
vanaf de weg en onzichtbaar voor
de visuele lijnen, landschappelijke
Op het terrein zal naast het
de passanten. Door dit windscherm
De inrichting van het plangebied is
lijnen als de routing. De verbinding
gebouw een toegangsweg en
aan de zijde van de Goessestraatweg
van groot belang voor het welslagen
tussen museum en het ereveld is
een parkeerterrein voor ca. 40
te verwijderen ontstaat een open
van het project. Een goede uitstraling
een kijkvenster. Vanuit dit kijkvenster
personenauto’s en 3 bussen worden
en uitnodigend terrein langs een
trekt immers bezoekers. Over het
heeft men een indrukwekkend uitzicht
aangelegd. Ten behoeve van de
doorgaande weg.
strak ontworpen “stoere” gebouw
over het ereveld en de omliggende
afvoer van regenwater van gebouw
in een mooi aangelegd landschap
omgeving. Het gebogen gebouw rijst
en terrein zal een extra berging
Duurzaamheid
zal worden gesproken. Bovendien
als het ware op vanuit het landschap.
(vijver of vergrote wegsloot) worden
In het ontwerp van het gebouw wordt
zal nieuwsgierigheid naar het
Het begint laag in de fruitbomen
aangelegd. Bij grotere hoeveelheden
gestreefd naar passief bouwen.
“binnenste” worden opgeroepen.
en eindigt hoog. Het museum zal
neerslag zal het water gebufferd
Het gebouw wordt uitgevoerd met
Een tentoonstelling met een hoge
bestaan uit een vrij indeelbare
kunnen worden en gedoseerd worden
een staalconstructie die volledig
belevings- en herdenkingswaarde.
ruimte voor receptie, shop, horeca
afgevoerd. Het beoogde sedum
circulair is. De oprijzende vorm op
en tentoonstelling.
dak op het gebouw zal hier ook een
het zuiden is uitermate geschikt voor
Het gebouw
De relatief gesloten gevel in beton,
bijdrage in leveren. Het is mogelijk dit
zonnepanelen. Geïsoleerde dichte
Het ontwerp van RoosRos Architecten
de ruwe stalen elementen en
water te gebruiken voor doorspoelen
gevels zorgen ervoor dat het gebouw
voor het Memorial 40-45 Kapelle
herdenkingsmuur, in combinatie
van toiletten, watergeven beplanting,
koel blijft. De warmteopwekking
speelt optimaal in op de kansen van
met de grote glazen entreepui op
bluswater, e.d. Het vuilwater, vanuit
gebeurt middels luchtverwarming
deze locatie. Deze unieke locatie,
maaiveldniveau, geven het museum
het gebouw, wordt afgevoerd op het
met een aardwarmtepomp.
middenin de groene zone, vraagt
een helder en stoer karakter. Het
gemeentelijk rioleringsstelsel in de
Deze zorgt voor een behaaglijk
om een unieke verbinding tussen
groene landschap wordt opgetild,
Goessestraatweg.
binnenklimaat. Het streven is om
Memorial 40-45 Kapelle en het
het met groen bedekte dak versterkt
ereveld. Het geplande museum
het oprijzende gebaar en laat
Het resterende terrein zal beplant
zoveel mogelijk gebruik te maken van
dient hierbij als ondersteuning. Het
het gebouw opgaan in de groene
blijven met fruitbomen en/of worden
recyclebare materialen.
focuspunt van het geheel is het
omgeving. Het voorliggende ontwerp
ingezaaid met een kruidenrijk
Franse ereveld met het monument.
heeft de instemming van gemeente
grasmengsel, waardoor de
Dit dient te allen tijde te blijven
Kapelle.
biodiversiteit wordt vergroot. Dit deel
FOCUS OP HET EREVELD
‘Memorial 40-45 Kapelle : pour envisager sereinement un présent et un avenir de paix, nous devons nous souvenir de notre passé de guerre.’ HÉLÈNE DEGRYSE PRÉSIDENTE DE L’ASSEMBLÉE DES FRANÇAIS DE L’ÉTRANGER .
