2022-02b. D21.261642 vast te stellen bestemmingsplan Dijkversterking

Dijkversterking Hansweert Planuitwerking Bestemmingsplan Dijkversterking - gemeente Kapelle - Toelichting

Waterschap Scheldestromen Corsanummer 2021040342 3 december 2021

Project Opdrachtgever

Document Status Datum Referentie Corsanummer

Projectcode Projectleider Projectdirecteur

Auteur(s) Gecontroleerd door Goedgekeurd door

Dijkversterking Hansweert - Planuitwerking Waterschap Scheldestromen

Bestemmingsplan Dijkversterking - gemeente Kapelle - Toelichting Definitief 05 (bestemmingsplan) 3 december 2021 118115-3/21-018.198 2021040342

118115-3 ir. A.S. Bijman-Van den Dungen drs. ing. E.J.N. Rijsdijk

ing. P.A.E. Adriaansen mr. E. Buwalda, M.J. Ruiter MSc ir. A.S. Bijman-Van den Dungen

Paraaf

Adres

Witteveen+Bos Raadgevende ingenieurs B.V. Leeuwenbrug 8 Postbus 233 7400 AE Deventer +31 (0)570 69 79 11 www.witteveenbos.com KvK 38020751

Het kwaliteitsmanagementsysteem van Witteveen+Bos is gecertificeerd op basis van ISO 9001. © Witteveen+Bos Niets uit dit document mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt in enige vorm zonder voorafgaande schriftelijke toest emming van Witteveen+Bos noch mag het zonder dergelijke toestemming worden gebruikt voor enig ander werk dan waarvoor het is vervaardigd, behoudens schriftelijk anders overeengekomen. Witteveen+Bos aanvaardt geen aansprakelijkheid voor enigerlei schade die voortvloeit uit of verband houdt met het wijzigen van de inhoud van het door Witteveen+Bos geleverde document.

INHOUDSOPGAVE

1

INLEIDING

7

1.1

Aanleiding en doel van de dijkversterking

7

1.2

Het project in drie fasen

8

1.3

Andere procedures

9

1.4

Leeswijzer

11

2

PLANBESCHRIJVING

12

2.1

De dijkversterking in het algemeen

12

2.1.1 2.1.2 2.1.3 2.1.4 2.1.5 2.1.6 2.1.7

14 14 15 16 17 18 19

2.2

2.3

Huidige situatie dijksectie 1: Aansluiting Sluizencomplex Hansweert Huidige situatie dijksectie 2: Kanaalzone Huidige situatie dijksectie 3: Slibdepot Huidige situatie dijksectie 4: Dorpsrand Werfdijk Huidige situatie dijksectie 5: Dorpsrand Zeedijk Huidige situatie dijksectie 6: Landelijk gebied Huidige situatie dijksectie 7: Overgang naar normtraject 30-3

Het dijkontwerp

20

2.2.1 2.2.2 2.2.3 2.2.4 2.2.5 2.2.6 2.2.7

21 23 25 28 30 34 36

Nieuwe situatie dijksectie 1: Aansluiting sluizencomplex Hansweert Nieuwe situatie dijksectie 2: Kanaalzone Nieuwe situatie dijksectie 3: Slibdepot Nieuwe situatie dijksectie 4: Dorpsrand Werfdijk Nieuwe situatie dijksectie 5: Dorpsrand Zeedijk Nieuwe situatie dijksectie 6: Landelijk gebied Nieuwe situatie dijksectie 7: Overgang naar traject 30-03

Vigerende bestemmingsplannen

38

2.3.1 2.3.2 2.3.3

39 40 40

Gemeente Reimerswaal Gemeente Kapelle Conclusie planologische inpassing

3

BELEIDSKADER

41

3.1

Rijksbeleid

41

3.1.1 3.1.2 3.1.3 3.1.4 3.1.5

41 42 42 44 45

3.2

Nationale omgevingsvisie (NOVI) Besluit algemene regels ruimtelijke ordening (Barro) Nationaal Waterplan 2016-2021 Deltaprogramma 2021 Hoogwaterbeschermingsprogramma (HWBP)

Provinciaal beleid

45

3.2.1 3.2.2 3.2.3 3.3

3.4

Omgevingsplan Zeeland 2018 Omgevingsverordening Zeeland 2018 Zeeuwse Nota Waterkeringen 2016 - 2021

45 46 46

Regionaal beleid

47

3.3.1 3.3.2

47 47

Waterbeheerplan Scheldestromen 2016-2021 Waterkeringenbeheerplan 2016-2020

Beleid gemeente Kapelle

48

3.4.1 3.4.2

48 49

Structuurvisie 2012 - 2030 Strategisch Kompas

4

OMGEVINGSASPECTEN

51

4.1

M.e.r.-(beoordelings)plicht

51

4.1.1 4.1.2 4.1.3

51 52 52

4.2

Water 4.2.1 4.2.2

4.3

4.5

4.7

4.8

Hoogwaterveiligheidsfunctie Grond- en oppervlaktewater

53 56 64

Gebiedsbescherming Soortenbescherming Houtopstanden Kaderrichtlijn Water (KRW)

64 73 79 81

Luchtkwaliteit

82

4.4.1 4.4.2 4.4.3

83 83 85

Toetsingskader Resultaten Conclusie

Bodem 4.5.1 4.5.2 4.5.3

4.6

53

Natuur 4.3.1 4.3.2 4.3.3 4.3.4

4.4

Aanleiding Proces MER en dit bestemmingsplan

85 Toetsingskader Resultaten Conclusie

85 85 88

Niet gesprongen explosieven (NGE)

88

4.6.1 4.6.2 4.6.3

88 89 90

Toetsingskader Resultaten Conclusie

Cultuurhistorie

90

4.7.1 4.7.2 4.7.3

90 90 92

Toetsingskader Resultaten Conclusie

Archeologie

92

4.8.1 4.8.2 4.8.3

92 92 96

Toetsingskader Resultaten Conclusie

4.9

4.10

Landschappelijke inpassing

96

4.9.1 4.9.2 4.9.3

97 97 99

Verkeer 4.10.1 4.10.2 4.10.3

4.11

4.13

4.14

99 Toetsingskader Resultaten Conclusie

Geluid 4.11.1 4.11.2 4.11.3

4.12

Toetsingskader Resultaten Conclusie

99 99 101 101

Toetsingskader Resultaten Conclusie

101 102 103

Externe veiligheid

103

4.12.1 4.12.2 4.12.3

104 104 106

Toetsingskader Resultaten Conclusie

Bedrijven en milieuzonering

106

4.13.1 4.13.2 4.13.3

106 107 107

Toetsingskader Resultaten Conclusie

Planologische relevante kabels en leidingen

107

4.14.1 4.14.2 4.14.3

107 108 108

Toetsingskader Resultaten Conclusie

5

JURIDISCHE PLANBESCHRIJVING

109

5.1

Dit bestemmingsplan

109

5.2

Hoofdstukopbouw van de regels

109

5.3

Toelichting op de regels

110

5.3.1 5.3.2 5.3.3 5.3.4

110 110 112 113

Inleidende regels Bestemmingsregels Algemene regels Overgangs- en slotregels

5.4

Toelichting op de verbeelding

113

6

UITVOERBAARHEID

114

6.1

Maatschappelijke uitvoerbaarheid

114

6.1.1 6.1.2 6.1.3

114 114 115

6.2

Betrokken partijen Communicatie en participatie Reactie op het advies van de Commissie voor de m.e.r.

Economische uitvoerbaarheid

116

6.2.1

116

Financiering

6.2.2 6.2.3 6.2.4

Grondverwerving Financieel nadeel Beheer en onderhoud

117 117 118

6.3

Handhaafbaarheid

118

7

PROCEDURE

119

7.1

Vooroverlegfase

119

7.2

Ontwerpfase

119

7.3

Vastellingsfase

119

7.4

Doorkijk naar de Beroepsfase

120

Laatste pagina

120

Bijlage(n)

Aantal pagina's

I

Milieueffectrapportage fase 2 (referentie 118115-3/21-018.299)

108

II

129 135 10 11 5 42

III

Achtergrondrapport MER fase 2 (referentie 118115-03/21-018.209) I Natuurtoets II Geluid - Realisatiefase cf bouwbesluit III Geluid - Geluidsuitstraling natuur (aanleg- en gebruiksfase) IV Beoordeling trillingen aanlegfase V Akoestisch onderzoek Zeedijk en Boomdijk VI Onderzoeken Bodem VI-I Verkennend bodemonderzoek - Voorhaven Hansweert VI-II Verkennend bodemonderzoek - Voormalige stortplaats Burkunkstraat te Hansweert VI-III Verkennend bodemonderzoek - Voormalige stortplaats Boomdijk te Hansweert VI-IV Verkennend bodemonderzoek en verkennend onderzoek asbest in bodem - Voormalige stortplaats Smokkelhoek Langeweg te Schore VII Bureau onderzoek Archeologie (Archol) Milieueffectrapportage fase 1 (referentie 110967/19-006.152)

IV

Passende beoordeling (referentie 118115-3/21-018.297)

258

V

Tekeningen ontwerp dijkversterking Hansweert

3

VI

Verkennend booronderzoek archeologie

98

108 122 138

134 48 609

1 INLEIDING De waterkering bij Hansweert voldoet niet aan de wettelijke normen voor hoogwaterveiligheid. De dijk is op termijn op delen te laag en niet stabiel genoeg, rekening houdend met de toekomstige ontwikkelingen. De beheerder van de waterkering, waterschap Scheldestromen, kreeg daarom van het nationale Hoogwaterbeschermingsprogramma (HWBP) de opdracht om de waterkering te versterken. De werkzaamheden die plaatsvinden ter versterking van de waterkering vinden plaats in de gemeente Kapelle en de gemeente Reimerswaal. Deze werkzaamheden passen gedeeltelijk niet binnen de vigerende bestemmingsplannen. Om de dijkversterking planologisch in te passen is voorliggend bestemmingsplan opgesteld.

