221. Jaarrekening en jaarverslag 2020 College Zorg en Welzijn (CZW)

CZW Bureau Jaarverslag en Jaarrekening 2020

Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 7 juli 2021

Inhoudsopgave 1. Jaarverslag ........................................................................................................................ 3 1.1

College Zorg en Welzijn ....................................................................................... 3

1.2

CZW Bureau ........................................................................................................ 3

1.3

Maatschappelijke Opvang ................................................................................... 7

1.4

Beschermd Wonen ............................................................................................ 11

1.5

Vrouwen Opvang, Huiselijk Geweld en Kindermishandeling ............................ 13

1.6

Anti Discriminatie Bureau Zeeland (ADB Zeeland) ........................................... 17

1.7

Programma Diverse Projecten ........................................................................... 22

1.8

Paragrafen ......................................................................................................... 25

2. Jaarrekening .................................................................................................................... 29 2.1

Balans ................................................................................................................ 29

2.2

Overzicht van baten en lasten CZW Bureau ..................................................... 31

2.3

Toelichting op de balans .................................................................................... 32

2.4

Toelichting Overzicht van baten en lasten CZW Bureau ................................... 44

2.4.1 Programma Maatschappelijke Opvang.............................................................. 44 2.4.2 Programma Beschermd Wonen ........................................................................ 47 2.4.3 Programma Vrouwenopvang en Huiselijk Geweld ............................................ 51 2.4.4 Programma Anti Discriminatie Bureau Zeeland/LHBTI ..................................... 54 2.4.5 Programma Diverse Projecten ........................................................................... 55 2.4.6 Programma Secretariaat CZW Bureau (overzicht overhead) ............................ 57 2.4.7 WNT ................................................................................................................... 60 2.4.8 Overzicht incidentele baten en lasten ................................................................ 62 2.4.9 Vennootschapsbelasting .................................................................................... 63 2.4.10 Taakvelden ........................................................................................................ 63 Bijlagen ................................................................................................................................ 64

2

1.

Uitsplitsing bijdragen gemeenten ................................................................................. 65

2.

Uitsplitsing bijdrage Provincie Zeeland ........................................................................ 67

3.

Samenstelling stuurgroep ............................................................................................ 67

4.

Samenstelling secretariaat ........................................................................................... 67

5.

Controleverklaring accountant ..................................................................................... 68

6.

Lijst met tabellen .......................................................................................................... 69

Jaarverslag en jaarrekening 2020 CZW Bureau

Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 7 juli 2021

1. Jaarverslag 1.1

College Zorg en Welzijn

In 2005 is een overlegplatform gevormd waarin de portefeuillehouders Wmo van alle gemeenten in Zeeland zijn vertegenwoordigd; het College Zorg en Welzijn (CZW). In 2009 is de samenwerking geformaliseerd door middel van een convenant (lichte GR met een uitvoeringsorgaan). Het bestuurlijk overleg (CZW) wordt voorbereid door een Ambtelijk Vooroverleg met ambtelijke vertegenwoordiging namens alle Zeeuwse gemeenten. Voor de gezamenlijke beleidsvoorbereiding en –uitvoering is het CZW Bureau ingericht. Dit bureau is organisatorisch ondergebracht bij de Gemeenschappelijke Regeling (GR) Samenwerkingsverband Welzijnszorg Oosterschelderegio (SWVO). Het SWVO is verantwoordelijk voor de aansturing, het financieel beheer en de personeelsaangelegenheden. De directeur van SWVO is eindverantwoordelijk voor het CZW bureau en voorzitter van het Ambtelijk Vooroverleg. Als secretaris van het CZW neemt hij deel aan de vergaderingen van het CZW. Voor het CZW (Bureau) wordt apart een jaarverslag en jaarrekening gemaakt. Voor de verantwoording hiervan is het SWVO gehouden aan het Besluit Begrotingen en Verantwoording (BBV) waarin de wettelijke regels zijn vastgelegd. Op grond van het BBV zijn zowel de begroting, het jaarverslag en de jaarrekening vormgegeven per beleidsprogramma. In dit jaarverslag wordt eerst ingegaan op de structuur van het CZW en het uitvoerend CZW Bureau.

Tevens worden de paragrafen weerstandsvermogen, financiering en bedrijfsvoering uitgewerkt. Daarna wordt inhoudelijk verslag gedaan van de activiteiten van het CZW Bureau (wat hebben we gedaan) en de lasten en baten per activiteit (wat heeft het gekost). In de jaarrekening treft u eerst de balans en daarna het overzicht van baten en lasten met een financieel totaaloverzicht van de uitgevoerde programma’s. Tot slot wordt per programma, uitgebreid financieel verslag gedaan over het afgelopen jaar.

1.2

CZW Bureau

Bestuursstructuur In bijgaand schema is de rol en positie van het CZW en het daaraan gelieerde CZW Bureau weergegeven. Het CZW fungeert als portefeuillehouderoverleg van de Vereniging Zeeuwse Gemeenten (VZG). Besluitvorming vindt plaats door de individuele gemeenten afzonderlijk. Voor de Maatschappelijke Opvang, Beschermd Wonen en de Vrouwenopvang is de gemeente Vlissingen als centrumgemeente financieel eindverantwoordelijk. Zij dienen de voor dit doel ontvangen gelden van het Ministerie te verantwoorden. Zij kunnen zich hiervoor baseren op deze jaarrekening. De bestuurlijke aansturing van het CZW Bureau gebeurt door een stuurgroep CZW Bureau. In de stuurgroep is elke sub-regio van Zeeland vertegenwoordigd en vervult de centrumgemeente de voorzittersrol. In onderstaand schema is dit weergegeven. In het kader van het project Zeeuwse Samenwerking Sociaal Domein hebben gemeenten het voornemen de huidige structuur aan te passen naar een nieuwe vorm. Vooralsnog is nog niet uitgekristalliseerd hoe dit er in de praktijk uit gaat zien. Financiën De activiteiten van het CZW Bureau worden uitgevoerd voor alle Zeeuwse gemeenten. De uitvoeringskosten voor het CZW Bureau worden door de dertien gemeenten gefinancierd en vanuit de doeluitkering centrumgemeente Vlissingen. De Provincie draagt bij via inhoudelijke projectsubsidies in relatie tot Provinciale doelstellingen.

Jaarverslag en jaarrekening 2020 CZW Bureau

Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 7 juli 2021

3

Figuur 1 Overleg- en besluitvormingsstructuur CZW

Uitvoeringsorganisatie Het CZW Bureau is in 2009 opgericht. Het CZW Bureau is een publiekrechtelijke samenwerking met een gemeenschappelijk orgaan (vastgelegd in een convenant). Het orgaan beschikt niet over een zelfstandige rechtspersoonlijkheid. Op verzoek van de deelnemende overheden in het CZW treedt het SWVO op als werkgever voor de medewerkers. De directeur is verantwoordelijk voor de aansturing en exploitatie van het bureau. Het CZW Bureau is de ondersteuningsorganisaties voor Zeeuwse gemeenten voor efficiënte en doelmatige beleidsontwikkeling en -uitvoering van gezamenlijke taken in het sociaal domein. Het CZW Bureau is samen met alle 13 Zeeuwse gemeenten verantwoordelijk voor de gezamenlijke beleidsontwikkeling en –uitvoering waar het gaat om: • De gemeentelijke Anti Discriminatie Voorziening (ADB Zeeland); • (preventie)projecten zoals: Preventie Jeugd en Alcohol; Zeeland zonder Zelfmoord; LHBTI; leertuin gegevensdeling; • Wet verplichte Geestelijke Gezondheidszorg (WvGGZ); Personen verward gedrag; • Beschermd Wonen en Maatschappelijke- en Vrouwenopvang (namens de centrumgemeente); • Beleidsontwikkeling Huiselijk Geweld, Huisverbod, Multi Disciplinaire Aanpak (MDA++) en Veilig Thuis.

