Programmabegroting 2026

Financiële gegevens

Financiële gegevens: Omvang eigen vermogen Omvang vreemd vermogen

01-01-2024 € 52. 20 € 6.116.357

31-12-2024 € 47.881 € 6.831.842

Financieel resultaat 2024 na verrekening € 0

83

Serviceorganisatie Zorg Holland Rijnland Doel/algemeen belang/ activiteit

Serviceorganisatie Zorg Holland Rijnland is ingericht ten behoeve van het uitvoeren van inkoop van en contractmanagement op specialistische jeugdzorg voor de gemeenten binnen Holland Rijnland en vanaf 2024 ook voor onze gemeente. De taken van deze serviceorganisatie zijn met name contracteren en contractmanagement, verwerking berichtenverkeer, betalingen, data-analyse en monitoring.

Belangen

Financieel: Geraamde gemeentelijke bijdrage 2026 Kaag en Braassem € 207.76 Bestuurlijk: Het bestuur van de Serviceorganisatie Zorg Holland Rijnland bestaat uit de portefeuillehouders Jeugd in de regio Holland Rijnland. Voor onze gemeente is dat wethouder Gerben van Duin.

Financiële gegevens

Financiële gegevens: Omvang eigen vermogen Omvang vreemd vermogen

1-1-2024 € 162.605 € 7.047.057

31-12-2024 € 4 5.641 € 13.761.166

Financieel resultaat 2024 € 260.687 voordelig

BNG Doel/algemeen belang/ activiteit

De Bank Nederlandse Gemeenten is de bank van en voor overheden en instellingen ten behoeve van het maatschappelijk belang. Met gespecialiseerde financiële dienstverlening draagt de BNG bij aan zo laag mogelijke kosten van maatschappelijke voorzieningen voor de burger.

Belangen

Financieel: Het maatschappelijk aandelenkapitaal bestaat uit 121.719 aandelen (€ 2,50 nominaal). De Staat is houder van de helft van de aandelen, de andere helft is in handen van gemeenten, provincies en een hoogheemraadschap. Dividend 2023, uitgekeerd in 2024 € 262. 13 Dividend 2024, uitgekeerd in 2025 € 305.515 Bestuurlijk: De burgemeester is vertegenwoordiger van gemeente Kaag en Braassem in de aandeelhoudersvergaderingen.

Financiële gegevens Omvang eigen vermogen Omvang vreemd vermogen

1-1-2024 € 4.721 mln € 110.81 mln

31-12-2024 € 4.777 mln € 123.164 mln

Financieel resultaat 2024 € 2 4 miljoen voordelig.

84

Oasen Doel/algemeen belang/ Activiteit

Oasen is als maatschappelijk bedrijf in publieke handen. De aandeelhouders van Oasen zijn 21 gemeenten in het oosten van Zuid-Holland waar drinkwater aan de inwoners geleverd wordt. Oasen levert jaarlijks bijna 48 miljard liter drinkwater aan 800.000 inwoners. Hiervoor worden zeven zuiveringsstations, acht pompstations en een watertoren gebruikt. Het hoofdkantoor staat in Gouda. De zuiveringsstations, pompstations en winvelden liggen verspreid door het voorzieningsgebied. Het voorzieningsgebied heeft een oppervlakte van 1.115 km².

Belangen

Financieel: Er zijn 748 aandelen geplaatst (gemeente Kaag en Braassem is houder van 26 aandelen). Oasen keert geen dividend uit Bestuurlijk: De burgemeester is vertegenwoordiger van gemeente Kaag en Braassem in de Algemene Vergadering van Aandeelhouders.

Financiële gegevens

Cijfers zijn gebaseerd op jaarverslag 2024

Omvang eigen vermogen Omvang vreemd vermogen

1-1-2024 € 128.14 mln. € 244.640 mln.

31-12-2024 € 136.041 mln. € 263.335 mln.

Financieel resultaat 2024 € 7, miljoen voordelig.

Cyclus Doel/algemeen belang/ activiteit

Cyclus stelt zich als doel het doelmatig inzamelen en verwerken van huishoudelijk afval voor de deelnemende gemeenten. De gemeente Kaag en Braassem heeft een wettelijke taak om zorg te dragen voor de (gescheiden) inzameling van huishoudelijke afvalstoffen binnen het grondgebied van de gemeente.

Belangen

Financieel: Kaag en Braassem is houder van 10.651 aandelen Als gevolg van het winstniveau keert Cyclus over 2024 dividend uit. Bestuurlijk: De burgemeester Astrid Heijstee-Bolt is vertegenwoordiger van gemeente Kaag en Braassem in de Algemene Vergadering van Aandeelhouders. Lid van het Grondstoffenplatform is wethouder Dolf Kistemaker.

