B.19 D25.329247 FW Resultaatsbestemming 2 Concept jaarverslag 2024 - versie ter kennisname deelnemers
Tekst van het document
Jaarverslag en jaarrekening 2024
Inhoudsopgave VOORWOORD ....................................................................................................................................................................... 1 1
SAMENVATTING ........................................................................................................................................................... 2
2024 IN HET KORT................................................................................................................................................................. 3 2
3
4
PROGRAMMA MILIEU................................................................................................................................................... 5 2.1
PROGRAMMA MILIEU ...................................................................................................................................... 5
2.2
PROGRAMMALIJN VERGUNNINGVERLENING .................................................................................................. 6
2.3
PROGRAMMALIJN TOEZICHT EN HANDHAVING............................................................................................... 8
2.4
OVERZICHT BATEN EN LASTEN PROGRAMMA MILIEU ................................................................................... 10
OVERZICHTEN ............................................................................................................................................................. 11 3.1
OVERHEAD ..................................................................................................................................................... 11
3.2
DEKKINGSMIDDELEN...................................................................................................................................... 11
PARAGRAFEN .............................................................................................................................................................. 12 4.1
BEDRIJFSVOERING .......................................................................................................................................... 12
4.2
FINANCIERING ................................................................................................................................................ 16
4.3
WEERSTANDSVERMOGEN EN RISICOBEHEERSING ........................................................................................ 16
5
VERANTWOORDING RECHTMATIGHEID ..................................................................................................................... 21
6
JAARREKENING 2024 .................................................................................................................................................. 23 6.1
BALANS .......................................................................................................................................................... 23
6.2
OVERZICHT VAN BATEN EN LASTEN ............................................................................................................... 28
6.3
WET NORMERING TOPINKOMENS (WNT) ...................................................................................................... 32
6.4
TOELICHTING BATEN EN LASTEN PER PROGRAMMA ..................................................................................... 34
6.5
OVERZICHT INCIDENTELE LASTEN EN BATEN ................................................................................................. 36
6.6
RECHTMATIGHEIDSVERANTWOORDING ........................................................................................................ 36
7
CONTROLEVERKLARING VAN DE ONAFHANKELIJKE ACCOUNTANT ............................................................................ 38
8
BIJLAGEN JAARREKENING 2024 .................................................................................................................................. 39 8.1
Informatie paragraaf verbonden partijen deelnemers................................................................................... 39
8.2
SiSa-bijlage bij de jaarrekening....................................................................................................................... 40
8.3
Lasten en baten per taakveld ......................................................................................................................... 40
Jaarverslag en jaarrekening 2024
VOORWOORD In 2024 vierden we het 10-jarig bestaan van de RUD Zeeland. Ontstaan vanuit de deelnemende overheden naar aanleiding van de maatschappelijke vraag naar betere bescherming tegen risico’s op ongelukken voor mens en milieu, staat er nu een Zeeuwse dienst die door vergunningverlening, toezicht en handhaving een schoon en veilig Zeeland bewaakt. Een dienst die in externe onderzoeken en audits goed scoort op kwaliteit en waar we trots op zijn. De vraagstukken worden echter complexer en de commissie Van Aartsen liet zien dat het landelijke stelsel en de omgevingsdiensten verder door moeten ontwikkelen om de veiligheid nog beter te borgen. Een van de pijlers in die ontwikkeling is ‘robuust’ worden en blijven. In september 2024 is het plan van aanpak om te komen tot een Robuuste RUD aangenomen als ook de benodigde financiering voor de eerste stap. Daarnaast is in 2024 een besluit genomen in het kader van de verkenning samenwerking en eventuele gezamenlijke huisvesting met GGD en VRZ. Vooralsnog werken we op basis van dat besluit samen aan een inhoudelijke samenwerkingsagenda, maar is samenwerking op bedrijfsvoering en huisvesting voor de RUD Zeeland voor nu een stap te vroeg. De Provincie Zeeland is op verzoek van het Algemeen Bestuur gestart met de verkenning van huisvesting en ondersteuning. Het resultaat van de jaarrekening 2024 is € 661.026 negatief.
Dit wordt vooral veroorzaak daar minder productie dan voorzien in de - in december vastgestelde - 3e begrotingswijziging. Door de omvang en de late datum van vaststelling is dit niet volledig gerealiseerd. Elke dag zetten de medewerkers van de RUD Zeeland met passie in. Ze werken in opdracht van de gemeenten en provincie met en voor bedrijven en inwoners, en vaak samen met een netwerk aan organisaties. Ze voeren controles uit, adviseren, maken processen verbaal op, verlenen vergunningen en trekken samen met politie en belastingdienst op. Als bestuur hebben we in 2024 laten zien dat we onze Zeeuwse omgevingsdienst krachtiger en wendbaarder willen maken met het oog op de uitdagingen, nu en in de toekomst. Met als centrale waarde: een schoon en veilig Zeeland. Ankie Smit Voorzitter Dagelijks Bestuur
1
Jaarverslag en jaarrekening 2024
1 SAMENVATTING In dit hoofdstuk vindt u een samenvatting van onze prestaties.
Algemeen In Zeeland wordt gewoond, gewerkt en gerecreëerd. Daarvoor is een schoon en veilig Zeeland van belang. Daar werken we als RUD Zeeland met al onze partners hard aan. Dat doen we door onze vergunningverlening, toezichten handhavingstaken uit te voeren op een efficiënte en professionele wijze, mét enthousiasme. We zetten ons dagelijks in voor een gezonde, veilige en schone Zeeuwse leefomgeving. Het jaar 2024 was een bewogen jaar en vooral een jaar dat gericht was op de toekomst. Management en bestuur hebben de contouren geschetst en het proces in gang gezet om een robuuste RUD te kunnen worden in 2026. We maken meer dan ooit de aansluiting met andere omgevingsdiensten (via Omgevingsdienst Nederland) om kennis uit te wisselen en van elkaar te leren. Duidelijk is dat groei van de organisatie noodzakelijk is om aan de landelijk vastgelegde criteria te gaan voldoen. Daar hoort ook een goede ondersteuning op bedrijfsvoeringstaken en huisvesting bij. Hierover zijn in 2024 geen beslissingen genomen, maar de voorbereiding is wel grotendeels gedaan. In 2024 werkten we ook voor het eerst met de Omgevingswet en hebben daar onze weg in moeten vinden. Dat is ons ook gelukt, mede dankzij een goede voorbereiding in eerdere jaren. Wel bleek extra projectmatige inzet nodig op het gaan werken met MBA’s (milieubelastende activiteiten) en de inrichting van systemen.
Deze periode heeft daarmee ook voor te hoge werkdruk gezorgd bij verschillende medewerkers, zo bleek uit het medewerkersonderzoek: het management stond en staat hierin voor de zorg van al onze medewerkers. In de uitvoering is de overgang naar de Omgevingswet dus zichtbaar en voelbaar geweest. We hebben controles bij bedrijven, handhaving op overtredingen en de behandeling van klachten en meldingen daarop moeten afstemmen. In toenemende mate komt de nadruk te liggen op bepaalde thema’s. Dat is het gevolg van de actualiteit in ons land. Zo is er toenemende aandacht voor agrarische bedrijven, energie en natuur (groen en stikstof), naast al bestaande taken rond bijvoorbeeld asbest of afval. We ontwikkelen daarin ook onze werkwijzen steeds verder door. Zo maakt de ontwikkeling van drone-technologie ons werk in de toekomst gemakkelijker. RUD Zeeland zet hierop in met meerdere opgeleide dronepiloten. Goed personeel aantrekken en behouden blijft een grote uitdaging. Medewerkers met veel ervaring zijn nauwelijks te vinden. We slagen erin medewerkers aan te nemen die de juiste houding en competenties hebben, maar nog moeten leren over ons vakgebied. Dat is een investering, maar het levert ook nieuwe collega’s op die vanuit opleidingen actuele kennis in kunnen brengen. Voor sommige ‘ervaren rotten in het vak’ is juist het inwerken van nieuwe mensen een fijne taak naast hun werkzaamheden.