4

Jaarverslag en jaarrekening 2020 CZW Bureau

Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 7 juli 2021

De onderstaande formatie werd in 2020 ingezet: Afdeling

Formatie in FTE

MO/ VO/ BW

4,00

ADBZ/LHBTI

2,83

Jeugd en Alcohol

1,11

Ondersteuning CZW

2,44

Wvggz

0,50

Totaal

10,88

In totaal werkten er 14 personen bij het CZW Bureau in 2020. Secretariaat CZW Onderstaand overzicht betreft een weergave op hoofdlijnen van de werkzaamheden van het secretariaat voor het CZW. De werkzaamheden zijn gericht op de organisatie van de bestuurlijke bijeenkomsten van het CZW en de bestuurlijke afstemming tussen CZW en Districtscollege (burgemeesterskring/ DC) en bijbehorende ambtelijke vooroverleggen en programmawerkgroepen. College Zorg en Welzijn (CZW) Het College Zorg en Welzijn kwam in 2020 vier maal (digitaal) bij elkaar. Het ambtelijk vooroverleg kwam ook vier maal (digitaal) bij elkaar.

De belangrijkste gesprekspunten van het CZW in 2020 waren: Ontwikkelingen uitvoering centrumgemeentetaken (via Stuurgroep CZW Bureau): • Beschermd Wonen • Maatschappelijke Opvang en Vrouwenopvang, MDA++ Transformatie agenda Jeugd (via portefeuillehoudersoverleg jeugd) Landelijke ontwikkelingen (via VNG commissie Zorg, Jeugd en Onderwijs) Wet verplichte GGZ en aanpak personen met verward gedrag Samenwerking gemeenten en zorgverzekeraar/zorgkantoor CZ en Zeeuwse Coalitie Monitoring van gegevens Zeeuwse samenwerking binnen het sociaal domein Bestuurlijk overleg Afstemming zorg en veiligheid (DC/CZW) Het overleg op bestuurlijk niveau tussen het Districtscollege en het College Zorg en Welzijn heeft tot doel de afstemming op onderwerpen waarbij zorg en veiligheid elkaar raken te verbeteren en daardoor effectiever beleid te kunnen voeren. Het gezamenlijk bestuurlijk overleg kwam in 2020 twee maal bij elkaar. De belangrijkste gesprekspunten waren: Wet verplichte GGZ en aanpak personen met verward gedrag Regiovisie huiselijk geweld en kindermishandeling Zorgcoördinatie slachtoffers mensenhandel Ontwikkelingen PI voorziening Middelburg Gelet op de ontwikkelingen rondom de coronacrisis was het niet mogelijk om in 2020 een informatiebijeenkomst te organiseren.

De ambtelijke programmawerkgroepen: Wet verplichte GGZ en aanpak personen met verward gedrag In 2020 heeft op regionaal niveau afstemming plaatsgevonden over de uitwerking van de gemaakte afspraken in het kader van de Wet verplichte GGZ, welke op 1 januari 2020 van kracht is gegaan. Daarnaast heeft afstemming plaatsgevonden over de toekomstige financiering van de time-out bedden voor de SPOR.

Jaarverslag en jaarrekening 2020 CZW Bureau

Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 7 juli 2021

5

-

-

Samenwerking gemeenten en zorgverzekeraar/zorgkantoor CZ en Zeeuwse Coalitie Per 1 januari 2015 hebben gemeenten en zorgverzekeraars de taak om integrale zorg en ondersteuning thuis en in de buurt voor hun inwoners en verzekerden te regelen. Vanuit dit gezamenlijke belang, maar met inachtneming van ieders eigen rol en verantwoordelijkheden, is een samenwerkingsagenda opgesteld. In 2020 is in het ambtelijk overleg tussen de Zeeuwse gemeenten en CZ, oftewel de werkgroep ATZZ, aandacht besteed aan de concretisering van de samenwerkingsafspraken. Daarnaast is medio 2019 in samenspraak met een aantal Zeeuwse sleutelfiguren de Zeeuwse Coalitie opgericht, om er zorg voor te dragen dat de zorg en ondersteuning in Zeeland toegankelijk wordt gehouden. De Zeeuwse gemeenten worden bestuurlijk vertegenwoordigd in deze coalitie. In 2020 heeft afstemming plaatsgevonden over deze ontwikkeling in relatie tot de samenwerking CZgemeenten. Het bestuurlijk overleg en de Zeeuwse Coalitie zijn beide voorbereid door de werkgroep ATZZ. In 2021 vindt nadere afstemming plaats over de gemeentelijke inbreng en concretisering van de samenwerkingsafspraken met de betrokken partijen (o.a. CZ en GGD Zeeland).

Monitoring van gegevens GGD, ZB|Planbureau en Robuust hebben gezamenlijk de ZeelandScan in 2020 verder doorontwikkeld, hierbij was onder andere aandacht voor het aanvullen van gegevens vanuit de jeugdzorg. Ook is er aandacht besteed aan de toekomstige functie van de ambtelijke werkgroep naar aanleiding van onderzoek over de regionale samenwerking op het gebied van data door adviesbureau Kwink. In 2021 wordt dit verder geconcretiseerd.

Provinciaal management overleg Het provinciaal managementoverleg is bedoeld om de ontwikkelingen bij de Zeeuwse gemeenten op het gebied van de decentralisaties in Zeeland uit te wisselen, nieuwe ontwikkelingen te signaleren en gezamenlijk sturing te geven in de beoogde richting. Aan het provinciaal managementoverleg nemen de afdelingshoofden / sectorhoofden van gemeenten deel. Het PMO ziet een belangrijke rol in de sturing op de gezamenlijke provinciale taken in het sociaal domein. In het kader van het project voor “Zeeuwse Samenwerking in het sociaal Domein” wil het PMO haar rol verder door ontwikkelen en vormgeven. Tevens is het voornemen meer sturing te geven aan de ambtelijke invulling voor de gezamenlijke taakopdrachten in het sociaal domein. Veel aandacht is in 2020 uitgegaan naar de doorontwikkeling van de rol en functie van het PMO mede in relatie tot de ontwikkelingen Zeeuwse samenwerking in het Sociaal Domein (ZsSD). Eind 2020 is een voorstel voor deze doorontwikkeling voorgelegd aan de Zeeuwse gemeenten.

6

Jaarverslag en jaarrekening 2020 CZW Bureau

Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 7 juli 2021

1.3 Maatschappelijke Opvang Algemeen Onderwerp van beleid is de zorg voor sociaal kwetsbare personen, waarbij onderscheid gemaakt wordt naar dak- en thuislozen, ambulante verslavingszorg, zwerfjongeren en OGGZ-taken. Het primaire doel is: 1. Het realiseren van de (in 2012 aangepaste) doelstellingen van het Zeeuws Kompas, zoals: a. Het voorkomen van sociale uitsluiting en dakloosheid; b. Het uitwerken van preventie en opvang; c. Het realiseren van een sluitende samenwerking tussen de betrokken organisaties; 2. Zorg dragen voor een adequaat, gedifferentieerd voorzieningenniveau; 3. Stimuleren van en toezicht houden op het kwaliteitsbeleid in de opvangvoorzieningen; 4. Uitvoering geven aan de regierol van de (centrum)gemeente Vlissingen en de andere 12 Zeeuwse regiogemeenten vanuit hun wettelijke (Wmo)taken en bevoegdheden. Organisatie De taken m.b.t. de Maatschappelijke Opvang en Verslavingsbeleid worden uitgevoerd door een beleidsadviseur Maatschappelijke Opvang, Verslavingszorg en OGGZ en deels door een beleidsadviseur die ook voor andere beleidsterreinen (Beschermd Wonen, Vrouwenopvang) werkzaam is. Maatschappelijke Opvang en aanpalende taken vinden in samenhang met de onderdelen Beschermd Wonen, Vrouwenopvang en reguliere Wmo-taken plaats.

De beleidsadviseur werkt samen met ambtenaren en bestuurders van dertien gemeenten in Zeeland via het CZW en de Stuurgroep CZW en in diverse ambtelijke (voorafgaande) overleggen. De beleidsadviseur is ook betrokken in VNG-verband om landelijke ontwikkelingen te adresseren en te vertalen naar de Zeeuwse situatie. Financiën Ook in 2020 is door de Zeeuwse gemeenten substantieel bijgedragen aan de financiering van de sociale pensions en de Foyers de Jeunesse voor een bedrag van ruim 4,4 ton. Met het wegvallen van de solidariteitsbijdrage van gemeenten in 2017 (4 ton) is een jaarlijks financieringstekort ontstaan, welke wordt opgevangen uit de gezamenlijke reserve BW/VO/MO. Met de gemeente Vlissingen bestaat een periodiek overleg om de financiën rondom de taken Beschermd Wonen, Maatschappelijke Opvang en Vrouwenopvang beheersbaar te houden. De subsidies MO/VO 2019 zijn door de aanbieders afdoende verantwoord en vervolgens definitief vastgesteld in 2020. De subsidies 2021 zijn door de Stuurgroep CZW Bureau voorlopig vastgesteld. Het college van Vlissingen was genoodzaakt om de subsidieplafonds voorlopig lager vast te stellen omdat via de art.12procedure door de inspecteur BZK, het college en de Raad geld vrijgemaakt moet worden om het besluit van de Stuurgroep alsnog gestalte te kunnen geven.