1.1

Aanleiding en doel van de dijkversterking

Aanleiding Om te borgen dat Nederland nu en in de toekomst beschermd is tegen overstromingen, is wettelijk vastgelegd dat primaire waterkeringen periodiek worden gecontroleerd. Primaire waterkeringen die niet voldoen aan de wettelijke eisen, worden versterkt. Het Rijk en de waterschappen leggen de afspraken over welke primaire waterkeringen wanneer aangepakt worden, gezamenlijk vast in het Hoogwaterbeschermingsprogramma (HWBP). Het HWBP wordt jaarlijks geactualiseerd en voor een periode van zes jaar opgesteld, met een doorkijk naar twaalf jaar. Het doel van het huidige programma is het op orde krijgen van de primaire waterkeringen die zijn afgekeurd. Doel van de dijkversterking Hansweert De waterkering bij Hansweert is bij de laatste beoordelingen op hoogwaterveiligheid afgekeurd. In eerste instantie op binnenwaartse stabiliteit en deels op de kwaliteit van de dijkbekleding aan de buitenzijde. Na toepassing van een nieuwe normering, die rekening houdt met zwaardere stormen, blijkt er ook sprake van een aanzienlijk kruinhoogtetekort (tussen 80 cm en 290 cm ontwerphoogte). De waterkering zal versterkt moeten worden over een lengte van 5.150 m tussen de dijkpalen met de nummers 244,5 en 296, inclusief de aansluiting richting het sluizencomplex van Hansweert en de steenbekleding rond het slibdepot (Afbeelding 1.1).

De voorgenomen dijkversterking is opgenomen in het Hoogwaterbeschermingsprogramma (HWBP) van het Rijk. Doel van het project HWBP Zuid-Beveland West (hierna: dijkversterking Hansweert) is om een waterveilige, toekomstbestendige en goed beheersbare waterkering te realiseren die voldoet aan de nieuwe normering.

7 | 120

Witteveen+Bos | 118115-3/21-018.198 | Definitief 05 (bestemmingsplan)

Afbeelding 1.1 Te versterken dijktraject tussen dijkpaalnummer 244,5 en 296

1.2

Het project in drie fasen

De dijkversterking doorloopt op hoofdlijnen drie fasen: de verkenningsfase, de planuitwerkingsfase en de realisatiefase, zie Afbeelding 1.2.

Verkenning

Planuitwerking

Voorkeursalternatief

2025

2022

2020

2018

Afbeelding 1.2 Stappen project dijkversterking Hansweert

Realisatie Projectplan Waterwet

Oplevering

In de verkenningsfase (2018-2019) is onderzocht welke maatregelen (alternatieven) er zijn voor het project dijkversterking Hansweert. Deze mogelijke maatregelen zijn beoordeeld en onderling vergeleken. Het MER fase 1 bracht de milieugevolgen van de alternatieven in beeld. Aan het einde van de verkenningsfase is een keuze gemaakt over welke maatregelen de voorkeur hebben: het voorkeursalternatief. In de planuitwerkingsfase (2020-2022) is het voorkeursalternatief stap voor stap meer in detail uitgewerkt en zijn de (formele) documenten opgesteld die nodig zijn om het project te realiseren, waaronder het Projectplan Waterwet, bestemmingsplannen en andere besluiten. In de realisatiefase (2022-2026) wordt de aanleg daadwerkelijk uitgevoerd. Dit gebeurt in meerdere jaren. De uitvoering van de werkzaamheden is gepland vanaf 2023.

8 | 120

Witteveen+Bos | 118115-3/21-018.198 | Definitief 05 (bestemmingsplan)

1.3

Andere procedures

Projectplan Waterwet De dijkversterking wordt uitgevoerd onder verantwoordelijkheid van waterschap Scheldestromen. Het waterschap is eigenaar en beheerder van de dijk en is verantwoordelijk voor de functie van de dijk. Om de dijkversterking te mogen uitvoeren moeten een aantal wettelijke procedures worden doorlopen. Op grond van artikel 5.4 van de Waterwet dient voor de aanleg of wijziging van een waterstaatswerk door of vanwege de beheerder een Projectplan Waterwet te worden opgesteld. Het Projectplan Waterwet is een besluit voor het wijzigen van het waterstaatswerk. Het Projectplan Waterwet wordt opgesteld namens en vastgesteld door het college van dijkgraaf en heemraden van het waterschap Scheldestromen. Gedeputeerde Staten van de provincie Zeeland verlenen goedkeuring over het Projectplan Waterwet. Milieueffectrapportage (m.e.r.) In de wet is vastgelegd dat het voor bepaalde activiteiten verplicht is om een m.e.r.-procedure te doorlopen.

Voor project dijkversterking Hansweert zijn er twee redenen om een m.e.r.-procedure te doorlopen: 1 er worden maatregelen getroffen aan een primaire waterkering, waarvan het niet is uit te sluiten dat deze maatregelen nadelige gevolgen hebben voor de omgeving (Besluit m.e.r, activiteit D3.2); 2 het is niet uit te sluiten dat de dijkversterking significant negatieve effecten heeft op de instandhoudingsdoelstellingen van het Natura 2000-gebied Westerschelde & Saeftinghe. Als blijkt dat hiervoor een zogeheten ‘Passende Beoordeling’ uitgevoerd moet worden, is het plan m.e.r.-plichtig (Wet milieubeheer, artikel 7.2a lid 1). Een MER staat niet op zichzelf, het is onderdeel van een formeel juridisch besluit. Het doel van het opstellen van een MER is om het milieubelang volwaardig mee te laten wegen bij de voorbereiding en vaststelling van plannen en besluiten. Het besluit waarvoor het MER in eerste instantie is opgesteld, is de goedkeuring van het Projectplan Waterwet door Gedeputeerde Staten van de provincie Zeeland. Tevens heeft het MER met bijbehorende onderzoeken als input gediend voor de onderbouwing van dit bestemmingsplan. De stappen die zijn genomen in het MER worden toegelicht in paragraaf 4.1.

Gecoördineerde procedure Wanneer sprake is van de aanleg, verlegging of versterking van primaire waterkeringen moet hiervoor de projectprocedure van paragraaf 2 van hoofdstuk 5 van de Waterwet worden gevolgd. Op grond van bovenstaande moet voor de vaststelling van een Projectplan Waterwet de projectprocedure worden gevolgd. De projectprocedure houdt in dat Gedeputeerde Staten (conform artikel 5.8 Waterwet) een gecoördineerde voorbereiding van de besluiten bevordert die nodig zijn voor de uitvoering van het Projectplan Waterwet en gelijktijdig ter inzage leggen. Gedeputeerde Staten kan de coördinatieregeling ook gefaseerd toepassen. In dat geval wordt de coördinatieregeling niet voor alle benodigde uitvoeringsbesluiten tegelijk doorlopen. Door het waterschap is besloten om gebruik te maken van de gefaseerde coördinatieregeling, de benodigde uitvoeringsbesluiten worden in dus in verschillende stappen (‘mandjes’) aangevraagd. Mandje 1 bestaat uit het Projectplan Waterwet, de MER fase 2, de bestemmingsplannen en de vergunning Wet natuurbescherming. Later wordt nog in een tweede mandje de ontheffing Wet natuurbescherming en de omgevingsvergunning kappen gecoördineerd aangevraagd.

Overige besluiten die nodig zijn voor uitvoering van het Projectplan Waterwet en zien op de definitieve situatie worden naar verwachting in een derde mandje aangevraagd (bijvoorbeeld de omgevingsvergunning bouwen). Voor de uitvoering zijn ook nog specifieke besluiten (zoals vergunningen en ontheffingen) nodig voor de tijdelijke situatie. Deze tijdelijke besluiten worden voor de start van de uitvoering door de aannemer aangevraagd en vallen niet onder de coördinatieregeling.

