t_NL.IMRO.1884.BPZWARTEWEG8-VAS1

Bestemmingsplan

(Toelichting)

Zwarteweg 8 Oud Ade Gemeente Kaag en Braassem

Bestemmingsplan Zwarteweg 8 Oud Ade

Planstatus:

Vastgesteld

Plan identificatie:

NL.IMRO.1884-BPZWARTEWEG8-VAS1

Datum:

29 februari 2024

Contactpersoon:

Wim Klaassen

Kenmerk WKA:

430-BPOA

Opdrachtgever:

Dhr. en Mevr. van der Poel

ir. wim klaassen – ARCHITECT Zwarteweg 6a 2374 BA Oud Ade 06-51603241 info@wimklaassenarchitect.nl www.wimklaassenarchitect.nl

BTW nummer:

NL001257175B63

KvK nummer:

34329141

Bankrekeningnummer:

NL25.ASNB.0267 1667 45 t.n.v. ir. wim klaassen - ARCHITECT

ruimte maken - ruimte laten

pagina 2 van 58

Bestemmingsplan Zwarteweg 8 Oud Ade

Inhoudsopgave Inhoudsopgave .................................................................................................................................3 1

2

3

4

Inleiding .....................................................................................................................................5 1.1

Aanleiding en doel ............................................................................................................5

1.2

Ligging plangebied............................................................................................................5

1.3

Vigerend bestemmingsplan ..............................................................................................7

1.4

Totstandkoming van het plan ...........................................................................................7

1.5

Leeswijzer ...........................................................................................................................8

Gebiedsbeschrijving..................................................................................................................9 2.1

Historische context .............................................................................................................9

2.2

Ruimtelijke structuur...........................................................................................................9

2.3

Functionele structuur ....................................................................................................... 11

Planbeschrijving ...................................................................................................................... 12 3.1

Bestaande situatie plangebied en omgeving ................................................................. 12

3.2

Nieuwe situatie ................................................................................................................ 13

3.3

Beeldkwaliteit ................................................................................................................... 15

3.4

‘Omvang’ bestemmingsplan in relatie tot het projectgebied. ...................................... 18

Beleidskader ............................................................................................................................ 19 4.1

4.1.1

Nationale Omgevingsvisie (NOVI) ......................................................................... 19

4.1.2

Besluit algemene regels ruimtelijke ordening (Barro) ............................................ 20

4.1.3

Besluit ruimtelijke ordening (Bro) en ladder van duurzame verstedelijking. ........ 20

4.2

Provinciaal beleid ............................................................................................................ 21

4.2.1

Omgevingsvisie Zuid-Holland................................................................................. 21

4.2.2

Omgevingsverordening Zuid-Holland ......................................................................... 25

4.3

5

Rijksbeleid ........................................................................................................................ 19

Gemeentelijk beleid ........................................................................................................ 27

4.3.1

Omgevingsvisie Kaag en Braassem 2021 ............................................................. 27

4.3.2

Nota inbreidingslocaties .......................................................................................... 29

4.3.3

Commissie ruimtelijke kwaliteit ............................................................................... 29

Water ....................................................................................................................................... 31 5.1

Waterhuishouding ........................................................................................................... 31

5.2

Taken en bevoegdheden van Hoogheemraadschap Rijnland als waterbeheerder..... 31

5.3

Keur en beleidsregels ...................................................................................................... 32

5.4

Verhardingen en hemelwater ......................................................................................... 32

5.5

Riolering en afkoppelen .................................................................................................. 33

ruimte maken - ruimte laten

pagina 3 van 58

Bestemmingsplan Zwarteweg 8 Oud Ade

6

5.6

Legger regionale waterkeringen ..................................................................................... 33

5.7

Watertoets ........................................................................................................................ 33

5.8

Specifiek voor dit plan ..................................................................................................... 34

Milieu- en omgevingsaspecten ............................................................................................... 38 6.1

Milieueffectrapportage (m.e.r.) ....................................................................................... 38

6.2

Milieu................................................................................................................................ 39

6.2.1

Bodem ...................................................................................................................... 39

6.2.2

Luchtkwaliteit ............................................................................................................ 41

6.2.3

Geluid ....................................................................................................................... 41

6.2.4

Milieuzonering.......................................................................................................... 43

6.2.5

Externe veiligheid ..................................................................................................... 44

6.3

7

8

6.3.1

Wettelijk kader ......................................................................................................... 45

6.3.2

Gebiedsbescherming (Natura2000; NNN; Stikstofdepositie) ............................... 45

6.3.3

Soortenbescherming ................................................................................................ 47

6.3.4

Houtopstanden......................................................................................................... 51

6.4

Archeologie ...................................................................................................................... 52

6.5

Cultuurhistorie ................................................................................................................. 53

6.6

Verkeer en parkeren ........................................................................................................ 53

Uitvoerbaarheid ...................................................................................................................... 54 7.1

Economische uitvoerbaarheid......................................................................................... 54

7.2

Maatschappelijke uitvoerbaarheid ................................................................................. 55

7.2.1

Algemeen ................................................................................................................. 55

7.2.2

Participatie ................................................................................................................ 55

7.2.3

Overleg artikel 3.1.1 Bro ........................................................................................ 56

7.2.4

Zienswijzen ............................................................................................................... 56

Juridische planbeschrijving ........................................................................................................ 57 8.1

9

Ecologie ............................................................................................................................ 45

Algemeen .......................................................................................................................... 57

8.1.1

Verbeelding .............................................................................................................. 57

8.1.2

Opzet van de regels ................................................................................................ 57

8.1.3

Wijze van bestemmen.............................................................................................. 58

Bijlagen .................................................................................................................................... 58

ruimte maken - ruimte laten

pagina 4 van 58

Bestemmingsplan Zwarteweg 8 Oud Ade

1 Inleiding 1.1 Aanleiding en doel Het kavel Zwarteweg 8 werd al enige generaties door de familie van der Poel benut ten behoeve van de daar gevestigde veehouderij. Tot circa 12 jaar geleden beschikte het bedrijf ook nog over een eigen kaasmakerij. Ten gevolge van de pensionering van de huidige eigenaar en het ontbreken van opvolging heeft de familie van der Poel moeten besluiten het agrarisch bedrijf te beëindigen. De agrarische bebouwing, met name de boerderij, is technisch verouderd. Qua locatie is het geheel minder geschikt voor andere boerenbedrijven, mede als gevolg van de schaalvergroting in de agrarische sector. Om deze redenen is een plan ontwikkeld om een groot deel van de in onbruik rakende agrarische bebouwing te saneren binnen de kaders van het zogenaamde ruimte-voor-ruimte beleid. Ook de aanwezige terreinverharding zal voor een groot deel worden verwijderd. De ruimtelijke kwaliteit van dit deel van de Zwarteweg zal daarmee sterk verbeteren. Om zowel de bedrijfsbeëindiging als de daarmee gepaard gaande verbetering van de ruimtelijke kwaliteit financieel haalbaar te maken zal een aantal nieuwe woningen op het perceel worden gerealiseerd. Te weten: Drie woningen in een nieuw hoofdgebouw op de plek van de bestaande boerderij en twee vrijstaande woningen ter plaatse van de bestaande stallen. De aanwezige mestsilo wordt gehandhaafd en verbouwd tot een woonhuis.

In het voorjaar van 2021 werd de gemeente Kaag en Braassem gevraagd, middels een ingediend principeverzoek, de plannen tot herstructurering van het kavel te beoordelen. In een brief d.d. 25 juni 2021 heeft de gemeente Kaag en Braassem kenbaar gemaakt een positieve grondhouding ten opzichte van het voornemen in te nemen. Over het in het principeverzoek voorgestelde plan is daarna uitgebreid vooroverleg gevoerd met de provincie Zuid-Holland. Mede op basis van dit in zeer constructieve sfeer gevoerde overleg is het nu voorliggende plan tot stand gekomen. Aangezien de beoogde ontwikkeling op het kavel in de huidige planologische situatie niet mogelijk is, wordt er voorzien in een nieuw bestemmingsplan om de gewenste ontwikkeling juridisch-planologisch mogelijk te maken.