In april zal om die reden een heroverweging van het besluit aan de aanbieders worden beschikt. Inhoudelijk beleid In 2019 is prioriteit gegeven aan de aanpak van personen met verward gedrag en de beleidsvorming, financiering en procesvorming rondom de verplichte zorg per 1 januari 2020: de Wet verplichte GGZ (Wvggz) en de Wet zorg en dwang (Wzd). Daarvoor is met Zonmw-financiering voor 22 uur per week een projectleider ingehuurd, onder opdrachtgeverschap van het CZW Bureau namens de dertien gemeenten in Zeeland. Daarnaast is de beleidsmedewerker MO tot 1 augustus 2020 voor een groot deel vrijgemaakt. Met ingang van 1 augustus 2020 zijn intern uren vrijgemaakt voor beleidsadvisering en ondersteuning van de projectleider. Wvggz / aanpak personen met verward gedrag Er is veelvuldig en structureel overleg geweest met gemeenten, Zorg- en Veiligheidshuis Zeeland, Emergis (GGZ), Zorgverzekeraar (CZ), de GGD Zeeland (MAB en Veilig Thuis), OM en Politie. Partijen en ketenpartners zijn vertegenwoordigd in de werkgroep Wvggz/apvg en een aantal subwerkgroepen waaronder preventie en gegevensdeling, alsmede een stuurgroep onder voorzitterschap van de burgemeester van de gemeente Goes. De stuurgroep fungeert als aanjager en als bestuurlijk Zeeuws-regiooverleg. Er is deelgenomen aan 4 regio-overleggen op Arrondissementsniveau met partijen uit Zeeland, West-Brabant en hart van Brabant.

Voor de Zorgmachtiging en de Crisismaatregelen zijn met alle partijen afspraken gemaakt, processen ingericht en zijn handreikingen opgeleverd. Voor de dertien individuele gemeenten zijn concept-colle-

Jaarverslag en jaarrekening 2020 CZW Bureau

Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 7 juli 2021

7

gevoorstellen met argumentatie voorbereid en in de lokale driehoek-overleggen besproken. Er zijn contactpersonen bij gemeenten benoemd die gaan over informatievoorziening en het invullen van essentiele randvoorwaarden. De financiering van de activiteiten is een gezamenlijke verantwoordelijkheid. In 2020 zijn hiervan de laatste plooien gladgestreken. Gemeenten hebben het CZW Bureau gemandateerd voor de gezamenlijke beleidsontwikkeling en -uitvoering op dit beleidsterrein. Eind 2020 heeft Zeeuws breed de (co) financiering vanuit de 13 Zeeuwse gemeenten voor het jaar 2021 tot positieve besluitvorming geleid. Er zijn diverse oefensessies georganiseerd voor procescoördinatoren en partijen uit alle geledingen. In oktober 2020 heeft een tweetal oefensessies rond de doelgroep jeugd in ieder geval geleid tot zicht op welke partners in de keten zijn betrokken, waar knelpunten zitten bij het nemen van beslissingen en opschaling, en waar al dan niet de doorzettingsmacht is belegd. De meldfunctie met triage bij het Zorg- en Veiligheidshuis is per 1 januari 2020 operationeel met een basisbezetting. Het gaat om het aannemen van een melding, het inventariseren via het opvragen van DAT-informatie, het uitvoeren van verkennend onderzoek bij een crisismaatregel, het horen van de klant (belegd bij de hoorservice Khonraad) en het afhandelen van een casus richting OM.

Met het meldpunt zijn afspraken gemaakt rondom mogelijke uitbreiding op een flexibele wijze: de stuurgroep kan op grond van de uitgevoerde monitoring en een stijging van meldingen de Zeeuwse gemeenten dringend adviseren om op te schalen wat betreft inzetbare fte's. Maatschappelijke Opvang In 2020 is met gemeenten en een extern projectleider verder gewerkt aan de Meerjarenagenda en het Versnellingsprogramma Opvang en Bescherming, uitgaande van de in 2017 vastgestelde Regiovisie Opvang en Bescherming. Er zijn adviezen en memo’s opgesteld voor het Afstemmingsoverleg Ambtenaren en de Stuurgroep CZW Bureau aangaande Opvang, Verslavingszorg en OGGZ-taken. In het kader van ‘Een thuis, een toekomst’ is de wens van het kabinet om te komen tot een breed plan van aanpak dakloosheid in Zeeland gestalte gegeven door het indienen van een Zeeuws plan, genaamd ‘Herstellen begint met een t(huis). Dit Zeeuwse plan van aanpak behelst drie hoofdlijnen: 1. Meer inzetten op preventie; 2. Omvorming van de Maatschappelijke Opvangvoorzieningen; 3. Meer woonruimte voor de kwetsbare doelgroepen met passende ambulante begeleiding. Het plan is tot stand gekomen met medewerking en input van zorgaanbieders en een vertegenwoordiging van ambtenaren uit de subregio's via de werkgroep MO. In september is het plan van aanpak aangeboden aan het Ministerie van VWS.

In de decembercirculaire Gemeentefonds 2020 is bekend gemaakt dat voor de uitvoering van dit plan circa 2,7 miljoen euro beschikbaar is gesteld aan de centrumgemeente Vlissingen om het plan ten uitvoer te brengen. Op de uitvoering wordt door het Rijk gemonitord. De eerste uitvraag van het eerste half jaar 2020 kwam niet makkelijk tot stand. Om het gegevensbeheer over de stromen in de opvang te verbeteren is een start gemaakt met een centrale manier van uitvragen van gegevens in Zeeland via een nog te ontwikkelen portaal MO. Met Juvent, woningstichting l’Escaut en de gemeente Vlissingen is verder gegaan met de ontwikkeling van het Foyer de Jeunesse naar een andere dienstverleningsvorm. Dit zal in 2021 leiden tot een verbouw tot appartementen. Het aanbod in Vlissingen wordt daarmee wel kleiner en dus zullen regiogemeenten afspraken moeten maken met elkaar om een duidelijk aanbod voor de groep jongvolwassenen te kunnen bieden. Met de gemeente Goes en het Leger des Heils is ook in overleg met de dertien gemeenten gesproken over de doorontwikkeling van de noodbedden en de Walk-Inn in Goes. In 2020 is de financiering van deze voorzieningen vanuit de DU-MO geregeld. Het actieprogramma ‘Weer Thuis’ is in de Oosterschelderegio gestart. Op dit moment worden de lopende afspraken in een convenant tussen gemeenten, corporaties en zorgaanbieders vorm gegeven via een Team Thuis.

Dit succesvolle traject wordt gevolgd door een projectgroep en de eerste daklozen (maar ook andere groepen) kunnen via deze constructie worden ondersteund in een omgeving waar ze het beste kunnen herstellen.

8

Jaarverslag en jaarrekening 2020 CZW Bureau

Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 7 juli 2021

Deze manier van werken resulteert in Zeeuws-Vlaanderen in een implementatietraject. In de regio Walcheren moet men nog starten met dit actieprogramma. Verslavingsbeleid Een DIMS (Drugs- en Informatie Monitoring Systeem)-testlocatie in Goes functioneert nog steeds. In Terneuzen is er behoefte aan een testlocatie. Dit wordt mede onderzocht in het kader van het brede plan van aanpak dakloosheid. Het Huiskamerproject Drugsverslaafde (HKPD) is onderwerp van gesprek om het ontmoetingspunt/de gebruiksruimte af te bouwen en een andere invulling te geven aan de manier van werken. De totstandkoming van twee time-outbedden ook voor deze doelgroep nabij het SPOR in Kloetinge houdt hiermee verband. OGGZ Het Meld-en Actiepunt Bemoeizorg is in 2020 uitgebreid met 0,5 fte omdat het aantal casussen en de steeds toenemende zorgzwaarte van de doelgroep tot meer inzet heeft geleid. Dit komt ook door participatie in het meldpunt personen met verward gedrag/wvggz bij het Veiligheidshuis en het steeds meer deelnemen aan lokale wijkteams en OGGZ-netwerken. Nazorg ex-gedetineerden Algemeen De nazorg voor ex-gedetineerden betreft de (voorbereiding) van de terugkeer van gedetineerden in de samenleving en dit proces begeleiden met behulp van de voorliggende voorzieningen gericht op wonen, werk, inkomen, schuldhulpverlening en identiteitspapieren.