9 | 120

Witteveen+Bos | 118115-3/21-018.198 | Definitief 05 (bestemmingsplan)

Uniforme openbare voorbereidingsprocedure Conform artikel 5.9 van de Waterwet verloopt de gecoördineerde procedure volgens de uniforme openbare voorbereidingsprocedure zoals bedoeld in afdeling 3.4 van de Algemene wet bestuursrecht (Awb). De beslistermijn van 6 maanden die in afdeling 3.4 Awb genoemd staat is niet van toepassing, de besluiten worden genomen binnen een door Gedeputeerde Staten te bepalen termijn (artikel 5.9 onder d van de Waterwet). Als onderdeel van de uniforme openbare voorbereidingsprocedure worden de volgende stappen doorlopen (zie afbeelding 1.3 voor tijdslijn). 1

2

3

4

5

6

7 8

het Ontwerp Projectplan Waterwet is door het Dagelijks Bestuur van waterschap Scheldestromen vastgesteld. Daarna is het Ontwerp Projectplan Waterwet toegezonden aan Gedeputeerde Staten van de provincie Zeeland, dat als coördinerend bevoegd gezag optreedt; provincie Zeeland heeft het Ontwerp Projectplan Waterwet, MER-fase 2, de ontwerpbestemmingsplannen en de overige in deze fase te coördineren besluiten gedurende 6 weken ter inzage gelegd met de mogelijkheid tot het indienen van zienswijzen. De beantwoording van de ingediende zienswijzen en het advies van de Commissie MER zijn vastgelegd in een Nota van Beantwoording; daarna volgt het besluit tot vaststelling van het Projectplan Waterwet door het Algemeen Bestuur van waterschap Scheldestromen. Bij de vaststelling worden ingekomen zienswijzen beoordeeld en gegronde zienswijzen zijn ingepast in het Projectplan Waterwet. Tevens besluiten de bevoegde gezagen tot vaststelling van de MER-fase 2, bestemmingsplannen en overige in deze fase te coördineren besluiten, ook met inachtneming van de gegronde zienswijzen; waterschap Scheldestromen stuurt vervolgens het vastgestelde Projectplan Waterwet aan Gedeputeerde Staten.

Ook de bevoegde gezagen sturen de definitieve versie van de MER-fase 2, bestemmingsplannen en de overige in deze fase te coördineren besluiten naar Gedeputeerde Staten; Gedeputeerde Staten gaat vervolgens over tot het nemen van besluit tot goedkeuring van het Projectplan Waterwet. Door Gedeputeerde Staten moet dit besluit binnen 13 weken na inzending worden genomen. Na deze periode volgt een publicatie van het goedkeuringsbesluit en de definitieve MER fase 2, bestemmingsplannen en overige in deze fase te coördineren besluiten en is er een mogelijkheid tot het indienen van beroep (gedurende 6 weken) bij de Raad van State ten aanzien van deze stukken; beroep staat open voor degenen die tevens een zienswijze hebben ingediend of belanghebbende aan wie niet redelijkerwijs kan worden verweten dat hij niet tijdig een zienswijze heeft ingediend. Daarnaast kan tegen een wijziging ten opzichte van het ontwerpbesluit rechtstreeks beroep worden aangetekend.

Op de besluiten is afdeling 2 van hoofdstuk 1 van de Crisis- en herstelwet van toepassing, hetgeen onder meer inhoudt dat de Raad van State (in beginsel) binnen 6 maanden uitspraak doet; na deze periode volgt een uitspraak van de Raad van State op (eventueel) ingediende beroepen; vervolgens zijn het Projectplan Waterwet, de bestemmingsplannen, MER-fase 2 en de overige in deze fase te coördineren besluiten voor deze dijkversterking onherroepelijk en kunnen de werkzaamheden starten (tenzij de besluiten worden vernietigd).

10 | 120 Witteveen+Bos | 118115-3/21-018.198 | Definitief 05 (bestemmingsplan)

Afbeelding 1.3 Tijdslijn procedure Projectplan Waterwet en MER, bestemmingsplannen en overige in deze fase te coördineren besluiten

Omgevingswet Naar verwachting treedt de Omgevingswet (Ow) op 1 juli 2022 in werking. De Ow betreft een wet die een verregaande vereenvoudiging van het stelsel van wetgeving voor de ontwikkeling en het beheer van de leefomgeving (omgevingsrecht) beoogt door tientallen op dit moment vigerende wetten en honderden regels te bundelen in één nieuwe wet. Op het moment van inwerkingtreding van de Ow gaat dit bestemmingsplan op in het omgevingsplan van de gemeente, omdat de officiële procedure (terinzagelegging) van het ontwerpbestemmingsplan voor inwerkingtreding van de Ow is gestart. Opname in het omgevingsplan gebeurt direct bij de inwerkingtreding van de Ow, of, als het bestemmingsplan nog in procedure is, op het moment dat het onherroepelijk is geworden.

1.4

Leeswijzer

In hoofdstuk 2 wordt, in aanvulling op de algemene inleiding van de dijkversterking in hoofdstuk 1, een planbeschrijving gegeven van de maatregelen binnen het plangebied van dit bestemmingsplan. Daarnaast wordt in hoofdstuk 2 de planologische inpassing van de dijkversterking beschreven. Hoofdstuk 3 beschrijft het relevante ruimtelijke beleid met betrekking tot dit bestemmingsplan. Vervolgens brengt hoofdstuk 4 de effecten op de leefomgeving van het plan in beeld door middel van de bespreking van diverse omgevingsaspecten. Hoofdstuk 5 gaat in op de juridische planbeschrijving en hoofdstuk 6 beschrijft de maatschappelijke en economische uitvoerbaarheid van het bestemmingsplan en de handhaafbaarheid hiervan. Hoofdstuk 7 beschrijft de procedure die dit bestemmingsplan heeft doorlopen.

11 | 120 Witteveen+Bos | 118115-3/21-018.198 | Definitief 05 (bestemmingsplan)

2 PLANBESCHRIJVING In dit hoofdstuk wordt de huidige situatie bij Hansweert beschreven. Aangezien diverse termen gebruikt worden in dit en volgende hoofdstukken zijn in onderstaande afbeelding diverse begrippen aangeduid.

Afbeelding 2.1 Begrippen waterkering

2.1

De dijkversterking in het algemeen

De dijk wordt versterkt over een lengte van 5.150 meter (inclusief 600 meter aansluiting op normtraject 30-3). Het dijktraject is verdeeld in zeven verschillende dijksecties, zie afbeelding 2.2. De dijksecties hebben andere (omgevings)kenmerken en de hoogteopgave (ontwerpopgave) verschilt. De verschillende dijksecties die worden gehanteerd zijn: 1 sluizencomplex Hansweert, sluizencomplex van Rijkswaterstaat; 2 kanaalzone, met hoofdzakelijk groene, onbebouwde ruimte binnendijks en het Kanaal door Zuid-Beveland buitendijks (inclusief oostelijke ontsluiting); 3 slibdepot, met het oude sluizencomplex van Hansweert binnendijks en het Slibdepot buitendijks. Het Slibdepot is afgedekt met een grondlaag en heeft een natuurfunctie.; 4 dorpsrand Werfdijk, met de dijk ingeklemd tussen de Werfdijk en bedrijfsbebouwing buitendijks en de Veerweg en woonbebouwing van Hansweert binnendijks; 5 dorpsrand Zeedijk, met woonbebouwing, speeltuin en sportvelden aan de binnenzijde en de Westerschelde aan de buitenzijde van de dijk (inclusief rotonde Boomdijk); 6 landelijk gebied, met voornamelijk onbebouwd, agrarisch gebied binnendijks en de Westerschelde aan de buitenzijde van de dijk; 7 overgang naar normtraject 30-3, in dit dijktraject wordt de dijk aangesloten op de bestaande dijk. De dijkversterking Hansweert ligt in twee gemeenten: Reimerswaal en Kapelle.

De dijksecties Kanaalzone, Slibdepot, Dorpsrand Werfdijk en Dorpsrand Zeedijk (grotendeels) liggen in de gemeente Reimerswaal. Een klein deel van dijksectie Dorpsrand Zeedijk en de volledige dijksectie Landelijk gebied liggen in de gemeente Kapelle. De grens van dijksecties Dorpsrand Zeedijk en Landelijk gebied ligt bij dijkpaal 271, enkele tientallen

12 | 120 Witteveen+Bos | 118115-3/21-018.198 | Definitief 05 (bestemmingsplan)

meters in de gemeente Kapelle, waardoor de dijksectie Dorpsrand Zeedijk in twee gemeenten ligt. De gemeentegrens tussen gemeente Reimerswaal en gemeente Kapelle is op Afbeelding 2.2 aangeduid met de rode gestippelde lijn. De gemeente Reimerswaal ligt ten zuidoosten en de gemeente Kapelle ten noordwesten van de gemeentegrens. In de volgende paragrafen wordt (van oost naar west) nader ingegaan op de huidige situatie van de dijksecties.

