E.42 D23.291059 CZW-Bureau-Jaarverslag-2022-Getekend CZW-Bureau-Jaarverslag-2022-Getekend
Tekst van het document
CZW Bureau Jaarverslag en Jaarrekening 2022
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 7 juli 2023
Inhoudsopgave 1. Jaarverslag ........................................................................................................................ 3 1.1
Voorgeschiedenis ................................................................................................ 3
1.2
CZW Bureau ........................................................................................................ 3
1.3
Ontwikkelen Governance ...................................................................................... 5
1.4
Maatschappelijke Opvang ................................................................................... 6
1.5
Beschermd Wonen .............................................................................................. 8
1.6
Vrouwen Opvang, Huiselijk Geweld en Kindermishandeling .............................. 9
1.7
Anti Discriminatie Bureau Zeeland (ADB Zeeland) ........................................... 14
1.8
Programma Diverse Projecten ........................................................................... 20
1.9
Paragrafen ......................................................................................................... 24
2. Jaarrekening .................................................................................................................... 26 2.1
Balans ................................................................................................................ 26
2.2
Overzicht van baten en lasten CZW Bureau ..................................................... 28
2.3
Toelichting op de balans .................................................................................... 29
2.4
Toelichting Overzicht van baten en lasten CZW Bureau ................................... 41
2.4.1 Programma Maatschappelijke Opvang.............................................................. 41 2.4.2 Programma Beschermd Wonen ........................................................................ 45 2.4.3 Programma Vrouwenopvang en Huiselijk Geweld ............................................ 50 2.4.4 Programma Anti Discriminatie Bureau Zeeland/LHBTI ..................................... 53 2.4.5 Programma Diverse Projecten ........................................................................... 55 2.4.6 Programma Secretariaat CZW Bureau (overzicht overhead) ............................ 57 2.4.7 WNT ................................................................................................................... 60 2.4.8 Overzicht incidentele baten en lasten ................................................................ 62 2.4.9 Vennootschapsbelasting .................................................................................... 63 2.4.10 Taakvelden ........................................................................................................ 63 2.4.11 Rechtmatigheid .................................................................................................. 64 Bijlagen ................................................................................................................................ 67
2
1.
Uitsplitsing bijdragen gemeenten ................................................................................. 68
2.
Samenstelling agendacommissie ................................................................................ 71
3.
Samenstelling secretariaat ........................................................................................... 71
4.
Lijst met tabellen .......................................................................................................... 72
Jaarverslag en jaarrekening 2022 CZW Bureau
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 7 juli 2023
1. Jaarverslag 1.1
Voorgeschiedenis
Het CZW Bureau is destijds in 2009 ingericht als secretariaat van het College voor Zorg en Welzijn, kortweg CZW. Onder verantwoordelijkheid van de Vereniging Zeeuwse Gemeenten is dit College het bestuurlijk overlegorgaan van de Zeeuwse portefeuillehouders die verantwoordelijk zijn voor de gemeentelijke Wmo-taken. Dit bureau is organisatorisch ondergebracht bij de Gemeenschappelijke Regeling (GR) Samenwerkingsverband Welzijnszorg Oosterschelderegio (SWVO). Het SWVO is verantwoordelijk voor de aansturing, het financieel beheer en de personeelsaangelegenheden. De directeur van SWVO was in dit bestel zowel eindverantwoordelijk voor het CZW Bureau, voorzitter van het Ambtelijk Vooroverleg dat de agenda van de bestuurlijke vergaderingen voorbereidt, en secretaris van het CZWportefeuillehoudersoverleg. In die kwaliteit nam hij deel aan de vergaderingen van het CZW. Voor de verantwoording hiervan is het SWVO gehouden aan het Besluit Begrotingen en Verantwoording (BBV) waarin de wettelijke regels zijn vastgelegd. Op grond van het BBV zijn zowel de begroting, het jaarverslag en de jaarrekening vormgegeven per beleidsprogramma. Voor het Bureau wordt apart een jaarverslag en jaarrekening gemaakt. In 2021 tekenden zich de contouren af van grote veranderingen in deze van oudsher bestaande structuur.
In het kader van onderzoeken naar samenwerking en governance in het Zeeuwse sociaal domein is vastgesteld dat de bovenbeschreven structuur niet langer adequaat is. In 2021 is richting gegeven aan de vorming van het OZO (Overleg Zeeuwse Overheden, waartoe de provincie, het Waterschap en de dertien Zeeuwse gemeenten behoren). Dit overleg heeft geen besluitvormende rol, maar dient meer dan het CZW richtingbepalend te zijn op grote thema’s die alle Zeeuwse gemeenten aanbelangen op de domeinen Jeugd, Gezondheid en Maatschappelijke Zorg. Bij deze bestuurlijke transformatie past een andere ondersteunings- en uitvoeringspraktijk. Er is in 2021 een drietal ambtelijke kernteams gevormd op elk van de genoemde domeinen, die ieder op hun terrein beleidsvoorstellen formuleren ter bespreking in het OZO. Een ambtelijke programmacoördinator overziet de voortgang en coördinatie van deze activiteiten, en het provinciaal managersoverleg (PMO) van de gemeenten bespreekt de voorstellen en beoordeelt deze in termen van prioritering en toedeling van (ambtelijke) capaciteit in de uitvoering. Met de komende veranderingen aan de horizon waren de jaren 2021 en 2022 overgangsjaren die werden gekenmerkt door veel overleg, het zoeken naar duidelijkheid in de praktische inrichting, en het vinden van oplossingen voor problemen.
De van oudsher gegroeide rol van het CZW Bureau kwam hiermee in een ander daglicht te staan. Tijdens de verbouwing bleef de winkel echter open. Dit jaarverslag vormt dan ook opnieuw een weergave van de veelheid van activiteiten en initiatieven die het bureau ten dienste van de Zeeuwse gemeenten en hun burgers uitvoerde.
1.2
CZW Bureau
Bestuursstructuur Zoals hierboven beschreven, ressorteert het CZW bureau organisatorisch onder de Gemeenschappelijke Regeling Samenwerkingsverband Welzijn Oosterschelderegio (SWVO). Zodoende is het bestuur van deze GR tevens werkgever van het personeel. De secretaris van het SWVO is tevens directeur van het bureau en verantwoordelijk voor de dagelijkse leiding, personeel en exploitatie. Inhoudelijk is er echter geen directe of indirecte lijn tussen SWVO en CZW Bureau. Het CZW Bureau is een publiekrechtelijke samenwerking met een gemeenschappelijk orgaan (vastgelegd in een convenant). Het orgaan beschikt niet over een zelfstandige rechtspersoonlijkheid. Op verzoek van de deelnemende overheden in het CZW treedt het SWVO op als werkgever voor de medewerkers. Het CZW Bureau werkt nadrukkelijk ten dienste van alle dertien Zeeuwse gemeenten als ondersteuningsorganisatie voor een efficiënte en doelmatige beleidsontwikkeling en -uitvoering van gezamenlijke taken in het sociaal domein.
Jaarverslag en jaarrekening 2022 CZW Bureau
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 7 juli 2023
3
In dit licht past het dat het Antidiscriminatiebureau Zeeland hier onderdak vindt, evenals het Steunpunt Mensenhandel, projecten als ‘Laat ze niet verzuipen’ en ‘LHBTI.’ Hiernaast is er secretariële en financiële ondersteuning en is een communicatiemedewerker aangesteld. Het CZW bureau is tevens uitvoeringsorganisatie voor de Maatschappelijke Opvang, het Beschermd Wonen en de Vrouwenopvang in Zeeland in opdracht van en met mandaat van de gemeente Vlissingen als centrumgemeente voor Zeeland. De bijdragen die de centrumgemeente de voor dit doel ontvangt in de vorm van Integratie-uitkeringen door het Rijk, dient de centrumgemeente te verantwoorden zowel naar de overige Zeeuwse gemeenten als naar het Rijk. Tot de taak van CZW Bureau behoort ook het opstellen van deze de verantwoording aan de hand van het onderhavige jaarverslag annex jaarrekening. In dit jaarverslag wordt een overzicht van de activiteiten en financiën op de verschillende deelterreinen uitgewerkt, en vervolgens de paragrafen weerstandsvermogen, financiering en bedrijfsvoering. Er wordt inhoudelijk verslag gedaan van de activiteiten van het CZW Bureau (wat hebben we gedaan) en de lasten en baten per activiteit (wat heeft het gekost). In de jaarrekening treft u eerst de balans en daarna het overzicht van baten en lasten met een financieel totaaloverzicht van de uitgevoerde programma’s.