Financiële gegevens

Cijfers zijn gebaseerd op het jaarverslag 2024: 1-1-2024 Omvang eigen vermogen € 11.263.000 Omvang vreemd vermogen € 23.873.000

31-12-2024 € 14.156.000 € 24.6 5.000

Financieel resultaat 2024 € 2.8 3.000 voordelig.

85

Alliander Doel/algemeen belang/ activiteit

Alliander N.V. is een nutsbedrijf dat voortgekomen is uit Nuon. Alliander is een netwerkbedrijf dat bestaat uit Liander en Qirion. Het bedrijf verzorgt de distributie van energie in een derde deel van Nederland. Alliander had in 2023 zo'n 6.700 eigen werknemers (in FTE) en 5,9 miljoen klantenaansluitingen. Het beheert ongeveer 95.000 kilometer elektriciteitskabel en 42.000 km gasleiding.

Belangen

Financieel: Alle aandelen van Alliander zijn direct of indirect in handen van Nederlandse provincies en gemeenten. De grootste aandeelhouders van Alliander zijn de provincies Gelderland (45%), Friesland (13%), Noord-Holland (9%) en de gemeente Amsterdam (9%). Verder zijn er bijna 50 gemeenten (minder dan 3%) aandeelhouder, waaronder gemeente Kaag en Braassem. In totaal zijn er 56 publieke aandeelhouders. Het dividendbeleid van Alliander voorziet in een uitkering van maximaal 45% van de winst na belastingen, gecorrigeerd voor bijzondere posten. Het dividend 2024 is vastgesteld op € 148,8 miljoen. Dit betekent voor de gemeente Kaag en Braassem over 2024 een dividend van € 435.420. In 2021 is er door meerdere aandeelhouders een reverse converteerbare hybride obligatielening verstrekt aan Alliander. De gemeente Kaag en Braassem heeft naar haar aandeel een lening ter grootte van € 2.744. 21 verstrekt. Bestuurlijk: De burgemeester is vertegenwoordiger van gemeente Kaag en Braassem in de jaarlijkse Algemene Vergadering van Aandeelhouders.

Financiële gegevens

Omvang eigen vermogen Omvang vreemd vermogen

1-1-2024 € 4.74 mljn € 6.877 mljn

31-12-2024 € 6.038 mljn € 6. 08 mljn

Financieel resultaat 2024 € 76 miljoen voordelig.

86

Sportbedrijf Kaag en Braassem Doel/algemeen belang/ activiteit

Sportbedrijf Kaag en Braassem draagt duurzaam bij aan een gezonde en actieve levensstijl voor de inwoners van de gemeente Kaag en Braassem, door zo veel mogelijk mensen in de gemeente te laten sporten en bewegen. Om zijn missie te bereiken biedt het Sportbedrijf goed toegankelijke, uitnodigende sportaccommodaties (Sport en recreatiecentrum De Tweesprong, Sportzaal Kaskade en Gemeenschapscentrum Het Spant) en activiteiten aan. Verder werkt het Sportbedrijf samen met andere (verbonden partijen) die aan diezelfde doelen werken. Hierin zijn de plannen rondom het Sportpad met nieuwbouwproject KINEO een mooi voorbeeld van deze brede samenwerkingen en het doel om bewegen te integreren in meerdere domeinen. Naast het faciliteren van sport en bewegen verzorgt sportbedrijf Kaag en Braassem ook sport- en bewegingsstimulering en welzijnsactiviteiten zoals zwemmen voor mensen met dementie, beweegmixen om mensen in beweging te krijgen en ondersteuning in het Gecombineerde Leefstijl Interventie (GLI) traject. Hiermee levert het Sportbedrijf Kaag en Braassem een bijdrage aan de doelstellingen uit de Omgevingsvisie.

Belangen

Financieel 40 aandelen die zijn geplaatst en volgestort ad € 18.152 De gemeente is 100% aandeelhouder van De Tweesprong B.V. (hoe het Sportbedrijf staat geregistreerd bij de KVK) en eigenaar van alle - op Kaskade na (eigendom woningbouwvereniging) - panden. Binnen de gemeente is de verantwoording met betrekking tot het bestuur van De Tweesprong B.V. verdeeld in opdrachtgeverschap en aandeelhouderschap. Deze twee taken zijn verdeeld over verschillende bestuursleden. Het aandeelhouderschap ligt bij burgemeester Astrid Heijstee-Bolt en het opdrachtgeverschap bij wethouder Gerben van Duin.

Financiële gegevens

Omvang eigen vermogen Omvang vreemd vermogen

1-1-2024 € 18.152 € 1.654.015

31-12-2024 € 18.152 € 802.615

Financieel resultaat 2024 € 76.74 , - (negatief)

87

GEM Braassemerland VOF Doel/algemee n belang/ activiteit

De VOF (GEM) heeft ten doel het voor haar rekening en risico (doen) uitvoeren van de grondexploitatie met betrekking tot het exploitatiegebied zoals aangeduid in de Samenwerkingsovereenkomst (inclusief bijlagen), gelegen binnen het Plangebied Braassemerland en overigens al wat daarmee verband houdt of daaraan bevorderlijk kan zijn, alles in de ruimste zin.