Afbeelding 2.2 Globale begrenzing dijksecties (bron: www.google.com)

Tabel 2.1 Begrenzing dijksecties Dijksectie

Van dijkpaal

Tot dijkpaal

244,5

246

2. kanaalzone

246

256

3. slibdepot

256

258,75

4. dorpsrand Werfdijk

258,75

262

5. dorpsrand Zeedijk

262

271

6. landelijk gebied

271

290

7. overgang naar normtraject 30-3

290

296

1. overgang sluizencomplex

13 | 120 Witteveen+Bos | 118115-3/21-018.198 | Definitief 05 (bestemmingsplan)

2.1.1

Huidige situatie dijksectie 1: Aansluiting Sluizencomplex Hansweert

Het dijkversterkingsproject Hansweert wordt aangesloten op het sluizencomplex dat ten noordoosten van het dorp Hansweert ligt. Rijkswaterstaat is beheerder van deze sluizen. Als gevolg van de nieuwe normering is door Rijkswaterstaat voor het sluizencomplex een veiligheidsanalyse uitgevoerd. Om een juiste aansluiting van de Kanaalzone met het naastgelegen dijktraject 31-1 te realiseren, is de aansluiting richting het sluizencomplex onderdeel geworden van het project dijkversterking Hansweert.

2.1.2

Huidige situatie dijksectie 2: Kanaalzone

Dijksectie Kanaalzone ligt in het oosten van het plangebied. De dijkversterking grenst aan de Zuidervoorhaven (monding van het Kanaal door Zuid-Beveland) en aan de zuidkant aan op het Slibdepot (dijkpaal 256). Het kanaal door Zuid-Beveland inclusief het sluiscomplex is in beheer bij Rijkswaterstaat Zee & Delta, de dijk is in beheer van waterschap Scheldestromen. Op afbeelding 2.3. is de huidige situatie van de dijksectie Kanaalzone weergegeven. Langs de binnenteen1 van de kering loopt een sloot en de weg Scheldemond. Er zijn twee dijkopgangen voor voetgangers. Het binnendijkse terrein bestaat uit openbaar groen met kleine bosschages en restanten van het historische sluiscomplex bij Hansweert. Dit historische sluiscomplex is gedempt na de aanleg van het hierboven genoemde sluiscomplex van Rijkswaterstaat. Restanten (waaronder constructies) zijn nog steeds aanwezig in de grond en zichtbaar bovengronds. De dijk langs de Zuidervoorhaven heeft een hoge buitenberm2 met daarop een onderhoudspad wat ook als fietspad wordt gebruikt, genaamd Voorhaven. Buitendijks zijn tevens aanmeervoorzieningen voor schepen en een voorziening aanwezig om boten te water te laten aangesloten op de Voorhaven. De bekleding op het buitentalud dateert uit 2006.

1 De onderrand van het dijklichaam aan de binnendijkse zijde van de dijk, de overgang van dijk naar maaiveld. 2 Verbreding aan de buitendijkse zijde van de dijk om het dijklichaam extra steun te bieden.

14 | 120 Witteveen+Bos | 118115-3/21-018.198 | Definitief 05 (bestemmingsplan)

Afbeelding 2.3 Luchtfoto Kanaalzone, dijksectie tussen gele markeringen (bron: www.google.nl/maps)

2.1.3

Huidige situatie dijksectie 3: Slibdepot

De dijksectie Slibdepot ligt in het zuidoosten van het plangebied. Aan de oostkant sluit deze dijksectie aan op de dijksectie Kanaalzone (dijkpaal 256), en aan de westkant op dijksectie Dorpsrand Werfdijk (dijkpaal 258,75). Deze dijksectie ligt tussen het historische sluiscomplex en het slibdepot (afbeelding 2.4). Langs de binnenteen van de kering loopt gedeeltelijk een sloot. Ook liggen hier binnendijks restanten van het historische sluiscomplex. In het verlengde van dijksectie Kanaalzone loopt de weg Scheldemond binnendijks en het onderhoudspad Voorhaven buitendijks. Aan de Voorhaven zijn camperplaatsen gelegen waar mag worden overnacht.

15 | 120 Witteveen+Bos | 118115-3/21-018.198 | Definitief 05 (bestemmingsplan)

Het slibdepot is een open terrein en het gehele slibdepot en de omliggende waterkering zijn onderdeel van de primaire waterkering. Het slibdepot zorgt voor reductie van de golfbelasting op de achterliggende dijk en op de dijken aan beiden zijden van het kanaal. Bij het slibdepot is ook een aanmeervoorziening voor schepen aanwezig, die is aangesloten op de Voorhaven. De zuidzijde van het slibdepot grenst aan het Natura 2000-gebied Westerschelde & Saefthinge.

Afbeelding 2.4 Luchtfoto Slibdepot, dijksectie tussen gele markeringen (www.google.com/maps)

2.1.4

Huidige situatie dijksectie 4: Dorpsrand Werfdijk

Dijksectie Dorpsrand Werfdijk grenst aan de oostkant aan dijksectie Slibdepot (dijkpaal 258,75) en aan de westkant op dijksectie Dorpsrand Zeedijk (dijkpaal 262). Tussen dijkpaal 259 en 261 ligt het dorp Hansweert met een openbare weg (Veerweg) direct langs de binnenteen van de dijk. De binnendijkse bebouwing staat op enkele plaatsen dicht achter de te versterken dijk (10 - 15 m). Vanaf de Veerweg zijn drie dijkopgangen

16 | 120 Witteveen+Bos | 118115-3/21-018.198 | Definitief 05 (bestemmingsplan)

voor voetgangers. Voor fietsers en gemotoriseerd verkeer is bij dijkpaal 259 de dijkopgang Lange Geer, die aansluit op de Scheldemond en Werfdijk/ Voorhaven. Over de kruin van de dijk loopt een voetpad. Tussen dijkpaal 259 en dijkpaal 261 liggen het buitendijkse bedrijventerrein Van der Straaten en een (bedrijfs)woningen. Tussen het bedrijventerrein en de kruin van de dijk ligt een openbare weg, de Werfdijk. In de huidige situatie is het buitendijks gelegen bedrijventerrein bereikbaar vanuit meerdere richtingen. Voorbij het bedrijventerrein loopt een onderhoudspad buitendijks vanaf de Werfdijk. Dit onderhoudspad (dat ook door fietsers wordt gebruikt) loopt door langs de dijksecties Dorpsrand Zeedijk en Landelijk gebied. Ter plaatste van dijkpaal 261 is buitendijks een strandje aanwezig dat bereikbaar is via een dijkovergang en een trap over de dijk. Nabij het strand bevindt zich een afwateringsvoorziening van het naastgelegen bedrijventerrein. Het bedrijventerrein grenst aan een havenkom. Deze havenkom is begrensd door het slibdepot enerzijds en een strekdam (Westnol) anderzijds. Een deel van de buitendijk, het strandje en de strekdam grenzen aan het Natura 2000-gebied Westerschelde & Saefthinge.

Afbeelding 2.5 Luchtfoto huidige situatie Dorpsrand Werfdijk, dijksectie tussen gele markeringen (www.google.com/maps)

2.1.5

Huidige situatie dijksectie 5: Dorpsrand Zeedijk

Dijksectie Dorpsrand Zeedijk grenst aan de oostkant aan dijksectie Dorpsrand Werfdijk (dijkpaal 262) en aan de westkant aan dijksectie Landelijk gebied (dijkpaal 271). De dijk in dijksectie Dorpsrand Zeedijk grenst buitendijks aan het Natura 2000-gebied Westerschelde & Saefthinge. Op de buitenberm van de dijk ligt een onderhoudspad (dat ook door fietsers wordt gebruikt). Binnendijks ligt de weg Zeedijk dicht tegen de dijk aan. De Zeedijk is door middel van een rotonde aangesloten op de Boomdijk, die Hansweert inloopt. Vanaf de Zeedijk zijn twee dijkopgangen voor voetgangers gelegen binnen deze dijksectie. Verder zijn er binnendijks openbare, groene ruimten en speelterreinen onderaan de dijk. Hier bevinden zich ook twee overstortvijvers ten behoeve van de

17 | 120 Witteveen+Bos | 118115-3/21-018.198 | Definitief 05 (bestemmingsplan)

waterberging die door middel van duikers zijn verbonden met de teensloot3. Diverse woningen aan Pluimpot, Keeten en Mastgat grenzen aan de achterzijde aan de groenzone langs de dijk. De dijksectie Dorpsrand Zeedijk eindigt ten westen van de sportvelden bij Hansweert. Hier ligt ook de grens tussen de gemeente Kapelle en Reimerswaal. Op dit traject is in 2000 door Projectbureau Zeeweringen de bekleding op het buitentalud vernieuwd.

Afbeelding 2.6 Luchtfoto huidige situatie Dorpsrand Zeedijk, dijksectie tussen gele markeringen (www.google.com/maps)

2.1.6

Huidige situatie dijksectie 6: Landelijk gebied

Dijksectie Landelijk gebied grenst aan de oostkant aan dijksectie Dorpsrand Zeedijk (dijkpaal 271), en aan de westkant aan de kering langs de Willem Annapolder (dijkpaal 296). Dijkpaal 290 vormt de grens met de Willem Annapolder. Het einde van het projectgebied ligt 600 meter westwaarts ter plaatse van dijkpaal 296. Afbeelding 2.7 geeft de huidige situatie van deze dijksectie weer. 3 Sloot aan de binnenzijde van de dijk die tot doel heeft kwelwater op te vangen en af te voeren.