Financieel resultaat 2024 Het negatieve resultaat van €661.026 is voornamelijk toe te schrijven aan het achterblijven in productie. Hierbij is de productie ten opzichte van de jaarplannen slechts 73% voor de directe uren. Daarentegen is de productie op de generieke uren 162% echter is dit een kleiner deel ten opzichte van de gehele raming van 2024. De voornaamste oorzaak hiervan is de impact van de derde begrotingswijziging robuuste RUD, die pas laat in 2024 is vastgesteld. Hierdoor kon de formatie voorafgaand aan de vaststelling nog niet in lijn met deze wijziging worden ingezet in 2024. Bovendien was de begrotingswijziging van een dusdanige omvang dat het na vaststelling niet direct mogelijk was om de volledige toegevoegde formatie operationeel te laten zijn. Daarnaast is het implementatieproces naar een robuuste RUD gaande in 2024 en verder, waardoor nog niet alle bijkomende formatie aan functies is toebedeeld. Hierdoor is volledig productie in 2024 niet mogelijk geweest. Daar tegenover staat dat het niet inzetten van een deel van de formatie een besparing op de begrote salariskosten oplevert, waardoor een deel van het productieverlies wordt gecompenseerd.
2
Jaarverslag en jaarrekening 2024
2024 IN HET KORT Mens Verzuim
Aantal medewerkers
5,4%
112
2023
2023
6,6%
106
Werk Periodieke controles
Vergunningen
Meldingen activiteitenbesluit
1.006
161
518
1.600
2023
2023
2023
2023
1.501
165
530
1.291
Milieuklachten
Middelen (in euro’s) Lasten1
Baten2
Restant onvoorzien
Personeel van derden
17,5 mln. 101%
16,8 mln. 98%
€177.000 100%
2.0 mln. 165%
(begroot 2024: 17,3mln.)
(begroot 2024:, 17,3 mln.)
(begroot 2024: € 177.000)
(begroot 2024: €1,2 mln.)
2023
2023
2023
2023
111%
106%
€ 173.000
€ 1,6 mln.
3
Jaarverslag en jaarrekening 2024
Financiën x € 1 mln
Inkomsten
Uitgaven 2024
-16,8
17,5
2023 -14,4
15,1
2022 -11,6
12,6
Lasten: per programma
Lasten: per kostensoort
x € 1mln
x € 1mln
12,2
10,7
9,2
-
8,1
5,3
4,4
3,4
12,3
11
0,5
-
3,4
3,4
3 1,1
2022 Milieu
2023 Overhead
2024 2022
2023
2024
Personele kosten
Organisatie kosten
Materieel budget
Reserves
Personeel Openstaande vacatures
1,8
1,1
Taken (aantallen) Verzuim %
Vergunningen
Periodieke inspecties
per 31/12
4
Jaarverslag en jaarrekening 2024
2 PROGRAMMA MILIEU In dit hoofdstuk lichten we de resultaten van programma Milieu toe. Het programma bestaat uit twee onderdelen: Vergunningverlening en Toezicht & Handhaving. Tot slot geven we een overzicht van de baten en lasten programma Milieu.
2.1
PROGRAMMA MILIEU
In de onderstaande alinea’s lichten we in algemene zin de uitvoering van onze primaire taken toe. De realisatie is gebaseerd op de uitvoering van 1 januari 2024 tot en met 31 december 2024. In de deelnemersrapportages rapporteren we over de uitvoering van de taken specifiek per deelnemer. Tabel 2-1
Directe uren inzet per deelnemer Deelnemer Borsele Goes Hulst Kapelle Middelburg Noord-Beveland Reimerswaal Schouwen-Duiveland Sluis Terneuzen Tholen Veere Vlissingen Provincie Zeeland Totaal
Raming direct 2024
Gerealiseerde directe uren 2024
€708.400 €776.700 €677.500 €323.100 €422.400 €334.900 €586.000 €800.600 €866.500 €1.273.900 €524.700 €370.900 €596.900 €5.195.900 €13.458.400
4.268 4.322 5.277 2.006 2.591 1.563 3.824 5.618 4.823 9.067 3.130 2.083 3.640 37.440 89.652
Gerealiseerde Gerealiseerde euro’s directe euro’s 2024 in % 2024 €464.505 66% €460.400 59% €567.504 84% €213.094 66% €281.985 67% €170.783 51% €413.268 71% €602.131 75% €514.511 59% €979.411 77% €340.922 65% €218.890 59% €400.570 67% €4.162.310 80% €9.790.315 73% Tabel 2-2
Generieke uren inzet per deelnemer Deelnemer Borsele Goes Hulst Kapelle Middelburg Noord-Beveland Reimerswaal Schouwen-Duiveland Sluis Terneuzen Tholen Veere Vlissingen Provincie Zeeland Totaal
Raming generiek 2024 €137.800 €146.400 €136.100 €63.000 €55.500 €67.600 €116.500 €173.600 €178.500 €226.500 €80.000 €54.200 €68.500 €824.000 €2.328.200
Gerealiseerde generieke uren 2024 1.869 1.985 1.844 854 750 915 1.579 2.349 2.419 3.077 1.087 734 945 11.298 31.706
Gerealiseerde generieke euro’s 2024
Gerealiseerde euro’s 2024 in %
€222.346 €236.214 €219.356 €101.620 €89.280 €108.915 €187.918 €279.948 €287.760 €366.144 €129.365 €87.327 €112.398 €1.344.209
162% 162% 162% 162% 162% 162% 162% 162% 162% 162% 162% 162% 162% 162%
€3.772.340
162%
De bijdragen van deelnemers blijven fors achter op de begroting. De voornaamste reden hiervan is de impact van de 3e begrotingswijziging robuuste RUD. Deze begrotingswijziging is pas laat in 2024 vastgesteld, waardoor voor vaststelling de formatie nog niet ingezet kon worden conform deze begrotingswijziging. Tevens is de begrotingswijziging van een dermate omvang, waardoor het niet mogelijk is na vaststelling de hele toegevoegde
5
Jaarverslag en jaarrekening 2024
formatie gelijk operationeel te laten zijn. Daarnaast is het proces van implementatie naar een robuuste RUD nog in volle gang, waardoor nog niet de gehele bijkomende formatie is toebedeeld aan functies. Hierdoor is een groot deel van de productieve uren conform begroting niet gerealiseerd.
2.2
PROGRAMMALIJN VERGUNNINGVERLENING
Uitvoeringstaken Vooroverleg bedrijven Meldingsplichten Informatieplichten Vergunningaanvragen Omgevingstafels Helsinki-Espoo
Aantal afgehandelde zaken 111 518 224 161 11 236
Gevolgen invoering omgevingswet Eind 2023 zijn nog veel vergunningaanvragen ingediend. Omdat het voor bedrijven prettiger was om onder het oude regime te vallen of omdat de voorbereidingen al een tijd liepen en het ombouwen tot een aanvraag op grond van de nieuwe wet te kostbaar werd voor bedrijven. We zijn bij vergunningaanvragen die niet compleet waren coulant geweest door ruime termijnen te bieden voor het aanleveren van stukken. Slechts in één geval hebben wij besloten om de aanvraag buiten behandeling te laten. Nieuwe trends Wij zien dat steeds meer bedrijven bezig zijn met batterijen om hun eigen energiebehoefte te kunnen reguleren of hun zelf opgewekte elektriciteit op te slaan voor gebruik op een later moment. In de Omgevingswet is de opslag van deze accu’s nog niet benoemd als activiteit. Wij hebben een werkwijze ontwikkeld waarbij we deze bedrijfsactiviteit onder voorwaarden verantwoord kunnen toestaan. Omgevingstafels/ Adviezen ruimtelijke ordening De gemeenten maken gebruik van omgevingstafels wanneer ontwikkelingen aangevraagd worden die niet passen in het omgevingsplan van de betreffende gemeente. We zoeken hierbij afstemming met de Veiligheidsregio Zeeland (VRZ) en GGD Zeeland om met een integraal advies te komen.