Belangen

Financieel: De gemeente heeft in het verleden verschillende stortingen gedaan in de VOF als inbreng van eigen vermogen. Per medio 2025 bedroeg onze deelneming in het eigen vermogen € 5,5 miljoen. De komende jaren zal dit verder toenemen, omdat de uitgaven vooruitlopen op de grondverkopen. De maximale inbreng van eigen vermogen door de vennoten zal dan tijdelijk uitkomen op circa € 12,5 miljoen per vennoot. De gronde ploitatie van de VOF heeft een positief resultaat. Dat betekent dat de inzet van eigen vermogen volledig wordt terugverdiend door de verwachte opbrengsten in periode 2026 tot en met 2030 (einde looptijd van het project). Het verstrekken van kapitaal aan de VOF leidt echter tot een (tijdelijke) verslechtering van de gemeentelijke solvabiliteit. Daarom wordt ook onderzocht of de VOF anders kan worden gefinancierd. Inzet is dat de VOF zoveel mogelijk zelfstandig vreemd vermogen aantrekt. Eind 2023 is afgesproken dat de rente die de VOF vergoed over het ingebrachte eigen vermogen, wordt aangepast. Deze wordt gebaseerd op de BNG fixed 10-jaars geldleningen aan gemeenten +0,5%. Bestuurlijk: de vennoten van de VOF zijn de gemeente Kaag en Braassem en Aan de Braassem BV (project BV van de ontwikkelaars). De vakwethouder, Mevrouw Y. Peters en de heer E. Faber, partner bij Fakton B.V.

te Rotterdam, hebben mandaat van het college om rechtshandelingen namens de gemeente te verrichten. Zij vormen samen met de afvaardiging van de ontwikkelaar het bestuur van de VOF Braassemerland.

Financiële Gegevens

De financiële gegevens zijn gebaseerd op de jaarrekening 2024.

Omvang Eigen vermogen Omvang Vreemd vermogen Totaal vermogen Financieel resultaat 2024

1 januari 2024 31 december 2024 € 8.753.281 € 10.728.280 €1 .716.0 2 €25.046.342 € 28.46 .373 € 35.774.622 € 25.000,- nadelig

88

Stichting Greenport Aalsmeer Doel/algemeen belang/activiteit

Stichting Greenport Aalsmeer is een community waarin ondernemers, overheden, onderzoek- en onderwijsinstellingen vertegenwoordigd zijn. Samen werken ze aan sierteeltvraagstukken die niemand van ons alleen kan oplossen, zoals schaarste op de arbeidsmarkt, het gebrek aan ruimte en de noodzakelijke versnelling van de circulaire economie. Stichting Greenport Aalsmeer bestaat uit een samenwerkingsverband tussen zes gemeenten. Dit zijn, naast Kaag en Braassem, de gemeenten Nieuwkoop, Uithoorn, Haarlemmermeer, Amstelveen en Aalsmeer. Door samen te werken wordt zo gewerkt aan de versterking van de concurrentiepositie binnen deze sector.

Belangen

Financieel Geraamde e ploitatiebijdrage 2026, totaal € 40.000 Bestuurlijk: Het bestuur van Stichting Greenport Aalsmeer bestaat uit 3 leden: de Burgemeester van Aalsmeer, hoofd Public Affairs namens Royal FloraHolland en wethouder Yvonne Peters namens de gemeente Kaag en Braassem. Tevens maakt Yvonne Peters deel uit van de stuurgroep.

Financiële gegevens

Financiële gegevens zijn gebaseerd op het jaarverslag 2024

Omvang eigen vermogen Omvang vreemd vermogen

1-1-2024 € 22.418 € 460.8 2

31-12-2024 € 87.242 € 72 .066

Financieel resultaat 2024 € 64.824 voordelig

89

7. Grondbeleid Het gemeentelijk grondbeleid is ondersteunend aan de door het bestuur geformuleerde beleidsdoelstellingen. Grondverwerving, -productie, uitgifte en tijdelijk beheer zijn de ingrediënten van elke gebiedsontwikkeling, of het nu gaat om het bouwen van woningen, aanleggen van infrastructuur, het aanbieden van maatschappelijke voorzieningen of het bevorderen van de economische ontwikkeling. Onderdeel van de gemeentelijke Programmabegroting is een paragraaf grondbeleid. Hierin wordt de raad jaarlijks inzicht geboden in de vorderingen van de in ontwikkeling genomen en nog te ontwikkelen grondcomplexen in het komende begrotingsjaar. In deze paragraaf grondbeleid komen aan de orde: • Ontwikkelingen grondexploitatieprojecten in 2025 • Ontwikkeling grondposities in 2025 • Af te sluiten grondcomplexen per 31 december 2025 • Nieuwe grondcomplexen vanaf 1 januari 2026 Deze paragraaf bevat geen kwantitatieve analyse van de projectresultaten. In deze begroting zijn de bij de programmarekening 2025 vastgestelde grondexploitaties (per 1/1/2025) verwerkt. Het grondbeleid is verwoord in de actuele Nota Grondbeleid.