18 | 120 Witteveen+Bos | 118115-3/21-018.198 | Definitief 05 (bestemmingsplan)

Aan de buitenzijde van de dijk ligt Natura 2000-gebied Westerschelde & Saefthinge. Aan westkant van deze dijksectie ligt buitendijks de Kapellebank, een ecologisch waardevol gebied. Op de buitenberm van de dijk ligt een onderhoudspad dat ook door fietsers wordt gebruikt. Het buitentalud is deels in 2000 en deels in 2005 aangelegd. Aan de binnenzijde domineert het agrarisch landgebruik. De Schoorse Zeedijk en de Weg langs de Zeedijk (in de Willem Annepolder) zijn gelegen aan de binnenteen van de dijk. Tussen de weg en de agrarische percelen ligt een sloot. Nabij dijkpaal 288 staat een hoogspanningsmast op ongeveer 30 m van de binnenteen. De hoogspanningsmast en hoogspanningsleiding zijn zichtbaar op onderstaande luchtfoto (de hoogspanningsmasten zijn gemarkeerd met rode blokken en de hoogspanningsleiding is gemarkeerd met een onderbroken rode lijn). Bijna parallel aan de hoogspanningsleiding ligt ook een buisleiding van DOW en een drinkwaterleiding. De kortste afstand tussen de weg binnendijks en de buisleiding binnendijks is 15 - 20 m. In het midden van de dijksectie, ter plaatse van dijkpaal 275, staat gemaal Schore, dat in 2015 door waterschap Scheldestromen is gerenoveerd. Het gemaal zorgt voor de afwatering van de achtergelegen polder. De afwatering vindt plaats via een leiding door de dijk.

In de buurt van het gemaal staan ook twee windmolens en een dijkmagazijn op circa 30 m afstand van de binnenteen van de dijk. Bij het gemaal is tevens een dijkovergang voor voetgangers gelegen.

Afbeelding 2.7 Luchtfoto huidige situatie Landelijk gebied ter hoogte van overgang normtraject 30-2 naar 30-3 (gele lijn) en het hoogspanningsnet (rood) (www.google.com/maps)

Aan de binnenzijde domineert het agrarisch landgebruik. De Schoorse Zeedijk en de Weg langs de Zeedijk (in de Willem Annapolder) liggen aan de binnenteen van de dijk. Tussen de weg en de agrarische percelen ligt een sloot. Nabij dijkpaal 288 staat een hoogspanningsmast op ongeveer 30 meter van de binnenteen van de dijk. De hoogspanningsmast en hoogspanningsleiding zijn zichtbaar op onderstaande luchtfoto (de hoogspanningsmasten zijn gemarkeerd met rode blokken en de hoogspanningsleiding is gemarkeerd met een onderbroken rode lijn). Bijna parallel aan de hoogspanningsleiding ligt ook een buisleiding met gevaarlijke stoffen (Dow Chemical) en een drinkwaterleiding. De kortste afstand tussen de weg binnendijks en de buisleiding binnendijks is 15 20 meter. In het midden van het deelgebied, ter plaatse van dijkpaal 275, staat gemaal Schore, dat in 2015 door het waterschap Scheldestromen is gerenoveerd. Het gemaal zorgt voor de afwatering van de achtergelegen polder Breede Watering bewesten Yerseke. De afwatering vindt plaats via een leiding door de dijk. In de buurt van het gemaal staan ook twee windmolens en een dijkmagazijn op circa 30 meter afstand van de binnenteen van de dijk. Bij het gemaal is tevens een dijkovergang voor voetgangers gesitueerd.

2.1.7

Huidige situatie dijksectie 7: Overgang naar normtraject 30-3

Vanaf de kruising van Schoorse Zeedijk met de Weg langs de Zeedijk loopt het projectgebied enkele honderden meters door om te zorgen voor een goede aansluiting op normtraject 30-3.

19 | 120 Witteveen+Bos | 118115-3/21-018.198 | Definitief 05 (bestemmingsplan)

Afbeelding 2.8 Luchtfoto huidige situatie ter hoogte van overgang van normtraject 30-2 naar 30-3

2.2

Het dijkontwerp

Het project heeft op hoofdlijnen drie fasen doorlopen om tot het dijkontwerp (hierna: ontwerp) van de nieuwe kering te komen: de verkenningsfase, de planuitwerkingsfase en de realisatiefase. Het voorkeursalternatief is de basis geweest voor het ontwerp. Dit ontwerp is in het begin van de planuitwerkingsfase nader uitgewerkt en geoptimaliseerd. Daarnaast zijn er voor specifieke locaties maatwerkoplossingen vastgesteld. In de huidige situatie loopt de dijk voornamelijk langs de dorpskern van Hansweert en langs agrarisch gebied. Van een aantal functies en objecten langs het traject is gesteld dat het project ze niet mag aantasten. Dit zijn de zogenaamde dwangpunten: - handhaven van woningen in Hansweert, met name aan de Veerweg (dijksectie Dorpsrand Werfdijk), Mastgat en Pluimpot (dijksectie Dorpsrand Zeedijk). De woningen langs de Veerweg staan het dichtst bij de dijk. Hierbij wordt aangetekend dat een vijftal woningen aan de Maasstraat inmiddels gesloopt zijn.

Al voor de plannen voor de dijkversterking is besloten om deze woningen te slopen; - bereikbaarheid van het bedrijf Van der Straaten, buitendijks ter hoogte van de Werfdijk in Hansweert; - onbelemmerde doorvaart van scheepvaartverkeer door het Kanaal door Zuid-Beveland; - behouden gemaal Schore; - bedrijfszekerheid leidingenstraat (onder andere de drinkwaterleiding en buisleiding(en) met gevaarlijke stoffen) en hoogspanningsleidingen nabij de dijk in het westelijke deel van de dijksectie Landelijk gebied. In Bijlage I Milieueffectrapportage fase 2 is het ontwerpproces nader toegelicht. In deze paragraaf wordt per dijksectie het ontwerp toegelicht. Dit ontwerp is de basis geweest voor de effectbeschrijving- en beoordelingen. In Bijlage V zijn tekeningen opgenomen waarop het ruimtebeslag van de dijkversterking en eventuele constructies zijn weergegeven.

20 | 120 Witteveen+Bos | 118115-3/21-018.198 | Definitief 05 (bestemmingsplan)

2.2.1

Nieuwe situatie dijksectie 1: Aansluiting sluizencomplex Hansweert

Dijkontwerp De aansluiting op het Sluizencomplex Hansweert bestaat uit een nieuw aan te brengen grondlichaam met een hoogte4 van NAP +8,30 meter. Dit betekent een verhoging van circa 1,3 meter ten opzichte van het huidige maaiveld van het sluisplateau, zie afbeelding 2.9. Deze ophoging wordt zo ver als mogelijk van de kant geplaatst, om te voorkomen dat de belastingen op deze wand toenemen. De locatie van de ophoging wordt daardoor bepaald door de minimale bermbreedte langs de weg, die minimaal 0,5 meter dient te zijn. Aan de binnenzijde wordt het talud aangesloten op dijksectie 2.

Afbeelding 2.9 Dwarsprofiel aansluiting sluizen RWS

Kanaalzijde

Binnendijks Hansweert

Bekleding Zowel het binnen- als buitentalud van de dijk wordt bekleed met klei. Ten behoeve van het aanslaan van de grasmat wordt op deze kleibekleding een laag teelaarde aangebracht. Aansluiting sluizencomplex Aan de kop van de waterkering kan als gevolg van overloop over het sluisplateau en de sluisdeur een aanzienlijke stroomsnelheid ontstaan. Om deze stroomsnelheid te weerstaan, wordt de kop volledig verhard met open steenasfalt (OSA). De bekleding wordt alleen belast door stromend water, niet door golfklappen. De totale laagdikte van deze laag wordt 0,20 meter. De bekleding wordt aangesloten op de weg aan de binnenzijde, op de betonconstructie van het sluizencomplex en de vleugelwand aan de buitenzijde. De lengte waarover de bekleding wordt doorgetrokken over dijksectie 1 is 10 meter. Wegontwerp De T-splitsing tussen de weg naar sluisdeur, de dijkopgang naar het onderhoudspad aan de buitenzijde van dijksectie 2 Kanaalzone, en de dijkopgang naar de Scheldemond wordt verhoogd en op de nieuwe kruinhoogte (NAP +8,3 meter) aangebracht. De dijkopgangen worden hiertoe verhoogd en deels verlengd waarbij de huidige hellingen worden gehandhaafd. Oostelijke ontsluiting De ontsluiting van Van der Straaten aan de Werfdijk loopt voor het normale verkeer via de route N289 Kanaalweg - Kaai - Scheldemond - Werfdijk. Voor de lange speciale transporten (max.

lengte trekkeroplegger 52 meter) is deze route niet bruikbaar vanwege een drietal knelpunten waar het speciale transport vanwege zijn lengte de bocht niet kan maken. Uitsluitend voor de lange speciale transporten maakt Van der Straaten gebruik van de westelijke route via de Schoorse Zeedijk naar de N289 en de A58. De route via de Schoorse Zeedijk is niet bedoeld als ontsluiting voor het bedrijventerrein en hier ook niet voor ingericht.