Verzoeken om adviezen in het kader van ruimtelijke ordening kregen we in 2024 vooral van de gemeenten Borsele en Hulst, in mindere mate van de gemeenten Terneuzen en Sluis en af en toe van de gemeenten Vlissingen, Reimerswaal, Kapelle en Tholen. Optimalisering werkprocessen Met de gemeenten Noord-Beveland, Goes en Hulst is een pilot gestart. Voor die gemeenten verzorgen wij de publicaties met betrekking tot meldingen en vergunningaanvragen waarvoor wij gemandateerd zijn. De eerste resultaten zijn positief. Actualisaties Een deel van de bedrijven is door de invoering van de Omgevingswet niet meer vergunningplichtig. Een onderdeel van de implementatie van de Omgevingswet is ook het analyseren van het effect van de Omgevingswet op vergunningplichtige bedrijven. In dat kader is een plan van aanpak (PvA 24 mei 2024) geschreven waarbij wij ons onder andere richten op het vaststellen van de milieubelastende activiteit van de vergunningplichtige inrichtingen. Na het goedkeuren van het projectplan Analyse OW is het project gestart. Met de resultaten van deze analyse die uiterlijk eind juli 2025 klaar is, weten wij welke vergunningen van bedrijven na invoering van de Omgevingswet nog actualisatie behoeven. De programmatische aanpak van de actualiseringen krijgt dan een vervolg.
BRIKS Om de provinciale BRIKS-taken te kunnen en mogen uitvoeren, moet worden voldaan aan de kwaliteitseisen VTH2.2. Daarom is er een samenwerkingsovereenkomst opgesteld tussen iedere gemeente, DCMR Milieudienst
6
Jaarverslag en jaarrekening 2024
Rijnmond en RUD Zeeland. Daarmee is de specifieke kennis geborgd die nodig is voor de werkzaamheden ten behoeve van de BRIKS-taken. RUD Zeeland coördineert deze taken. Helsinki/Espoo De provincie Zeeland heeft budget beschikbaar gesteld om de uitvoering van de taken in het kader van de Verdragen van Helsinki en Espoo door de RUD te laten uitvoeren. Later in 2024 zijn we deze taak ook voor de gemeenten Reimerswaal, Hulst, Terneuzen en Sluis uit gaan voeren. Deze taken behelzen – kort gesteld – het beoordelen van effecten van nieuwe initiatieven van bedrijven in België op het milieu in Zeeland. Programma Zeer Zorgwekkende Stoffen/PFAS Een bedrijf moet continu streven naar vermindering van de emissie van Zeer Zorgwekkende Stoffen (ZZS). Dit legt het bedrijf vast in een vermijdings- en reductieprogramma. Hierover rapporteert het bedrijf 1 keer in de 5 jaar aan het bevoegd gezag. De aanpak van ZZS/PFAS wordt programmatisch en projectmatig opgepakt door een Zeeuwse aanpak voor de provinciale inrichtingen. Dit loopt door in 2025. Rioolwaterzuiveringsinstallaties en lozing van PFAS Op basis van het programma Zeer Zorgwekkende Stoffen/PFAS zijn vergunningen van enkele rioolwaterzuiveringsinstallaties aangepast. Aan de vergunningen van de waterschappen Scheldestromen en Brabantse Delta zijn registratie- en monitoringsverplichtingen toegevoegd.
Beide waterschappen zijn bezig met uitwerking van deze verplichtingen. Project SPUK Bodem Project PFAS aandachtslocaties Provincie Zeeland heeft voor het project PFAS aandachtslocaties een specifieke uitkering (SPUK) toegekend gekregen. Deze is bedoeld om inzicht te krijgen in de humane risico’s en de verspreiding van PFAS. Samen met de Provincie Zeeland is een start gemaakt met het project PFAS aandachtslocaties. Op basis van historisch onderzoek is geselecteerd welke locaties we daadwerkelijk we gaan bemonsteren. De gunning van deze bemonstering heeft in 2024 plaatsgevonden. De uitvoering vindt plaats in 2025. In 2024 hebben we opnieuw een onderbouwd verzoek ingediend voor een nieuwe toekenning van SPUK-gelden. Eind 2024 werd duidelijk dat deze middelen ook daadwerkelijk ter beschikking worden gesteld. Programma indirecte bemonsteringen PFAS Om inzicht te verkrijgen in de aanwezigheid van PFAS bij provinciale bedrijven is in 2024 een actualisatie van de risicoanalyse uitgevoerd voor provinciale inrichtingen. De risicoanalyse heeft de basis gelegd voor een nieuwe gunning en uitvoering van het programma indirecte bemonsteringen PFAS. Tevens is een gunning gestart in het vierde kwartaal van 2024 voor de continuering van de uitvoering van het programma PFAS indirecte bemonsteringen als onderdeel van het RUD brede programma indirecte bemonsteringen. Dit loopt door in 2025.
Programma Omgevingskwaliteit Kanaalzone en Uitvoeringsprogramma 2024 RUD Zeeland heeft als onderdeel van het programma Omgevingskwaliteit Kanaalzone uitvoering gegeven aan de doelen zoals gesteld in het Uitvoeringsprogramma 2024, samen met de partners Provincie Zeeland, GGD Zeeland, gemeente Terneuzen en DCMR. Rapportage over de uitvoering door de partners vindt gezamenlijk plaats middels de Voortgangsrapportage Omgevingskwaliteit Kanaalzone 2024. Tevens is gewerkt aan het opstellen van een Uitvoeringsprogramma 2025. In het tweede kwartaal van 2024 heeft een dialoog-overleg plaatsgevonden met vertegenwoordigers van de industrie en bedrijven welke gevestigd zijn in de Kanaalzone. Ook de omgevingsdiensten DCMR en RUD Zeeland, de GGD, gemeente Terneuzen en Provincie Zeeland waren bij dit overleg aanwezig. In het derde kwartaal van 2024 is door gemeente Terneuzen de Zeeuwse Duurzaamheidsbeurs georganiseerd. Tijdens deze dag is er aandacht gevraagd voor het Uitvoeringsprogramma Kanaalzone 2024. Belangstellenden konden kennismaken met diverse bedrijven en ook stonden er excursies naar de diverse bedrijven op het programma. Dit zal in 2025 een vervolg krijgen.
7
Jaarverslag en jaarrekening 2024
Luchtvaart Het provinciale dossier Vliegveld Midden-Zeeland is een aandachtsdossier. Door Zeeland Airport B.V. is een aanvraag tot wijziging van het geldende Luchthavenbesluit Midden-Zeeland ingediend. Het ontwerpbesluit op deze wijziging is in de vergadering van Provinciale Staten op 27 september 2024 vastgesteld. Hierop volgend is door RUD Zeeland in het vierde kwartaal van 2024 een VVGL-aanvraag gedaan bij ILT. De afhandeling van deze aanvraag loopt nog door tot in 2025. De provincie houdt ook in haar jaarplan 2025 rekening met een continuering van deze (gevraagde) extra inzet. Monitoringsysteem bodem Voor alle gemeenten en de provincie Zeeland is de aard en omvang (in uren) van de basistaken en de plustaken gemonitord. Met de resultaten van de monitoringstool verantwoordt de RUD haar inzet naar de opdrachtgevers. Deze resultaten vormen tevens de basis voor de begrotingswijziging 2026. Kadaster In het kader van de ‘warme overdracht’ zijn alle locaties gescreend die in het bodeminformatiesysteem de status ‘bodemverontreiniging’ hebben. Indien noodzakelijk zijn de locaties ook in het Kadaster geregistreerd. De kadastrale verwerking loopt nog door in 2025. Bodemenergiesystemen Eind 2024 zijn van 2500 gesloten bodemenergiesystemen (basistaak: gemeenten bevoegd gezag) de meldingen en registraties vastgelegd.
Het toezicht op de aanleg van deze systemen gebeurt door RUD Zeeland Geluid In 2024 is verder gegaan met het actualiseren van zonebeheer- en zonebewakingsmodellen (rekenmodellen) van geluidgezoneerde industrieterreinen binnen de provincie Zeeland. Hierbij is prioriteit gegeven aan de industrieterreinen van regionaal belang die zijn aangegeven in de Omgevingsverordening. Het actualiseren is één van de benodigde stappen om, vanwege de inwerkingtreding van de Omgevingswet, voor deze industrieterreinen geluidproductieplafonds (gpp’s) als omgevingswaarde vast te stellen. Daarnaast hebben we in 2024, in samenwerking met de provincie, het Actieplan Geluid voor de provincie Zeeland opgesteld. In het Actieplan zijn langs provinciale wegen de woningen met een geluidsbelasting in kaart gebracht en worden maatregelen voor het reduceren van de geluidsbelasting voorgesteld.