Tot slot wordt per programma, uitgebreid financieel verslag gedaan over het afgelopen jaar. Organisatie Het CZW Bureau is samen met alle 13 Zeeuwse gemeenten verantwoordelijk voor de gezamenlijke beleidsontwikkeling en –uitvoering waar het gaat om: • De gemeentelijke Anti Discriminatie Voorziening (ADB Zeeland); • (preventie)projecten zoals: Preventie Jeugd en Alcohol; LHBTI; leertuin gegevensdeling; • Wet verplichte Geestelijke Gezondheidszorg (WvGGZ); Personen verward gedrag; • Beschermd Wonen en Maatschappelijke- en Vrouwenopvang (namens de centrumgemeente); • Beleidsontwikkeling Huiselijk Geweld, Huisverbod, Multi Disciplinaire Aanpak (MDA++) en Veilig Thuis. In 2022 werd binnen het CZW Bureau de onderstaande formatie ingezet:
Afdeling
Formatie in FTE
MO/ VO/ BW
5,28
ADBZ/LHBTI
3,33
Jeugd en Alcohol
0,67
Wvggz
1,00
Ondersteuning CZW
1,11
Communicatie
0,44
Totaal
11,83
In totaal werkten er 15 personen bij het CZW Bureau in 2022.
4
Jaarverslag en jaarrekening 2022 CZW Bureau
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 7 juli 2023
Financiën De activiteiten van het CZW Bureau worden uitgevoerd voor alle Zeeuwse gemeenten. De uitvoeringskosten voor het CZW Bureau worden door de dertien gemeenten gefinancierd en vanuit de doeluitkering van de centrumgemeente Vlissingen. Voor advies over de inzet van centrumgemeentemiddelen en het vaststellen van de begroting/jaarrekening is de Agendacommissie CZW Bureau ingesteld. In de agendacommissie is elke sub-regio van Zeeland vertegenwoordigd via de wethouders van de gemeenten Kapelle, Terneuzen en Veere. De wethouder van de centrumgemeente is agenda lid. In 2022 kwam de Agendacommissie CZW een aantal keren bijeen. De beleidsadvisering aan de Agendacommissie vanuit het bureau kwam in 2021/2022 in een ander daglicht te staan, mede onder invloed van de voorgenomen veranderingen in de bestuurlijke en ambtelijke overlegstructuur (adviezen komen tot stand in samenhang met het Kernteam MO en het ambtelijk afstemmingsoverleg), maar ook vanwege de invloed die het toezicht op de gemeente Vlissingen heeft op de besluitvorming over inzet van de middelen. Over dit laatste is gedurende het jaar 2022 enige malen contact geweest tussen het bestuur van SWVO en het gemeentebestuur van Vlissingen.
1.3
Ontwikkelen Governance
In april 2022 heeft BMC het rapport ‘Samen aan het stuur’ over de inkoop/governance van jeugdhulp, beschermd wonen (BW), maatschappelijke opvang (MO) en vrouwen-/veilige opvang (VO) in Zeeland opgeleverd. In dit rapport adviseert BMC om een nieuw openbaar lichaam in te richten, dat namens de dertien Zeeuwse gemeenten minimaal de inkoop op het gebied van jeugdhulp, BW, MO en VO verzorgt. En om de mogelijkheid te bieden in de toekomst tevens de inkoop van andere onderwerpen binnen het sociaal domein hierin onder te kunnen brengen. In het OZO-themaoverleg sociaal domein van juli 2022 is dit advies besproken. Er is behoefte aan een verdiepingsslag door, naast de optie van een nieuwe gemeenschappelijke regeling, nog drie andere varianten uit te werken: 1) de inkoop BW/MO onderbrengen bij de GGD, naast de inkoop van jeugdhulp, 2) de GR SWVO uit te breiden naar een openbaar lichaam voor dertien gemeenten en hier de inkoop van jeugdhulp en BW/MO onder te brengen en 3) een ‘alles-in-één-variant’ te onderzoeken. In de zomer van 2022 zijn raadsleden middels een raadsinformatiebrief d.d. 19 juli 2022 geïnformeerd over de voortgang ten aanzien van de besluitvorming over de governance voor de inkoop van jeugdhulp en BW/MO. In het OZO-themaoverleg sociaal domein van december 2022 zou volgens de planning een bestuurlijke keuze voor een voorkeursscenario gemaakt worden.
Er is geconstateerd dat er nog geen eenduidige keuze gemaakt kan worden, waarbij er behoefte is aan een verdere uitwerking en verdieping van de vier scenario’s. Met het oog daarop is in de stuurgroep Governance inkoop jeugdhulp/BW/MO afgesproken om over te gaan tot een verdiepend feitenonderzoek. Dit onderzoek is bedoeld om de (financiële en juridische) gevolgen en risico’s van de vier scenario’s goed in beeld te brengen, om te kunnen komen tot een gedragen Zeeuwse keuze voor een nieuwe governancestructuur. Ook de positie van de raden wordt in dit proces meegenomen.
Jaarverslag en jaarrekening 2022 CZW Bureau
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 7 juli 2023
5
1.4
Maatschappelijke Opvang
Algemeen Onder Maatschappelijke Opvang wordt verstaan de zorg voor (sociaal) kwetsbare personen, waarbij onderscheid gemaakt wordt naar dak- en thuislozen, ambulante (verslavings-) zorg, zwerfjongeren en OGGZ-taken en 24 – uurs voorzieningen. Het primaire doel is: 1. Het realiseren van de doelstellingen van het Zeeuws Kompas, zoals: a. Het voorkomen van sociale uitsluiting en dakloosheid en thuisloosheid; b. Het voorzien in uitwerken van preventie, opvang en nazorg: c. Het realiseren van een sluitende samenwerking (ketenaanpak) tussen de betrokken organisaties en gemeenten; 2. Zorg dragen voor een adequaat, gedifferentieerd en passend voorzieningenniveau; 3. Stimuleren van en toezicht houden op het kwaliteitsbeleid in de opvangvoorzieningen, zowel intramuraal als extramuraal; 4. Uitvoering geven via mandaat aan de regierol van de (centrum)gemeente Vlissingen en de andere 12 Zeeuwse regiogemeenten vanuit hun wettelijke (Wmo)taken en bevoegdheden. Organisatie De taken m.b.t. de Maatschappelijke Opvang en Verslavingsbeleid worden uitgevoerd door een beleidsadviseur Maatschappelijke Opvang, Verslavingszorg en OGGZ en deels door een beleidsadviseur die ook voor andere beleidsterreinen (Beschermd Wonen, Vrouwenopvang) werkzaam is. Maatschappelijke Opvang en aanpalende taken vinden in samenhang met de onderdelen Beschermd Wonen, Vrouwenopvang en reguliere Wmo-taken plaats.
De beleidsadviseur werkt samen met ambtenaren en bestuurders van dertien gemeenten in Zeeland via het CZW en agendacommissie CZW (voorheen stuurgroep) en in diverse ambtelijke (voorafgaande) overleggen. De beleidsadviseur is ook betrokken in VNG-verband om landelijke ontwikkelingen te adresseren en te vertalen naar de Zeeuwse situatie. De beleidsadviseur is tevens de linking pin naar de organisaties welke actief zijn in dit beleidsveld. Financiën Evenals voorgaande jaren hebben de Zeeuwse gemeenten binnen het beleidsveld maatschappelijke Opvang substantieel bijgedragen aan de financiering van de sociale pensions en de Foyers de Jeunesse voor in totaal een bedrag van ruim 4,3 ton. Met het wegvallen van de solidariteitsbijdrage van gemeenten in 2017 (4 ton) is een jaarlijks financieringstekort ontstaan, welke tot op heden wordt opgevangen uit de gezamenlijke reserve BW/VO/MO. Met de gemeente Vlissingen bestaat een periodiek overleg om de financiën rondom de taken Beschermd Wonen, Maatschappelijke Opvang en Vrouwenopvang beheersbaar te houden. De subsidies MO/VO 2021 zijn door de aanbieders afdoende verantwoord en vervolgens definitief vastgesteld in 2022. De subsidies 2022 zijn door de Stuurgroep CZW Bureau voorlopig vastgesteld.