4

De beschreven (kruin)hoogte van de kering is de ontwerphoogte. Na aanleg van de dijk dient rekening gehouden te worden met klink van het ophoogmateriaal en mogelijke zettingen in de ondergrond, waardoor de dijk na aanleg lager wordt. Dit betekent dat de dijk met een overhoogte aangelegd wordt om de benodigde hoogte voor hoogwaterveiligheid (ontwerphoogte) te bereiken. Gelet op de te verwachten klink en restzetting na gereedkomen dient de dijk met enkele decimeters overhoogte te worden opgeleverd. Dit geldt voor alle dijksecties.

21 | 120 Witteveen+Bos | 118115-3/21-018.198 | Definitief 05 (bestemmingsplan)

Daarom wordt de oostelijke ontsluitingsroute aangepast, waardoor deze route naar de N289 en de A58 ook voor speciale transporten toegankelijk is. Hiervoor is nodig: - aanleg van een nieuwe bypass vanaf de Scheldemond naar de Kaai; - aanpassing van de aansluiting Kanaalweg op de N289; - extra bochtverbreding voor de Scheldemond in dijksectie 2. Bypass Scheldemond-Kaai Voor de bypass Scheldemond-Kaai is een nieuwe ontsluiting ontworpen. Hierbij wordt de Scheldemond direct aangesloten op de Kaai waarbij de lus van de Scheldemond komt te vervallen tussen de parkeerplaats aan de noordzijde van de sluis en de aansluiting van de oostelijke ontsluiting op de bestaande Scheldemond. Het asfalt van het vervallen deel van de Scheldemond wordt verwijderd. Voor de toegang tot het groenperceel is een nieuwe ingang nodig. Deze komt tegenover de parkeerplaats te liggen. Voor de waterhuishouding wordt een duiker onder de nieuwe bypass voorzien die de watergangen aan beide zijde van de nieuwe weg met elkaar verbindt.

Afbeelding 2.10 Wegontwerp Scheldemond/oostelijke ontsluiting

Aansluiting Kanaalweg - N289 Voor het knelpunt van de aansluiting Kanaalweg - N289 is een ruimere aansluiting nodig en het overrijdbaar maken van het middeneiland in de N289 gecombineerd met extra bochtverbreding van de aansluitende bocht in de Kanaalweg. Om het verhoogde middeneiland overrijdbaar te maken dient de huidige gecombineerde lichtmast en wegbewijzering te worden verplaatst. Het middeneiland blijft daarbij verhoogd om voldoende veiligheid te bieden voor voor de overstekende fietsers.

22 | 120 Witteveen+Bos | 118115-3/21-018.198 | Definitief 05 (bestemmingsplan)

2.2.2

Nieuwe situatie dijksectie 2: Kanaalzone

Dijkontwerp In het dijktraject Kanaalzone zorgt een vierkante versterking van de dijk ervoor dat het hoogtetekort opgelost wordt (afbeelding 2.11). De ruimte voor de kruinverhoging is deels gevonden op de huidige buitenberm; een zogenaamde vierkante versterking. De buitenberm wordt daardoor versmald tot een breedte van minimaal 3,0 meter waarbij er geen sprake is van ruimtebeslag in de Zuidervoorhaven. De huidige breedte en hoogte van de binnenberm is voldoende om de stabiliteit van de waterkering te waarborgen. De hoogte van de huidige binnenberm blijft deels behouden. De breedte van de binnenberm wordt bepaald door het wegontwerp. Doordat het binnentalud ten gevolge van de kruinverhoging naar binnen schuift, is op sommige locaties om deze reden sprake van een beperkt ruimtebeslag aan de binnenzijde ten opzichte van de huidige situatie. Dit betekent dat over een deel van het traject de teensloot wordt verlegd. Bekleding Zowel het binnen- als buitentalud van de dijk wordt bekleed met klei. Ten behoeve van het aanslaan van de grasmat wordt op deze kleibekleding een laag teelaarde aangebracht. Over het noordelijke deel van de dijksectie ligt de ‘binnenberm’ op maaiveldniveau en is dus geen sprake van een bermtalud, maar gaat deze direct over op het sloottalud5. Over dit deel van de dijksectie wordt geen klei aan de landzijde van de weg (sloottaluds) aangebracht.

De overgang van tussen deze twee delen ligt ter hoogte van dijkpaal 253 (afbeelding 2.11).

Afbeelding 2.11 Overgang verhoogde berm naar berm op maaiveld

Binnenberm op maaiveldniveau

Verhoogde binnenberm

5

Een bermtalud heeft een minimale helling van 1:3 of flauwer. Bij een sloottalud voldoet een talud met een helling van 1:2 of flauwer. De sloten in de Kanaalzone worden voorzien van talud 1:2.

23 | 120 Witteveen+Bos | 118115-3/21-018.198 | Definitief 05 (bestemmingsplan)

Afbeelding 2.12 Dwarsprofiel Kanaalzone - binnenberm op maaiveld - dijkpaal 246-dijkpaal 253

Afbeelding 2.13 Dwarsprofiel Kanaalzone - verhoogde binnenberm - dijkpaal 253-dijkpaal 256

Vervangen onderhoudspad Door de werkzaamheden zal waarschijnlijk schade ontstaan aan de bekleding van het onderhoudspad op de buitenberm. Daarnaast bestaat het risico dat door (verschil-)zetting de buitenberm onder verkeerd afschot (niet meer afwaterend) komt te liggen. Om deze reden is gekozen om de bekleding van de buitenberm integraal te vervangen. De nieuwe buitenberm wordt onder een helling van 1:25 gelegd. Verhoging dijkopgang Aan de noordzijde van de dijksectie ligt aan de buitenzijde een dijkopgang van het onderhoudspad naar het sluizencomplex. Doordat de kruin wordt verhoogd komt deze dijkopgang ook hoger te liggen ten opzichte van de huidige situatie. Onder deze dijkopgang is in de huidige situatie een bekleding bestaande uit betonzuilen aanwezig. Deze bestaande bekleding blijft behouden. De ruimte tussen de verhoogde dijkopgang en de bestaande steenzetting wordt opgevuld met asfaltbekleding. Wegontwerp De Scheldemond is de ontsluitingsroute voor het buitendijkse bedrijventerrein Van der Straaten. In verband met het hoge aandeel aan vrachtverkeer is de wegbreedte aangepast naar 5,5 meter. In het ontwerp is rekening gehouden met de ontsluiting van de speciale transporten via de Scheldemond. Hiervoor dient de bocht te worden verbreedt met een strook bermverharding om schade te voorkomen.

Halverwege de route is een ‘P&R’-voorziening voorzien ter hoogte van de aanlegsteiger van de fietsveerpont in de vorm van een verbrede bermstrook geschikt voor langsparkeren. Ruimtelijke inpassing Bij het voormalige sluizencomplex is voor de binnenwaartse verschuiving te weinig ruimte beschikbaar. Op deze locatie wordt een deel van het oude sluishoofd geamoveerd, zie afbeelding 2.14. Het betreft een muur aan twee zijden van het pad over de oude sluis. Het noordelijke muurtje wordt met 4,5 meter ingekort, tot 1,5 meter uit kantverharding. De constructie dient tot voldoende diepte te worden weggehaald, om schade aan de weg en ‘bottleneck-effect’ voor passerend verkeer in de gebruiksfase te voorkomen. De leesbaarheid van het sluizencomplex blijft intact door de muren scherp af te zagen en het resterende deel toch dicht op de weg (met een veilige marge) te laten staan.

24 | 120 Witteveen+Bos | 118115-3/21-018.198 | Definitief 05 (bestemmingsplan)

Afbeelding 2.14 Inpassing bij sluishoofd oude sluizencomplex

De aanmeervoorzieningen voor schepen en de voorziening om boten te water te laten blijven behouden. De dijkopgangen voor voetgangers worden teruggebracht met de dijkversterking.

2.2.3

Nieuwe situatie dijksectie 3: Slibdepot

In de dijksectie Slibdepot wordt een buitenwaartse dijkverhoging met grond toegepast (Afbeelding 2.15). De kruinhoogte wordt NAP +10,2 meter en de berm wordt 9,0 meter breed. Hiermee wordt het oude sluizencomplex aan de binnenzijde van de dijk ontzien. Maatregelen ten behoeve van binnenwaartse stabiliteit zijn niet nodig. De buitendijks aanwezige sloot komt te vervallen. De steenbekleding op de ringdijk rond het slibdepot wordt vervangen. Langs de westzijde van het slibdepot is hiervoor maximaal 7,5 meter extra ruimte in de oude haven nodig, gebaseerd op een hoogte van het talud van 5 meter en een verflauwing van 1:1 naar 1:2,5.

Afbeelding 2.15 Dwarsprofiel Slibdepot, met buitendijks de Voorhaven en binnendijks de Scheldemond

Bekleding dijktalud Op het buitentalud wordt een harde zetsteenbekleding aangebracht. Op de kruin wordt open steenasfalt toegepast. Het binnentalud wordt bekleed met een kleilaag bedekt met teelaarde in verband met het aanslaan van de grasmat.