1.2 Ligging plangebied Het dorp Oud Ade maakt deel uit van de gemeente Kaag en Braassem in de Provincie Zuid-Holland. Het kavel is gelegen aan het eind van de Zwarteweg, een doodlopende weg die de afgelopen eeuw min of meer parallel aan de veenstroom Oude Ade is ontstaan. De locatie ligt circa 650 meter buiten de kern van Oud Ade, in de zuidoostelijke hoek van de Vrouw Vennepolder. Het kavel wordt aan de oost- en zuidkant begrensd door water, respectievelijk de Oude Ade en de Vaarsloot. Aan noord- en westzijde bevindt zich een uitgebreid agrarisch gebied. De aanduiding van het kavel op de navolgende luchtfoto geeft een impressie van de situering van het plangebied in de omgeving. (illustratie 1.1)

ruimte maken - ruimte laten

pagina 5 van 58

Bestemmingsplan Zwarteweg 8 Oud Ade

illustratie 1-1 Plangebied indicatief aangeven in groen. (bron:www.ruimtelijkeplannen.nl

De provincie Zuid-Holland onderscheidt in het landschap zogenaamde ‘kroonjuwelen’: unieke, zeer karakteristieke en gave erfgoedensembles. Het plangebied vormt nog net een onderdeel van het kroonjuweel: ‘Kaagerplassen en molens’. (illustratie 1.2)

illustratie 1-2 Kroonjuweel Kagerplassen en Molens. Locatie is groene punt. (bron: https://gebiedsprofielen.zuid-holland.nl/)

ruimte maken - ruimte laten

pagina 6 van 58

Bestemmingsplan Zwarteweg 8 Oud Ade

1.3 Vigerend bestemmingsplan Op de locatie geldt het bestemmingsplan ‘Buitengebied West’, vastgesteld door de gemeente Kaag en Braassem en geheel in werking sinds 17 juni 2013. De locatie heeft de bestemming ‘Agrarisch met waarden – Natuur- en landschapswaarden’ met als dubbelbestemmingen: Waarde–Archeologie–1 en Waterstaat–Waterkering. Het bijna 17.000 m² grote bouwvlak wordt aan noord- en westkant door min of meer rechte lijnen begrensd en aan de oost- en zuidkant door twee watergangen: de Oude Ade en de Vaarsloot. (illustratie 1.3)

illustratie 1-3 Verbeelding vigerend bestemmingsplan(bron: www.ruimtelijkeplannen.nl)

1.4 Totstandkoming van het plan Relatie tot bestaand bestemmingsplan Voor het betreffende plangebied geldt vooralsnog het bestemmingsplan 'Buitengebied West'. Om de gewenste en noodzakelijke herstructurering van het kavel middels gedeeltelijke bestemmingswijziging mogelijk te maken, is onderhavig bestemmingsplan opgesteld. Tevens zijn de vigerende rechten vastgelegd in het bestemmingsplan. Bij het opstellen van het bestemmingsplan is aansluiting gezocht bij de in de Wet ruimtelijke ordening en de in het Besluit ruimtelijke ordening geformuleerde uitgangspunten. In overleg tussen de initiatiefnemer en de gemeente is voor de opbouw van voorliggend bestemmingsplan qua uitwerking en detaillering aansluiting gezocht bij het bestemmingsplan 'Buitengebied West'. Het plan voldoet aan de landelijke standaard voor bestemmingsplannen: de Standaard Vergelijkbare BestemmingsPlannen (SVBP 2012).

Omgevingswet De nieuwe Omgevingswet treedt 1 januari 2024 in werking. Met de Omgevingswet wordt het aantal regels in het omgevingsrecht teruggebracht. Met het in werking treden van de Omgevingswet worden alle vigerende bestemmingsplannen van rechtswege vervangen door een omgevingsplan.

ruimte maken - ruimte laten

pagina 7 van 58

Bestemmingsplan Zwarteweg 8 Oud Ade Om die reden is het nu al van belang zoveel mogelijk vooruit te kijken naar de invoering van de Omgevingswet. Dit vraagt om bestemmingsplannen waarmee kan worden geanticipeerd op maatschappelijke en ruimtelijke ontwikkelingen over een lange periode. Het bestemmingsplan dient daarom flexibel en veerkrachtig te zijn, om zoveel mogelijk te kunnen voorzien in de ruimtelijke ontwikkelingen die de komende tijd plaatsvinden. In dit verband is het belangrijk om voor de toekomst vast te leggen welke onderdelen binnen de fysieke leefomgeving beschermd en behouden dienen te blijven. Het omgevingsplan biedt hiervoor de basis. Een ander belangrijk doel van de Omgevingswet is dat het omgevingsplan een integrale regeling voor de gehele leefomgeving omvat en breder is dan alleen de aspecten die een rol spelen in een ruimtelijk plan. Dit is een duidelijk verschil met de huidige wetgeving waarin dergelijke aspecten alleen sectoraal worden getoetst. Concreet betekent dit dat niet alleen de milieutechnische, ecologische en cultuurhistorische belangen worden afgewogen, maar ook de economische en maatschappelijke gevolgen (People, Planet, Profit). In het voorliggende bestemmingsplan is zoveel mogelijk voorgesorteerd op de invoering van de Omgevingswet. De vigerende regeling is – waar mogelijk – vereenvoudigd, met behoud van de bestaande rechten.

Daarnaast ontstaat met het voorliggend bestemmingsplan een integraal en actueel juridisch-planologisch kader, dat als basis kan dienen voor het toekomstige omgevingsplan.

1.5 Leeswijzer Na dit inleidende hoofdstuk wordt in hoofdstuk 2 een gebiedsbeschrijving gegeven, Hoofdstuk 3 levert een uitgebreide beschrijving van de beoogde nieuwe situatie. In hoofdstuk 4 is het beleidskader uiteengezet. Hierin wordt het voor dit bestemmingsplan relevante rijks-, provinciaal en gemeentelijk beleid beschreven. In hoofdstuk 5 worden alle onderwerpen m.b.t. water omschreven. Dit omgevingsaspect is extra uitgelicht i.v.m. de ligging van het plan t.o.v. de hoogwaterkering. Hoofdstuk 6 beschrijft alle overige omgevingsaspecten m.b.t. milieu, ecologie, archeologie, cultuurhistorie, verkeer en parkeren. Daarna wordt in hoofdstuk 7 ingegaan op de economische en maatschappelijke haalbaarheid. Als laatste volgt in hoofdstuk 8 een beknopte juridische planbeschrijving.

ruimte maken - ruimte laten

pagina 8 van 58

Bestemmingsplan Zwarteweg 8 Oud Ade

2 Gebiedsbeschrijving 2.1 Historische context Oud Ade ligt in wat tegenwoordig het Groene Hart wordt genoemd: het veenweidegebied dat ingesloten ligt tussen de grote steden van de Randstad. Dit gebied ligt ver onder Normaal Amsterdams Peil – de gemiddelde hoogte van de Noordzee (NAP). Zo’n duizend jaar geleden lag het gebied veel hoger en was moeilijk bewoonbaar; een moerassige veenbodem waarin het water vast bleef staan. Men begon rond die tijd met de ontginning van veengebieden. Om het veen bewoonbaar te maken werden ontwateringssloten aangelegd en de droogvallende begroeiing werd verwijderd. Vanaf dat moment moest het waterpeil structureel laag gehouden worden om de bovenlaag voldoende sterkte te geven om mens en dier te kunnen dragen. Op deze wijze ontstonden de veenpolders, zoals bijvoorbeeld de Vrouw Vennepolder aan de westzijde van de Oude Ade. Vanuit dorpen als Leimuiden en Rijnsaterwoude werden de veengebieden ontgonnen en vervolgens gekoloniseerd. Toen ontstonden de dorpen Kaag (voor het eerst genoemd in 1308) en op de stroomruggen van vroegere veenstromen ontstonden Oude Wetering, Nieuwe Wetering en Rijpwetering (genoemd in 1342). Oud Ade werd pas veel later gesticht, rond 1731. Het omliggende agrarische gebied werd in de daaropvolgende eeuwen in cultuur gebracht.