Inhoudelijk beleid Maatschappelijke Opvang In 2022 is met de 13 Zeeuwse gemeenten en de desbetreffende zorgaanbieders intensief samengewerkt om de uitrol van de eind december 2021 zogenoemde bouwstenennotitie dak- en thuisloosheid Zeeland verder mogelijk te maken. Naast de bouwstenennotitie zijn de meerjarenagenda, het Versnellingsprogramma Opvang en Bescherming en de regiovisie Beschermd wonen en Maatschappelijke Opvang Zeeland onderleggers voor het uitvoeren van dit beleid. In het kader van ‘Een thuis, een toekomst’ is de wens van het kabinet om te komen tot een breed plan van aanpak dakloosheid in Zeeland gestalte gegeven door het indienen van een Zeeuws plan, genaamd ‘Herstellen begint met een t(huis). Dit Zeeuwse plan van aanpak behelst drie hoofdlijnen: 1. Meer inzetten op preventie; 2. Omvorming van de Maatschappelijke Opvangvoorzieningen; 3. Meer woonruimte voor de kwetsbare doelgroepen met passende ambulante begeleiding.
6
Jaarverslag en jaarrekening 2022 CZW Bureau
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 7 juli 2023
Deze 3 hoofdlijnen zijn samengekomen in de zogenaamde en de eerdergenoemde Bouwstenennotitie, die sedert eind 2021 ten uitvoer wordt gelegd. Op basis van deze Zeeuws vastgestelde notitie die beoogt de toegekende 2,6 miljoen euro in te zetten zijn de navolgende projecten inmiddels akkoord bevonden: I. Ombouw / verbouw van de Foyer de Jeunesse te Vlissingen en tijdelijke vervangende huisvesting te Middelburg; II. Inzet straatpsychiater Zeeuws breed, voor een pilotperiode van 1 jaar; III. Realisatie 3 tiny houses op terrein Emergis te Goes; IV. Realisatie Skaeve Huse in Terneuzen, bijdrage in de realisatiekosten;
Voor begin 2023 staan de navolgende projecten op de rol ter besluitvorming voor een bijdrage: Realisatie 10 doorstroomwoningen bij Leger des Heils te Goes; Realisatie flexwonen in Terneuzen door Emergis; Inzet ervaringsdeskundigen in de MO door Hersteltalent en Emergis; Inzet preventie dakloosheid door Emergis voor cliënten welke de kliniek verlaten. Verslavingsbeleid Een DIMS (Drugs- en Informatie Monitoring Systeem) -testlocatie in Goes functioneert nog steeds. In Terneuzen is er behoefte aan een testlocatie. Dit wordt mede onderzocht in het kader van het brede plan van aanpak dakloosheid. In het kader van de herijking van de Maatschappelijke Opvang welke in 2023 nader gestalte krijgt wordt dit onderwerp hierin meegenomen. OGGZ Het Meld- en Actiepunt Bemoeizorg is de afgelopen jaren uitgebreid met 0,5 fte omdat het aantal casussen en de steeds toenemende zorgzwaarte van de doelgroep tot meer inzet heeft geleid. Dit komt ook door participatie in het meldpunt personen met verward gedrag/wvggz bij het Veiligheidshuis en het steeds meer deelnemen aan lokale wijkteams en OGGZ-netwerken. Nazorg ex-gedetineerden De nazorg voor ex-gedetineerden betreft de (voorbereiding) van de terugkeer van gedetineerden in de samenleving en dit proces begeleiden met behulp van de voorliggende voorzieningen gericht op wonen, werk, inkomen, schuldhulpverlening en identiteitspapieren.
De coördinatie van nazorg aan ex-gedetineerden financieren de gemeenten via de begroting van het Veiligheidshuis Zeeland. Het CZW Bureau dient jaarlijks een subsidieaanvraag in bij het ministerie van Veiligheid en Justitie t.b.v. (extra) financiering voor de begeleiding van ex-gedetineerden. Voor trajecten in kalenderjaar 2022 is € 40.586,- aan rijkssubsidie toegekend door de Dienst Justitiële Inrichtingen van het ministerie van JenV, Dienst Justitiële Inrichtingen. Het Veiligheidshuis Zeeland heeft met behulp van deze rijkssubsidie aan 43 unieke deelnemers ambulante nazorg geboden voor wonen en werken. De werkzaamheden van de ambulant werker Nazorg hebben plaatsgevonden vanuit het Zorg- en Veiligheidshuis Zeeland en als onderdeel van Nazorg Ex-Gedetineerden Zeeland. Ook voor 2023 heeft het ministerie van Veiligheid en Justitie (Directie DJI) subsidie toegekend ten behoeve van begeleiding van ex-gedetineerden in Zeeland.
Overzicht lasten en baten
Lasten Programma 1 Maatschappelijke Opvang Baten Programma 1 Maatschappelijke Opvang Gerealiseerde totaal saldo van baten en lasten Onttrekking aan reserves Toevoeging aan reserves Gerealiseerde resultaat
Oorspronkelijke begroting 2022
Definitieve begroting 2022
7.244.218
7.610.811
8.213.442
8.526.331
7.244.218
7.610.811
8.213.442
8.526.331
0
0
0
0
0 0 0
0 0 0
0 0 0
0 0 0
Jaarverslag en jaarrekening 2022 CZW Bureau
Realisatie 2022
Realisatie 2021
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 7 juli 2023
7
1.5
Beschermd Wonen
Algemeen en beleidsadvisering Ten opzichte van 2020 is de context en de positie van het bureau veranderd. In 2021 is in het kader van de landelijke Meerjarenagenda Beschermd Wonen en Opvang (vanuit de VNG) door de Zeeuwse gemeenten een uitbreiding en herijking van de Zeeuwse Regiovisie uitgevoerd. Deze is in lijn gebracht met de thema’s die in de Meerjarenagenda worden aangegeven. De Zeeuwse gemeenten hebben hierin sterker dan in voorgaande jaren een initiërende en sturende rol genomen, waardoor de inzet door het CZW bureau en de inbreng in het beleid navenant veranderde. In het jaar 2022 zijn deze veranderingen voor het CZW Bureau verder vormgegeven in nauwe samenwerking met het kernteam ZSSD en de Zeeuwse gemeenten.
In de praktijk komen de werkzaamheden van het CZW Bureau ten behoeve van Beschermd Wonen neer op: Bemensing van de werkgroep partnerschap; Bemensing van de werkgroep inkoop; Bemensing van de werkgroep monitoring; Bemensing van de werkgroep toegang; Secretariaat Transformatiefonds; Advisering Ambtelijk Afstemmingsoverleg; Opstellen begroting en jaarrekening; Productie verantwoordingen Beschermd Wonen; Bevoorschotting Beschermd Wonen; Marktconsultaties zorgaanbieders; Maatwerk leveren bij individuele problematiek / vragen gemeenten; Inrichten berichtenverkeer met de 13 Zeeuwse gemeenten; Inrichten monitoren / gegevensuitwisseling; Bewaken kwaliteit en beleid via de onafhankelijk deskundige; Contractmanagement; Financiën Ook in 2022 waren de implicaties van het artikel-12 toezicht bij de gemeente Vlissingen bepalend voor de dagelijkse gang van zaken rondom beleid en bekostiging van beschermd wonen. De noodzaak van overleg en afstemming bij de uitvoering en uitwerking van het beleid vergt veel tijd en blijft aanleiding geven tot vertragingen in de uitvoering. De extra middelen toegekend vanuit het landelijke Hoofdlijnenakkoord GGZ (HLA) werden ook in 2022 ingezet in het “Transformatiefonds” voor ambulantisering en extramuralisering. In 2022 werden door de hiervoor ingestelde adviescommissie 5 aanvragen behandeld, 5 hiervan werden gehonoreerd.