2.3
PROGRAMMALIJN TOEZICHT EN HANDHAVING
De doelstelling van programmalijn Toezicht & Handhaving van RUD Zeeland is om tot een kwalitatief goede en eenduidige uitvoering van de overgedragen milieutaken in Zeeland te komen. We voeren adequaat toezicht uit op de wet- en regelgeving en treden waar nodig handhavend op volgens de Landelijke handhavingsstrategie Omgevingsrecht (LHS0). Daarnaast werken we actief samen met de omliggende omgevingsdiensten en ketenpartners. We stemmen toezicht en handhaving af in de gebieden die provinciaal elkaar raken. We maken afspraken om toezicht en handhaving zo efficiënt en adequaat mogelijk vorm te geven. Dit houdt in dat we actief inzetten op integrale samenwerking om elkaars kennis en kunde te bundelen en onze taken uit te voeren. Deze samenwerking heeft geresulteerd in multidisciplinair gericht toezicht die succesvol zijn verlopen.
Wat hebben we gedaan? Toelichting geleverde producten: De met de deelnemers afgesloten jaarplannen vormen de basis voor de inzet van toezicht en handhaving. In 2024 hebben we daarbij niet op alles de inzet kunnen leveren, soms door personeelsgebrek, maar ook door prioritaire dossiers of acute klachten en meldingen.
8
Jaarverslag en jaarrekening 2024
De objectcontroles zijn in 2024 op basis van het bestaande risicomodel geprioriteerd waarbij is gekeken naar: • De risicoscore van de branche; • De datum van de laatste reguliere controle; • Of er sprake is van aandachtsbedrijven (bijvoorbeeld bestuurlijk gevoelig); Naast deze prioriteitsstelling zijn we in 2024 gestart met de ontwikkeling van een ‘quick scan’ aanpak voor bedrijven met een risico-categorie 2 (laag risico). Kort gezegd betekent dit dat we in minder tijd meer controles op hoofdlijnen kunnen doen. Als dat aanleiding geeft voor een meer diepgaande controle, plannen we die uiteraard in. De ervaringen met deze aanpak zijn positief: we willen deze werkwijze in 2025 verder verfijnen. Realisatie programma 2024 Er zijn in 2024 ongeveer 1.006 periodieke controles uitgevoerd en dit is significant minder dan de 1.501 controles uit 2023. We zien dat de gemiddelde duur van een controle met ruim 50% is toegenomen (van 8,8 naar 13,7 uur), het werken met de Omgevingswet is daar een oorzaak van. Niet alleen is dat nieuw, maar binnen de Omgevingswet worden minder voorschriften opgenomen, waardoor toezicht extra nadruk krijgt. Daarnaast is (zie ook pagina 5) meer tijd aan generieke taken en het inwerken van nieuwe medewerkers besteed. Wat ook opvalt is de stijging van het aantal Aandachtdossiers.
Aandachtdossiers zijn dossiers waarbij de realisatie de kengetallen met 200% of meer overschrijdt. Een goede indicator hiervoor is de inzet op het product (concept) Last onder Dwangsom. In 2024 is het aantal uren 150% hoger dan in 2023. Naast de dossiers binnen het reguliere toezicht, was bij met name bij zwembaden extra inzet nodig op bestuurlijke handhaving. Over aandachtsdossiers vindt intensief afstemming plaats tussen ons en de deelnemers. Energie Eind 2022 zijn we gestart met de ontwikkeling van het team Energie, betaald vanuit de SPUK-gelden energie). In de wijziging robuuste RUD is ingestemd met de ontwikkeling van het 5% scenario naar 10% scenario waarin energierelevante bedrijven gemiddeld 1 keer per 10 jaar worden gecontroleerd. In 2024 voerden we 136 initiële energiecontroles en 91 hercontroles uit. Bij maar liefst 84% van de initiële controles wordt geconstateerd dat er onvoldoende energiebesparende maatregelen zijn getroffen. In totaal schreven onze inspecteurs ruim 540 energiebesparende maatregelen voor. Vuurwerk Intensief toezicht heeft eraan bijgedragen dat er zowel bij de bedrijfsmatige vuurwerkontbrandingen als in de opslag en verkoop geen bijzondere overtredingen zijn geconstateerd. Asbest In 2024 zijn we namens DCMR/provincie Zeeland gestart met de controle van asbestsaneringen bij Seveso.
In 2024 stelden we een flyer op voor gemeenten waarmee duidelijkheid wordt verschaft welke taken RUD Zeeland uitvoert op het gebied van asbest. Drie keer per jaar is er overleg met de omgevingsdiensten uit de zuidelijke provincies waarin het naleefgedrag van de saneerders en inventariseerders wordt geanalyseerd. Mede op basis van deze analyse prioriteren we onze werkzaamheden. In 2024 is ook gestart met de ontwikkeling van een eigen dashboard. De informatie uit het dashboard moet het risico gestuurd werken en controleren ondersteunen. Ondermijning en Bibob2: De coördinator Ondermijning die halverwege 2024 is gestart, heeft in- en extern gewerkt aan weerbaarheid en bewustwording van ondermijning. Er is voor ondermijning (meldpuntondermijning@rud-zeeland.nl) en voor Bibob een centraal meldpunt/mailadres aangemaakt. Net als ander jaren sloten we in 2024 aan bij integrale acties georganiseerd door onze ketenpartners en/of deelnemers.
2
Bevordering integriteitsbeoordelingen door het openbaar bestuur
9
Jaarverslag en jaarrekening 2024
Toelichting afgehandelde klachten: Sinds 2023 kunnen op https://www.milieuklachtencentrale.nl/ klachten digitaal worden ingediend. In 2024 registreerde RUD Zeeland 1.600 milieuklachten. Dit is een forse stijging in vergelijking met voorgaande jaren. Opvallend is dat 25% van dit aantal is ingediend door inwoners van de gemeente Terneuzen. Het merendeel van deze klachten komt voort uit aandachtsdossiers van de gemeente Terneuzen en provincie Zeeland.
2.4
OVERZICHT BATEN EN LASTEN PROGRAMMA MILIEU
In het onderstaande overzicht staan de lasten van het programma Milieu waarbij een ‘V’ staat voor voordeel en een ‘N’ voor Nadeel. Tabel 2-2 Lasten en baten programma Milieu 2024 Programma Milieu (bedragen * € 1.000)
Begroting na wijziging
Gerealiseerd
Verschil
V/N
Lasten Personele lasten Reis- en verblijfkosten Inhuur personeel van derden Overige directe kosten Materiele budgetten Totaal
10.095 438 1.287 107 830 12.757
8.111 239 1.937 187 1.757 12.231
-1.984 -199 650 80 927 -526
V V N N N N
Baten Overige inkomsten Materiele budgetten Totaal
-220 -830 -1.050
-656 -1.757 -2.413
-436 -927 -1.363
V V V
Saldo
11.707
9.818
-1.889
V
Een toelichting op de baten en lasten en een analyse van de resultaten staat in de paragraaf 6.2.1 Analyse Rekeningresultaat.
10
Jaarverslag en jaarrekening 2024
3 OVERZICHTEN 3.1
OVERHEAD
Tabel 3-1
Overhead 2024 O verhead (bedragen * € 1 .0 0 0 )
2024 Begroting na wijziging
2024 Gerealiseerd
2024 Versc hil
V/ N
4.331 4 .3 3 1
5.275 5 .2 7 5
944 944
N N
-
-325 -3 2 5
-325 -3 2 5
V V
4 .3 3 1
4 .9 5 0
619
N
2024 2024 Begroting Gerealiseerd na wijziging 12.757 12.231 4.331 5.275 177 -16.642 -15.321 -220 -981 -0 403 1 .2 0 5 -403 -544 -0 661
2024 versc hil
Lasten Organisatie kosten incl. salarissen Totaal Baten Overige inkomsten Totaal Saldo
3.2
DEKKINGSMIDDELEN
Onder de algemene dekkingsmiddelen nemen we de bijdragen van de deelnemers op. Tabel 3-2
Lasten en baten dekkingsmiddelen 2024 O msc hrijving (bedragen * € 1.000) Programma Milieu Overhead Onvoorzien Algemene dekkingsmiddelen Overige inkomsten BTW-compensatie Waterschap Totaal van baten en lasten Mutatie reserves Gerealiseerd Resultaat
2024 Begroting voor wijziging 9.154 4.063 177 -13.022 31 403 -403 0
2024 Wijziging 3.603 268 -3.620 -220 -31 0 0
526 -944 177 -1.321 761 -0 -8 0 1 140 -6 6 1
Onvoorzien De directeur van RUD Zeeland mag beschikken over onvoorzien tot een bedrag van € 25.000 per besluit. In 2024 is het niet nodig geacht gebruik te maken van de post onvoorzien. Het uiteindelijke niet benutte bedrag is € 177.000.