De coördinatie van nazorg aan ex-gedetineerden financieren de gemeenten via de begroting van het Veiligheidshuis Zeeland. Het CZW Bureau dient jaarlijks een subsidieaanvraag in bij het ministerie van Veiligheid en Justitie t.b.v. (extra) financiering voor de begeleiding van ex-gedetineerden. Nazorg begeleiding - uitvoering motie Van der Staay Naar aanleiding van de in 2013 ingediende motie van Van der Staay heeft het ministerie van Veiligheid en Justitie sinds 2014 een subsidiebeleidskader met als doelstelling om trajecten op het terrein van wonen en werken voor ex-gedetineerden te stimuleren. Daarbij geldt een integrale aanpak op de vijf leefgebieden: werk & inkomen, zorg, identiteitsbewijs, schuldhulpverlening en huisvesting. Voor de subsidieaanvraag geldt een drempelbedrag waardoor kleine gemeenten verplicht zijn samen op te trekken met andere gemeenten, bijvoorbeeld binnen de regio van het Veiligheidshuis. Op verzoek van centrumgemeente Vlissingen verzorgt het CZW Bureau de subsidieaanvraag voor de Zeeuwse gemeenten (met uitzondering van Tholen). Voor trajecten in kalenderjaar 2020 is € 47.029 - aan rijkssubsidie toegekend door de Dienst Justitiële Inrichtingen van het ministerie van VenJ. Het Veiligheidshuis Zeeland heeft met behulp van deze rijkssubsidie aan 39 unieke deelnemers ambulante nazorg geboden voor wonen en werken.

De werkzaamheden van de ambulant werker Nazorg hebben plaatsgevonden vanuit het Veiligheidshuis Zeeland en als onderdeel van Nazorg Ex-Gedetineerden Zeeland. Ook voor 2021 heeft het ministerie van Veiligheid en Justitie subsidie toegekend ten behoeve van begeleiding van ex-gedetineerden in Zeeland.

Jaarverslag en jaarrekening 2020 CZW Bureau

Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 7 juli 2021

9

Overzicht lasten en baten Oorspronkelijke begroting 2020

Definitieve begroting 2020

Realisatie 2020

Realisatie 2019

7.413.071

8.558.713

8.524.954

7.870.502

7.413.071

8.558.713

8.524.954

7.870.502

0 0 0 0

0 0 0 0

0 0 0 0

0 0 0 0

Lasten Programma 1 Maatschappelijke Opvang Baten Programma 1 Maatschappelijke Opvang Gerealiseerde totaal saldo van baten en lasten Onttrekking aan reserves Toevoeging aan reserves Gerealiseerde resultaat

10

Jaarverslag en jaarrekening 2020 CZW Bureau

Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 7 juli 2021

1.4 Beschermd Wonen Algemeen, beleidsadvisering Beleidsmatig is in 2020 verder gewerkt aan uitvoering van de Zeeuwse ‘Versnellingsagenda’, welke in het najaar van 2019 onder leiding van de procesbegeleider tot stand is gekomen. In het voorjaar van 2020 is in dat kader een aanzet gemaakt voor een solidariteitsfonds ter bekostiging van beschermd wonen met ingang van 2021. Het voornemen om in 2020 berichtenverkeer in de iWMO in te voeren voor beschermd wonen, kon vanwege technische en organisatorische hindernissen niet worden geïmplementeerd. Ook de organisatie en uitvoering van de toegangsregeling heeft in 2020 veel aandacht gevraagd. Tenslotte stond 2020 vooral in het teken van voorbereiding op de openstelling van de Wlz voor BW-cliënten per 2021 en de doordecentralisatie van de centrumgemeentemiddelen voor BW vanaf 2022. Van beide operaties was de verwachting dat ze voor Zeeland grote gevolgen zouden hebben. In dit licht is ook de aanbesteding van beschermd wonen voor het jaar 2021 voorbereid. In Zeeland waren in 2020 door het jaar heen omstreeks 700 burgers aangewezen op beschermd wonen. Naar verwachting zal in 2021 dit aantal door uitstroom naar de Wlz met de helft zijn verminderd.

Door de beleidsadviseur is in een werkgroep van centrumgemeenten binnen VNG-verband intensief bijgedragen aan landelijke beleidsontwikkeling op dit onderwerp, evenals op aanpalende onderwerpen als de invoering van het woonplaatsbeginsel en de technisch-financiële uitwerking. Bureau In 2020 leidden diverse bestuurlijke en politieke ontwikkelingen tot grote druk op de beleidsadvisering, -voorbereiding en uitvoering van Beschermd Wonen. Met name de ingewikkeldheid van databeheer, berichtenverkeer en toegangskwesties vergde veel tijd. Op dit onderwerp is wel voortgang geboekt, onder meer door de totstandkoming van een Zeeuws afwegingskader voor beschermd wonen, de omschrijving van de functie van onafhankelijk deskundige / beslisser in de toegang, en administratieve voorbereiding van het berichtenverkeer richting invoering in 2021. Financiën De implicaties van het artikel-12 toezicht van de gemeente Vlissingen (art. 12) bepaalden in 2020 in hoge mate de ontwikkeling van de financiën. Het doen van (extra) uitgaven in de loop van 2020 vereiste goedkeuring van de toezichthouders. Zoals ook in 2019 al opgemerkt vergde dit veel meer overleg en afstemming bij de uitvoering en uitwerking van het beleid en kon er minder flexibel worden gereageerd op aanpassingen in de praktijk.

Vanaf 2019 worden door het Rijk aan de centrumgemeenten extra middelen toegekend vanuit het landelijke Hoofdlijnenakkoord GGZ (HLA). Vlissingen ontvangt hiervoor in een oplopende reeks jaarlijks extra middelen tot een totaal van ca. 2,2 miljoen euro. In 2020 is besloten om het overgrote deel van de extra middelen onder te brengen in een Zeeuws “Transformatiefonds” gedurende 2 jaar met een jaarbudget van 2 miljoen euro. Besluitvorming en operationalisering hiervan kwam te laat om dit nog in 2020 te kunnen effectueren. De middelen zullen worden doorgeschoven naar 2021. Inhoudelijk beleid De rol en positie van het bureau in de voorbereiding en uitvoering van beleid t.a.v. beschermd wonen werd in 2020 sterker dan in voorgaande jaren beïnvloed door beleidskeuzes van de Zeeuwse gemeenten en de positie van de centrumgemeente Vlissingen. Daarbij was sprake van meer ambtelijke sturing bij de uitwerking van vraagstukken op beleidsonderdelen. Voor alle betrokkenen was dit wennen. Belangrijke ontwikkelingen zoals de vormgeving van de Norm voor Opdrachtgeverschap en de financiële solidariteit in Zeeland werden in 2020 aangemerkt als onderwerpen waarvan de gemeenten eigenaar dienen te zijn. De rol van het CZW bureau hierbij zal vanaf 2021 naar verwachting minder intensief zijn dan in de periode 2015-2020.

Jaarverslag en jaarrekening 2020 CZW Bureau

Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 7 juli 2021

11

Overzicht lasten en baten Oorspronkelijke begroting 2020

Definitieve begroting 2020

Realisatie 2020

Realisatie 2019

43.082.304

45.724.974

43.960.953

45.073.247

43.082.304

45.724.974

43.960.953

45.073.247

0 0 0 0

0 0 0 0

0 0 0 0

0 0 0 0

Lasten Programma 2 Beschermd Wonen Baten Programma 2 Beschermd Wonen Gerealiseerde totaal saldo van baten en lasten Onttrekking aan reserves Toevoeging aan reserves Gerealiseerde resultaat

12

Jaarverslag en jaarrekening 2020 CZW Bureau

Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 7 juli 2021

1.5 Vrouwen Opvang, Huiselijk Geweld en Kindermishandeling Algemeen Het CZW Bureau is namens de centrumgemeente samen met alle 13 Zeeuwse gemeenten verantwoordelijk voor de gezamenlijke beleidsontwikkeling en –uitvoering waar het gaat om Vrouwenopvang en huiselijk geweld en kindermishandeling. Het programma Vrouwenopvang, huiselijk geweld en kindermishandeling heeft de volgende doelstellingen: 1. Voorwaarden scheppen om vrouwenopvang mogelijk te maken, risicogroepen te ondersteunen en professionele begeleiding mogelijk te maken; 2. Het voorbereiden en uitwerken van beleid voor het verminderen van geweld in de huiselijke kring, waaronder kindermishandeling. Daarbij het ondersteunen van de samenwerking binnen de keten; 3. Voorwaarden scheppen voor gemeenten en ketenpartners voor het uitvoeren van de Wet Tijdelijk Huisverbod. De werkzaamheden voor het programma vrouwenopvang richten zich op beleidsmatige, inhoudelijke en uitvoeringskeuzen met betrekking tot Vrouwenopvang en de aanpak van huiselijk geweld en kindermishandeling. In 2020 was voor de beleidsadvisering, -voorbereiding en uitvoering van dit programma een formatieomvang van 32 uur beschikbaar, deels aangevuld door een beleidsmedewerker die ook voor andere beleidsterreinen (Beschermd Wonen, Maatschappelijke Opvang) werkzaam is.