Een deel van het budget wordt doorgeschoven naar 2023. Overzicht lasten en baten
Lasten Programma 2 Beschermd Wonen Baten Programma 2 Beschermd Wonen Gerealiseerde totaal saldo van baten en lasten Onttrekking aan reserves Toevoeging aan reserves Gerealiseerde resultaat
8
Oorspronkelijke begroting 2022
Definitieve begroting 2022
Realisatie 2022
Realisatie 2021
22.775.784
22.697.647
19.069.834
21.576.234
22.775.784
22.697.647
19.069.834
21.576.234
0
0
0
0
0 0 0
0 0 0
0 0 0
0 0 0
Jaarverslag en jaarrekening 2022 CZW Bureau
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 7 juli 2023
1.6
Vrouwen Opvang, Huiselijk Geweld en Kindermishandeling
Algemeen Het CZW Bureau is namens de centrumgemeente samen met alle 13 Zeeuwse gemeenten verantwoordelijk voor de gezamenlijke beleidsontwikkeling en –uitvoering waar het gaat om Vrouwenopvang en huiselijk geweld en kindermishandeling (HGKM). Het programma Vrouwenopvang, huiselijk geweld en kindermishandeling heeft de volgende doelstellingen: 1. Voorwaarden scheppen om vrouwenopvang mogelijk te maken, risicogroepen te ondersteunen en professionele begeleiding mogelijk te maken; 2. Het voorbereiden en uitwerken van beleid voor het verminderen van geweld in de huiselijke kring, waaronder kindermishandeling. Daarbij het ondersteunen van de samenwerking binnen de keten; 3. Voorwaarden scheppen voor gemeenten en ketenpartners voor het uitvoeren van de Wet Tijdelijk Huisverbod. De werkzaamheden voor het programma vrouwenopvang richten zich op beleidsmatige, inhoudelijke en uitvoeringskeuzen met betrekking tot Vrouwenopvang en de aanpak van huiselijk geweld en kindermishandeling. In 2022 was voor de beleidsadvisering, -voorbereiding en uitvoering van dit programma een formatieomvang van 32 uur beschikbaar, deels aangevuld door een beleidsmedewerker die ook voor andere beleidsterreinen werkzaam is.
Daarnaast is vanaf juni 2019 een (tijdelijke) projectleider aangesteld om in Zeeland invulling te geven aan de doelstellingen van het landelijke programma Geweld hoort nergens thuis en het realiseren van de doelstellingen van het uitvoeringsplan voor Zeeland. Vrouwenopvang Organisaties voor vrouwenopvang bieden overal in Nederland opvang en hulp aan vrouwen – en hun eventuele kinderen – die slachtoffer zijn van huiselijk geweld, eergerelateerd geweld, seksuele uitbuiting/jeugdprostitutie of mensenhandel. Daarnaast zijn er in Nederland 6 locaties waar mannelijke slachtoffers worden opgevangen (niet in Zeeland). De vrouwenopvang biedt veiligheid, opvang en (ambulante) begeleiding aan gezinssystemen bij het voorkomen en/of stoppen van geweld in afhankelijkheidsrelaties. De opvang richt zich primair op vrouwen en kinderen in situaties van geweld en van daaruit op het gehele systeem rondom deze vrouwen en kinderen. Vormen van opvang en (ambulante) begeleiding reiken van een 7x24 uur telefonische hulpdienst tot residentiële opvang op een veilig opvangadres. Vrouwenopvang is in de Wet Maatschappelijke Ondersteuning (Wmo 2015) als wettelijke taak vastgelegd voor gemeenten. De vrouwenopvang in Zeeland is onderdeel van de Veilige Opvang van Emergis. In de opvang zijn ook kinderen die met hun moeder meekomen.
De begeleiding en ondersteuning van kinderen in- en na de opvang wordt vanuit het budget Jeugdhulp gefinancierd. Huiselijk Geweld en kindermishandeling In het kader van het uitvoeringsprogramma ‘Voor een toekomst zonder geweld’ 2019-2023 is gewerkt aan de drie actielijnen: o Eerder en beter in beeld (o.a.: communicatie, de meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling verder implementeren en samenwerkingsafspraken Veilig Thuis-Lokale Teams) o Stoppen en duurzaam oplossen (implementatie werken volgens de visie gefaseerd samenwerken aan veiligheid; MDA++, versterken lokale teams op basis van het kwaliteitskader werken aan veiligheid, traumascreening en passende hulp bij trauma, opvang en ondersteuning verbeteren, pleger aanpak, sociale steun voor kinderen d.m.v. het concept Handle with Care. o Specifiek doelgroepen (o.a. ouderen en kwetsbare jongeren) Dit werd tot en met augustus 2022 mede ondersteund door een regionaal projectleider. In 2022 zijn de volgende resultaten bereikt:
Jaarverslag en jaarrekening 2022 CZW Bureau
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 7 juli 2023
9
•
•
•
• •
•
•
•
10
Communicatie: Huiselijk geweld en kindermishandeling bevinden zich nog te vaak in de taboesfeer. Zo blijft het geweld jarenlang in stand. Om deze problematiek eerder in beeld te krijgen, moet het voor betrokkenen, omstanders en professionals makkelijker worden om zorgen bespreekbaar te maken en om in actie te komen. Er is een communicatieplan met als doel dat inwoners en professionals de weg kennen en weten wat ze moeten doen bij vermoedens of signalen van huiselijk geweld en kindermishandeling. Het makkelijker (durven) bespreken van signalen en vermoedens is hier onderdeel van. Door de werkgroep communicatie (projectleider GHNT, CZW Bureau en Veilig Thuis) worden communicatie uitingen afgestemd en naar de juiste kanalen geleid. Implementatie visie gefaseerd samenwerken aan veiligheid: gefaseerd samenwerken aan veiligheid staat centraal in de Zeeuwse regiovisie ‘Voor een toekomst zonder geweld’ 2019-2023. De ambitie is dat alle professionals werken volgens deze visie: Geweld wordt zo snel mogelijk gestopt doordat professionals eerst samenwerken voor veiligheid. Samenwerkende hulpverleners bieden vervolgens samenhangende hulp, gericht op duurzaam herstel van veiligheid. Zorg- en veiligheidspartners werken hierin samen.
Door het project ‘Een gezamenlijke basis voor Veiligheid (BvV)’ konden ook in 2022 trainingen Top-3 (gericht op het gefaseerd samenwerken aan veiligheid, risico gestuurde zorg en herstel) worden georganiseerd. Dit betrof een 2-daagse basismodule, een training Top-3 casusoverleg voor MDA++ professionals en 6 bijeenkomsten voor een integrale leergroep. In 2023 e.v. wordt vervolg gegeven aan de implementatie en structurele borging van deze werkwijze. Doorontwikkeling MDA++: de pilot voor een Zeeuwse multidisciplinaire aanpak op opgeschaald niveau (MDA++) is voortgezet. Het betreft langdurige en complexe problematiek waarbij de inzet van reguliere hulp en andere interventies maximaal is beproefd en niet heeft geleid tot het duurzaam oplossen van deze structurele onveiligheid. MDA++-regie: In 2022 is MDA++-regie gevoerd door medewerkers van het GIA-team (ambulante team vanuit de Veilige Opvang) bij 8 casussen (waarvan 4 casussen vóór 2022 zijn gestart). Veilig Thuis voert de procesregie bij MDA++ casuïstiek. Versterken lokale teams: In het uitvoeringsprogramma is opgenomen dat gemeenten meerjarige verbeterplannen opstellen om toe te werken naar de landelijke kwaliteitsstandaarden ‘Werken aan veiligheid voor lokale teams’. Het CZW Bureau faciliteert dit desgewenst met ondersteuning vanuit het landelijke programma.
In 2022 zijn in dit kader sessies georganiseerd met de gemeente Tholen en de Bevelandse gemeenten. Traumascreening en behandeling: Zeeland neemt deel aan het expertiseplatform drakentemmers. Behandelaren kunnen hier informatie, onderzoeken en praktijkkennis vinden over traumabehandeling bij kinderen en volwassenen die te maken hebben (gehad) met structureel huiselijk geweld. Tot en met 2022 hebben zeven in Zeeland werkzame behandelaren gebruik gemaakt van het trainingsaanbod van dit platform. Instellingen maatschappelijke opvang, vrouwenopvang en MDA++ kunnen via dit platform een gespecialiseerde traumabehandelaar vinden voor cliënten. Daarnaast is een online leerlijn traumasensitief werken breed onder de aandacht gebracht. Dit is voor alle professionals die in hun werk te maken hebben met huiselijk geweld. Ouderenmishandeling: Er is een regionaal (Zeeuws) plan van aanpak ouderenmishandeling opgesteld. Het plan van aanpak is in 2022 als basis gebruikt voor de uitwerking van handvatten voor een lokale aanpak. Voor de lokale uitrol van de aanpak is samengewerkt met een Expert van een landelijk gefinancierde Expertpool Ouderenmishandeling. Deze Expertpool is beschikbaar gesteld door Regioplan om regio’s te ondersteunen in de aanpak ouderenmishandeling.