Veengrond is niet alleen geschikt voor landbouw en veeteelt, maar als het waterpeil structureel laag gehouden wordt, dan verandert de droge bovenlaag in de uiterst geschikte brandstof turf. Met de groei van de Hollandse steden aan het eind van de Middeleeuwen ontstond een grote behoefte aan brandstof. Het houtaanbod werd snel kleiner en de behoefte aan turf daardoor steeds groter. Grote delen van het veenweidegebied in West-Nederland werden toen afgegraven, vooral de gebieden op enige afstand van de rivieren, zoals de omgeving van Rijpwetering, aangezien hier het als brandstof zeer geschikte veenmosveen voorkwam. Door deze grootschalige verveningen was een landschap vol plassen ontstaan, die veelal nog vergroot werden door afslag van de oevers op plaatsen waar de wind vrij spel had. Na de ontwikkeling van verbeterde windmolens konden de eerste veenplassen in de 17e eeuw worden drooggemalen. In de 18e en 19e eeuw vonden deze inpolderingen op grotere schaal plaats. De grote rijkdommen die Holland zich in deze periode verworven had, werden op deze wijze belegd. De sterk afgegraven Drooggemaakte Akkersloot- Hertogs- en Blijverpolder, aan de oostzijde van de Oude Ade werd in 1816 drooggemalen. Deze droogmakerij ligt aanzienlijk lager dan de Vrouwe Vennepolder aan de westzijde van de Oude Ade. Zo vormt de Oude Ade de grens tussen een veenpolder en een droogmakerij.

Een grotendeels open landschap met relatief grote hoogteverschillen en met een landschappelijke hoofdstructuur van veenpolders, veenstromen en droogmakerijen dat nog grotendeels intact is.

2.2 Ruimtelijke structuur In het gebiedsprofiel van het Hollandse Plassengebied (Kagerplassen en molens) wordt omschreven hoe door de jaren heen het water als structuurdrager functioneerde. (illustratie 2.1) Bewoning bleef lange tijd grotendeels beperkt tot de oude hoger gelegen stroomruggen. Lang voor dat het dorp Oud Ade in 1731 gesticht werd was er al bebouwing aanwezig op de hoger gelegen delen langs de veenstroom de Oude Ade en de daarop uitkomende sloten, veelal in de vorm van clusterbebouwing. Deze bebouwing werd voornamelijk ontsloten vanaf het water.

ruimte maken - ruimte laten

pagina 9 van 58

Bestemmingsplan Zwarteweg 8 Oud Ade

illustratie 2-1 Detail van kaart: Water als structuurdrager. (bron: gebiedsprofiel Hollands Plassengebied)

Het plangebied, een relatief klein deel van het kadastrale perceel Alkemade sectie F nr. 1660, is gelegen in de zuidoosthoek van de Vrouwe Vennepolder. De allereerste bebouwing op die plek is lang geleden ontstaan op de ontmoeting van de Oude Ade en de Vaarsloot. Al in 1611 was er bebouwing aanwezig. (illustratie 2.2) De Zwarteweg is voor het eerst op een kaart terug te vinden in het jaar 1895, toen nog aangeduid als ‘gruisweg’. (illustratie 2.3)

illustratie 2-2 Uitsnede historische kaart Kaagerplassen en omgeving - 1611 (bron: Nationaal Archief)

ruimte maken - ruimte laten

pagina 10 van 58

Bestemmingsplan Zwarteweg 8 Oud Ade

illustratie 2-3 Oud Ade - Zwarteweg kaart 1895 (bron: www.topotijdreis.nl)

2.3 Functionele structuur Het plangebied heeft in de bestaande situatie de enkelbestemming 'agrarisch met waarden – natuur- en landschapswaarden'. De functionele structuur van het plangebied is in de huidige situatie vooral gericht op de agrarische functie. De relatief grote bebouwingsdichtheid binnen het cluster is nadelig voor de belevingswaarde van de achterliggende landschappen. De zijweg die vanaf de Zwarteweg tussen de bebouwing doorloopt tot in de Vrouwe Vennepolder levert overpad voor enkele bewoners aan de overzijde van de Vaarsloot en de boerderij in de Vrouwe Vennepolder.

ruimte maken - ruimte laten

pagina 11 van 58

Bestemmingsplan Zwarteweg 8 Oud Ade

3 Planbeschrijving 3.1 Bestaande situatie plangebied en omgeving De in het plangebied aanwezige bestaande bebouwing is ontstaan rond de boerderij. De bebouwing bestaat, naast de boerderij (B) met hooiberg (HB) uit de ’zomerwoning’ (ZW), twee stallen (S1) en (S2), een werktuigberging (WB), een werkruimte/berging (O), een recreatiewoning (RW) en een mestsilo (MS). (illustratie 3.1) Voorts staan er zuidelijk van de boerderij nog twee woningen (W1) en (W2) die niet in het plan tot herstructurering van het kavel betrokken zijn.

illustratie 3-1 Overzichtsfoto. In rood aangegeven de te slopen delen.

De in slechte staat verkerende boerderij is beeldbepalend in het geheel, met name gezien vanuit het noorden. Dat komt door zijn afmetingen en zijn nokrichting haaks op de Zwarteweg. Maar de beeldbepalende aanwezigheid van de boerderij wordt vooral ook versterkt doordat deze op dijkniveau staat. Dit ligt circa 1.3 meter hoger dan de polder. De overige gebouwen binnen het plangebied, noordelijk en westelijk van de boerderij, staan op dat lager gelegen polderniveau. Tussen de boerderij en de stallen loopt de hoogwaterkering die het tracé van de weg langs de boerderij volgt. Deze kering is daar juist niet beeldbepalend aanwezig omdat de weg lager ligt dan de boerderij en vanaf de Zwarteweg gezien ook grotendeels uit het zicht ligt door de stallen. Overigens is de waterkering daar ter plekke niet voldoende hoog en ligt de daadwerkelijk fysieke dijk aan de zuidkant van de boerderij. (zie toelichting paragraaf 5.8) Tussen en rond de opstallen is behoorlijk veel verharding aanwezig in de vorm van (voornamelijk) asfalt. Binnen het kader van de herstructurering, die ontstaat als gevolg van de bedrijfsbeëindiging, zal het overgrote deel van de bestaande agrarische opstallen worden gesloopt. Ook een groot deel van de aanwezige verharding zal worden verwijderd. De te saneren bebouwing bedraagt circa 1.890 m² en de te verwijderen verharding heeft een oppervlakte van circa 1.050 m².

Tot 2021 was langs de Oude Ade circa 1100 m2 terreinverharding aanwezig in de vorm van dikke rubber matten (X). Daar vond de opslag van grasrollen plaats. In 2021 werd deze terrein-verharding al door de familie van der Poel verwijderd als eerste fase van de bedrijfsbeëindiging. Op de overzichtsfoto (illustratie 3.1) is de rubber terreinverharding nog zichtbaar.

ruimte maken - ruimte laten

pagina 12 van 58

Bestemmingsplan Zwarteweg 8 Oud Ade

illustratie 3-2 Zicht op bebouwingscluster vanuit het noordoosten. (beeld: ir . wim klaassen - ARCHITECT)

illustratie 3-3 Zicht op het bebouwingscluster Zwarteweg 8 vanuit het westen. (beeld: ir. wim klaassen - ARCHITECT)

3.2 Nieuwe situatie Een belangrijk doel bij de herstructurering is het vergroten van de ruimtelijke kwaliteit van de locatie door het verwijderen van de in onbruik geraakte agrarische bebouwing en het daarmee vergroten van het doorzicht in alle richtingen. Naast het verbeteren van deze ruimtelijke kwaliteit wordt in de planvorming gelijktijdig uitgegaan van het behoud en zo mogelijk versterken van de samenhang in de bebouwing, anders gezegd: het behoud van het ‘clusterbeeld’. De open ruimte ter plaatse van de voormalige opslag van grasrollen (in illustratie 3.1 aangegeven met de rode x) blijft onbebouwd. Zo wordt het fraaie doorzicht naar het oosten met zicht op de Akerslootmolen vanaf de Zwarteweg gehandhaafd. Mede daardoor blijft ook het beeld van meerdere losse clusters aan de oever van de Oude Ade bestaan. In het kader van de ruimte-voor-ruimte regeling (artikel 3.7.5, Bestemmingsplan Buitengebied West) zal met de ontwikkeling op de planlocatie worden bijgedragen aan de kwaliteit van het landelijk gebied. In het nieuw ontwikkelde plan zullen de oude agrarische gebouwen worden vervangen door duurzame woningen en biodivers groen. De boerderij verkeert in een te slechte conditie om gehandhaafd te blijven of gerenoveerd te worden. In de nieuwe situatie zal bijna op dezelfde plek een nieuwbouw terug komen die veel gelijkenis zal hebben met de bestaande boerderij met hooiberg.