Daarnaast is vanaf juni 2019 een (tijdelijke) projectleider aangesteld om in Zeeland invulling te geven aan de doelstellingen van het landelijke programma Geweld hoort nergens thuis en het realiseren van de doelstellingen van het uitvoeringsplan voor Zeeland. Vrouwenopvang Organisaties voor vrouwenopvang bieden overal in Nederland opvang en hulp aan vrouwen – en hun eventuele kinderen – die slachtoffer zijn van huiselijk geweld, eergerelateerd geweld, loverboys/jeugdprostitutie of mensenhandel. De vrouwenopvang biedt veiligheid, opvang en (ambulante) begeleiding aan gezinssystemen bij het voorkomen en/of stoppen van geweld in afhankelijkheidsrelaties. De opvang richt zich primair op vrouwen en kinderen in situaties van geweld en van daaruit op het gehele systeem rondom deze vrouwen en kinderen. Vormen van opvang en (ambulante) begeleiding reiken van een 7x24 uur telefonische hulpdienst tot residentiële opvang op een veilig opvangadres. Vrouwenopvang is in de Wet Maatschappelijke Ondersteuning (Wmo 2015) als wettelijke taak vastgelegd voor gemeenten. In Zeeland werken alle 13 Zeeuwse gemeenten op dit terrein samen via het College Zorg en Welzijn. De vrouwenopvang in Zeeland is onderdeel van de Veilige Opvang van Emergis. In de opvang zijn ook kinderen die met hun moeder meekomen.

De begeleiding en ondersteuning van kinderen in- en na de opvang wordt vanuit het budget Jeugdhulp gefinancierd. Huiselijk Geweld en kindermishandeling In 2020 zijn de volgende resultaten bereikt: • Doorontwikkeling MDA++: de pilot voor een Zeeuwse multidisciplinaire aanpak op opgeschaald niveau (MDA++) is voortgezet. Op basis van de ervaringen en inzichten is een plan opgesteld voor de doorontwikkeling en borging van de aanpak, waarvoor in het kader van het landelijke programma ‘Geweld hoort nergens thuis’ subsidie is verkregen voor de periode juli 2020 tot en met december 2021. • De nieuwe en geactualiseerde samenwerkingsafspraken tussen Veilig Thuis en de lokale teams zijn voorbereid. Naar verwachting worden deze in het eerste kwartaal van 2021 ter vaststelling voorgelegd aan de gemeenten. • Er is een pilot Handle with Care voorbereid. Dit is een samenwerking tussen politie, scholen en leerplicht. Door deze samenwerking is er ─ binnen 24 uur na ernstig huiselijk geweld ─ steun op school voor het kind. De pilot zou oorspronkelijk in schooljaar 2020-2021 van start

Jaarverslag en jaarrekening 2020 CZW Bureau

Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 7 juli 2021

13

•

gaan in Zeeuws-Vlaanderen. Omdat het benodigde convenant door de politie nader moet worden bekeken is de start uitgesteld naar schooljaar 2021-2022. Er is aan meer onderdelen van het uitvoeringsprogramma ‘Voor een toekomst zonder geweld’ 2019-2023 gewerkt. De colleges B&W hebben in December een voortgangsrapportage ontvangen.

Veilig Thuis Zeeland (AMHK) Het Advies- en Meldpunt Huiselijk Geweld en Kindermishandeling (Veilig Thuis) wordt mede gefinancierd vanuit de decentralisatie uitkering Vrouwenopvang. Bij dit meldpunt kan iedereen terecht voor advies en ondersteuning bij signalen van alle vormen van huiselijk geweld en kindermishandeling. Hieronder valt ook eergerelateerd geweld, ouderenmishandeling en seksuele mishandeling. Ook kan men een formele melding doen van (vermoedens van) huiselijk geweld of kindermishandeling. Veilig Thuis onderzoekt dan zo nodig of het vermoeden gegrond is en zorgt met ketenpartners dat het geweld stopt en de veiligheid hersteld wordt. De functies van Veilig Thuis staan in de wet omschreven. Het werkgeverschap van Veilig Thuis ligt bij de GR GGD Zeeland. Door de uitbraak van COVID-19 zitten mensen vanaf medio maart 2020 in Nederland meer met elkaar thuis. Hierdoor kan het moeilijker zijn voor mensen om te bellen met Veilig Thuis met zorgen over huiselijk geweld en kindermishandeling, terwijl spanningen juist kunnen oplopen. Om die reden hebben alle Veilig Thuis organisaties een chatfunctie ingevoerd. In 2021 wordt landelijk onderzocht hoe deze chatfunctie in de toekomst gecontinueerd kan worden.

Meldingen en adviesvragen huiselijk geweld en kindermishandeling Een melding bij Veilig Thuis kan gedaan worden door burgers, professionals uit de hulpverlening, politie, scholen en alle andere instanties die een vermoeden hebben van huiselijk geweld, kindermishandeling of ouderenmishandeling. In 2020 zijn 1744 meldingen van huiselijk geweld en kindermishandeling binnengekomen bij Veilig Thuis Zeeland. Dit is minder dan in 2019 (2042), maar nog steeds een behoorlijke stijging ten opzichte van de jaren vóór 2019. Deze stijging is veroorzaakt door de invoering van de aangescherpte meldcode per 1 januari 2019. In vergelijking met 2019 was er met name een daling in het 1e kwartaal van 2020 als gevolg van de coronacrisis. Als gevolg van landelijk ingezette campagnes i.v.m. de coronamaatregelen, de implementatie van de chatfunctie en de toename van de (hoog risico) stalkingszaken steeg het aantal meldingen en adviesvragen weer vanaf het 2e kwartaal. Veilig Thuis heeft sinds de coronamaatregelen meer en andersoortige adviesvragen ontvangen. Hierin is een toename in adviesvragen vanuit de omgeving en vragen betreffende omgangsregelingen omtrent scheidingen waar te nemen. Daarnaast wordt een toenemende complexiteit van problematiek in zaken gesignaleerd. In 2020 betrof het 2515 adviesvragen (in 2019 was dat 2456).

Centrum Seksueel Geweld In 2017 is het Centrum Seksueel Geweld (CSG) Zeeland van start gegaan en is één van de zestien CSG's in Nederland. Het CSG is een plek waar slachtoffers van aanranding of verkrachting hulp kunnen krijgen die ze nodig hebben: forensische, medische en psychische hulp. Het is een samenwerking van ziekenhuizen, politie, GGZ, forensisch artsen en andere hulpverlening. De Veilige Opvang van Emergis verzorgt het casemanagement voor slachtoffers. Het CSG is voor slachtoffers die acuut hulp nodig hebben en waarbij de verkrachting of aanranding zeven dagen of korter geleden heeft plaatsgevonden (acuut). Ook slachtoffers waarbij dit langer dan zeven dagen geleden is (niet-acuut), kunnen bij het CSG terecht. In 2020 hebben 74 slachtoffers zich gemeld bij CSG Zeeland voor hulp of consultatie.