Er is een start gemaakt met een lokale uitrol van de aanpak met de drie ZeeuwsVlaamse gemeenten als pilot gemeenten en de gemeenten Noord-Beveland, Vlissingen en Tholen als klankbord. Ook Veilig Thuis is betrokken. De focus ligt voornamelijk op het integreren van de aanpak ouderenmishandeling binnen het bredere kader HGKM, vergroten van bewustwording van de problematiek (zowel bij de gemeenten als bij de lokale ketenpartners). Aanpak mensenhandel/Kwetsbare jongeren: Vanwege het vertrek van de regionale projectleider GHNT is de coördinatie mensenhandel overgedragen aan een medewerker van de gemeente Goes. De borging van de zorg coördinatie voor slachtoffers mensenhandel (in dienst bij het Zorg- en Veiligheidshuis) tot en met 2027 is ter besluitvorming voorgelegd aan de colleges van de Zeeuwse gemeenten. Daarnaast zijn de resultaten van het onderzoek naar criminele uitbuiting onder jongeren in Zeeland in januari gepresenteerd. Alle VO en MBO- scholen kregen dit voorjaar een stappenplan overhandigd over de te volgen handelingen bij vermoedens of signalen van mensenhandel. Ook is er een menukaart ontwikkeld waarin alles wat beschikbaar is voor het onderwijs op het gebied van uitbuiting staat.
Jaarverslag en jaarrekening 2022 CZW Bureau
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 7 juli 2023
•
Tussentijdse bevindingen van de 3e cohorstudie door het Verwey Jonker Instituut naar de resultaten van de aanpak van huiselijk geweld en kindermishandeling. In Zeeland worden 89 gezinnen met kinderen gevolgd na een melding bij Veilig Thuis. De uitkomsten worden in het voorjaar van 2023 verwacht.
Veilig Thuis Zeeland (AMHK) Het Advies- en Meldpunt Huiselijk Geweld en Kindermishandeling (Veilig Thuis) wordt mede gefinancierd vanuit de decentralisatie uitkering Vrouwenopvang. Bij dit meldpunt kan iedereen terecht voor advies en ondersteuning bij signalen van alle vormen van huiselijk geweld en kindermishandeling. Hieronder valt ook eergerelateerd geweld, ouderenmishandeling en seksuele mishandeling. Ook kan men een formele melding doen van (vermoedens van) huiselijk geweld of kindermishandeling. Veilig Thuis onderzoekt dan zo nodig of het vermoeden gegrond is en zorgt met ketenpartners dat het geweld stopt en de veiligheid hersteld wordt. De functies van Veilig Thuis staan in de wet omschreven. Het werkgeverschap van Veilig Thuis ligt bij de GR GGD Zeeland. Meldingen en adviesvragen huiselijk geweld en kindermishandeling Een melding bij Veilig Thuis kan gedaan worden door burgers, professionals uit de hulpverlening, politie, scholen en alle andere instanties die een vermoeden hebben van huiselijk geweld, kindermishandeling of ouderenmishandeling. In 2022 zijn 1990 meldingen van huiselijk geweld en kindermishandeling binnengekomen bij Veilig Thuis Zeeland. Dit is een stijging ten opzichte van 2020 (1.696 meldingen). Ook de adviesvragen van professionals en burgers zijn gestegen, namelijk 2784 in 2022 ten opzichte van 2575 in 2021.
Gemeenten ontvangen van Veilig Thuis Zeeland een uitgebreide rapportage over 2022.
Centrum Seksueel Geweld In 2017 is het Centrum Seksueel Geweld (CSG) Zeeland van start gegaan en is één van de zestien CSG's in Nederland. Het CSG is een plek waar slachtoffers van aanranding of verkrachting hulp kunnen krijgen die ze nodig hebben: forensische, medische en psychische hulp. Het is een samenwerking van ziekenhuizen, politie, GGZ, forensisch artsen en andere hulpverlening. De Veilige Opvang van Emergis verzorgt het casemanagement voor slachtoffers. Het CSG is voor slachtoffers die acuut hulp nodig hebben en waarbij de verkrachting of aanranding zeven dagen of korter geleden heeft plaatsgevonden (acuut). Ook slachtoffers waarbij dit langer dan zeven dagen geleden is (niet-acuut), kunnen bij het CSG terecht. In 2022 hebben 70 slachtoffers zich gemeld bij CSG Zeeland voor hulp. Daarnaast is het CSG 35 keer geconsulteerd.
2017** (vanaf 1 februari) 2018 2019 2020 2021 2022
Acuut
Niet-acuut
Totaal
35 34 40 35 23 37
36 21 43 39 34 33
71 55 83 74 57 70
**In 2017 zijn 8 slachtoffers van Brabant West opgevangen door CSG Zeeland. Wet Tijdelijk huisverbod Het tijdelijk huisverbod (THV) is een bestuursrechtelijke maatregel en biedt de mogelijkheid om in een noodsituatie te zorgen voor een afkoelingsperiode. Tijdens deze periode wordt de nodige hulpverlening op gang gebracht en escalatie voorkomen. Na het opleggen van een huisverbod wordt zo veel mogelijk gebruik gemaakt van de voorliggende hulpverleningsstructuur voor huiselijk geweld. Daarbij staat de samenwerking met diverse hulpverleningsinstanties, jeugdzorg, politie en gemeente centraal. De politie heeft een team hulpofficieren van justitie die de tijdelijk huisverboden als een specifieke taak hebben. Zij zijn gemandateerd om namens de burgemeesters een huisverbod op te leggen. Bij een
Jaarverslag en jaarrekening 2022 CZW Bureau
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 7 juli 2023
11
huisverbod wordt een casemanager (van een van de vijf maatschappelijke werkorganisaties in Zeeland) aangesteld. De hulpofficier van justitie en de casemanager voeren gezamenlijk de risico-inventarisatie uit. De casemanager tijdelijk huisverbod is verantwoordelijk voor het organiseren van de hulpverlening in het gezin en de advisering aan de gemeente. De hulp krijgt vorm volgens de visie gefaseerd samenwerken aan veiligheid. Het casemanagment wordt op trajectbasis vergoed door het CZW Bureau aan de Maatschappelijk Werk Organisaties MWW, SMWO, Aan-Z en Hulst voor Elkaar. Aan-Z voert vanaf 2021 ook het casemanagement THV uit voor de gemeente Sluis. Het SMWO verzorgt het casemanagement sinds 1 januari 2020 ook bij tijdelijk huisverboden in de gemeente Tholen (voorheen werd dit uitgevoerd door Veilig Thuis West-Brabant). De hulpverlening in het gezin wordt betaald uit de reguliere middelen die onder andere gemeenten beschikbaar stellen bij huiselijk geweld problematiek. In 2022 heeft het CZW Bureau de jaarlijkse CROSS-training en de evaluaties per regio georganiseerd. Het Stroomschema THV is geëvalueerd met alle betrokken partijen tijdens evaluaties per regio (in Zeeuws-Vlaanderen, Oosterschelderegio en op Walcheren). Verder is het handboek THV en Intensief casemanagement geüpdatet en alle formulieren die de medewerkers gebruiken zijn vernieuwd.
De jaarlijkse Cross-training THV voor alle betrokken professionals bij een THV vond in april plaats. Tijdens de CROSS-training is de samenloop tussen het strafrecht en het bestuursrecht uitgediept samen met het OM en alle partners die betrokken zijn bij de uitvoering van het THV en het Intensief casemanagement Hoogrisico zaken. In 2022 is 52 keer geïnventariseerd of het huisverbod ingezet moest worden. Het huisverbod is 39 keer daadwerkelijk opgelegd. Tabel 1 Aantal tijdelijke huisverboden Zeeland
gemeente
2018
2019
2020
2021
2022
Borsele Goes Kapelle Noord-Beveland Reimerswaal Schouwen-Duiveland Tholen Oosterschelderegio
0 2 0 0 2 4 4 12
2 6 1 1 2 3 1 16
2 4 0 1 5 1 4 17
2 7 2 0 2 2 0 15
3 2 0 2 1 2 1 11
Middelburg Veere Vlissingen Walcheren
5 1 8 14
4 0 5 9
4 1 6 11
4 0 9 13
10 0 6 16
Hulst Sluis Terneuzen Zeeuws-Vlaanderen
4 6 7 17
8 6 10 24
6 1 8 15
3 3 9 15
0 3 9 12
Totaal
43
49
43
43
39
(bron: overzichten Maatschappelijk Werk organisaties)
Intensief casemanagement hoog-risico en MDA++-regie Emergis voert het Intensief casemanagement hoog-risico en MDA++-regie uit. Trajecten intensief casemanagement worden ingezet als er sprake is van acuut huiselijk geweld en/of structurele onveiligheid en de directe gevolgen daarvan. Er moet sprake zijn van meervoudige, complexe hulpvragen of continuïteitsproblematiek op het terrein van huiselijk geweld en of kindermishandeling. MDA++ regie wordt ingezet bij langdurige en complexe huiselijk geweld problematiek waarbij de inzet van reguliere hulp en andere interventies maximaal is beproefd en niet heeft geleid tot het duurzaam oplossen van structurele onveiligheid in het gezin of huishouden.