25 | 120 Witteveen+Bos | 118115-3/21-018.198 | Definitief 05 (bestemmingsplan)

Bekleding ringdijk Slibdepot De bekleding op de ringdijk aan de westzijde (Van der Straaten) en zuidzijde wordt vervangen. Deze nieuwe bekleding wordt circa 200 meter doorgetrokken in de Zuidervoorhaven (afbeelding 2.16). Vanaf dat punt is de golfbelasting in de Zuidervoorhaven zodanig gereduceerd dat de bestaande bekleding voldoet. De bekleding bestaat uit breuksteen waarvan de tussenruimten worden opgevuld met gietasfalt.

Afbeelding 2.16 Bovenaanzicht Slibdepot

Bekleding ringdijk Slibdepot - teenconstructie haven Van der Straaten Aan de westzijde van het Slibdepot is bij de aanleg een bestaande havendam gebruikt voor de ringdijk. Alleen het bovenste deel van de bekleding is aangepast, de teenconstructie is destijds niet aangepast. De staat van de bestaande teenconstructie is onbekend; deze is grotendeels ingezand door aanslibbing van de havenkom. De teenconstructie wordt over een breedte van 5 meter aangevuld met breuksteen. Bekleding ringdijk Slibdepot - aansluiting Van der Straaten Om een aansluiting te creëren op de bestaande bekleding van het Slibdepot is gekozen om de bekleding door te trekken en aan te sluiten op het terrein Van der Straaten (zie afbeelding 2.16). De opbouw van de bekleding op deze aansluiting is gelijk aan die van de ringdijk van het Slibdepot. Daarnaast wordt op deze locatie een filterdoek toegepast om uitspoeling van de ondergrond tegen te gaan. Op dit doek wordt een filterlaag aangebracht ter bescherming van het filterdoek.

26 | 120 Witteveen+Bos | 118115-3/21-018.198 | Definitief 05 (bestemmingsplan)

Wegontwerp Dijkopgang Lange Geer Om de inpassing van de dijkopgang Lange Geer mogelijk te maken, is gekozen voor het afgraven van de haakse dijkopgang en een opgang parallel aan de dijk te realiseren (voor het oude sluizencomplex langs). De Veerweg wordt hierbij aangesloten op de Scheldemond. Hiervoor overbrugt de weg een hoogte van 0 NAP (Veerweg) tot NAP +5,5 meter (Scheldemond). De Lange Geer takt hierop aan op de Scheldemond in de vorm van een T-aansluiting.

Afbeelding 2.17 Aansluitingen Veerweg - Lange Geer, Voorhaven - Scheldemond

Aansluiting van de Veerweg-Scheldemond De route vanuit het dorp naar de Scheldemond is bedoeld voor bestemmingsverkeer en geen doorgaande of ontsluitingsroute. In de huidige situatie over de Lange Geer is deze uitsluitend toegankelijk voor personenauto’s. De route wordt wel veel gebruikt door bewoners van Hansweert voor het ‘ommetje’ langs de Schelde, waarbij de huidige route over de Lange Geer is vervangen door de verlenging van de Veerweg tot aan de Scheldemond. Daarnaast is het een onderdeel van de fietsroute. In de inrichting van de weg is daarom gekozen voor het toepassen van fietssuggestiestroken. De aansluiting op de doorgaande weg Scheldemond is als T-aansluiting ontworpen. De bestaande locatie van de bebouwde kom blijft gehandhaafd op de verlengde Veerweg. De Scheldemond is de ontsluitingsroute voor het buitendijkse bedrijventerrein Van der Straaten met een hoog percentage vrachtverkeer. Vanaf de aansluiting met de Veerweg over de dijkovergang is het een onderdeel van de fietsroute. Hiervoor wordt voor de inrichting van dit deel van de Scheldemond vanaf de aansluiting met de Veerweg fietssuggestiestroken toegepast. Aansluiting Voorhaven (oostelijke ontsluiting Van der Straaten) Aan de oostzijde van het bedrijf Van der Straaten bevindt zich de Voorhaven.

Vanwege de overzichtelijkheid van de aansluitingen (verkeersveiligheid) en het rijcomfort voor fietsers (hoogteverschillen) is gekozen voor een indirecte aansluiting op de Scheldemond. Aan de oostzijde van het bedrijventerrein Van der Straaten bevindt zich ook de oostelijke poort van het bedrijventerrein (poort 3 - afbeelding 2.20). Voor lange en speciale transporten is het uitrijden via poort 3 de enige mogelijkheid. Er wordt een extra ontsluiting vanuit deze poort gerealiseerd. Deze sluit direct aan op de

27 | 120 Witteveen+Bos | 118115-3/21-018.198 | Definitief 05 (bestemmingsplan)

dijkovergang met de Scheldemond en vormt een onderdeel van de oostelijke ontsluiting voor speciale transporten vanaf Van der Straaten. Ruimtelijke inpassing De aansluiting op het pad naar praathuis ‘de nieuwe wacht’ wordt aangepast naar de nieuwe ligging van de Voorhaven en de dijkberm, zodanig dat het pad over de kruin op logische wijze naar het praathuis leidt, zie afbeelding 2.18. De situatie bij de Lange Geer wordt heringericht als rand van het oude sluizencomplex, gericht op voetgangers. De nieuwe padenstructuur zorgt voor een verbinding vanaf het dorp naar de dijk richting het Slibdepot en een traploze route over het oude sluizencomplex. Het nieuwe grondwerk zorgt voor een duidelijke rand rondom de voormalige kleine sluis. Voor de woningen aan de Lange Geer ontstaat meer ruimte met het verlagen van de bestaande opgang naar de Lange Geer.

Afbeelding 2.18 Principe landschappelijk ontwerp praathuis

2.2.4

Nieuwe situatie dijksectie 4: Dorpsrand Werfdijk

In de dijksectie dorpsrand Werfdijk wordt een keermuur op de kruin met een maximale hoogte van 1,5 meter (ten opzichte van maaiveld) toegepast. In het binnentalud wordt een niet-verankerde damwand toegepast op 3 meter vanuit de binnenteen dat fungeert als stabiliteitsscherm (afbeelding 2.19). Bij deze damwandconstructie worden steeds enkele damwandplanken toegepast waarna een opening van circa 1,0 meter wordt gelaten. De totale lengte is circa 350 meter. Als gevolg van variatie in grondopbouw over het tracé van de damwand varieert het teenniveau van de damwand van NAP -12,0 meter tot NAP -7,5 meter. Binnendijks is geen ruimtebeslag, aan de buitenzijde is het ruimtebeslag maximaal 3,0 meter gerekend vanaf de rand van de verharding.

Afbeelding 2.19 Dwarsprofiel Dorpsrand Werfdijk

28 | 120 Witteveen+Bos | 118115-3/21-018.198 | Definitief 05 (bestemmingsplan)

Bekleding - buitentalud Aan de oost- en westzijde sluit de waterkering aan op een dijksectie waar geen keermuur wordt toegepast en waar de kruinhoogte van het grondlichaam hoger ligt. De bovenzijde van de keermuur verloopt horizontaal en verdwijnt daarmee aan de uiteinden van de dijksectie in het grondlichaam. De verruwing van het buitentalud, die noodzakelijk is aan de uiteinden van de dijksectie, wordt doorgezet over de volledige lengte. Aan de oostzijde wordt de verruwde bekleding doorgezet tot aan de dijkovergang ter plaatse van het Slibdepot. Bekleding - kruin en binnentalud Op de kruin wordt een bekleding van open steenasfalt aangebracht. Deze bekleding wordt aan de buitenzijde direct aangebracht tegen de zetsteenbekleding. Aan de binnenzijde loopt de bekleding nog 1 meter (gemeten langs het talud) door op het binnentalud. Op de locaties waar de keermuur op de binnenkruinlijn aansluit wordt deze bekleding 3 meter doorgezet (gemeten langs het talud), vanwege de overslag over de muur gedurende maatgevende omstandigheden. het binnentalud van de dijk wordt bekleed met klei. Ten behoeve van het aanslaan van de grasmat wordt op deze kleibekleding een laag teelaarde aangebracht. Aan de teen van de dijk wordt de kleilaag 2,5 meter doorgezet als teenconstructie. Op deze teenconstructie wordt het bestaande voetpad langs de Veerweg weer teruggebracht.