14

Jaarverslag en jaarrekening 2020 CZW Bureau

Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 7 juli 2021

2017 (vanaf 1 februari) 2018** 2019 2020

Acuut

Niet-acuut

Totaal

35 34 40 35

36 21 43 39

71 57 83 74

**In 2017 zijn 8 slachtoffers van Brabant West opgevangen door CSG Zeeland. Wet Tijdelijk huisverbod Het tijdelijk huisverbod is een bestuursrechtelijke maatregel en biedt de mogelijkheid om in een noodsituatie te zorgen voor een afkoelingsperiode. Tijdens deze periode wordt de nodige hulpverlening op gang gebracht en escalatie voorkomen. Na het opleggen van een huisverbod wordt zo veel mogelijk gebruik gemaakt van de voorliggende hulpverleningsstructuur voor huiselijk geweld. Daarbij staat de samenwerking met diverse hulpverleningsinstanties, jeugdzorg, politie en gemeente centraal. De politie heeft een team hulpofficieren van justitie die de tijdelijk huisverboden als een specifieke taak hebben. Zij zijn gemandateerd om namens de burgemeesters een huisverbod op te leggen. Bij een huisverbod wordt een casemanager (van een van de vijf maatschappelijke werkorganisaties in Zeeland) aangesteld. De hulpofficier van justitie en de casemanager voeren gezamenlijk de risico inventarisatie uit. De casemanager tijdelijk huisverbod is verantwoordelijk voor de hulpverlening in het gezin en de advisering aan de gemeente. De hulp krijgt vorm volgens de Signs of Safety benadering. Deze extra taak wordt op trajectbasis door het CZW Bureau aan de hulpverlenende instantie vergoed: de Maatschappelijk Werk Organisaties en Veilig Thuis West-Brabant voor de huisverboden in Tholen.

De overige hulpverlening in het gezin wordt betaald uit de reguliere middelen die onder andere gemeenten beschikbaar stellen voor huiselijk geweld. Voorheen verzorgde Veilig Thuis West-Brabant het casemanagement THV voor de gemeente Tholen. Per 1 januari heeft het SMWO dit overgenomen. In 2020 is 69 keer geïnventariseerd of het huisverbod ingezet moest worden. Het huisverbod is 43 keer daadwerkelijk opgelegd. Tabel 1 Aantal tijdelijke huisverboden Zeeland

gemeente

2016

2017

2018

2019

2020

Borsele Goes Kapelle Noord-Beveland Reimerswaal Schouwen-Duiveland Tholen Oosterschelderegio

4 8 2 3 0 5 3 25

2 4 1 0 1 4 3 15

0 2 0 0 2 4 4 12

2 6 1 1 2 3 1 16

2 4 0 1 5 1 4 17

Middelburg Veere Vlissingen Walcheren

12 0 12 24

3 1 12 16

5 1 8 14

4 0 5 9

4 1 6 11

Hulst Sluis Terneuzen Zeeuws-Vlaanderen

3 3 16 22

1 2 11 14

4 6 7 17

8 6 10 24

6 1 8 15

Totaal

71

45

43

49

43

Jaarverslag en jaarrekening 2020 CZW Bureau

Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 7 juli 2021

15

Intensief casemanagement hoog-risico Emergis voert het Intensief casemanagement hoog-risico uit. Het intensief casemanagement wordt ingezet als er sprake is van acuut huiselijk geweld en/of structurele onveiligheid en de directe gevolgen daarvan. Er moet sprake zijn van meervoudige, complexe hulpvragen of continuïteitsproblematiek op het terrein van huiselijk geweld en of kindermishandeling. Het GIA-team (medewerkers van de Veilige Opvang), is gespecialiseerd in de aanpak van ernstig en complex huiselijk geweld waar ook andere problematiek zoals verslaving, psychiatrische problematiek en eer-gerelateerd. In 2020 zijn 34 trajecten intensief casemanagement uitgevoerd t.b.v. 25 unieke cliëntsystemen. Preventie en deskundigheidsbevordering In 2020 is geïnvesteerd in het werken met methodische leerbijeenkomsten voor casemanagers tijdelijk huisverbod en het GIA-team. Van Montfoort heeft de leerbijeenkomsten begeleid, gespreksleiders opgeleid en gecoacht. Doel is om de deskundigheid van casemanagers THV en hoog risico-casuïstiek steeds op peil te houden.

Aanpak mensenhandel De zorgcoördinator voor slachtoffers van mensenhandel is in Mei 2020 aan de slag gegaan bij het Zorg- en Veiligheidshuis. Slachtoffers van mensenhandel is een specifieke doelgroep in het landelijke programma ´Geweld hoort nergens thuis’. De regionaal projectleider draagt daarom bij aan onder andere de volgende activiteiten met betrekking tot de aanpak mensenhandel: - Opstellen, uitvoeren en monitoren Zeeuws uitvoeringsplan; - Organisatie van netwerkbijeenkomsten; - Organiseren van de Zeeuwse tafel voor de bestuurlijke aanpak. Marga Vermue, burgemeester van Sluis en André van der Reest, wethouder met de portefeuille zorg uit de gemeente Goes zijn de bestuurlijke trekkers van de aanpak mensenhandel.

Overzicht lasten en baten Oorspronke- Definitieve lijke begroting begroting 2020 2020 Lasten Programma 3 Vrouwenopvang Baten Programma 3 Vrouwenopvang Gerealiseerde totaal saldo van baten en lasten Onttrekking aan reserves Toevoeging aan reserves Gerealiseerde resultaat

16

Jaarverslag en jaarrekening 2020 CZW Bureau

Realisatie 2020

Realisatie 2019

2.915.216

3.137.228

3.057.191

3.107.385

2.915.216

3.137.228

3.057.191

3.107.385

0 0 0 0

0 0 0 0

0 0 0 0

0 0 0 0

Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 7 juli 2021

1.6 Anti Discriminatie Bureau Zeeland (ADB Zeeland) Algemeen ADB Zeeland voorkomt en bestrijdt discriminatie in Zeeland. In de Wet Gemeentelijke anti-discriminatievoorzieningen (WGA) is vastgelegd dat alle gemeenten in Nederland de verplichting hebben zorg te dragen voor een voorziening waar hun burgers terecht kunnen voor advies en ondersteuning bij discriminatieklachten. Het doel van de wet is dat burgers in iedere gemeente laagdrempelig, onafhankelijk en efficiënt advies en bijstand krijgen als zij zich gediscrimineerd voelen. In Zeeland hebben alle dertien gemeenten de uitvoering hiervan ondergebracht bij ADB Zeeland. ADB Zeeland voert de volgende taken uit: • Uitvoering van klachtbehandeling en meldpuntfunctie; • Registratie van klachten/meldingen en rapportage van deze klachten via de Regionale rapportage naar het ministerie van BZK. Daarnaast worden de gemeenten ook direct geïnformeerd; • Samenwerking met diverse organisaties op het gebied van preventie en voorlichting over discriminatie; • Zorgen voor beleidsadvisering aan gemeenten en organisaties; • Het volgen van ontwikkelingen in brede zin (op maatschappelijk, juridisch en politiek gebied) en deze vertalen naar de Zeeuwse situatie; • Uitvoering van de Aanwijzing discriminatie door deelname aan het Regionaal Discriminatie Overleg (RDO) met politie, gemeenten en justitie.

Meldpunt en klachtbehandeling ADB Zeeland neemt klachten en meldingen in behandeling. Niet alle bij het bureau ingediende klachten verwijzen naar daadwerkelijke juridische discriminatiezaken. Alleen na nader onderzoek door een bevoegde instelling (zoals de rechtbank of het College voor de Rechten van de Mens), is vast te stellen of er sprake is van juridische discriminatie. In de hierna genoemde cijfers is niet opgenomen of de klachten/meldingen wel of niet juridisch gegrond zijn. Uitgangspunt bij de registratie van de klachten is de door de melder ervaren discriminatie. Uitspraken Oordelen College voor de Rechten van de Mens ADB Zeeland heeft in 2020 twee oordelen aangevraagd. De procedures hiervoor lopen nog. Het College voor de Rechten van de Mens heeft op dit moment een behandeltermijn van 9 maanden. Dit komt met name door de achterstanden die zijn ontstaan door een veelvoud aan klachten over bijvoorbeeld corona-gerelateerde zaken. Politieklachten ADB Zeeland heeft in 2020 één politieklacht behandeld. Deze werd afgehandeld zonder oordeel. Cijfers 2020 In 2020 heeft ADB Zeeland 180 meldingen geregistreerd. Het aantal meldingen is de bruto optelsom van het aantal meldingen van inwoners met een melding over een voorval in de eigen gemeente plus meldingen van voorvallen door inwoners uit andere gemeenten. Wanneer we kijken naar de netto meldingen komen we uit op 153.