12
Jaarverslag en jaarrekening 2022 CZW Bureau
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 7 juli 2023
In 2022 zijn er 37 ICHR-trajecten geweest t.b.v. 33 unieke cliëntsystemen. Dit is een stijging ten opzichte van 2021 (32 trajecten t.b.v. 28 unieke cliënten). Dit past bij het beeld dat een deel van de HGKM casuïstiek de laatste jaren complexer is geworden, waarbij de inzet van het GIA-team vaker en langer nodig blijkt. De consequentie hiervan is dat er wachttijden ontstaan bij het GIA-team. Per traject zet het GIA-team 37 uur in. De duur van een traject verschilt, soms is verlenging nodig. In 2022 zijn er 9 MDA++ trajecten uitgevoerd door het GIA-team t.b.v. 8 unieke casussen. Dit is iets minder dan in 2021 (11 unieke casussen). In 2022 is er ook een stroomschema ICHR gemaakt, waarin de stappen voor de inzet van een ICHR zijn weergegeven. In het stroomschema is de aansluiting met Veilig Thuis gemaakt (t.b.v. de monitoring) en zijn de samenwerkingsafspraken tussen de CM-ers van het GIA-team en gemeenten verder aangescherpt. Preventie en deskundigheidsbevordering In 2022 is geïnvesteerd in de volgende activiteiten: • De Cross-training tijdelijk huisverbod. • Intervisie casemanagers • Deelname van de Veilig Thuis regio Zeeland aan de 3e cohortstudie van het Verwey Jonker Instituut naar de resultaten van de aanpak huiselijk geweld en kindermishandeling. Overzicht lasten en baten
Lasten Programma 3 Vrouwenopvang Baten Programma 3 Vrouwenopvang Gerealiseerde totaal saldo van baten en lasten Onttrekking aan reserves Toevoeging aan reserves Gerealiseerde resultaat
Oorspronkelijke begroting 2022
Definitieve begroting 2022
4.843.599
5.250.035
5.085.952
3.905.139
4.843.599
5.250.035
5.085.952
3.905.139
0 0 0 0
0 0 0 0
0 0 0 0
0 0 0 0
Jaarverslag en jaarrekening 2022 CZW Bureau
Realisatie 2022
Realisatie 2021
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 7 juli 2023
13
1.7
Anti Discriminatie Bureau Zeeland (ADB Zeeland)
Algemeen ADB Zeeland voorkomt en bestrijdt discriminatie in Zeeland. In de Wet Gemeentelijke anti-discriminatievoorzieningen (WGA) is vastgelegd dat alle gemeenten in Nederland de verplichting hebben zorg te dragen voor een voorziening waar hun burgers terecht kunnen voor advies en ondersteuning bij discriminatieklachten. Het doel van de wet is dat burgers in iedere gemeente laagdrempelig, onafhankelijk en efficiënt advies en bijstand krijgen als zij zich gediscrimineerd voelen. In Zeeland hebben alle dertien gemeenten de uitvoering hiervan ondergebracht bij ADB Zeeland. ADB Zeeland voert de volgende taken uit: • Uitvoering van klachtbehandeling en meldpuntfunctie; • Registratie van klachten/meldingen en rapportage van deze klachten via de Regionale rapportage naar het ministerie van BZK. Daarnaast worden de gemeenten ook direct geïnformeerd; • Samenwerking met diverse organisaties op het gebied van preventie en voorlichting over discriminatie; • Zorgen voor beleidsadvisering aan gemeenten en organisaties; • Het volgen van ontwikkelingen in brede zin (op maatschappelijk, juridisch en politiek gebied) en deze vertalen naar de Zeeuwse situatie; • Uitvoering van de Aanwijzing discriminatie door deelname aan het Regionaal Discriminatie Overleg (RDO) met politie, gemeenten en justitie. Meldpunt en klachtbehandeling ADB Zeeland neemt klachten en meldingen in behandeling.
Niet alle bij het bureau ingediende klachten verwijzen naar daadwerkelijke juridische discriminatiezaken. Alleen na nader onderzoek door een bevoegde instelling (zoals de rechtbank of het College voor de Rechten van de Mens), is vast te stellen of er sprake is van juridische discriminatie. In de hierna genoemde cijfers is niet opgenomen of de klachten/meldingen wel of niet juridisch gegrond zijn. Uitgangspunt bij de registratie van de klachten is de door de melder ervaren discriminatie. Uitspraken Oordelen College voor de Rechten van de Mens ADB Zeeland heeft in 2022 3 zaken bij het College voor de Rechten van de Mens behandeld. Twee procedures hiervoor lopen nog. In de andere procedure heeft het college geoordeeld dat er geen sprake was van verboden onderscheid. Politieklachten ADB Zeeland heeft in 2022 4 politieklachten behandeld. Hiervan was bij één politieklacht een bemiddelingstraject nodig. Cijfers 2022 In 2022 heeft ADB Zeeland 145 meldingen geregistreerd. Wanneer we kijken naar de bruto meldingen komen we uit op 162. Het aantal meldingen dat ADB Zeeland in 2022 ontving is iets gestegen ten opzichte van het aantal meldingen in 2021 (bruto 151, netto 143), maar is nog altijd hoger dan het gemiddeld aantal meldingen over de laatste 4 jaar. Het aantal meldingen in 2022 waarbij de coronapandemie een rol heeft gespeeld is minimaal (3).
Opvallend aan de cijfers van 2022 is dat het aantal meldingen dat betrekking heeft op de arbeidsmarkt fors gestegen is (van 26 in 2021 naar 40 in 2022). In 16 gevallen ging het om meldingen over vacatures met een discriminatoir karakter. In de overige gevallen ging het bijvoorbeeld over racisme op de werkvloer, zwangerschapsdiscriminatie en discriminatie op grond van een handicap of chronische ziekte. Het aantal meldingen over collectieve voorzieningen (zoals overheden, onderwijs- en zorgorganisaties) nam fors af (van 63 in 2021 naar 27 in 2022). De voornaamste reden hiervoor is omdat er in 2021 veel meldingen werden gedaan die over coronamaatregelen door de overheid gingen.
14
Jaarverslag en jaarrekening 2022 CZW Bureau
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 7 juli 2023
Wanneer de bulkmeldingen over het coronalied in 2020 buiten beschouwen worden gelaten was het aantal meldingen waarbij afkomst een rol speelde in de afgelopen 7 jaar niet eerder zo hoog. Bij 60 meldingen speelde afkomst een rol. Dit is tevens de grond waarop in 2022 de meeste meldingen werden ontvangen. De meldingen die hierover zijn ontvangen gaan bijvoorbeeld over racisme op de werkvloer, op straat, tijdens sport of door (overheids)-organisaties. Naast afkomst gingen de meeste meldingen in 2022 over leeftijd (17) en handicap/chronische ziekte (16). De meeste melders kwamen uit Terneuzen (34), gevolgd door Middelburg en Vlissingen (beiden 22). Daarnaast zijn er talloze discriminatiezaken (gemeld bij Politie Zeeland-West-Brabant, regio Zeeland) besproken in het Regionaal Discriminatie Overleg. In dit overleg participeren Politie Zeeland–West-Brabant, ADB Zeeland en het Openbaar Ministerie. Alle aangiften en mutaties uit onze politie-eenheid worden in dit overleg op casusniveau besproken en gevolgd. Op 25 april 2023 zal de Regionale rapportage 2022 uitgebracht worden. Dit rapport (Monitor Discriminatie 2022) bevat onder andere gegevens van ADB Zeeland, RADAR (antidiscriminatievoorziening voor de regio’s Midden-West-Brabant en Brabant-Noord, Zuid-Holland-Zuid en Rotterdam Rijnmond), Politie Zeeland-West-Brabant en het College voor de Rechten van de Mens.