11
Jaarverslag en jaarrekening 2024
4 PARAGRAFEN In het Besluit Begroting en Verantwoording zijn zeven verplichte paragrafen opgenomen voor provincies, gemeenten en hun gemeenschappelijke regelingen te weten: - Lokale heffingen; - Weerstandsvermogen en risicobeheersing; - Onderhoud kapitaalgoederen; - Financiering; - Bedrijfsvoering; - Verbonden partijen; - Grondbeleid. Deze paragrafen zijn niet allemaal relevant voor RUD Zeeland. In deze jaarstukken zijn de volgende paragrafen opgenomen: Bedrijfsvoering, Financiering en Weerstandvermogen & Risicobeheersing.
4.1
BEDRIJFSVOERING
Bouwsteen Structuur Robuuste RUD De versterking van de omgevingsdiensten staat landelijk al een aantal jaar hoog op de aandachtslijst. Het jaar 2024 stond wat dit onderdeel betreft in het teken van het plan van aanpak. Eind 2023 heeft de werkgroep plan van aanpak robuuste RUD Zeeland het concept opgeleverd. Hiermee zijn de benodigde stappen in het kader van de het Interbestuurlijk Programma versterking VTH-stelsel (IBP VTH) uitgewerkt. De besluitvorming over dit plan stond op 9 september 2024 op de agenda van het Algemeen Bestuur en het plan is aangenomen. De gevraagde financiering is slechts gegeven tot een het bedrag 16,5 miljoen (prijspeil 2023), met daarbij een strakke monitoring op de realisatie van stappen uit het plan. Dit in plaats van de gevraagde 18,35 miljoen (prijspeil 2023). De deadline van 1 april 2026 om aantoonbaar robuust te zijn stelt ons voor een flinke uitdaging. De voorbereidingen voor het implementatietraject hadden we al eerder opgepakt, zodat we direct van start gingen. De rapportages aan het ministerie van IenW zijn tijdig toegestuurd. Zij zien het nog niet akkoord gaan met de nodige financiering als risico voor de robuustheid. De insteek voor de implementatie is erop gericht om een zo groot mogelijk draagvlak vanuit de organisatie te krijgen. Het traject om tot deze besluitvorming te komen vraagt zorgvuldigheid.
Medezeggenschap en bestuur nemen we allen hierin mee. De ontwikkelingen bij Omgevingsdienst NL – onze koepelorganisatie – neemt een flinke vlucht. De verbinding tussen de verschillende omgevingsdiensten wordt intensiever. Bedrijfsvoering en huisvesting Na zorgvuldige gezamenlijke voorbereiding hebben in de zomer 2024 de gezamenlijke Algemene Besturen van GGD, RUD Zeeland en VRZ (1 juli 2024) besloten niet verder participeren in de samenwerking met GGD en VRZ wat betreft gemeenschappelijke bedrijfsvoering en huisvesting in Goes-West. In april is de samenwerkruimte bij de Veiligheidsregio op de Segeerssingel in Middelburg in gebruik genomen. De inhoudelijke samenwerking blijft onverminderd doorgaan. Het AB steunde vervolgens het voorstel om eerst met de provincie te verkennen wat de mogelijkheden voor bedrijfsvoering en huisvesting zijn. Daar is veel werk voor verzet. Voor de huisvesting vonden we een locatie in Middelburg. Dit leidde tot grote bestuurlijke onrust in Zeeuws-Vlaanderen. De dienstverlening op de bedrijfsvoering loopt nog. Pas na de definitieve besluitvorming kunnen we hier overgaan tot de uitvoering. De tijd dringt. De grootste opgaaf ligt in een goede IT-voorziening. Privacywetgeving Op gebied van de Algemene Gegevensbescherming (AVG) zijn wederom stappen gemaakt. De bewustwording over privacy en datalekken groeit.
Dit blijkt onder andere uit het toegenomen aantal gemelde datalekken. Geen van de
12
Jaarverslag en jaarrekening 2024
zes gemelde datalekken waren dusdanig dat deze gemeld moesten worden naar de Autoriteit Persoonsgegevens. Nieuwe medewerkers krijgen een presentatie over privacy en moeten uiteindelijk ook een e-learning met certificaat afronden. De procedure meldplicht datalekken is geactualiseerd, door onder andere ook de Wet politie gegevens er in te integreren. Daarnaast heeft een mysterybeller geprobeerd allerlei gegevens te verkrijgen bij verschillende medewerkers. Geen van de collega’s heeft hier aan mee gewerkt, hetgeen inhoudt dat het bewustzijn goed op orde is. Wet open overheid (Woo) en publiceren De werkgroep Woo vergadert periodiek om de ontwikkelingen uit de Wet open overheid te bespreken. Waar nodig wordt actie ondernomen. In 2024 is de eerste tranche van de Woo in werking getreden waardoor de eerste categorieën verplicht moeten worden gepubliceerd. Hieraan voldoen we. De tweede tranche volgt medio 2025. De werkzaamheden die hier noodzakelijk voor zijn, worden besproken en geadresseerd in de werkgroep. De werkgroep behandelt expliciet geen inhoudelijke Woo-verzoeken, dat doen de juristen. In het plan van aanpak Samen naar een robuuste RUD is voorzien in twee collega’s die zich bezig gaan houden met Woo- en BIBOB-verzoeken. Bouwsteen Cultuur Kwaliteitscriteria 2.3 Ook in 2024 zijn we weer getoetst op de landelijke kwaliteitscriteria. Een externe partij ondersteunde ons hierbij.
Zij toetsen ons tweemaal per jaar. Al onze collega’s die VTH-werkzaamheden uitvoeren moeten voldoen aan de kwaliteitscriteria. In 2024 waren dit overigens nog de KC2.3, in 2025 wordt er getoetst op 3.0. Deze KC3.0 zijn aangepast aan de Omgevingswet, met daarbij ook softskills. Het toetsen houdt in dat men aantoont dat men over een bepaald diploma beschikt, opleiding heeft gevolgd of bijvoorbeeld ruime ervaring heeft in een van de 26 zogeheten deskundigheidsgebieden. We laten zien dat we robuust zijn al het gaat om expertise binnen de kwaliteitscriteria. Ten opzichte van het jaar hiervoor zijn de conclusies van de rapportage hetzelfde gebleven. Medewerkersonderzoek Eenmaal in de drie jaar voeren we een medewerkersonderzoek uit. Dit onderzoek heeft afgelopen zomer plaatsgevonden. Alle vaste medewerkers konden anoniem invullen hoe men over het werken bij RUD Zeeland denkt. De hoge respons gaf aan dat men ieder geval betrokken is. In het algemeen kan wordt gesteld dat de collegialiteit hoog is, men geeft aan dat we fijne collega’s hebben. De communicatie is echter een aandachtspunt en kan dus beter. Ook over de werkdruk is men minder tevreden. Daarnaast worden er ook nog ongewenste omgangsvormen ervaren. Dit zowel intern als extern. Op deze aandachtspunten zijn gerichte acties uitgezet, zoals het aanscherpen van procedures en het volgen van trainingen.
Stakeholdersonderzoek Om bij onze stakeholders te toetsen hoe men over ons denkt, hebben we een stakeholdersonderzoek uit laten voeren. De stakeholders zijn alle organisaties waar we voor en mee samen werken, maar ook burgers die een milieuklacht bij ons hebben ingediend. Net als voorgaande jaren vindt men dat we veel kennis in huis hebben. De medewerkers worden als vriendelijk en als deskundig beschouwd. Onze communicatie kan als verbeterpunt worden genoemd. Oftewel het beter op de hoogte houden van bijvoorbeeld de voortgang van het afhandelen van een klacht, een procedure of een bedrijfscontrole. Wat ook beter kan, is onze bereikbaarheid. We zijn niet altijd even goed bereikbaar is de mening van de stakeholders. Wat we zelf ook wel al wisten, is dat ‘de basis nog niet helemaal op orde is’ volgens de geënquêteerden. Tot slot vindt men dat we ons te vaak opstellen als politieagent en niet als adviseur van een bedrijf. Veel van de aandachtspunten zitten in een of andere vorm al in ons plan van aanpak Samen naar een robuuste RUD of zullen daardoor een impuls krijgen. Los daarvan zijn de quick wins per onderdeel belegd bij een of meerdere teams. Het onderzoek heeft ons in ieder geval weer een mooie inkijk gegeven over hoe onze dienstverlening wordt ervaren.