Het aantal meldingen dat ADB Zeeland in 2020 ontving is met ruim 60% gestegen ten opzichte van het aantal meldingen in 2019 (bruto 113). Bij 35 meldingen uit 2020 is geconstateerd dat de coronapandemie direct of indirect een rol heeft gespeeld. Denk bijvoorbeeld aan de winkelwagentjesplicht terwijl iemand een fysieke beperking heeft, iemand de toegang geweigerd is om het niet (kunnen) dragen van een mondkapje of aan het coronalied dat in februari op Radio10 werd afgespeeld. Maar ook wanneer de meldingen met betrekking tot de coronapandemie buiten beeld blijven is er nog steeds een ruime toename. Uit de cijfers blijkt dat de grond handicap/chronische ziekte sterk is toegenomen. Hier is een grote variëteit aan meldingen over ontvangen, waarbij het dus zeker niet altijd over gevolgen van de coronapandemie gaat. De afgelopen jaren is een kentering te zien als het gaat om de vraag waar discriminatie het meeste voorkomt. Jarenlang was de arbeidsmarkt de plek waar de meeste meldingen van discriminatie over

Jaarverslag en jaarrekening 2020 CZW Bureau

Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 7 juli 2021

17

gingen. In 2020 bleek echter dat collectieve voorzieningen het terrein was met de meeste meldingen (22% t.o.v. 18% arbeidsmarkt). Deze trendwijziging was het jaar hiervoor al zichtbaar, toen gingen collectieve voorzieningen en arbeidsmarkt beiden gelijk op met 24% van de meldingen in 2019. Er worden meer meldingen gedaan over gemeenten, gemeentelijke instellingen en zorgaanbieders. Daarnaast zijn er nog discriminatiezaken (gemeld bij Politie Zeeland-West-Brabant, regio Zeeland) besproken in het Regionaal Discriminatie Overleg. In dit overleg participeren Politie Zeeland–West-Brabant, ADB Zeeland en het Openbaar Ministerie. In juni 2021 zal de Regionale rapportage 2020 uitgebracht worden. Dit rapport (Monitor Discriminatie 2020) bevat onder andere gegevens van ADB Zeeland, RADAR (antidiscriminatievoorziening voor de regio’s Midden-West-Brabant en Brabant-Noord, Zuid-Holland-Zuid en Rotterdam Rijnmond), Politie Zeeland-West-Brabant en het College voor de Rechten van de Mens. Het rapport wordt geschreven op basis van de politie-eenheid Zeeland-West-Brabant. Hieronder een overzichtelijke weergave van de discriminatiecijfers over de afgelopen zes jaar, uitgesplitst op grond en op terrein.1 Tabel 2 Meldingen en klachten per discriminatiegrond in Zeeland

Discriminatiegrond

2015

2016

2017

2018

2019

2020

Leeftijd Ras/afkomst a Antisemitisme Handicap/chronische ziekte e Seksuele gerichtheid Niet wettelijke gronden1 Godsdienst b Levensovertuiging Geslacht c Nationaliteit Burgerlijke staat Politieke overtuiging Arbeidscontract vast/tijdelijk Arbeidsduur parttime/fulltime Onbekend Totaal

8 33 13 4 15 6 0 9 2 2 1 2 0 0 97

15 41 11 2 17 4 0 8 8 0 1 0 0 0 110

5 42 0 12 6 19 5 0 9 2 0 0 0 0 0 100

21 38 0 14 4 10 7 2 8 7 2 1 1 0 2 117

7 40 1 19 11 d 10 6 0 10 2 0 0 0 1 1 108

15 81 0 38 8 18 4 0 11 5 3 0 0 0 5 188

a Meldingen over coronalied Radio 10 (2020) 23 b Meldingen over de Islam (2019) 2, (2020) 4 c Meldingen van/over transpersoon (2019) 2, (2020) 1 d Meldingen over de Nashvilleverklaring (2019) 5 e Meldingen over de mondkapjesplicht (2020) 8 Tabel 3 Terrein van de discriminatieklachten

18

Terrein

2015

2016

2017

2018

2019

2020

Arbeidsmarkt Buurt /wijk Collectieve voorziening Commerciële dienstverlening Onderwijs Privésfeer Horeca Openbare ruimte Huisvesting Media /reclame a

19 6 14 9 8 3 4 3 3 8

21 7 27 9 5 3 3 5 2 4

24 10 25 9 2 1 3 4 2 5

37 12 15 10 4 1 4 0 11 4

24 8 24 6 6 1 2 4 7 7

33 12 39 27 3 0 4 11 6 32

1

Het totaal aantal meldingen wijkt af van het totaalaantal in tabel 1. Een discriminatieklacht kan namelijk over meerdere gronden gaan.

2

In de categorie ‘niet wettelijke gronden’ zijn ook klachten over discriminatie op grond van uiterlijk meegenomen.

Jaarverslag en jaarrekening 2020 CZW Bureau

Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 7 juli 2021

Sport en recreatie Politie/OM Publieke en politieke opinie Overig Onbekend Totaal

3 3 4 4 0 91

2 8 7 3 0 106

5 3 2 1 0 96

2 5 5 0 0 110

3 1 9 2 0 104

2 2 3 3 3 180

a Meldingen daarvan die corona-gerelateerd zijn (2020) 24

LHBTI en Diversiteit loont! LHBTI-project ADB Zeeland neemt met de gemeenten Middelburg en Goes deel aan een project van het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap om samen met Nederlandse gemeenten de veiligheid, weerbaarheid en sociale acceptatie van de LHBTI gemeenschap (lesbiennes, homoseksuelen, biseksuelen, transgender en intersekse personen) te bevorderen. De derde projectperiode is in 2019 gestart en loopt door tot en met 2022. Voor deze periode is een nieuw meerjarenplan met speerpunten gemaakt. Resultaat 2020 Een samenvatting van de belangrijkste resultaten: In samenwerking met GGD Zeeland vindt er een structurele inzet plaats op alle Voortgezet Onderwijs en Voortgezet Speciaal Onderwijs locaties in Zeeland die uitvoering geven aan diversiteitsbeleid door middel van het convenant ‘Iedereen op school veilig en seksueel gezond'. In samenwerking met GGD Zeeland wordt ook uitvoering gegeven aan het deelproject ‘relaties en seksualiteit en seksuele diversiteit’ op het basisonderwijs in de bovengenoemde regenbooggemeenten. Onderdeel daarvan is uitvoeren van de lespakketten Lentekriebels en Wonderlijk Gemaakt, deskundigheidsbevordering aan docenten en informatievoorziening aan ouders. Samen met Zeeland Zonder Zelfmoord en LHBT Netwerk Zeeland is een gatekeeperstraining suïcidepreventie voor professionals en vrijwilligers rondom de LHBTI gemeenschap georganiseerd.

Hulpverleners en professionals in Zeeland hebben middels een webinar een praktische workshop m.b.t. gespreksvaardigheden gekregen. Daarnaast is een digitale reader met (praktische) informatie over LHBTI (problematiek) ontwikkeld en breed verspreid. De foto expositie QUEER! heeft op diverse locaties door heel Zeeland gestaan, van publieke hal in de stadskantoren tot bibliotheken en Voortgezet Onderwijs scholen. Tot slot zijn, in samenwerking met LHBT Netwerk Zeeland, Zeeuwse LHBTI stockfoto's ontwikkeld en gepubliceerd. Campagne ‘Diversiteit loont!’ Het doel van de campagne ‘Diversiteit loont!’ is om de Zeeuwse arbeidsmarkt meer divers en inclusief te krijgen. Dit proberen wij te bereiken door netwerkbijeenkomsten te organiseren, een training aan te bieden aan hr-medewerkers (en zij die werkzaam zijn tussen vraag en aanbod op de arbeidsmarkt) en het actief promoten van het Charter Diversiteit. Dit laatste is een vrijwillige intentieverklaring waarin bedrijven zelf geformuleerde doelstellingen formuleren in het kader van diversiteit. In 2020 is de campagne in mindere mate voortgezet en geborgd in het nieuwe HR Netwerk Zeeland. Daarnaast blijft de training bestaan en wordt er tevens aandacht besteedt aan Open Hiring en het Charter Diversiteit.