Het rapport wordt geschreven op basis van de politie-eenheid Zeeland-West-Brabant. Hieronder een overzichtelijke weergave van de discriminatiecijfers over de afgelopen vijf jaar, uitgesplitst op grond en op terrein.1 Tabel 2 Meldingen en klachten per discriminatiegrond in Zeeland
Discriminatiegrond
2017
Leeftijd 5 42 Ras/afkomst a Antisemitisme 0 Handicap/chronische ziekte e 12 Seksuele gerichtheid 6 Niet wettelijke gronden1 19 Godsdienst b 5 Levensovertuiging 0 9 Geslacht c Nationaliteit 2 Burgerlijke staat 0 Politieke overtuiging 0 Arbeidscontract vast/tijdelijk 0 0 Arbeidsduur parttime/fulltime Onbekend f 0 Totaal 100
2018
2019
2020
2021
2022
21 38 0 14 4 10 7 2 8 7 2 1 1 0 2 117
7 40 1 19 11 d 10 6 0 10 2 0 0 0 1 1 108
15 81 0 38 8 18 4 0 11 5 3 0 0 0 5 188
13 40 0 24 5 46 5 0 15 3 1 0 0 0 2 154
17 60 2 16 12 12 12 0 14 3 1 0 0 0 4 153
a Meldingen over coronalied Radio 10 (2020) 23 b Meldingen over de Islam (2019) 2, (2020) 4, (2021) 1, (2022) 7 c Meldingen van/over transpersoon (2019) 2, (2020) 1, (2021) 2, (2022) 2 d Meldingen over de Nashvilleverklaring (2019) 5 e Meldingen m.b.t.. de mondkapjesplicht (2020) 8, (2021) 11, (2022) 2 f Meldingen m.b.t. vaccinatie- cq. toegangsbewijs (2021) 34, (2022) 1
1
Het totaal aantal meldingen wijkt af van het totaalaantal in tabel 1. Een discriminatieklacht kan namelijk over meerdere gronden gaan.
2
In de categorie ‘niet wettelijke gronden’ zijn ook klachten over discriminatie op grond van uiterlijk meegenomen.
Jaarverslag en jaarrekening 2022 CZW Bureau
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 7 juli 2023
15
Tabel 3 Terrein van de discriminatieklachten
Terrein
2017
2018
2019
2020
2021
2022
Arbeidsmarkt Buurt /wijk Collectieve voorziening Commerciële dienstverlening Onderwijs Privésfeer Horeca Openbare ruimte Huisvesting Media /reclame a Sport en recreatie Politie/OM Publieke en politieke opinie Overig Onbekend Totaal
24 10 25 9 2 1 3 4 2 5 5 3 2 1 0 96
37 12 15 10 4 1 4 0 11 4 2 5 5 0 0 110
24 8 24 6 6 1 2 4 7 7 3 1 9 2 0 104
33 12 39 27 3 0 4 11 6 32 2 2 3 3 3 180
26 7 63 8 5 0 2 7 10 9 4 6 0 0 1 148
40 6 27 7 5 3 5 9 7 12 9 10 3 2 0 145
a Meldingen daarvan die corona-gerelateerd zijn (2020) 24
LHBTI en projecten LHBTI ADB Zeeland neemt met de Regenbooggemeenten Middelburg en Goes deel aan een project van het ministerie van OCW om samen met Nederlandse gemeenten de veiligheid, weerbaarheid en sociale acceptatie van LHBTI (lesbiennes, homoseksuelen, biseksuelen, transgenders en intersekse personen) inwoners te bevorderen. De derde projectperiode is in 2019 gestart en loopt door tot en met 2022. Resultaat 2022 Een samenvatting van de belangrijkste resultaten: • Door de subsidieregeling en ontwikkelingen rondom de Gezonde School aanpak, en daarbij het thema Relaties en seksualiteit, is er structureel (extra) aandacht voor seksuele diversiteit en zijn onze activiteiten van de afgelopen jaren geborgd. • In samenwerking met Provincie Zeeland en Movisie zijn er twee online kennissessies over dak- en thuisloze lhbti+ jongeren gegeven voor professionals. • In samenwerking met 113 Zelfmoordpreventie is er voor vrijwilligers van lhbti+ organisaties (en professionals die werken met lhbti+ doelgroep) een gatekeeperstraining gegeven over suïcidepreventie. Deze training werd goed ontvangen en werd beoordeeld met het gemiddelde cijfer van een 8. Enkele reacties n.a.v. de training: “Zeer goede scholing, open en eerlijk. Best heftig”, “Het was leerzaam om te oefenen met de technieken/methode.
Daarnaast was de theorie ook erg toepasselijk.” We zijn voornemens om deze training in de nieuwe projectperiode te herhalen. • In samenwerking met Wijdekerk werden er in oktober en november 4 gespreksavonden georganiseerd voor (gelovige) ouders van lhbti+ kinderen. Uit de evaluatie die na de gespreksavonden werd gehouden bleek dat de avonden als positief en nodig werden ervaren. Omdat we verschillende vragen hebben gehad om de avonden nog eens te organiseren, zijn we ons aan het oriënteren om deze in 2023 te herhalen. • ADB Zeeland is vanuit het lhbti+ project aangesloten bij de Commissie Roze Zaterdag. Deze commissie houdt zich bezig bij het organiseren van Roze Zaterdag in Goes, 2023. De bedoeling is dat het een echt Roze Jaar wordt, met activiteiten door heel Zeeland. Vanuit het lhbti+ project wordt vooral gekeken naar de ‘cultuurkant’ van Roze Zaterdag. Er wordt hierin samengewerkt met musea, bioscopen en andere culturele organisaties.
16
Jaarverslag en jaarrekening 2022 CZW Bureau
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 7 juli 2023
• In juni heeft ADB Zeeland onderzoek laten uitvoeren naar ervaren discriminatie in de Zeeuwse LHBTI gemeenschap. Hieruit kwam o.a. naar voren dat 15% van de Zeeuwen die discriminatie hebben ervaren behoren tot de lhbti+ gemeenschap. • ADB Zeeland heeft In samenwerking met Provincie Zeeland en LHBT Netwerk Zeeland de ‘Pride Photo’ laten tentoonstellen in Vlissingen. De Pride Photo tentoonstelling is een jaarlijkse internationale fotowedstrijd en platform voor beeldmateriaal over seksuele en genderdiversiteit. • De minister van Onderwijs, Cultuur & Wetenschap heeft besloten het Regenboogstedenproject met 4 jaar te verlengen. De gemeenten Goes en Middelburg hebben besloten om hun deelname ook te verlengen en blijven dus ook de komende 4 jaar Regenboogsteden. Het LHBTI+-project gaat hiermee dus nog tenminste tot en met 2026 door. Verdere activiteiten in 2022 Educatieproject Etty Hillesum: ‘Worden wie je bent’ De Joodse, in Middelburg geboren Etty Hillesum schreef tijdens de Tweede Wereldoorlog in dagboeken over haar persoonlijke, spirituele en filosofische ontwikkeling. Het educatieproject beoogt de leerlingen te laten ervaren hoe belangrijk het is om te kunnen worden wie je bent. De leerlingen doorlopen hierin verschillende kunstzinnige disciplines, zoals literatuur, theater en kunst.
In 2021 heeft ADB Zeeland een donatie ontvangen voor het faciliteren van de gastlessen in het kader van dit educatieproject. Helaas konden deze lessen vrijwel allemaal niet doorgaan in 2021. Daarom zijn er in 2022 alsnog lessen gegeven. Er zijn dankzij de donatie op 8 scholen lessen gegeven. Hiermee zijn 12 groepen en 208 leerlingen bereikt. Voor 2023 is er nog budget over om nog lessen te geven. Kunsteducatie Walcheren coördineert deze lessen. Zeeuws Deltaplan Aanpak Discriminatie Alleen door samen te werken kunnen we zorgen voor een inclusief Zeeland. Daarom heeft ADB Zeeland in 2021 het initiatief genomen voor een Zeeuws Deltaplan voor de aanpak van discriminatie. In dit plan worden gemeenten, burgers en organisaties betrokken om sámen discriminatie in Zeeland aan te pakken. Er worden hierbij acties ondernomen op verschillende domeinen zoals onderwijs, arbeidsmarkt, veiligheid en toegankelijkheid. Alle mooie voorbeelden van Zeeuwse interventies worden verzameld op de website www.zeelandinclusief.nl. In de Coalitie Deltaplan komt iedereen samen die bezig is (of wil zijn) met de aanpak van ongelijke behandeling in Zeeland. Zo kunnen initiatieven met elkaar worden gedeeld, kunnen we van elkaar leren en is samenwerking mogelijk.