13
Jaarverslag en jaarrekening 2024
ISO 9001 kwaliteitsmanagementsysteem Vanaf 2017 bezitten we een ISO 9001 certificaat. We hebben dit destijds behaald omdat dit een strikte voorwaarde van provincie Zeeland was. Immers, als toezichthoudende organisatie moet je allereerst zelf je zaken op orde hebben, voordat je bij een andere partij toezicht kunt houden. Sinds 2024 is deze voorwaarde echter niet meer opgenomen in de DVO/jaarplan van provincie Zeeland, omdat de kwaliteit inmiddels voldoende vastligt in de landelijke kwaliteitscriteria VTH en het Besluit omgevingsrecht (Bor). Het certificaat houdt in dat we aan kunnen tonen dat we een goed werkend kwaliteitsmanagementsysteem hebben. Net als bij voorgaande audits zijn er bij de audits in 2024 ook weer tekortkomingen geconstateerd waarvoor een plan van aanpak is opgesteld. Het kwaliteitsmanagementsysteem komt steeds verder onder druk te staan. De oorzaak hiervan zijn de toenemende werkzaamheden op allerlei gebied en het feit dat de focus nu vooral op het robuust worden van de organisatie ligt. Website De website heeft een grote ontwikkeling doorgemaakt. Van tien bezoekers per dag in 2023 zijn we in 2024 gegroeid naar 43 bezoekers per dag. De homepage wordt het meest bezocht, gevolgd door Werken bij en Over ons. We zien dat evenementen voor extra bezoekers zorgen.
In april 2024 hielden we een fysieke informatiebijeenkomst over de robuuste RUD, met een livestream vanaf onze website. Onze aanwezigheid op netwerkevenement Contacta in november 2024 zorgde eveneens voor meer bezoekers. Ook na media-aandacht zien we een bezoekerspiek. De komst van team Communicatie heeft ook invloed op de website. Doordat er meer capaciteit is, wordt er meer aan de website gewerkt en wordt er regelmatig actueel nieuws geplaatst. De pagina Werken bij is vernieuwd, er is een koppeling gemaakt met Easycruit, zodat vacatures automatisch online en offline gaan. Ook is er een vacature-alert toegevoegd. Verder is er aandacht voor zoekmachineoptimalisatie. We zijn kortom op de goede weg en blijven stappen zetten om onze vindbaarheid, zichtbaarheid en actualiteit te verbeteren.
Bouwsteen Mensen Personele ontwikkelingen Ook intern veranderde er flink wat. De directeur kondigde in februari zijn pensioen aan, de concern controller en een van de afdelingshoofden gingen een andere dienstbetrekking aan. Daarnaast heeft een aantal sleutelfiguren op medische gronden hun werk -tijdelijk- moeten neerleggen. Een snelle invulling van deze functies was in deze roerige tijd noodzakelijk. De invulling van deze functies vraagt veel extra inzet om mensen goed te laten landen, maar levert ook extra nieuwe inzichten. Daar maken we optimaal gebruik van. De instroom van nieuwe medewerkers voor vertrekkende collega’s blijft onverminderd doorgaan. In 2024 zijn 21 medewerkers bij de RUD een arbeidscontract aangegaan. Waarvan er drie eerder als inhuurkracht voor ons werkten. De strengere controle op schijnzelfstandigheid en de kosten van inhuurkrachten waren voor ons redenen om een arbeidscontract aan te bieden. Werving en selectie De interesse om bij de RUD te komen werken is groot. We hebben net als al onze collega omgevingsdiensten slechts zelden kandidaten die de juiste opleiding en ervaring hebben. Het opleiden doen we dan zelf via training on-the-job, gemengd met gerichte opleidingen. We selecteren daarom vooral op de opleidbaarheid en persoonlijke eigenschappen. Zelfs Omroep Zeeland vond dit dusdanig interessant dat ze hier een korte reportage aan wijdden.
Verzuim Waar we in 2023 de uitdaging zagen om de dalende lijn vast te kunnen houden, constateren we dat we de dalende lijn tot en met de zomer hebben kunnen vasthouden. Daarna volgt een lichte stijging. We zijn ultimo 2024 uitgekomen op een ziektepercentage van 5,43. Dat is ruim een heel procent lager het voorgaande jaar. De
14
Jaarverslag en jaarrekening 2024
verschillen tussen de afdelingen zijn behoorlijk. De afdeling Toezicht en Handhaving kent een relatief hoger verzuimpercentage. De werkdruk is daar ook het sterkst te voelen. Lang verzuim (> 42 dagen) komt het meeste voor (3,59%).
ziekteverzuim (in %) 10 9 8
8,53
8,61
8,65
8,47
8,37
8,24
7
8,11
7,79
7,55
6 5
6,02
5,66
5,36
4
5,05
4,77
4,72
5
6
4,60
4,73
4,92
7
8
9
7,16
6,94
5,22
5,17
10
11
6,59 5,43
3 2 1 0 1
2
3
4
voortschrijdend gemiddelde 2023
12
voortschrijdend gemiddelde 2024
Bouwsteen Middelen SPUK In 2024 hebben we ook weer goed gebruik gemaakt van de ter beschikking gestelde SPUK-gelden. Vanuit de SPUK IBP-VTH zijn diverse werkzaamheden uitgevoerd ter voorbereiding aan de Robuuste RUD. Zie voor een verdere splitsing in de bestede middelen de SiSa-bijlage. Bouwsteen Resultaten Klachtenverordening Al jarenlang hebben we gelukkig maar een beperkt aantal klachten over medewerkers of de gedragingen van medewerkers. Desondanks is elke uiting van ongenoegen een onderzoek waard. We zien dit als gratis feedback waarop we onze dienstverlening kunnen verbeteren en handelen dit af volgens onze klachtenprocedure. In 2024 hebben we een vijftal klachten ontvangen. In deze vijf was geen rode draad te herkennen, oftewel, de klachten liepen nogal uiteen. Van bijvoorbeeld niet terugbellen na herhaaldelijk verzoek, minder vriendelijke communicatie bij een inspectie tot een klacht over het gevoel te hebben van het bekende kastje naar de muur te worden gezonden. Bij alle klachten is er contact gezocht met de melder om de zaak te bespreken. Dit heeft verder niet geleid tot vervolgacties van de melder. Wanneer iemand het niet eens is met de afhandeling van een klacht, kan men zicht tot de Nationale ombudsman wenden. Dit is in 2024 niet gebeurd. Claims Medio 2024 zijn we aansprakelijk gesteld door een bedrijf in een asbest-zaak.
Zij hebben de claim last minute voor de zitting ingetrokken. Deze zaak is nu in behandeling bij de juristen in verband met de door ons gemaakte kosten.
15
Jaarverslag en jaarrekening 2024
4.2
FINANCIERING
Algemeen De Wet financiering decentrale overheden (Wet FIDO) kent als belangrijkste uitgangspunten het bevorderen van een solide financieringswijze met als doel het voorkomen van grote fluctuaties in de rentelasten, het bevorderen van de transparantie, het bevorderen van de kredietwaardigheid en het beheersen van de renterisico’s. Het beheersen van de risico’s uit zich concreet in de kasgeldlimiet, de renterisiconorm, het afsluiten van geldleningen en het uitzetten van gelden. Daarnaast bestaat de verplichting om een treasurystatuut op te stellen. In deze paragraaf geven we de ontwikkelingen aan met betrekking tot onder andere de kasgeldlimiet en de ontwikkeling wat betreft de renterisiconorm. Treasurystatuut In 2016 stelden we een treasurystatuut op en dit is in 2024 nog steeds actueel. Kasgeldlimiet Met de kasgeldlimiet stelden we in de wet FIDO een norm op voor het maximumbedrag waarop overheidsinstanties haar financiële bedrijfsvoering met kortlopende middelen (looptijd < 1 jaar) mag financieren. Het doel hiervan is om renterisico’s op korte termijn te beperken. Deze norm bedraagt 8,2% van het begrotingstotaal aan lasten voor bestemming, dus met uitzondering van stortingen in de reserves. Voor 2024 bedraagt de kasgeldlimiet € 1,2 miljoen. In 2024 overschreden we de kasgeldlimiet niet.