De belangrijkste beleidsuitgangspunten zijn: • Bij het realiseren van de ruimtelijke doelstellingen zal het accent meer op inbreiding, herstructurering en revitalisering komen te liggen • Het grondbeleid is in principe faciliterend (door het aannemen van een motie bij de vaststelling van de Nota Grondbeleid in september 2020 kan in sommige gevallen sprake zijn van meer actief grondbeleid) • In specifieke gevallen kan onder voorwaarden worden afgeweken van het faciliterend beleid • De gemeente bepaalt vooraf op basis van een ontwikkelstrategie op welke wijze een gebiedsontwikkeling tot stand zal komen Jaarlijks worden de te hanteren grondprijzen door ons college geactualiseerd in de Grondprijzenbrief. Deze brief wordt ter kennisneming aan de raad gezonden. Naast deze paragraaf is het programma Ruimte en leefomgeving van deze begroting van belang, waarin de gemeente haar ruimtelijke doelstellingen voor 2026 presenteert en waaraan het grondbeleid ondersteuning zal bieden om deze te realiseren. Projectontwikkelingen De actuele ruimtelijke projecten worden jaarlijks mede gepresenteerd in een integrale monitor. De actualisatie van de bij de projecten behorende grondexploitaties vindt plaats bij het opstellen van de jaarrekening.

Zo sluit het actueel inzicht in projecten aan op het noodzakelijk inzicht in de resultaten van de grondexploitaties en daarmee de stand van de benodigde voorziening en reserve bouwgrondexploitatie. De begroting voor 2026 is gebaseerd op de actualisatie van de grondexploitaties per 1 januari 2025. Daarnaast zijn actuele ontwikkelingen verwerkt. Bij deze actualisatie is een planning opgenomen van de inkomsten en uitgaven voor onder andere het komende jaar.

90

Nieuw Wetering Noord Deelgebied 2 – betreft een CPO ontwikkeling van 16 starterswoningen, waarvan 6 grondgebonden woningen en 10 appartementen. In 2024 zijn de kavels uitgeven en de woningen zijn inmiddels allemaal opgeleverd. In de afgelopen periode is het terrein woonrijp maakt. Daarmee is dit deelgebied volledig afgerond. Deellocatie 5 omvat de realisatie van 12 grondgebonden sociale huurwoningen. Voor de ontwikkeling van deel-locatie 5 is een koop- en realisatieovereenkomst gesloten met woningcorporatie WijWonen (voorheen Meerwonen). Er is beroep ingesteld bij de Raad van State. Besloten is te wachten met uitvoering tot dat door de Raad van State op het beroep is beslist. Naar verwachting kan in het eerste kwartaal van 2026 gestart wordt met het bouwrijp maken. Als alles conform planning verloopt kunnen de woningen in 2027 worden opgeleverd. Braassemerland (Deelgebied GEM) In 2008 is bij het Masterplan een grondexploitatie voor Braassemerland vastgesteld. In 2013 is voor een groot deel van het gebied een gezamenlijke grondexploitatiemaatschappij (GEM) opgericht. Voor dit deelgebied is een gemeentelijke deelgrondexploitatie geopend. Daarnaast is de GEM als deelneming opgenomen in de gemeentelijke administratie. Een toelichting op deze deelneming is in paragraaf zes van deze begroting opgenomen.

Het deelgebied GEM binnen de gemeentelijke grondexploitatie omvat de gemeentelijke plankosten, de boekwaarde van de verworven gronden door de gemeente, enkele civieltechnische werken ten behoeve van het plangebied en de inbreng van de gemeentelijke gronden in de GEM. De gronden binnen dit gebied zullen fasegewijs vanuit de grondexploitatie Braassemerland, deelgebied GEM, overgedragen worden aan de GEM. In 2025 is de gemeenteraad meerdere malen geïnformeerd over de grondexploitatie van de VOF. Dit heeft geleid tot besluitvorming in de gemeenteraad over het woningbouwprogramma en andere belangrijke uitgangspunten van de gebiedsontwikkeling Braassemerland. Deze besluitvorming heeft consequenties voor de grondexploitatie van de VOF. De hier in deze paragraaf 7 genoemde GREX Braassemerland (gemeentelijke grex) heeft hier expliciet geen betrekking op. Deze gemeentelijke grex bevat uitsluitend gemeentelijke kosten en opbrengsten zoals toegelicht in de voorgaande alinea. Voormalig gemeentehuis Rijnsaterswoude Eind 2018 is de grondexploitatie Voormalig gemeentehuis Rijnsaterwoude vastgesteld. Het plan omvat de herontwikkeling van het voormalige gemeentehuis naar een school, 8 vrije sector appartementen en 7 sociale sector huurappartementen. Daarnaast wordt op het terrein achter het voormalige gemeentehuis 8 2^1 kap woningen gerealiseerd.