In deze nieuwbouw zullen drie woningen worden gerealiseerd. Ter plaatse van de te slopen stallen verrijzen twee nieuwbouwwoningen. De nieuwe woningen zullen (bijna) energieneutraal worden uitgevoerd en duurzame opwekking van energie zal in het gehele plan worden opgenomen. Op de daken van de nieuwe bouwwerken zullen zonnepanelen en wellicht ook zonnecollectoren worden aanbracht. Door deze maatregelen, samen met een goed geïsoleerde uitvoering van de woningen, zullen deze duurzaam en vrijwel zelfvoorzienend zijn voor wat betreft de behoefte aan energie. De verwachting is dat er periodiek ook opgewekte elektriciteit zal kunnen worden terug geleverd aan het net. ruimte maken - ruimte laten

pagina 13 van 58

Bestemmingsplan Zwarteweg 8 Oud Ade

Verwarming en warmwatervoorziening zal plaatsvinden met ‘all electric’ grondgebonden warmtepompen waarmee zomers ook gekoeld kan worden. Om een duurzaam gebruik van de woningen te verzekeren zullen deze ook levensloopbestendig worden uitgevoerd. Belangrijk onderdeel van het totale plan is de verbouwing van de mestsilo tot ‘prachtsilo’, een woning met welhaast volledig panoramisch uitzicht over de polder, waarvan de voornaamste vloer zich op circa 1,5 meter boven maaiveld zal bevinden. Het terras naast deze woning zal ter afscherming van het vogelweidegebied voorzien worden van een haag. Daar waar het geen functie meer heeft wordt de verharding zoveel mogelijk verwijderd. In de planvorming voor de locatie is opgenomen dat de hele omgeving een groeninpassing krijgt die past bij de karakteristieken van de oorspronkelijk agrarische omgeving. Het grondgebied noordelijk van de woningen en westelijk van de silo-woning zal kunnen worden benut voor hobbymatige beweiding van bijvoorbeeld schapen. De terrein-inrichting zal natuur-inclusief worden uitgevoerd waarbij voorzieningen worden getroffen t.b.v. o.a. de handhaving van de bestaande mussen-populatie. (zie toelichting paragraaf 6.3.3. soortenbescherming) De bestaande wegenstructuur wordt zoveel mogelijk gehandhaafd. Het deel van de weg dat voor de boerderij langs loopt wordt in de nieuwe situatie in noordelijke richting verplaatst.

Daarmee worden drie doelen gediend: het creëren van een privé voorgebied voor de woningen, het aldaar kunnen realiseren van parkeerplekken voor deze woningen en het verzorgen van verkeersveiligheid. Via deze weg hebben een aantal buren recht van overpad, dus dagelijks komt er enige malen verkeer door dit woongebied. De in het plan aanwezige hoogwaterkering zal (administratief) worden verlegd. Deze bevindt zich nu aan de noordzijde van de boerderij, ter plaatse van de bestaande weg. De kering zal in het nieuwe plan aan de zuidzijde van de nieuw te bouwen ‘boerderij’ aangelegd worden. Dit alles natuurlijk alleen in overleg met en toestemming van het Hoogheemraadschap. (zie toelichting paragraaf 5.8) Omdat het plangebied binnen het kroonjuweel Kagerplassen en Molens ligt geldt voor het bestemmingsplan beschermingscategorie 1. Daardoor is artikel 6.9g van de omgevingsverordening Zuid-Holland van toepassing. Dat artikel luidt: “Een bestemmingsplan voor een locatie binnen Kroonjuwelen Cultureel Erfgoed waarvan de plaats geometrisch is bepaald en verbeeld op kaart 14 in bijlage II kan voorzien in een ruimtelijke ontwikkeling voor zover de ruimtelijke kwaliteit ten minste gelijk blijft en de ontwikkeling het behoud en de versterking van het betreffende cultureel erfgoed ondersteunt en overwegend meerwaarde heeft voor kwaliteiten en de gebruikswaarde ervan.

“ Om verzekerd te zijn van een planvorming passend binnen dit artikel is uitgebreid vooroverleg gevoerd met vertegenwoordigers van de provincie Zuid-Holland. Mede en vooral ook daarom is het plan al in concept behoorlijk ver uitgewerkt tot de navolgende plattegrond. (illustratie 3.4)

ruimte maken - ruimte laten

pagina 14 van 58

Bestemmingsplan Zwarteweg 8 Oud Ade

illustratie 3-4 Plattegrond projectgebied / nieuwe situatie. (beeld: ir. wim klaassen - ARCHITECT)

3.3 Beeldkwaliteit Hoofddoel bij het totaalontwerp van het gehele ensemble is zoveel mogelijk te blijven refereren aan de agrarische historie. Uitgangspunt voor de architectonische uitwerking van het plan is het creëren van een samenhangend ensemble met als middelen: (relatieve) eenvoud van bouwvolumes, dakrichtingen en dakvormen.

illustratie 3-5 Impressie van de nieuwe 'boerderij' vanuit het NO. (beeld: ir. wim klaassen - ARCHITECT)

De bestaande boerderij vormt een karakteristiek landschappelijk element en is een belangrijk onderdeel van het historisch bouwkundig ensemble. Door zijn afmetingen, vorm en plaatsing is het bouwwerk sterk beeldbepalend en werkt visueel als ‘hoofdgebouw’ in het aanwezige cluster van gebouwen. In verband met de slechte bouwkundige staat zal de boerderij met aangebouwde hooiberg echter vervangen moeten worden door een nieuw, in vorm, afmetingen en bouwrichting vergelijkbaar bouwwerk. Daarin zal een drietal woningen worden gerealiseerd. Op een speelse manier wordt omgegaan met de karakteristieke vormen van de omgeving, zoals de wolfseinden aan de boerderij en het terugbrengen van de herkenbare vorm van de hooiberg. ruimte maken - ruimte laten

pagina 15 van 58

Bestemmingsplan Zwarteweg 8 Oud Ade

illustratie 3-6 Impressie van nieuwe 'boerderij’ vanuit het ZW (beeld: ir. wim klaassen - ARCHITECT)

Op de plaats van de te slopen stallen zullen twee nieuwe vrijstaande woningen gebouwd worden. Deze liggen op polderniveau en zullen qua volume en architectonische uitwerking ondergeschikt zijn aan het hoofdgebouw. Ontworpen als twee op elkaar georiënteerde elementen die samenhang vertonen in vorm en uitstraling en qua maatvoering aansluiten bij het beeldbepalende hoofdgebouw. Een verwijzing naar de voormalige agrarische functie van het gebied wordt verkregen door de woningen uit te voeren als eigentijdse ‘schuur’-volumes: met een relatief eenvoudig hoofdvolume, voorzien van een kap. Een bouwstijl die verwantschap toont met de overige bebouwing in de omgeving.