21 maart, internationale dag tegen discriminatie en racisme ADB Zeeland heeft op 21 maart een online talkshow georganiseerd over de lokale aanpak van discriminatie. De online talkshow werd landelijk beschikbaar gesteld en was in feite bedoeld om het voorbeeld van Zeeland te delen met de rest van het land. Kennisinstituut Movisie droeg bij aan deze online talkshow. Four Freedoms door het jaar heen ADB Zeeland maakt permanent deel uit van de werkgroep Four Freedoms door het jaar heen. In deze werkgroep werken organisaties samen op het gebied van mensenrechten. Extra middelen ingezet Het kabinet heeft naar aanleiding van het toeslagenschandaal een extra bijdrage beschikbaar gesteld om antidiscriminatiebureaus te versterken. De Zeeuwse gemeenten hebben (in ieder geval voor de jaren 2022 en 2023) besloten om deze gelden aan ADB Zeeland beschikbaar te stellen. Hiervan heeft ADB Zeeland een preventiemedewerker kunnen aannemen die gastlessen en trainingen verzorgt. Daarnaast zijn er al voor tal van gemeenten lokale uitvoeringsplannen gemaakt. Hierin staan acties die ADB Zeeland extra voor de desbetreffende gemeenten uitvoert. Dit zorgt dat ernaast de Zeeuwse plannen, ook ruimte is voor maatwerk op gemeenteniveau.
Jaarverslag en jaarrekening 2022 CZW Bureau
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 7 juli 2023
17
Gastlessen, presentaties en workshops In het afgelopen jaar zijn er tal van presentaties en gastlessen gegeven. Zo bezocht een medewerker, net als elk jaar de HZ-studenten van de opleiding Human Resource Management om een gastcollege te geven over kwetsbare doelgroepen op de arbeidsmarkt maar verzorgde ADB Zeeland ook een workshop tijdens de Zeeuwse Onderwijsdag waarbij leerkrachten, docenten en directeuren verschillende workshops kregen. Daarnaast heeft ADB Zeeland ook een presentatie verzorgd voor de Arbeidsmarktregio Zeeland. ADB Zeeland heeft in 2022 een ronde gedaan langs de drie veiligheidsregio’s in Zeeland. Hierbij zijn politie, OM en de burgemeesters bijgepraat over discriminatietrends in Zeeland en is gekeken naar verdere samenwerking, bijvoorbeeld op het gebied van het vergroten van de naamsbekendheid en deskundigheidsbevordering bij medewerkers. Zeeuwse Inclusieweek Dankzij een bijdrage vanuit het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid heeft ADB Zeeland voor het eerst een Zeeuwse Inclusieweek georganiseerd. Het doel van deze week was om aandacht te vestigen op de kracht van inclusie in Zeeland en was bedoeld om juist andere organisaties te stimuleren om in deze week verschillende activiteiten te organiseren. Uiteindelijk hebben er in die week 9 activiteiten plaatsgevonden.
Townhall sessie met NCDR Op 28 maart organiseerde ADB Zeeland in samenwerking met de Nationaal Coördinator tegen Discriminatie en Racisme (NCDR) een zogenaamde townhall sessie bij Hogeschool HZ University of Applied Sciences. De NCDR kwam naar Vlissingen om met mensen in gesprek te gaan over discriminatie op de arbeidsmarkt. Met de 35 aanwezigen werden mooie gesprekken gevoerd en input geleverd op het Nationaal Programma dat de NCDR later publiceerde. Onderzoek naar discriminatieklimaat in Zeeland Onderzoeksbureau GFK heeft in 2022 onderzoek gedaan naar het discriminatieklimaat in Zeeland. Dit is een herhaling van een vergelijkbaar onderzoek dat GfK heeft uitgevoerd in februari 2009. In totaal hebben 1.342 Zeeuwen aan het onderzoek deelgenomen. Doel van het onderzoek is inzicht bieden in de ervaren discriminatie door inwoners van Zeeland. Daarnaast is gekeken naar de naamsbekendheid van instituten die zich bezig houden met het bestrijden van discriminatie en naar de redenen om ervaren discriminatie wel of niet te melden. Met de resultaten van dit onderzoek kan ADB Zeeland zich nog gerichter inzetten om ervaren discriminatie in Zeeland tegen te gaan. Uit het onderzoek is gebleken dat Zeeuwse inwoners vaker discriminatie ervaren dan in 2009. In 2022 zegt 22% van de respondenten discriminerend behandeld te zijn; in 2009 was dat 18%.
Vaker dan in 2009 gaat het hierbij om ervaren discriminatie op grond van geslacht of levensovertuiging / politieke overtuiging. Uit het onderzoek is gebleken dat ervaren discriminatie vaker wordt gemeld dan in 2009. Zorgelijk blijft wel dat 80% van de Zeeuwen die discriminatie ervaren hebben, dit niet melden (tegenover 88% in 2019). Enkele voorbeelden van meldingen “Ik wil gevaccineerd worden met vaccin A. Mensen ouder dan 45 jaar krijgen echter alleen vaccin B. Pas als iedereen gevaccineerd is, kan ik ook vaccin A krijgen.” “In een vacature wordt gevraagd naar personen in de leeftijd van 15 en 16 jaar oud. Dit is leeftijdsdiscriminatie.” “Na een filmbezoek in de bioscoop werd ik geslagen en uitgescholden voor ‘neger’. Ik zou te hard hebben gelachen tijdens de film.” “Ik loop als moslima stage in een verzorgingshuis. Toen ik vroeg of ik voor vast aangenomen kon worden kreeg ik te horen dat ik niet het gewenste geloof had.“ “Vanwege de diagnose PTSS mag ik geen nier doneren aan mijn vriendin. De arts schat in dat ik het herstelproces van 1,5 jaar niet aankan.” “Mijn zoon wordt op school, in de stad en onderweg uitgescholden, geïntimideerd en zelfs bedreigd vanwege het feit dat hij op jongens valt.”
18
Jaarverslag en jaarrekening 2022 CZW Bureau
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 7 juli 2023
"Ik kreeg een anonieme brief waarin stond dat ik mij moet schamen omdat ik Russisch ben." “Nadat ik mijn zwangerschap aankondigde werd ineens gezegd dat ik niet goed functioneerde, en dat ik na mijn verlof niet meer terug hoefde te komen.” “Ik werd niet aangenomen vanwege mijn Haagse accent en mijn Haagse mentaliteit.”
Overzicht lasten en baten Oorspronkelijke begroting 2022
Definitieve begroting 2022
50.836
257.170
126.397
117.786
50.836
257.170
126.397
117.786
0 0 0 0
0 0 0 0
0 0 0 0
0 0 0 0
Lasten Programma 4 ADBZ/LHBTI Baten Programma 4 ADBZ/LHBTI Gerealiseerde totaal saldo van baten en lasten Onttrekking aan reserves Toevoeging aan reserves Gerealiseerde resultaat
Jaarverslag en jaarrekening 2022 CZW Bureau
Realisatie 2022
Realisatie 2021
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 7 juli 2023
19
1.8
Programma Diverse Projecten
De Jeugd en Alcohol aanpak ‘Laat ze niet (ver)zuipen!’ Algemeen Alcohol is het meest gebruikte genotmiddel in ons land. Veel jongeren drinken en als ze eenmaal drinken wordt er meestal ook verontrustend veel gedronken. Dit terwijl alcohol een potentieel giftige stof is en veel schadelijke effecten heeft. Een van de bekendste hiervan voor jongeren is het schadelijk effect op de ontwikkeling van de hersenen. Deze groeien immers nog door tot het 24e levensjaar. Alcoholgebruik is niet alleen schadelijk voor de drinker zelf maar ook voor (anderen in) de maatschappij. Naast gezondheidsrisico’s leidt alcoholgebruik tot zorgkosten, productiviteitsverliezen, kosten in het onderwijs, kosten voor politie en justitie, (on)bedoeld letsel door verkeersongevallen, vandalisme, (huiselijk) geweld en schade aan anderen. Uit een maatschappelijke kosten-baten analyse van het RIVM (2018) blijkt dat de kosten van alcohol ongeveer 2,3 tot 4,2 miljard euro zijn. “Laat ze niet (ver)zuipen!” (LZNVZ) kenmerkt zich door de integrale samenwerking tussen alle Zeeuwse gemeenten, GGD Zeeland, Emergis Preventie (1nul1), Politie Zeeland-West-Brabant en andere maatschappelijke partners. In 2010 zijn de activiteiten op het gebied van ‘Jeugd en alcohol’ gestart met tijdelijke financiering (van het Ministerie, de gemeenten en de Provincie) tot en met 2013. Hierna volgde een tweede periode.