De grondexploitatie omvat alle (gemeentelijke) kostenen opbrengsten van de ontwikkeling, met uitzondering van de kosten met betrekking tot de school. De herontwikkeling van het voormalig gemeentehuis is afgerond. De 2^1 kap woningen zijn in 2023 allemaal verkocht en in de zomer 2025 opgeleverd. In het najaar zullen bomen worden geplant. Het project kan naar verwachting eind 2025 worden afgerond en bij de volgende actualisatie kunnen worden afgesloten. In het project heeft tussentijdse winstneming plaatsgevonden. De grex heeft een positief resultaat en kan op basis van de huidige verwachtingen met een positief saldo worden afgesloten.

91

Grietpolder In 2023 is de grondexploitatie Grietpolder Leimuiden vastgesteld. Deze grondexploitatie omvat de herontwikkeling van drie deelgebieden. Uit deelgebied 1 (locatie Kerklaan) en deelgebied 3 (locatie Polderlaan) worden de bestaande volkstuinen, schaatsvereniging, scoutingclub verplaatst naar deelgebied 2 (locatie Verenigingen). Vervolgens worden op deelgebied 1 en 3 in totaal 220 woningen gerealiseerd, waarvan 30% in sociale huur en 40% in de categorie betaalbare koop. Voor deze ontwikkeling zijn in 2024 twee samenwerkingsovereenkomsten getekend; één tussen de gemeente en de verenigingen en één tussen de gemeente en de ontwikkelaar. In deze samenwerkingsovereenkomsten zijn afspraken gemaakt om tot de ontwikkeling van het plan te komen en de definitieve grondtransacties en start van de realisatie. Op dit moment wordt gewerkt aan een koop realisatie overeenkomst die naar verwachting dit najaar zal worden gesloten zodat ook met de planologische procedures kan worden gestart. In 2026 kan dan ook met de werkelijke realisatie worden gestart. Het plan heeft een klein positief resultaat. Doelstelling is de hele ontwikkeling budgetneutraal te realiseren. Risicoanalyse grondexploitaties De financiële effecten van deze situatie bij de gemeentelijke ruimtelijke projecten worden voortdurend in beeld gebracht door een inventarisatie van risico’s en kansen.

Een risicoanal se per project levert een goede en betrouwbare basis voor de bepaling van het totale risicoprofiel van het grondbedrijf. Een risicoprofiel van een grondexploitatie houdt in, dat rondom het geraamde resultaat op een prijspeildatum een bandbreedte wordt bepaald. Deze bandbreedte volgt uit de geïnventariseerde kansen en risico’s. Dit resultaat zal in het geval van een verliesgevend project gereserveerd worden in de reserve bouwgrondexploitatie. Indien een project qua geraamd resultaat positief is, maar door het bijbehorende risicoprofiel negatief dreigt te worden dan zal ook dat deel in de reserve bouwgrondexploitatie worden gereserveerd. Van de uitkomsten wordt het berekende grondexploitatieresultaat genomen voor het bepalen van de minimaal benodigde stand voor de reserve bouwgrondexploitatie. Het geactualiseerde resultaat is wel een momentopname, namelijk per 1 januari 2025. De inschatting van de risico’s bij de projectontwikkelingen en grondposities hoeft vooralsnog niet aangepast te worden ten opzichte van de stand per 1 januari 2025. Voor de voorziene verliezen op grondexploitaties zijn voorzieningen getroffen. eservering voor onvoorziene risico s Braassemerland egenboogweg Nieuwe Wetering Noord Voormalig gemeentehuis Grietpolder eimuiden otaal onvoorziene risico s

erliesgevende gronde loitaties Braassemerland (gronde ploitatie) egenboogweg Nieuwe Wetering Noord otaal verliesgevende gronde loitaties

Ingeschat risico per 1 1 2025 en gelabeld in reserve gronde ploitatie € 1.820.000 € € 25.000 € 1 8.274 € . .

Verliesvoorziening per 1 1 2025 aarrekening 2024 € 5.4 8.6 6 € € 102.801 € € . . €

Winstgevende gronde loitaties Voormalig gemeentehuis Grietpolder eimuiden otaal winstgevende gronde

loitaties

€ € €

oevoeging rente (2 )

Gelabeld in verlies voorziening per 31 12 2025 10 . 74 € 5.608.670 2.056 € 104.857 . € . .

Verwacht resultaat per 1 1 2025 132. 51 € 1.726 € . €

Ingeschat risico per 1 1 2025 25.000 1 8.274 .