illustratie 3-7 Impressie woningen vanuit het ZO. (beeld: ir. wim klaassen - ARCHITECT)

illustratie 3-8 Impressie van de woningen vanuit het NO. (beeld ir. wim klaassen - ARCHITECT)

ruimte maken - ruimte laten

pagina 16 van 58

Bestemmingsplan Zwarteweg 8 Oud Ade Ook bij het ontwerp voor de verbouwing van de mestsilo is het uitgangspunt te blijven refereren aan de voormalige rol van het bouwwerk. Om die reden is het belangrijk de massieve ronde hoofdvorm van het bouwwerk te kunnen blijven herkennen. Dat gebeurt door de raamopeningen dusdanig aan te brengen dat deze het volume niet te veel aantasten en de oorspronkelijke autonome ronde vorm behouden blijft. Hierdoor blijft de silo als een recent deel van het historisch agrarisch erfgoed voor het collectief geheugen behouden.

illustratie 3-9 Impressie van verbouwde silo vanuit het westen / de polder. (beeld: ir. wim klaassen – ARCHITECT)

illustratie 3-10 Impressie van verbouwde silo vanuit het oosten / de Zwarteweg. (beeld: ir. wim klaassen – ARCHITECT)

Ook al behoudt het ’hoofdgebouw’ de markante vorm van de oorspronkelijke boerderij en ook al worden de twee woningen in hun hoofvorm uitgevoerd als eigentijdse schuurvolumes, toch zullen er kleine aanpassingen van deze hoofdvormen plaatsvinden die noodzakelijk zijn i.v.m. de woonfunctie. Aanbouwen, dak-uitbouwen en dergelijke zullen zoveel mogelijk in bijbehorende stijl worden uitgevoerd. In het totaalbeeld is het van belang het geheel te voorzien van een bijpassende groene inrichting, als visitekaartje van het bij het ensemble behorende ‘erf’. Een groot gedeelte van de bestaande verharding zal weggenomen worden en plaats maken voor een redelijk forse erfbeplanting in de vorm van wilgen en kleine fruitboomgaarden. Een deel van het erf zal ook ‘vergroend’ worden met grasweides en haagbeplantingen als overgang tussen privé en openbaar en tussen het ‘erf’ en het aanliggende weidevogelgebied. Tevens zal met de inrichting een goede biotoop blijven bestaan voor de instandhouding van de huidige mussenpopulatie.

illustratie 3-11 Impressie van totale plan vanaf de Zwarteweg. (Beeld: ir. wim klaassen – ARCHITECT

ruimte maken - ruimte laten

pagina 17 van 58

Bestemmingsplan Zwarteweg 8 Oud Ade Met deze gehele, zorgvuldig uit te voeren herstructurering wordt beoogd een transformatie van het perceel tot stand te brengen dat passend is binnen het kroonjuweel. De totale configuratie van het geheel zal een duidelijke handhaving en versterking van het samenhangend clusterbeeld opleveren met het boerderijvolume als sterk beeldbepalend element op het hoger gelegen stuk deel van het kavel.

illustratie 3-12 Impressie van het totale plan vanuit de polder. (Beeld: ir. wim klaassen – ARCHITECT)

3.4 ‘Omvang’ bestemmingsplan in relatie tot het projectgebied. Het nieuwe bestemmingsplan betreft de kadastrale percelen Alkemade sectie F nr.’s 1660 (klein deel), 1661 en 1662 in de Zuidoostelijke hoek van de Vrouwe Vennepolder. In de verbeelding (de tekening) van het bestemmingsplan is de plangrens beduidend ruimer getekend dan het daadwerkelijke projectgebied betrokken bij de transformatie. De verklaring daarvoor is dat het noodzakelijk is het ruim 17.000 m2 grote bebouwingsvlak behorend bij de huidige bestemming ‘Agrarisch met natuurwaarden’ in het nieuwe bestemmingsplan aan te kunnen passen. Anders zou de nieuwe bestemming ‘wonen’, een vlak van in totaal circa 7000 m2 groot, binnen een groot agrarisch bebouwingsvlak komen te liggen. Dat betekent dat in dit bestemmingsplan een relatief groot deel van de bestaande bestemming “Agrarisch met natuurwaarden” ongewijzigd blijft maar dat het zich daarin bevindend bouwvlak heel sterk verkleind wordt.

illustratie 3-13 Nieuw bestemmingsplan versus vigerend bestemmingsplan. (beeld: ir. wim klaassen – ARCHITECT)

Het daadwerkelijke projectgebied waarin de herbestemming plaats gaat vinden is iets kleiner dan het bestemmingsvlak ‘wonen’. Binnen het voorliggende herstructureringsproject (zie illustratie 3.4) wordt de woning Zwarteweg 8c, een bij het voormalige bedrijf behorende agrarische bedrijfswoning, niet betrokken. Op advies van de omgevingsdienst WestNederland is de woning wel in het bestemmingsvlak ‘wonen’ opgenomen, waardoor dit een burgerwoning wordt.

ruimte maken - ruimte laten

pagina 18 van 58

Bestemmingsplan Zwarteweg 8 Oud Ade

4 Beleidskader 4.1 Rijksbeleid 4.1.1 Nationale Omgevingsvisie (NOVI) Op 11 september 2020 is de Nationale Omgevingsvisie (NOVI) in werking getreden. De NOVI is bedoeld een duurzaam perspectief voor de Nederlandse leefomgeving te bieden. Deze visie bevat de hoofdzaken van het strategisch rijksbeleid voor de fysieke leefomgeving. Het is een combinatie van beleid uit de bestaande beleidsdocumenten, met en zonder wettelijke grondslag, en nieuw strategisch beleid. De NOVI moet Nederland voorbereiden op de grote uitdagingen die de komende jaren opgepakt moeten worden. Internationale tot lokale ontwikkelingen hebben invloed op de leefomgeving. De grote en complexe opgaven zoals klimaatverandering, energietransitie, circulaire economie, bereikbaarheid en woningbouw zullen Nederland gaan veranderen. De NOVI schrijft een toekomstperspectief met de ambities van het Rijk. In de NOVI zijn 21 nationale belangen met bijbehorende opgaven geformuleerd. Deze nationale belangen komen samen in vier prioriteiten: 1.

ruimte voor klimaatadaptatie en energietransitie;

2.

duurzaam economisch groeipotentieel;

3.

sterke en gezonde steden en regio's;

4.

toekomstbestendige ontwikkeling van het landelijk gebied.

Om dit te bereiken zijn in de NOVI 21 nationale belangen benoemd waarop de nationale overheid zich richt. Deze hebben onder andere betrekking op het zorgdragen voor een woningvoorraad die aansluit op de woonbehoefte, het waarborgen en realiseren van een veilig, robuust en duurzaam mobiliteitssysteem, het beperken van klimaatverandering, het waarborgen van de hoofdinfrastructuur voor transport van stoffen via (buis)leidingen, het behouden en versterken van cultureel erfgoed en landschappelijke en natuurlijke kwaliteiten van (inter)nationaal belang en het verbeteren en beschermen van natuur en biodiversiteit. Voor de vier NOVI-prioriteiten geldt steeds dat zowel voor de lange als de korte termijn maatregelen nodig zijn. Deze maatregelen dienen in de praktijk voortdurend op elkaar in te spelen. Bij de afweging van de belangen staat een evenwichtig gebruik van de fysieke leefomgeving centraal voor zowel de boven- als de ondergrond. Specifiek voor dit plan De NOVI kent een hoog abstractie niveau waardoor er op lokaal weinig directe en concrete opgaven zijn. Het voorliggend plan draagt met de realisatie van vijf nieuwe woningen bij, zij het in bescheiden mate, aan het oplossen van de acute woningbehoefte, met name lokaal. Tevens voorziet de beoogde ontwikkeling in bijna energie neutrale woningen welke een bijdrage leveren aan het verduurzamen van de Nederlandse woningvoorraad.