‘Memorial 40-45 Kapelle: als wij nu en in de toekomst in vrede willen leven, moeten wij ons de oorlog blijven herinneren.’
voor het gebouw en het interieur
gewaarborgd. Het ereveld heeft
kan bij evenementen ook gebruikt
een bijzondere relatie met het
worden als evenemententerrein
plan, zowel visueel als fysiek. Alle
voor buitenactiviteiten. Rondom
lijnen in het plangebied vinden
het perceel staat een windscherm,
hun oorsprong in het monument,
waardoor het gebied verborgen is
En effet, toutes les lignes de la zone
L’espace extérieur
de la Goessestraatweg créera une
du plan partent du monument et sont
Une route d’accès et une aire de
zone ouverte et accueillante tout le
Le point central de l’ensemble est
justement orientées vers celui-ci. Qu’il
stationnement pour environ 40
long de la route.
le champ d’honneur français et le
s’agisse de lignes visuelles, de lignes
voitures et 3 autocars sera construite
Durabilité
monument. L’aménagement de
paysagères ou de tracés. Le lien
sur le site à côté du bâtiment. Une
La conception du bâtiment vise
la zone de planification est très
entre le musée et le champ d’honneur
zone de stockage supplémentaire
à une construction passive. Le
important pour la réussite du projet.
forme une fenêtre d’observation. De
(étang ou fossé routier agrandi) sera
bâtiment aura une structure en acier
En effet, une belle apparence
là, on a une vue impressionnante sur
construite pour l’évacuation des eaux
entièrement circulaire. L’élévation
attire les visiteurs. On parlera d’un
le champ d’honneur et les environs.
de pluie du bâtiment et des terrains.
orientée vers le sud est idéale pour
bâtiment “robuste” au dessin épuré
Le bâtiment incurvé s’élève pour
En cas de fortes précipitations,
les panneaux solaires. Les façades
dans un paysage magnifiquement
ainsi dire du paysage. Il commence
l’eau pourra être stockée et utilisée
fermées et isolées garderont la
aménagé. De plus, la curiosité
au ras des arbres fruitiers et termine
selon la demande. Le toit de sédum
fraîcheur du bâtiment. La chaleur
sera éveillée pour visiter l’intérieur.
en hauteur. Le musée se compose
prévu pour le bâtiment y contribuera
sera générée par le chauffage de l’air
Une exposition à forte valeur
d’un espace libre, à diviser pour
également. Il est possible d’utiliser
au moyen d’une pompe à chaleur
commémorative du vécu.
l’accueil, la boutique, la restauration
cette eau pour la chasse d’eau des
géothermique, garantissant un
et l’exposition.
toilettes, l’arrosage des plantes,
climat intérieur confortable. L’objectif
Le bâtiment
La façade en béton, relativement
pour l’extinction d’incendies, etc. Les
est d’utiliser autant que possible
Le projet de RoosRos Architectes
fermée, les éléments en acier brut et
eaux usagées du bâtiment seront
des matériaux recyclables pour le
pour le Mémorial 40-45 Kapelle
le mur commémoratif, combinés à la
déversées dans le réseau municipal
bâtiment et son intérieur.
répond de manière optimale aux
grande façade d’entrée en verre au
d’égouts de la Goessestraatweg.
possibilités offertes par cet endroit.
niveau du sol, confèrent au musée un
Cet emplacement unique, au milieu
caractère clair et robuste. Surélevant
La zone restante sera plantée
d’une zone verte, nécessite une
le paysage vert, le toit écologique
d’arbres fruitiers et/ou ensemencée
connexion unique entre le Mémorial
renforce le geste d’élévation et
d’un mélange de graminées riche
40-45 Kapelle et le champ d’honneur.
permet au bâtiment de se fondre
en herbes, ce qui stimulera la
Le musée prévu y servira de support.
dans son environnement verdoyant.
biodiversité. Cette partie peut
Le centre de l’ensemble, c’est surtout
Le projet actuel a reçu l’approbation
également être utilisée comme
le champ d’honneur français avec
de la municipalité de Kapelle.
zone d’activités en plein air lors
VISION DU CHAMP D’HONNEUR
16
ereveld
le Mémorial. Cela doit être en effet
d’évènements. Un brise-vent entoure
garanti à chaque instant. Le champ
la parcelle, rendant la zone cachée de
d’honneur lié étroitement au plan,
la route et invisible aux passants. La
tant visuellement que physiquement.
suppression de ce brise-vent du côté
16
ca.10.00m
16 SCHAAL 1:200
Voorgevel Goessestraatweg
ca.10.00m
entree
Voorgevel / Façade Goessestraatweg
Gevel Ereveld / Façade champ d’honneur
Voorgevel Goessestraatweg
entree
Gevel Ereveld
Gevel Ereveld
herdenkingsmuur met de 229 namen van de soldaten
herdenkingsmuur met de 229 namen van de soldaten
44
‘Een unieke plek in Europa. In Kapelle liggen 229 militairen uit Frankrijk, Marokko, Algerije en België begraven. Zij lieten het leven voor onze vrijheid, ons leven. Daarvoor verdienen ze onze eer, aandacht en respect.’ ‘Un lieu unique en Europe. À Kapelle 229 soldats de France, du Maroc, d’Algérie et de Belgique sont enterrés. Ils ont donné leur vie pour notre liberté, notre vie. Pour cela, ils méritent notre honneur, notre attention et notre respect.’