92

Af te sluiten grondcomplexen Bij de actualisatie van de grondexploitaties in 2025 is de grondexploitatie Westend en Centrumplan Leimuiden afgesloten. Bij de actualisatie in 2026 zal mogelijk de grondexploitatie Voormalig gemeentehuis worden afgesloten. Nieuwe ontwikkelingen Op dit moment spelen er verschillende ontwikkeling waar mogelijk een grondexploitatie voor moet worden geopend. Dit geldt voor de ontwikkeling van de voormalige school aan de Emmalaan in Woubrugge. Daarnaast zal mogelijk in de volgende jaren een grondexploitatie worden geopend voor de vrijvallende locaties ten gevolge van de ontwikkeling van het Sportpad. Echter dit zal ook afhangen van de gekozen gemeentelijke rol bij deze ontwikkelingen (ontwikkelstrategie). Verkoop gronden voorraad De verkoop van gronden en gebouwen die tot deze voorraad behoren, gaat ook in 2025 door. Deze zijn gewaardeerd en er kan bij verkoop een resultaat ten opzichte van de waardering ontstaan.

93

8. Wet Open Overheid De Woo (Wet open overheid) is op 1 mei 2022 in werking getreden als opvolger van de Wob (Wet openbaarheid van bestuur). Onderdeel van deze wet is het opnemen van een paragraaf in de begroting en de jaarstukken, waarin inzicht wordt gegeven in de wijze waarop wij als organisatie uitvoering geven aan de Woo. De Woo stelt drie belangrijke plichten voor de overheid, namelijk een actieve openbaarmakingsplicht, een passieve openbaarmakingsplicht en een informatiehuishoudingsplicht. Het doel van de Woo is het bevorderen van openbaarheid en transparantie: overheids-organisaties moeten, uit zichzelf of als iemand daarom vraagt, informatie openbaar maken over wat zij doen en waarom. Op die manier is het voor iedereen mogelijk om de overheid te controleren. Openbaarheid van overheidsinformatie is belangrijk voor de democratie en het vertrouwen tussen de samenleving en de overheid. Actieve openbaarheid De actieve openbaarmakingsplicht houdt in dat overheidsorganisaties uit eigen beweging informatie openbaar moeten maken. In de Woo worden 17 informatiecategorieën genoemd, waarvan 11 zien op de verplichtingen die gelden voor gemeenten. De categorieën waar de actieve openbaarmakingsplicht voor geldt worden gefaseerd ingevoerd. In het kader hiervan is gekozen voor samenwerking met de Gemeente Alphen aan den Rijn. Beide gemeenten werk(t)en al op verschillende gebieden samen.

Ten aanzien van de implementatie van de Woo is gekozen om één stuurgroep en één kernteam te benoemen in deze aanpak. Tegelijk vraagt implementatie van de Woo ook om specifieke acties van één van de twee gemeenten. Daarom is in de meeste gevallen een actieteam benoemd per gemeente om specifieke onderdelen van de Woo te implementeren binnen de specifieke gemeente. In sommige gevallen (zoals bij het kiezen voor een anonimiseringstool) is gekozen voor het starten van één gezamenlijk actieteam. Op 1 november 2024 is de eerste tranche van de verplichting tot actieve openbaarmaking ingegaan. Voor gemeenten betrof het de onderstaande informatiecategorieën: • • • •

organisatie en werkwijze; bereikbaarheidsgegevens; algemeen verbindende voorschriften; overige besluiten van algemene strekking.

Wij voldoen hier aan. Deze categorieën worden door ons openbaar gemaakt en gepubliceerd via de Woo-index. De Woo-inde is een landelijke zoekmachine waarmee gezocht kan worden binnen de informatiecategorieën van de Woo. Voor de overige informatiecategorieën gelden nog geen officiële verplichtingen, maar in lijn met de inspanningsverplichting maken wij wel al een groot deel van de documenten in die categorieën actief openbaar. Daarmee lopen we voor op de landelijke ontwikkelingen. Hier gaan wij mee door in 2026.

94

Passieve openbaarmaking De passieve openbaarmakingsplicht houdt in dat overheidsorganisaties informatie openbaar moeten maken als iemand daarom vraagt. Concreet betekent dit dat het voor iedereen mogelijk is om een bestuursorgaan te verzoeken om publieke informatie voor eenieder openbaar te maken (Woo-verzoek). Deze mogelijkheid bestond ook al onder de Wob. Tot op heden is het aantal Woo-verzoeken dat per jaar wordt ingediend toegenomen. Daarnaast nemen de omvang en complexiteit van deze verzoeken toe. Wij zijn blijvend in ontwikkeling om deze (ook zeer grote) verzoeken op een snelle en goede manier af te kunnen handelen. Een voorbeeld van een doorontwikkeling is de aanschaf van software voor het eenvoudiger anonimiseren en redigeren (“lakken”) van documenten, een noodzakelijke stap in het proces van passieve openbaarmaking. Wij publiceren de door ons genomen Woo-besluiten op ons informatiesysteem (iBabs). Informatiehuishouding en openbaarmaking Om informatie in het publieke domein beschikbaar te stellen moeten we onze informatiehuishouding op orde hebben. Dit betekent dat de informatie die wij dagelijks maken en verwerken goed vindbaar, begrijpelijk en toegankelijk moet zijn. Hoe we met informatie omgaan, staat in direct verband met de openbaarmaking.