Renterisico De renterisiconorm heeft als doel om het renterisico bij herfinanciering van leningen te beheersen. De renterisiconorm is vastgelegd in de Uitvoeringsregeling financiering decentrale overheden en houdt in dat de jaarlijks verplichte aflossing en de renteherzieningen niet meer mogen bedragen dan 20% van het begrotingstotaal. De renterisiconorm speelt bij RUD Zeeland niet omdat RUD Zeeland geen geldleningen heeft. Schatkistbankieren Alle decentrale overheden, dus ook RUD Zeeland, moeten banktegoeden aanhouden bij het Ministerie van Financiën (schatkist), met uitzondering van een drempelbedrag. Het is niet meer toegestaan om beleggingen en deposito’s zelfstandig aan te gaan. Het drempelbedrag in 2024 is 2% van het begrotingstotaal, waarbij het drempelbedrag minimaal € 1.000.000 bedraagt. In 2024 hield RUD Zeeland het positieve saldo op haar bankrekeningen, boven het drempelbedrag (het minimum van € 1.000.000), aan bij het ministerie van Financiën. Koers- en valutarisicobeheer Wij gingen geen belangrijke c.q. omvangrijke financiële transacties in vreemde valuta aan. Daarmee zijn er geen koers- en valutarisico’s. Relatiebeheer We sloten een rekening-courant overeenkomst af bij de BNG-bank waarbij RUD Zeeland tot een bedrag van € 0,8 miljoen een roodstandfaciliteit heeft. In 2024 maakten we daar 1 dag gebruik van.
4.3
WEERSTANDSVERMOGEN EN RISICOBEHEERSING
Organisaties willen doelen bereiken. Er bestaan altijd risico’s die de realisatie van doelstellingen in de weg kunnen staan. RUD Zeeland wil risico’s, kansen en onzekerheden tijdig onderkennen en deze risico’s optimaal beheersen. Op organisatieniveau is per risico de gevolgklasse gerelateerd aan de kansklasse. Zo ontstaat de risicoscore. De risicoscore is bepalend voor de aandacht die een specifiek risico krijgt van het management en het bestuur. De risicoscore (op organisatieniveau) op basis van de geactualiseerde risico-inventarisatie ziet er als volgt uit:
16
Jaarverslag en jaarrekening 2024
Tabel 4-1 Geïdentificeerde risico’s en doorrekening (bedragen in €) per 31-12-2024
We actualiseerden de bedragen van eerder opgenomen risico’s en beoordelen of er sprake is van nieuwe risico’s. Een niet in de tabel opgenomen gekwantificeerd risico betreft de mogelijke herwaardering van functies in verband met een collectief ingediend verzoek naar de huidige indeling en waardering. Voor het opvangen van de financiële impact over 2024 en eerdere jaren is een in 2024 geactualiseerde voorziening opgenomen ten laste van 2024 en eerdere jaren. Indien de herwaardering een feit wordt, zal voor de financiële impact vanaf 2025 een begrotingswijziging voor 2025 en verder worden opgesteld.
Risico met een gemiddelde tot hoge kans en een groot gevolg (rood): Risico 1: Onbalans in taken: Bovengenoemde rode risico is inmiddels wel bekend en heeft zich ook voorgedaan, de geplande productie is de afgelopen jaren niet gehaald. In 2022 is het landelijke rapport van Aartsen aanleiding geweest voor het Interbestuurlijk Programma Versterking stelsel Vergunningen Toezicht en Handhaving (IBP-VTH). Tevens heeft de provincie een rapport laten opstellen door TwynstraGudde. Beide trajecten geven aan dat omgevingsdiensten robuuster moeten worden. Het landelijke IBP-VTH is aanleiding geweest voor het opstellen van een plan van aanpak om te komen tot een robuuste RUD. In de uitwerking daarvan is het risico van de onbalans in taken ook onderkend en meegenomen, waardoor het risico van de onbalans in taken en capaciteit zou komen te vervallen. Risico-inschatting is gebaseerd op het plan ‘Samen naar een robuuste RUD Zeeland’, inclusief het bijbehorende ingroeimodel, zoals dat inhoudelijk door het Algemeen Bestuur op 9 september 2024 is geaccordeerd. Hierbij is het niet toegekende deel van de jaarschijf 2025 (maximering in de eerste begrotingswijziging 2025) en de jaarschijf 2026 uit het ingroeimodel als uitgangspunt genomen.
Door dit uitgangspunt te hanteren is er rekening gehouden met de aanvullende middelen over 2024 (geaccordeerd op 9 september 2024), 2025 (opgenomen in 1 e begrotingswijziging 2025 die op 12 mei 2025 voor accordering wordt aangeboden), het niet toegekende deel van de jaarschijf 2025 (maximering in de
17
Jaarverslag en jaarrekening 2024
eerste begrotingswijziging 2025) en de jaarschijf 2026 die nodig zijn om robuust te worden. Doordat deze aanvullende middelen zijn meegenomen vervalt het risico bijna geheel. Er dienen nog aanvullende middelen voor de jaarschijf 2027 te worden geaccordeerd. Hiermee is dit risico op dit moment grotendeels weggenomen. Actueel risico (2025 e.v.): € 271.000 Risico 2: Implementatie Omgevingswet De nieuwe Omgevingswet was met ingang van 1 januari 2024 een feit. Via het project Omgevingswet besteden we aandacht aan de gevolgen van de invoering van de Omgevingswet. De implementatie levert een set aan risico’s op: ▪ ▪
Per gemeente ontstaat een lokaal handhavingskader waardoor het risico op niet-juist handhaven toeneemt; Bij de implementatie van de Omgevingswet vindt er verschuiving plaats van vergunningverlening, toezicht en handhaving van inrichtingen naar activiteiten (hetgeen niet past niet in de huidige P maal Q systematiek); ▪ De implementatie c.q. uitvoering van de Omgevingswet vraagt andere (advies-)vaardigheden van medewerkers; ▪ Lokale systemen dienen aan te sluiten op de landelijke voorziening van het Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO) om informatie uit te wisselen; ▪ Aanpassing begrotingssystematiek naar Omgevingswet (inrichtingen naar MBA). Actueel risico (2025 e.v.): € 311.000
Risico met een lage tot gemiddelde kans en met een laag tot gemiddeld gevolg (groen): Risico 3: Uitbestede taken PIOFACH (beperkte kwaliteitscriteria) Alle taken op het gebied van Personeel, Informatievoorziening, Organisatie, Financiën, Administratieve organisatie, Communicatie en Huisvesting (PIOFACH) zijn uitbesteed bij een deelnemer waarbij de dienstverleningsovereenkomst in beperkte mate kwaliteitscriteria bevat. Dit risico is ongewijzigd en het risico zal nog de gehele contractduur (tot 1 januari 2026) voortbestaan. Voor de uitbesteding vanaf 1 januari 2026 is met het AB-voorstel ‘dienstverlening en huisvesting RUD Zeeland per 1 januari 2026’ op 24 maart 2025 ingestemd door het Algemeen Bestuur. Hiermee wordt dit risico vanaf 2026 weggenomen. Actueel risico (2025): € 21.000 Risico 4: Optimalisatie werkomstandigheden toezicht- en handhavingsuitvoering De Risico-Inventarisatie & Evaluatie (RI&E) heeft een rapport opgeleverd, het plan van aanpak is opgesteld. De focus ligt op het doorlopend optimaliseren van de werkomstandigheden en de RI&E en bijbehorende plan van aanpak is daar een belangrijk middel voor. De acties voortvloeiend uit het plan van aanpak worden in 2024 e.v. uitgevoerd c.q. geïmplementeerd.