Wegontwerp De Werfdijk is naast de toegangsweg tot het buitendijkse bedrijventerrein Van der Straaten en de naastgelegen woning tevens een onderdeel van de fietsroute. Aan de westzijde van het terrein van Van der Straaten ligt, naast de toegang tot het strandje, de aansluiting naar de dienstweg van het Waterschap en het buitendijkse fietspad. De fietsroute loopt over de Werfdijk naar de aansluiting in het oosten met de Scheldemond. In verband hiermee worden op de Werfdijk fietssuggestiestroken toegepast. Naast de fietsroute is het daarnaast onderdeel van het buitendijkse ommetje voor veel bewoners van Hansweert. Ter hoogte van het bedrijventerrein is haaks op de Werfdijk en tegen de bedrijfsgebouwen een parkeerstrook. De Werfdijk wordt door de dijkverhoging ter plaatse van het bedrijventerrein met 2,5 meter versmald. Ontsluiting Van der Straaten Voor de normale bedrijfsvoering maakt Van der Straaten gebruik van een tweetal poorten. Poort 1 (groene poort) wordt gebruikt als hoofdpoort voor het eigen materieel en voor leveranciers van materiaal. Met behulp van simulaties is aangetoond dat met de versmalde Werfdijk de poort voor de gebruikelijke voertuigen toegankelijk is, zonder dat dit invloed heeft op de aanwezige parkeerstroken. Poort 2 (rood) wordt gebruikt voor aan- en afvoer van grotere onderdelen en voor special transporten.

Poort 2 is door de versmalling van de Werfdijk minder goed bruikbaar voor lengtetransport. Voor de speciale lengtetransporten wordt in de nieuwe situatie de oostelijke poort 3 (geel) gebruikt. Vanuit poort 3 is het mogelijk om zowel de huidige westelijke ontsluiting als de oostelijke ontsluiting te gebruiken.

29 | 120 Witteveen+Bos | 118115-3/21-018.198 | Definitief 05 (bestemmingsplan)

Afbeelding 2.20 Locatie poort 1, 2 en 3 Van der Straaten

Ruimtelijke inpassing De kruin verandert van een smal paadje naar een volledig verhard (wandel)pad. Het deel van deze route dat het meest belopen zal worden ligt langs de keermuur. Daarom wordt de keermuur voorzien van drie lange geïntegreerde zitelementen. Twee daarvan kijken uit over het dorp, één richting de Westerschelde. De zitelementen verbijzonderen de muur, die verder een robuuste en sobere betonnen uitstraling heeft. De route vanaf het dorp naar ‘rondje Amos’ wordt teruggebracht. Onderdeel daarvan is de oversteek van de dijk en keermuur. Dit wordt zodanig ontworpen dat het pad over de kruin zonder trappen en zonder versmalling doorloopt. Hiervoor wordt een verspringing van de plaatsing van de keermuur toegepast, van de buitendijkse zijde naar de binnendijkse zijde. Daartussen glooit het kruinpad naar de hoogte van de keermuur en terug. De dijktrappen aan weerszijden sluiten aan op de verspringing van de keermuur.

2.2.5

Nieuwe situatie dijksectie 5: Dorpsrand Zeedijk

Dijkontwerp In dijksectie Dorpsrand Zeedijk is gekozen voor een binnenwaartse dijkverhoging met binnenberm. De ontwerpkruinhoogte6 van de dijk is NAP +10,5 meter. Binnen de dijksectie wordt onderscheid gemaakt tussen: dijkopgang Werfdijk (dijkpaal 262 -dijkpaal 264), geen damwand; Pluimpot-Mastgat (dijkpaal 264 - dijkpaal 268), met damwand; sportvelden (dijkpaal 268 - dijkpaal 271), geen damwand.

6

De kruinhoogte van de waterkering voor het zichtjaar 2073.

30 | 120 Witteveen+Bos | 118115-3/21-018.198 | Definitief 05 (bestemmingsplan)

Afbeelding 2.21 Overzicht deelsecties Dorpsrand Zeedijk

Dijkopgang Werfdijk Ter plaatse van de dijkopgang Werfdijk (dijkpaal 262 - dijkpaal 264) wordt, in tegenstelling tot de aansluitende delen, geen damwand toegepast. Binnen dit deel van de dijksectie ligt een dijkopgang, waardoor sprake is van een variabele hoogte van de Veerweg en Werfdijk; er is geen duidelijk gedefinieerde binnenberm. De dijkopgang draagt bij aan de stabiliteit van de waterkering, dit is samen met de lokale bodemopbouw de reden dat geen damwand nodig is om te voldoen aan de eisen ten aanzien van stabiliteit. Over dit gedeelte wordt een teensloot teruggebracht en een (versmald) onderhoudspad.

Afbeelding 2.22 Dwarsprofiel - Dorpsrand Zeedijk - Dijkopgang Werfdijk (dijkpaal 262 - dijkpaal 264), doorsnede t.h.v. dijkpaal 263

Pluimpot - Mastgat Ter hoogte van Pluimpot - en Mastgat (dijkpaal 264 - dijkpaal 268) wordt in de nieuwe binnenteen van de waterkering een damwand toegepast over een lengte van circa 450 meter. Bij deze damwandconstructie worden steeds 4 enkele damwandplanken toegepast waarna een opening van 1,0 meter wordt gelaten. Er wordt deels een verankerde damwand toegepast en deels wordt dit een niet-verankerde damwandconstructie. De maximale diepte van de damwandplank is NAP -20 meter. Op dit deel van de

31 | 120 Witteveen+Bos | 118115-3/21-018.198 | Definitief 05 (bestemmingsplan)

dijksectie is de bermhoogte NAP +2,0 meter met een breedte van 10,0 meter (afbeelding 2.23). De bermbreedte is afgestemd op de verkeersfunctie.

Afbeelding 2.23 Dwarsprofiel - Dorpsrand Zeedijk - Pluimpot-Mastgat (dijkpaal 264 - dijkpaal 268)

Tussenberm

Op de binnenteen is een tussenberm op NAP +1,0 meter voorzien7. Deze tussenberm is onderdeel van de landschappelijke inpassing van de waterkering en vormt geen onderdeel van de waterkering. Hierdoor kunnen op deze tussenberm vrijelijk landschappelijke elementen, zoals bijvoorbeeld bomen, worden geplaatst. Sportvelden Ter hoogte van de sportvelden wordt geen damwand toegepast, maar bestaat de oplossing volledig in grond. In dit deel van de dijksectie is de bermhoogte NAP +3,0 meter. Deze berm kan gezien worden als doorzetting van de berm vanuit dijksectie 6 - Landelijk gebied. De breedte van de berm varieert, maar is ordegrootte 12,0 meter. Er wordt een teensloot aangebracht.

Afbeelding 2.24 Dwarsprofiel - Dorpsrand Zeedijk - Sportvelden (dijkpaal 268 - dijkpaal 271)

Bekleding De bekleding op het ondertalud blijft behouden. De bekleding op de onderhoudsstrook wordt wel vervangen. Het buitentalud wordt voorzien van een verruwde zetsteenbekleding, die wordt aangebracht op een filterlaag en een waterremmende laag. Hierboven op komt een dunne laag teelaarde/ grond. Op de kruin wordt een bekleding van open steenasfalt aangebracht. het binnentalud van de dijk wordt bekleed met klei. Ten behoeve van het aanslaan van de grasmat wordt op deze kleibekleding een laag teelaarde aangebracht. Waterhuishouding Ten oosten van de Boomdijk (dijkopgang Werfdijk) wordt een nieuwe watergang aangebracht. De bodemdiepte ligt op NAP -1,8 meter, dit is ongeveer hetzelfde niveau als de plas aan de westzijde van de Boomdijk (waarmee verbinding wordt gemaakt). Zonder schot of stuw zal de watergang in droge periodes droog staan. Er komt een nieuwe duiker onder de Boomdijk om de nieuwe watergang met het watersysteem ten westen van de Boomdijk te verbinden.

7

Omdat de tussenberm geen onderdeel uitmaakt van de waterkering is deze niet opgenomen in het dwarsprofiel.

32 | 120 Witteveen+Bos | 118115-3/21-018.198 | Definitief 05 (bestemmingsplan)

In de parkzone ten oosten van de Boomdijk (Pluimpot - Mastgat) zijn de bestaande vijvers opnieuw vormgegeven en met elkaar verbonden, waarbij de benodigde waterberging van 2.500 m2 (west) en 800 m2 (oost) wordt gerealiseerd. Bestaande beschoeiing wordt voor een deel behouden in de oostelijke vijver. Ter plaatse van de sportvelden wordt de functie van de bestaande sloot behouden. Wegontwerp In combinatie met de ruimtelijke inrichting is een optimalisatie toegepast in de ligging van de Schoorse Zeedijk, de dijkopgang Werfdijk en de aansluiting van de Veerweg halverwege de dijkopgang Werfdijk. De Schoorse Zeedijk en Werfdijk maken daarnaast onderdeel uit van een recreatieve fietsroute. In verband hiermee worden de beiden wegen ingericht met fietssuggestiestroken. Rotonde Boomdijk In de huidige situatie is een rotonde aanwezig aan het zuidelijke uiteinde van de Boomdijk. Deze dient als keerlus voor het OV en vuilniswagens, om het dorp te kunnen verlaten via de Boomdijk in noordelijke richting. In de nieuwe situatie is de rotonde ruimtelijk niet inpasbaar en om landschappelijk redenen niet wenselijk. De rotonde wordt verplaatst naar het kruispunt Boomdijk - Kanaalstraat - Eendracht. Voor de aansluiting van de Parallelweg Boomdijk is gekozen om dit als een in-/uitrit op de Boomdijk op 20 meter van de rotonde te doen.