Met de beoogde groene inpassing wordt gezorgd voor een klimaatadaptief en natuurinclusief plangebied. Kortom: er wordt aangesloten op de ambities en belangen van het Rijk, zoals het verbeteren en realiseren van een goede leefomgevingskwaliteit. De NOVI vormt dan ook geen belemmering voor de vaststelling van voorliggend bestemmingsplan.

ruimte maken - ruimte laten

pagina 19 van 58

Bestemmingsplan Zwarteweg 8 Oud Ade

4.1.2 Besluit algemene regels ruimtelijke ordening (Barro) Het besluit algemene regels ruimtelijke ordening (Barro) voorziet in de juridische borging van het nationaal ruimtelijk beleid. Het bevat regels die de beleidsruimte van andere overheden ten aanzien van de inhoud van ruimtelijke plannen inperken, daar waar nationale belangen dat noodzakelijk maken. Het Barro omvat alle ruimtelijke Rijksbelangen die juridisch doorwerken op het niveau van bestemmings- en inpassingsplannen. Met het Barro maakt het Rijk proactief duidelijk waar provinciale verordeningen, inpassingsplannen en gemeentelijke bestemmingsplannen aan moeten voldoen. Het Barro is op 30 december 2011 voor het eerst in werking getreden en op 1 oktober 2012, 1 juli 2014, 1 juli 2016 en 1 december 2020 op onderdelen aangevuld en/of gewijzigd. Uit de regels en kaarten behorende bij het besluit kan worden afgeleid welke aspecten relevant zijn voor het ruimtelijke besluit. De 14 nationale belangen in het Barro zijn: 1. rijksvaarwegen; 2. mainportontwikkeling Rotterdam; 3. kustfundament; 4. grote rivieren; 5. Waddenzee en waddengebied; 6. defensie; 7. hoofdwegen en hoofdspoorwegen; 8. elektriciteitsvoorziening; 9. buisleidingen van nationaal belang voor vervoer van gevaarlijke stoffen; 10. ecologische hoofdstructuur; 11. primaire waterkeringen buiten het kustfundament; 12. IJsselmeergebied (uitbreidingsruimte); 13.

erfgoederen van uitzonderlijke universele waarde; 14. Ruimtereservering parallelle Kaagbaan

Specifiek voor dit plan De voorgenomen ontwikkeling in het plangebied raakt niet aan één van de nationale belangen. Het Barro is dus niet specifiek van toepassing op het plangebied en vormt dan ook geen belemmering voor de vaststelling van voorliggend bestemmingsplan.

4.1.3 Besluit ruimtelijke ordening (Bro) en ladder van duurzame verstedelijking. In het Besluit ruimtelijke ordening (Bro) is de verplichting opgenomen om in het geval van een nieuwe stedelijke ontwikkeling in de toelichting een onderbouwing op te nemen van nut en noodzaak van de nieuwe stedelijke ruimtevraag en de ruimtelijke inpassing. Hierbij wordt uitgegaan van de 'ladder voor duurzame verstedelijking'. De 'stappen van de ladder' worden in artikel 3.1.6, leden 2 t/m 4 Bro als volgt omschreven: 2. De toelichting bij een bestemmingsplan dat een nieuwe stedelijke ontwikkeling mogelijk maakt, bevat een beschrijving van de behoefte aan die ontwikkeling, en, indien het bestemmingsplan die ontwikkeling mogelijk maakt buiten het bestaand stedelijk gebied, een motivering waarom niet binnen het bestaand stedelijk gebied in die behoefte kan worden voorzien. ruimte maken - ruimte laten

pagina 20 van 58

Bestemmingsplan Zwarteweg 8 Oud Ade 3. Indien in een bestemmingsplan als bedoeld in het tweede lid toepassing is gegeven aan artikel 3.6, eerste lid, onder a of b, van de wet kan bij dat bestemmingsplan worden bepaald dat de beschrijving van de behoefte aan een nieuwe stedelijke ontwikkeling en een motivering als bedoeld in het tweede lid eerst wordt opgenomen in de toelichting bij het wijzigings- of het uitwerkingsplan als bedoeld in dat artikel 4. Een onderzoek naar de behoefte als bedoeld in het tweede lid, heeft, in het geval dat een bestemmingsplan als bedoeld in het tweede lid, ziet op de vestiging van een dienst als bedoeld in artikel 1 van de Dienstenwet en dit onderzoek betrekking heeft op de economische behoefte, de marktvraag of de beoordeling van de mogelijke of actuele economische gevolgen van die vestiging, slechts tot doel na te gaan of de vestiging van een dienst in overeenstemming is met een goede ruimtelijke ordening.

Specifiek voor dit plan Conform artikel 1.1.1, eerste lid onder i van het Bro wordt onder een stedelijke ontwikkeling verstaan: een 'ruimtelijke ontwikkeling van een bedrijventerrein of zeehaventerrein, of van kantoren, detailhandel, woningbouwlocaties of andere stedelijke voorzieningen.' Uit jurisprudentie van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State blijkt dat de ondergrens van wat als nieuwe stedelijke ontwikkeling moet worden gezien ligt bij 11 woningen. Het voorliggende plan gaat uit van een ontwikkeling waarbij één woning (in de boerderij) wordt gesloopt en in totaal 6 nieuwe woningen ontstaan. Drie woningen in het hoofdgebouw dat in de plaats komt van de boerderij, twee vrijstaande woningen ter plaatse van de stallen en één woning in de te verbouwen silo. Er is dan ook geen sprake van een nieuwe stedelijke ontwikkeling als bedoeld in het Bro. Om die reden is het niet noodzakelijk het plan te toetsen aan de ladder voor duurzame verstedelijking.

4.2 Provinciaal beleid 4.2.1 Omgevingsvisie Zuid-Holland Per 25 oktober 2022 is de (geconsolideerde) Zuid-Hollandse Omgevingsvisie in werking getreden. De Omgevingsvisie van Zuid-Holland biedt een strategische blik op de lange(re) termijn voor de gehele fysieke leefomgeving en bevat de hoofdzaken van het te voeren integrale beleid van de provincie ZuidHolland. De visie geeft aan waar de provincie voor staat en hoe de provincie de toekomst van ZuidHolland voor zich ziet. De Omgevingsvisie bevat verschillende onderdelen: in de ambities wordt omschreven waar de provincie heen wil, de beleidsdoelen geven hier richting aan en de beleidskeuzes bepalen hoe de ambities bereikt dienen te worden.

De 7 ambities: • Ambitie 1: samen werken aan Zuid-Holland: inwoners, organisaties en bedrijven in een vroeg stadium betrekken bij besluiten • Ambitie 2: bereikbaar Zuid-Holland: efficiënt, veilig en duurzaam over weg, water en spoor • Ambitie 3: schone energie voor iedereen: op zoek naar schone energie, haalbaar en betaalbaar voor iedereen • Ambitie 4: een concurrerend Zuid-Holland: diversiteit, de economische kracht van Zuid-Holland • Ambitie 5: versterken natuur in Zuid-Holland: een aantrekkelijk landelijk gebied draagt bij aan de kwaliteit van de leefomgeving • Ambitie 6: sterke steden en dorpen in Zuid-Holland: versnellen van de woningbouw met behoud van ruimtelijke en sociale kwaliteit • Ambitie 7: gezond en veilig Zuid-Holland: beschermen en bevorderen van een gezonde, veilige en aantrekkelijke leefomgeving.

ruimte maken - ruimte laten

pagina 21 van 58

Bestemmingsplan Zwarteweg 8 Oud Ade Uitgangspunten fysieke leefomgeving. Bij het vormgeven en uitvoeren van bovengenoemde ambities hanteert de provincie de volgende uitgangspunten en kaders voor de fysieke leefomgeving: • Streven naar het verbeteren van de ruimtelijke kwaliteit in Zuid-Holland. • Gebruik van een kwaliteitskaart met richtpunten en gebiedsprofielen. Hierin beschrijft de provincie welke kwaliteiten in welke gebieden worden nagestreefd.

• Handvatten voor passende ruimtelijke ontwikkeling om te beoordelen of bepaalde ruimtelijke ontwikkelingen wenselijk zijn.