We zetten ons ook in voor een open gesprek over de betekenis van de Woo voor onze organisatie met als doel bewustwording te creëren en een balans te vinden tussen vertrouwelijkheid en transparantie. Dit doen wij onder andere door alle nieuwe medewerkers uitleg te geven over de Woo, wat deze wet voor het werken bij een gemeente betekent en hoe wij onze informatie op een juiste manier verwerken.

95

Financiële begroting De financiële begroting bestaat uit de hierna genoemde onderdelen: •

Een overzicht van baten en lasten van de Programmabegroting 2026

•

Toelichting op het overzicht van baten en lasten met: - gehanteerde kaders bij de begroting - hoofdlijnen verschillen begroting 2026 versus begroting 2025 en begroting 2026 versus de jaarrekening 2024 - overzicht van geraamde incidentele baten en lasten per programma - overzicht van het structurele begrotingsresultaat - overzicht van beoogde structurele toevoegingen en onttrekkingen aan reserves - overzicht van reservepositie en gespecificeerd verloop van reserves - overzicht van stand van voorzieningen en gespecificeerd verloop van de voorzieningen

•

Uiteenzetting van de financiële positie met: - financieel overzicht van het bestaande beleid en het nieuwe beleid dat in de programma’s is opgenomen: zie hiervoor het onderdeel begroting en het meerjarenperspectief - geprognosticeerde begin- en eindbalans van 2025, en 2026 t/m 2029 - EMU-saldo 2025 en geraamd EMU-saldo 2026 t/m 2029

•

Voorgeschreven overzichten: - jaarlijks terugkerende arbeidgerelateerde verplichtingen - overzicht van de geraamde lasten en baten per taakveld - investeringen onderscheiden in investeringen met maatschappelijk nut en investeringen met economisch nut - financiering: zie paragraaf 4

•

Begroting en het meerjarenperspectief.

96

Overzicht van baten en lasten Onderstaand overzicht geeft de totale raming van baten en lasten, het saldo van baten en lasten en het geraamde resultaat van de Programmabegroting, dat ontstaat inclusief de reservemutaties.

Programma

Rekening 2024

Begroting 2025

Lasten 4.625 37.697 26.535 68.857

Baten 189 -12.443 -15.521 -27.776

Lasten 4.991 38.604 28.849 72.444

349 0 19 1.999 2.367

-7.533 -48.350 -1.056 -2.173 -59.112

programma overhead vennootschapsbelasting Saldo van baten en lasten

11.195 26 82.445

mutaties reserves: 1. Bestuur, regio en middelen (res) 2. Sociaal domein (res) 3. Ruimte en leefomgeving (res) 4. Algemene dekkingsmiddelen (res) totaal mutaties reserves

0 5.179 1.817 250 7.246

Resultaat / budgettaire ruimte

7.011

1 - Bestuur, regio en middelen 2 - Sociaal domein 3 - Ruimte en leefomgeving Algemene dekkingsmiddelen lokale heffingen algemene uitkering dividend financieringsfunctie

Begroting 2026

-64 -8.211 -15.756 -24.031

Lasten 5.482 43.053 33.891 82.425

504 0 19 3.338 3.861

-7.617 -49.477 -695 -3.714 -61.503

519 0 21 3.575 4.115

-7.927 -52.469 -700 -3.792 -64.888

16 0 2 237 255

-310 -2.992 -5 -78 -3.385

170 0 2 1.576 1.749

-394 -4.120 356 -1.619 -5.777

-174 0 -87.061

12.135 1 88.441

-143 0 -85.677

12.288 1 98.830

-72 0 -94.569

153 0 10.389

71 0 -8.892

1.094 -25 16.385

101 0 -7.508

-453 -1.560 -1.197 -6.431 -9.641

0 0 0 0 0

0 -4.220 -338 0 -4.558

0 0 0 0 0

0 -4.932 -25 0 -4.957

0 0 0 0 0

0 -712 313 0 -399

0 -5.179 -1.817 -250 -7.246

453 -3.372 1.172 6.431 4.685

1.794

Baten

696

Baten

Bedragen € 1.000 Verschillen Beg. 2026 vs beg. 2025 Beg. 2026 vs rek. 2024 Lasten Baten Lasten Baten 491 -5 857 -257 4.449 -1.450 5.355 2.782 5.042 -4.122 7.355 -4.357 9.981 -5.578 13.568 -1.833