Resultaat 2020 Net als in veel andere gevallen heeft de huidige coronapandemie ook invloed gehad op de geplande activiteiten vanuit deze campagne. Provincie Zeeland en de gemeente Hulst hebben hun Charter Diversiteit ondertekend tijdens een online event. Gastspreker tijdens dit evenement was Nationale Ombudsman, Reinier van Zutphen. Hij sprak daarin over de rol van de overheid bij de bestrijding van discriminatie. De campagne ‘Diversiteit loont!’ maakt vanaf dit jaar ook deel uit van het HR-netwerk Werken voor Zeeland, hierin zijn alle Zeeuwse overheidsorganen vertegenwoordigd. Een student van HRMopleiding heeft onderzoek gedaan naar de man/vrouw-verhoudingen binnen het Zeeuws bestuur bij gemeenten en de provincie. De resultaten worden medio 2021 verwacht. Ook dit jaar heeft ADB Zeeland onder de vlag van ‘Diversiteit loont!’ een gastcollege verzorgd voor alle eerste jaar HRM studenten. Dit gastcollege maakt tevens deel uit van het opleidingscurriculum, hierdoor is jaarlijkse uitvoering geborgd. Het gastcollege gaat over kwetsbare groepen op de arbeidsmarkt.

Jaarverslag en jaarrekening 2020 CZW Bureau

Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 7 juli 2021

19

Verdere activiteiten in 2020 Zeeuws Meisje #Broederschap Beeldend kunstenaar en fotograaf Rem van den Bosch lanceerde in 2019 zijn nieuwste project ‘Zeeuws Meisje’. Het fotoproject dat gaat over gelijkheid is iets dat zeer dicht bij de doelstellingen van ADB Zeeland staat. Daarom heeft ADB Zeeland dit project ook in 2020 met een sponsoring ondersteund. Inmiddels hangt heel Zeeland vol met de kleurrijke posters van Zeeuwse meisjes in allerlei kleuren klederdracht en liggen de fotoboeken in diverse winkels. Lancering Mensenrechtenvlag Samen met landelijke collega’s heeft ADB Zeeland gewerkt aan de lancering van de Mensenrechtenvlag. Een dergelijke vlag bestond niet eerder en is nu als internationaal erkende vlag gedeponeerd. Op 10 december deden al 10 locaties in Zeeland mee. Daartussen zaten gemeenten, scholen en het bevrijdingsmuseum. Door heel Nederland wapperden meer dan 300 vlaggen. In 2021 hebben de initiatiefnemers de ambitie om de vlag internationaal te lanceren. Four Freedoms door het jaar heen ADB Zeeland heeft in 2020 de contacten met Four Freedoms door het jaar heen weer aangehaald. Er lopen nu diverse samenwerkingen met partners uit deze werkgroep. Denk daarbij aan de Vrijheidsboulevard in 2021. Dialoogtafel tijdens de Vredesweek Op 23 september heeft ADB Zeeland een dialoogtafel georganiseerd in Middelburg.

Het gesprek ging over vrede en verdraagzaamheid in het coronatijdperk. Uit de dialoogtafel nemen de deelnemers mee dat vrede begint bij jezelf: het is belangrijk om zelf de verschillen van de ander te accepteren, en respect te hebben voor de ander. In de woorden van een deelnemer: “als de wereld er zo zou uitzien, zou dat voor mij de ideale wereld zijn”. Naamsbekendheidcampagne Op maandag 21 september 2020, de Internationale Dag voor de Vrede, heeft ADB Zeeland de online awareness campagne ‘Kapot’ gelanceerd. Deze online campagne liep vier weken lang via Facebook en Instagram en richtte zich op het vergroten van de naamsbekendheid van ADB Zeeland en riep op om discriminatie bij ADB Zeeland te melden. Met de campagne zijn in totaal ruim 110.000 mensen tussen de 30 en 65 jaar bereikt. Afgelaste activiteiten Vanwege de coronapandemie konden er twee activiteiten niet doorgaan: Een lezing door substituut Nationale Ombudsman Joyce Sylvester op 21 maart 2020 en een bijeenkomst over stagediscriminatie. Nieuw project ‘Kijk eens door een andere bril!’ In 2020 ontving ADB Zeeland een donatie van DOW Benelux van € 12.000,-. Met dit bedrag heeft ADB Zeeland 6 Virtual Reality brillen kunnen aanschaffen en filmmateriaal kunnen afnemen. In de gastles staan racisme en de ervaren ongelijkheid tussen burgers centraal.

In de gastles worden deze vragen niet alleen ‘als theorie’ aan de jongeren gesteld, maar krijgen de leerlingen ook de gelegenheid om (omgaan met) racisme en discriminatie in de praktijk te ervaren. Dankzij de donatie kunnen er op 7 voscholen in Zeeland gratis gastlessen worden gegeven voor vmbo en mavo leerlingen van de derde klas. Deze gastlessen worden in het schooljaar 2021-2022 aangeboden.

20

Jaarverslag en jaarrekening 2020 CZW Bureau

Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 7 juli 2021

Overzicht lasten en baten Oorspronkelijke begroting 2020

Definitieve begroting 2020

Realisatie 2020

Realisatie 2019

50.508

60.508

79.719

74.852

50.508

60.508

79.719

74.852

0 0 0 0

0 0 0 0

0 0 0 0

0 0 0 0

Lasten Programma 4 ADBZ/LHBTI Baten Programma 4 ADBZ/LHBTI Gerealiseerde totaal saldo van baten en lasten Onttrekking aan reserves Toevoeging aan reserves Gerealiseerde resultaat

Jaarverslag en jaarrekening 2020 CZW Bureau

Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 7 juli 2021

21

1.7 Programma Diverse Projecten De Jeugd en Alcohol aanpak ‘Laat ze niet (ver)zuipen!’ Algemeen Alcohol is het meest gebruikte genotmiddel in ons land. Onder jongeren wordt er verontrustend veel gedronken. De laatste jaren wordt ook steeds meer bekend dat veel mensen uit de 55+ doelgroep teveel drinken. Dit terwijl alcohol een potentieel giftige stof is en veel schadelijke effecten heeft. Een van de bekendste hiervan voor jongeren is het schadelijk effect op de ontwikkeling van de hersenen. Deze groeien immers nog door tot het 24e levensjaar. “Laat ze niet (ver)zuipen!” (LZNVZ) kenmerkt zich door de integrale samenwerking tussen alle Zeeuwse gemeenten, GGD Zeeland, Emergis Preventie, Politie Zeeland-West-Brabant en andere maatschappelijke partners. In 2010 zijn de activiteiten op het gebied van ‘Jeugd en alcohol’ gestart met tijdelijke financiering (van het Ministerie, de gemeenten en de Provincie) tot en met 2013. Hierna volgde een tweede periode. Vanwege het succes en het inzien van het belang van de aanpak zitten we momenteel in de derde periode: 2017-2022. In het nieuwe plan van aanpak (2017-2022) verschillen de inhoudelijke doelstellingen in essentie niet van die van de afgelopen periode; op latere leeftijd, minder vaak en minder veel drinken onder jongeren in Zeeland stimuleren.

Nieuw is dat er extra aandacht gevraagd wordt voor de doelgroep 18-24 jaar en dat er door de gemeenten gevraagd is voor zowel de aanpak van de 55+ doelgroep en de genotmiddelenproblematiek een advies uit te brengen. De inhoudelijke doelstellingen zullen getoetst worden aan cijfers die beschikbaar komen vanuit de reguliere monitoringssystemen. Inhoudelijke doelstellingen • Het percentage Zeeuwse jongeren van 14/15 jaar dat alcohol drinkt, is afgenomen in 2022; • Terugdringen ‘bingedrinking’ (5 of meer alcoholische drankjes op een gelegenheid) onder 1415 jarigen van 31% in 2015 naar 25% of minder in 2022; • Terugdringen van bingedrinking onder jongvolwassenen van 21-23 jaar van 51% in 2016 naar 40% in 2022; • Handhaven van het draagvlak onder ouders/opvoeders voor de norm geen alcohol onder de 18 jaar van tenminste 81% in 2022; • Een verbetering van de naleving onder de verstrekkers van alcohol van 54% in 2016 naar 80% in 2022; • Het begeleiden van 30 gezinnen met een lage Sociaal Economische Status binnen het project alcoholpreventie lage SES; • Het uitbrengen van een advies over een integrale, gezamenlijke aanpak van alcoholproblematiek bij de 55+ doelgroep; • Realisatie van een opzet ten aanzien van een integrale, gezamenlijke aanpak van genotsmiddelenproblematiek onder jongeren. Hiervoor hebben alle Zeeuwse gemeenten gezamenlijk € 52.539,- per jaar ter beschikking gesteld.