Verbeteren van ruimtelijke kwaliteit Ruimtelijke kwaliteit is het resultaat van goede ruimtelijke ordening: een evenwicht en samenspel van toekomstwaarde, gebruikswaarde en belevingswaarde. Ruimtelijke ontwikkelingen moeten niet alleen functioneel zijn, maar ook duurzaam houdbaar (of bewust tijdelijk) en in hun uiterlijke verschijning bijdragen aan de kwaliteit van de omgeving. De essentie van 'verbeteren van ruimtelijke kwaliteit' is dat initiatiefnemers van ruimtelijke ontwikkelingen enerzijds inspelen op de aanwezige kwaliteiten in de omgeving (zeker als de omgeving hoge cultuurhistorische of identiteitsbepalende waarden vertegenwoordigt) en er anderzijds specifieke kwaliteiten aan toevoegen die te maken hebben met de samenleving van vandaag. Ruimtelijke kwaliteit speelt op verschillende niveaus: veelal plekgebonden, maar ook op het niveau van de gehele provincie. Nu de ruimtelijke ontwikkeling sterker wordt bepaald door maatschappelijke, veelal kleinschalige initiatieven, is een gedeeld beeld van de ruimtelijke kwaliteit op regionale schaal van belang. De provincie stelt met het handelingskader ruimtelijke kwaliteit spelregels vast die het bovenlokale, algemene belang borgen en heeft samen met partijen in de regio een kwaliteitsbeeld voor het betreffende gebied geformuleerd (de gebiedsprofielen ruimtelijke kwaliteit).

Binnen deze spelregels en met dit gedeelde kwaliteitsbeeld is er ruimte voor maatwerk om te komen tot de best mogelijke oplossing voor de gestelde opgave. De provincie beschikt over een kwaliteitskaart die de kwaliteitsambities van de provincie toont en onderdeel is van het Omgevingsbeleid. De kwaliteitskaart staat met de bijbehorende uitwerking in richtpunten aan de basis van de gebiedsprofielen ruimtelijke kwaliteit, die een handreiking vormen voor het gebiedsspecifiek omgaan met ruimtelijke kwaliteit.

Handvatten voor passende ruimtelijke ontwikkeling Om te kunnen bepalen of een ruimtelijke ontwikkeling passend is, is vooral de ruimtelijke impact van belang. Daarbij hanteert de provincie met het oog op de wisselwerking tussen gebiedskwaliteiten en ontwikkelingen de volgende uitgangspunten: • De aard en schaal van een gebied bepalen of een ontwikkeling in meer of mindere mate passend is. In een agrarisch gebied passen stedelijke functies als woonwijken of bedrijventerreinen niet bij de aard en zijn daarmee gebiedsvreemd. De schaal van een gebied ('korrelgrootte') bepaalt of een ontwikkeling al dan niet past bij die schaal. Het 'laadvermogen' van een coulisselandschap is immers anders dan dat van een open veenweidepolder. • Een ontwikkeling die past bij de schaal en aard van een gebied heeft in beginsel weinig ruimtelijke impact op gebiedskwaliteiten en vraagt daarom weinig tot geen provinciale betrokkenheid. • Hoe meer een ontwikkeling afwijkt van de aard en schaal van een gebied, des te groter is in beginsel de ruimtelijke impact van nieuwe ontwikkelingen en des te eerder raken ze provinciale doelen of belangen. • Dit geldt eveneens naarmate de kwaliteit van een gebied bijzonderder of kwetsbaarder is.

ruimte maken - ruimte laten

pagina 22 van 58

Bestemmingsplan Zwarteweg 8 Oud Ade De gebiedsprofielen ruimtelijke kwaliteit bieden handvatten om te bepalen hoe groot de ruimtelijke impact in specifieke gevallen is. In dit licht wordt onderscheid gemaakt in drie soorten ontwikkeling: inpassing, aanpassing en transformatie.

illustratie 4-1 Inpassen, aanpassen en transformatie. (bron: Omgevingsvisie Zuid-Holland)

Beleid ruimtelijke kwaliteit / kwaliteitskaart Zuid-Holland De provincie geeft richting en ruimte aan een optimale wisselwerking tussen ruimtelijke ontwikkelingen en gebiedskwaliteit. In de gehele provincie, zowel in het stedelijk gebied als in het landelijk gebied, beoogt het kwaliteitsbeleid een ‘ja, mits-beleid’: ruimtelijke ontwikkelingen zijn mogelijk, met behoud of versterking van de ruimtelijke kwaliteit (waarborg ruimtelijke kwaliteit). Het ruimtelijk kwaliteitsbeleid bestaat uit een viertal kwaliteitskaarten, samengevat in één integrale kwaliteitskaart, bijbehorende richtpunten en een aantal bepalingen in de verordening (‘handelingskader ruimtelijke kwaliteit’). Dit beleid maakt naar zijn aard meerdere uitleg mogelijk. Vanuit de nieuwe sturingsfilosofie is dit een kans en geen bedreiging. Gelet op het gezamenlijke belang is een gedeelde opvatting over de uitleg en interpretatie van het kwaliteitsbeleid per concreet gebied wenselijk. Daarmee ontstaat ruimte voor maatwerk. De kwaliteitskaart en de richtpunten geven richting aan de interpretatie van ruimtelijke kwaliteit.

Relevante kaartlagen Hier worden de twee meest relevante kaartlagen voor deze situatie uitgelicht (bron: Kwaliteitskaart (zuidholland.nl)): Laag van de ondergrond Op de kaart van de 'Laag van de ondergrond' is het plangebied aangewezen als 'Veencomplex - Veen'. Een groot deel van Zuid-Holland bestaat uit veengronden met een hoge waterstand. Het veen kent een geringe draagkracht. Binnen het veengebied is een aantal plekken waar in de ondergrond nog grote veenpakketten aanwezig zijn. Niet alleen zijn deze veenpakketten van bijzondere waarde, ook zijn deze gebieden zeer gevoelig voor bodemdaling. Ontwikkelingen in het veenlandschap dragen zorg voor het behoud van het veen en zijn met name bij de diepe veenpakketten gericht op het beperken van de bodemdaling.

ruimte maken - ruimte laten

pagina 23 van 58

Bestemmingsplan Zwarteweg 8 Oud Ade Laag van de cultuur- en natuurlandschappen Het plangebied is gelegen in een veen(weide)gebied. De structuur in de veengebieden is sterk bepaald door de rivieren en veenstromen, de op enige afstand daarvan aangelegde weteringen en andere ontginningsbasissen. Loodrecht daarop staan de (regelmatige) verkavelingspatronen. Het landschap is tussen deze structuren weids met lange zichtlijnen. Andere kenmerken zijn de smalle kavels, vele sloten met hoog waterpeil en overwegend grasland als bodemgebruik. Het agrarisch gebruik overheerst. De volgende richtpunten horen bij het veen(weide)gebied: • • • • •

Bewaren diversiteit aan verkavelingspatronen. Lengtesloten zijn beeldbepalend en worden behouden. Ontwikkelingen houden rekening met het behoud van kenmerkende landschapselementen. Ontwikkelingen dragen bij aan behoud van de maat en weidsheid van de poldereenheden. Nieuwe bebouwing en bouwwerken worden geplaatst binnen de bestaande structuren / linten en niet in de veenweidepolders. Nieuwe agrarische bedrijven liggen aan bestaande ruilverkavelingslinten of op een zeer goed bereikbare locatie voor zwaar verkeer. Ze vormen visuele eilanden in het veenweide-landschap door stevige, passende beplanting en een ligging op ruime afstand van elkaar.

Specifiek voor dit plan Kaartlaag: Ondergrond. De realisatie van het initiatief zal geen invloed hebben op de diepe veenpakketten en bodemdaling. Daarbij telt ook: de oppervlakte aan bebouwing en verharding zal sterk afnemen. Bij de planontwikkeling wordt rekening gehouden met de veenondergrond. Ook voor de voorgenomen ontwikkeling is bodemdaling ongewenst. Kaartlaag: Cultuur- en natuurlandschap. In het plan wordt het verkavelingspatroon grotendeels gehandhaafd. Er worden geen sloten gedempt of gegraven. De weidsheid van de poldereenheid wordt versterkt door het wegnemen van de grote stallen en het daarmee vergroten van de doorzichten ter plaatse. Met de nieuwe bebouwing wordt gerefereerd aan de agrarische historie van de plek. Het ‘cluster-beeld’ van de bebouwingsgroep wordt behouden. Samenvattend: de bestaande structuur blijft behouden en de ruimtelijke kwaliteit worden vergroot.