Actueel risico (2025 e.v.): € 10.000 Risico 5: Inrichting van de huisvesting niet optimaal De combinatie van thuiswerken en werken op locatie (hybride werken) is verder toegenomen. Fysiek en virtueel ontmoeten en overleggen vinden gecombineerd plaats. Onze huisvestingsstrategie pasten we op dit onderdeel al aan. Een plan van aanpak voor hybride werken inclusief de beoordeling van de risico’s nemen we mee in de verdere uitwerking. Voor de korte termijn voorzien we risico’s op het gebied van kantoor- en thuiswerkfaciliteiten en de inrichting van de huisvesting is niet optimaal. Actueel risico (2025): € 15.000
18
Jaarverslag en jaarrekening 2024
Tabel 4-2 Weerstandscapaciteit van RUD Zeeland (bedragen in €) per 31-12-2024
Het weerstandsvermogen, zijnde de beschikbare weerstandscapaciteit gedeeld door de benodigde capaciteit, geeft de mate aan waarin financiële tegenvallers kunnen worden opgevangen. De totale beschikbare weerstandscapaciteit bedraagt ultimo 2024 € 949.000 (algemene reserves, bestemmingsreserve en onvoorzien) en bedraagt de ratio voor 2025 1,51. Hierbij is het negatieve resultaat over 2024 buiten beschouwing gelaten. RUD Zeeland heeft als doel een ratio weerstandsvermogen te hebben in de categorie ‘voldoende’ dus tussen 1,0 en 1,4. In deze categorie is er een verantwoorde balans tussen enerzijds de aanwezige risico’s en anderzijds de financiële buffer om deze risico’s op te vangen zonder dat dit ten koste gaat van de organisatiedoelstellingen. De richtlijn van de VZG staat een reservepositie toe van maximaal 5% van de totale baten. Dat is ongeveer gelijk aan de huidige stand van algemene reserve. De gewenste ratio van tussen 1,0 en 1,4 wordt gehaald en valt zelfs hoger uit. Het risico van de onbalans in taken zal door de uitvoering van het plan van aanpak robuuste RUD tot het verleden gaan behoren. Hierdoor vervalt een groot deel van de totaal benodigde weerstandscapaciteit en zal, indien er geen nieuwe risico’s ontstaan, de ratio weerstandsvermogen op een getal boven de 1,4 uitkomen.
Kengetallen In de BBV staat een voorschrift om een aantal specifieke kengetallen (inzake solvabiliteit, schuldquote, grondexploitatie, belastingcapaciteit en structurele exploitatieruimte) op te nemen in de paragraaf Weerstandsvermogen en Risicobeheersing met een beoordeling van deze kengetallen. RUD Zeeland begroot geen rentelasten of aflossingen. Er is ook geen sprake van grond in exploitatie of inkomsten uit belastingheffing. De structurele lasten zijn in evenwicht met de structurele baten. Alleen het kengetal voor solvabiliteit is dus op RUD Zeeland van toepassing. Solvabiliteit: dit cijfer geeft inzicht in de mate waarin RUD Zeeland in staat is aan haar financiële verplichtingen te voldoen. Het kengetal is het eigen vermogen gedeeld door het balanstotaal. In de jaarrekening 2024 bedraagt de solvabiliteit 9,8%. Hierbij is het negatieve resultaat over 2024 buiten beschouwing gelaten omdat in het voorstel ‘resultaatbestemming 2024’ wordt voorgesteld om het nadelige resultaat over 2024 te verrekenen met de deelnemers.
19
Jaarverslag en jaarrekening 2024 Tabel 4-3 Solvabiliteit
Omschrijving Solvabiliteit
Jaarrekening Begroting Begroting Begroting Begroting 2024 2025 2026 2027 2028 10% 13% 13% 13% 13%
20
Jaarverslag en jaarrekening 2024
5 VERANTWOORDING RECHTMATIGHEID3 Tot en met boekjaar 2022 gaf de externe accountant een specifieke rechtmatigheidsverklaring af en rapporteerde daarover aan het Algemeen Bestuur. Vanaf het verslagjaar 2023 is het Dagelijks Bestuur verplicht om een financiële rechtmatigheidsverklaring opnemen in de jaarrekening. Hierbij legt het Dagelijks Bestuur verantwoording af aan het Algemeen Bestuur over de naleving van de regels die relevant zijn voor het financiële reilen en zeilen bij de RUD Zeeland. Om het mogelijk te maken dat het Dagelijks Bestuur een rechtmatigheidsverklaring kan afgeven is in de vergadering van het Algemeen Bestuur van 1 maart 2021 de nota rechtmatigheid vastgesteld. In deze nota is uiteengezet wat het afgeven van een rechtmatigheidsverantwoording inhoudt en welke verantwoordings- en rapportagegrenzen gehanteerd worden. Ten behoeve van de uitvoering van de accountantscontrole over 2024 én het verstrekken van de rechtmatigheidsverantwoording door het Dagelijks Bestuur zijn een controleprotocol 2024, een normenkader 2024 en een intern controleplan 2024 vastgesteld. Het Algemeen Bestuur stelde het controleprotocol en het normenkader 2024 vast op 9 december 2024 en het Dagelijks Bestuur stelde het intern controleplan 2024 vast op 18 november 2024.
Goedkeuringstolerantie en rapportagetolerantie 2024 De goedkeuringstolerantie over boekjaar 2024 is 3% van de totale lasten inclusief toevoegingen aan de reserves en is daarmee vastgesteld op € 525.000. De rapportagetolerantie voor fouten of onzekerheden is € 25.000. Wet- en regelgeving In november 2023 gaf de Commissie BBV een nieuwe interpretatie aan het begrip ‘begrotingsrechtmatigheid’: Begrotingsonrechtmatigheden: Hiervan is sprake als het Dagelijks Bestuur bij de realisatie van doelen en het realiseren van activiteiten de door het Algemeen Bestuur vastgestelde budgetten voor wat betreft de lasten of investeringsbudgetten overschrijdt, toevoegingen en onttrekkingen aan de reserves die niet door de gemeenteraad zijn vastgesteld en als bij onderschrijdingen van lasten of investeringsbudgetten en/of lagere of hogere baten dan begroot de begroting niet tijdig met begrotingswijzigingen is aangepast Belangrijkste aanpassing is dat bij niet-tijdige melding en aanpassing van de begroting altijd sprake is van onrechtmatigheid. In het op 9 december 2024 door het Algemeen Bestuur vastgestelde Controleprotocol 2024 is als volgt invulling gegeven aan het begrip tijdig, namelijk: bij onderschrijdingen van lasten en/of lagere of hogere baten dan begroot geldt dat het tijdig is als deze afwijkingen bij de jaarrekening worden gemeld en toegelicht.
Conclusie rechtmatigheid 2024 Met de jaarrekening 2024 meldt het Dagelijks Bestuur alle niet rechtmatig tot stand gekomen verantwoorde baten en lasten alsmede de balansmutaties aan het Algemeen Bestuur. Deze over- en onderschrijdingen passen binnen de beleidslijnen en afspraken met het Algemeen Bestuur. Er is om die reden in de rechtmatigheidsverantwoording 2024 in alle gevallen sprake van acceptabele onder- of overschrijdingen. De uitkomsten van de verbijzonderde interne controle over 2024 liggen in dezelfde lijn als de uitkomsten over de voorgaande jaren. Deze uitkomsten hebben tot nu toe geen gevolgen gehad voor de financiële rechtmatigheid , 3
De accountant heeft zijn controle m.b.t. de jaarrekening 2024 nog niet afgerond. Dit is gepland om begin/half april gereed te zijn. Er dient om die reden nog rekening gehouden te worden met zaken die betrekking hebben op de financiële rechtmatigheid over 2024 op basis van de bevindingen van de accountant.
21
Jaarverslag en jaarrekening 2024
maar in het kader van interne beheersing zijn een aantal zaken voor verbetering vatbaar. Om de interne beheersing te verbeteren zal er een verbeterplan opgesteld worden naar aanleiding van de uitkomsten van de verbijzonderde interne controle, waarin eveneens een prioritering van de verbetermaatregelen wordt opgenomen.
22
Jaarverslag en jaarrekening 2024
6 JAARREKENING 2024 In dit hoofdstuk geven we de financiële onderbouwing van het jaarresultaat. Deze jaarrekening is opgebouwd uit een aantal onderdelen met de nodige cijfers en tabellen. Door op onderstaande kopjes te klikken kan snel naar het gewenste onderwerp worden gesprongen.
6.1
BALANS
Tabel 6-1 Balans per 31 december 2024
Balans per 31 december 2024 Activa Vaste activa
Totaal vaste activa
Passiva 31-12-2024
-
31-12-2023
-
Vlottende activa Uitzettingen < 1 jaar Uitzettingen in 's Rijks schatkist < 1 jaar Vorderingen op openbare lichamen Overige vorderingen