Beleidskeuzes De provincie heeft in de Omgevingsvisie een overzicht gemaakt van samenhangende beleidskeuzes (zie Omgevingsvisie Zuid Holland). Een belangrijke beleidskeuze is ‘behoud en versterking ruimtelijke kwaliteit’. Het ruimtelijke kwaliteitsbeleid bestaat uit de hiervoor genoemde lagen van de kwaliteitskaart. Daarnaast zijn er gebiedsprofielen opgesteld, gezamenlijk met decentrale overheden en andere partijen in de regio. De gebiedsprofielen hebben de status van handreiking, maar nadrukkelijk niet de status van toetsingskader. Het plangebied valt binnen het gebiedsprofiel 'Hollands Plassengebied'. Voor elk gebiedsprofiel zijn meerdere kaarten beschikbaar. Hieronder worden alleen de voor het plangebied relevante kaarten besproken die een aanvulling vormen op de al genoemde aspecten van de kwaliteitskaart: Herkenbaar waterrijk veen(weide)gebied Rond de Kagerplassen liggen de oudste veenontginningen van het Groene Hart (vermoedelijk 8e eeuw) gekenmerkt door grillige, blokvormige verkaveling met verspreide bebouwing en een zeer waterrijk karakter. Relevante ambities bij de blokverkaveling zijn het handhaven en versterken van het specifieke karakter van de blokverkaveling, instand houden van het beeld van gebiedseigen groen en bebouwing en nieuwe ontwikkelingen mogen niet leiden tot verdichting. ruimte maken - ruimte laten

pagina 24 van 58

Bestemmingsplan Zwarteweg 8 Oud Ade Gevarieerd en verbindend vrijetijdslandschap De veengebieden zijn in het provinciaal beleid aangewezen als ‘belangrijk weidevogelgebied’. Hier komen de grootste concentraties van weidevogels voor. Het plangebied zelf ligt niet in maar aan een weidevogelgebied. Weidevogelgebieden dienen behouden te blijven als aantrekkelijk broed- en foerageergebied voor vogels. De aanwezigheid van water- en weidevogels draagt bij aan de belevingswaarde van het gebied. Deze worden (extra) beschermd binnen de natuur- en weidevogelgebieden. Identiteitsdragers van Zuid-Holland Op deze kaart is het plangebied aangewezen als 'Kroonjuweel Kagerplassen en molens'. Kroonjuweel Kagerplassen heeft een bijzondere kwaliteit door de samenhang tussen natuurlijke veenmeren, het unieke patroon van onregelmatig verkavelde veenweidepolders en een groot aantal molens. Het onregelmatige verkavelingspatroon heeft haar oorsprong in kronkelige veenstromen. In tegenstelling tot andere veenweidegebieden in Zuid-Holland zijn de kavels niet lang en smal, maar blokvormig. Voor de kroonjuwelen geldt de ambitie 'behoud van uitzonderlijke kwaliteit' die erop gericht is het bestaande beeld en waarde te handhaven voor de generaties na ons.

Specifiek voor dit plan In het plan voor vernieuwbouw van het hoofdvolume (de boerderij), de nieuwbouw van twee woningen ter plaatse van de stallen en de verbouw van de silo tot woonhuis wordt nadrukkelijk gekozen voor behoud van het agrarisch karakter van de plek, met als beeld: wonen op een groen erf. Er vindt geen verdichting plaats en verharding wordt voor een groot deel verwijderd en maakt plaats voor groen. De ontwikkeling zorgt niet voor het verkleinen of verstoren van het weidevogelgebied. Het betreft een relatief kleinschalige ontwikkeling waarbij de (ver-) nieuwbouw plaats vindt op de plek van bestaande bebouwing. De kwaliteiten en karakteristieken van het gebied blijven behouden met de beoogde ontwikkeling. Door de realisatie van het plan vindt er een kwaliteitsverbetering van het plangebied en de omgeving plaats. Het initiatief sluit aan bij de beleidskeuze 'behoud en versterking ruimtelijke kwaliteit'. Samenvattende conclusie m.b.t. de Omgevingsvisie Vanuit de omgevingsvisie zijn er geen belemmeringen voor de beoogde ontwikkeling. De ruimtelijke kwaliteit wordt vergroot door de afname van bebouwing en verharding. Er wordt aangesloten bij de gebiedsprofielen door instandhouding van het karakteristieke beeld van een agrarische cluster-bebouwing. Het beoogde initiatief past binnen de Omgevingsvisie en is in lijn met de provinciale ambities.

4.2.2

Omgevingsverordening Zuid-Holland

Voor het in stand houden van goede omgevingskwaliteit zijn er regels nodig over wat wel en niet is toegestaan binnen de provinciegrenzen. Denk bijvoorbeeld aan regels in stiltegebieden of ter bescherming van cultureel erfgoed. Het merendeel van deze regels betreffen instructieregels die voorschrijven hoe waterschappen en gemeenten bepaalde onderwerpen op moeten nemen in hun plannen. Daarnaast zijn er een aantal direct werkende regels waar burgers en bedrijven zich aan moeten houden. Al deze regels van de provincie over de fysieke leefomgeving zijn ondergebracht in de Omgevingsverordening. Met ingang van 15 maart 2022 is, naast de Omgevingsvisie, ook de (geconsolideerde) Zuid-Hollandse Omgevingsverordening in werking getreden. De inhoud van de Omgevingsvisie is voor een groot deel leidend voor de inhoud van de Omgevingsverordening, waarin de beleidskeuzes worden vertaald naar een concrete juridische regeling. De Omgevingsverordening omvat toetsbare criteria waaraan planvorming moet voldoen.

ruimte maken - ruimte laten

pagina 25 van 58

Bestemmingsplan Zwarteweg 8 Oud Ade

illustratie 4-2 Uitsnede kaart 14 omgevingsverordening Zuid-Holland. (bron: ruimtelijkeplannen.nl)

Ruimtelijke kwaliteit In artikel 6.9 van de Omgevingsverordening is opgenomen dat een bestemmingsplan, onder de volgende voorwaarden ten aanzien van ruimtelijke kwaliteit, kan voorzien in een nieuwe ruimtelijke ontwikkeling: a. de ruimtelijke ontwikkeling past binnen de bestaande gebiedsidentiteit, voorziet geen wijziging op structuurniveau, past bij de aard en schaal van het gebied en voldoet aan de relevante richtpunten van de kwaliteitskaart (inpassen); b. als de ruimtelijke ontwikkeling past binnen de bestaande gebiedsidentiteit, maar wijziging op structuurniveau voorziet (aanpassen), wordt deze uitsluitend toegestaan mits de ruimtelijke kwaliteit per saldo ten minste gelijk blijft door: i. zorgvuldige inbedding van de ontwikkeling in de omgeving, rekening houdend met de relevante richtpunten van de kwaliteitskaart, en ii. het zo nodig treffen van aanvullende ruimtelijke maatregelen zoals bedoeld in het derde lid; c. als de ruimtelijke ontwikkeling niet past bij de bestaande gebiedsidentiteit (transformeren), wordt deze uitsluitend

toegestaan mits de ruimtelijke kwaliteit van de nieuwe ontwikkeling is gewaarborgd door: i. een integraal ontwerp, waarin behalve aan de ruimtelijke kwaliteit van het gehele gebied ook aandacht is besteed aan de fysieke en visuele overgang naar de omgeving en de fasering in ruimte en tijd, alsmede rekening is gehouden met de relevante richtpunten van de kwaliteitskaart, en ii. het zo nodig treffen van aanvullende ruimtelijke maatregelen zoals bedoeld in het derde lid.