-69 -9.662 -19.878 -29.608

-1.098

-6.315

97

Onderstaand overzicht geeft het meerjarig begrotingsbeeld: Bedragen € 1.000 Programma

estuur regio en middelen ociaal domein uimte en lee omgeving lgemene dekkingsmiddelen lokale heffingen algemene uitkering dividend financieringsfunctie

programma overhead vennootschapsbelasting aldo van baten en lasten mutaties reserves 1. Bestuur, regio en middelen (res) 2. Sociaal domein (res) 3. uimte en leefomgeving (res) 4. Algemene dekkingsmiddelen (res) totaal mutaties reserves

egroting asten 5.480 37.407 2 . 33 .

egroting

6 .282 15.204 .

asten 5.364 37.582 30.124 .

51 0 21 5.20 .

7. 27 53.004 700 5.163 .

12.21 1 .

72 0

0 0 0 0

aten

.

0 0 0 0

egroting

6 .282 15.222 .

asten 5.364 37.4 30.3 6 .

51 0 21 5.117 .

7. 27 52.3 4 700 5.28 .

51 0 21 5.44 .

7. 27 53.221 700 5.507 .

12.271 1 .

72 0

12.420 1 .

72 0

0 0 0 0

aten

.

0 0 0 0

0 0 0 0

aten 6 .282 15.252 .

.

0 0 0 0

esultaat budgettaire ruimte

98

Gehanteerde kaders voor de begroting Ten behoeve van het uitwerken van de meerjarenbegroting 2026-2029 zijn de volgende uitgangspunten toegepast: Inkomsten: prijscompensatie en kostendekkendheid • Om de “koopkracht” van de eigen inkomsten op peil te houden, zijn de gemeentelijke belastingen, leges en waar contractueel mogelijk de huren en pachten geïndexeerd met een inflatiecorrectie. In deze begroting is een inflatiecorrectie verwerkt van 2,0 % voor de belastingen. Dit percentage is gebaseerd op de loonvoet sector overheid voor 2026 uit de kerngegevenstabel van het CEP per februari 2025. Voor privaatrechtelijke contracten zoals verhuringen is meestal de CPI overeengekomen, en die bedraagt 2,8%. • In verband met de maximale kostendekkendheid van 100% zijn in de begroting de tarieven voor afval aangepast tot 100% kostendekkendheid. Bij het vaststellen van de belastingverordeningen worden de tarieven voor 2026 definitief vastgesteld. • Voor de afvalstoffenheffing, riool- en waterzorgheffing, de marktgelden, de grafrechten en de leges geldt een kostendekking (inclusief btw) van maximaal 100%. Uitgaven: prijscompensatie, rente en onontkoombare budgetbijstellingen • Voor het berekenen van de salarislasten is voor de Programmabegroting 2026 is geanticipeerd op de concept CAO 2025-2027. Inmiddels is deze CAO ook bekrachtigd.

• De rentecomponent in de kapitaallasten, de rentetoerekening aan grondexploitaties, reserves en voorzieningen is bepaald door de samenstelling en ontwikkeling van de leningenportefeuille. Voor de begroting 2026 en verder is de renteomslag bepaald op basis van de rente per 1 augustus 2025. • De overige budgetten zijn geïndexeerd op basis van de onderliggende overeenkomsten zoals de financiële kaderstelling gemeenschappelijke regelingen voor GR-en, en andere privaatrechtelijke overeenkomsten, meestal gebaseerd op de CPI. • De prijscompensaties die wordt ontvangen vanuit de algemene uitkering en eigen inkomsten (behoudens de 100% kostendekkende activiteiten), wordt volledig ingezet voor prijscompensatie van uitgavenbudgetten. • Indien uit de jaarrekening, of uit te verwachten ontwikkelingen volgt dat een budget structureel te laag is voor de taakuitoefening in 2026, is een extra bijstelling verwerkt. Dit kan alleen in het geval dat de extra uitgaven onontkoombaar zijn. Bij substantiële aanpassingen zijn deze toegelicht in de begroting. Algemene uitkering en constante prijzen. • De meerjarenbegroting is in constante prijzen. Dat wil zeggen dat voor de jaren ná 2026 het prijspeil van 2026 wordt aangehouden.

• De algemene uitkering uit het gemeentefonds wordt berekend aan de hand van de gegevens uit de Meicirculaire uit het jaar voorafgaande aan het begrotingsjaar, eveneens op basis van constante prijzen.

99

Verschillen Op grond van artikel 19 BBV worden de verschillen tussen de primaire begroting 2026 en de realisatie 2024, en tussen de primaire begroting 2026 en de begroting van het daaraan voorafgaande jaar getoond. Samenvatting in totalen uit de hierna gegeven specificatie per programma Bedragen € 1.000 Verschillen Programma

Rekening 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

Beg 2026 vs beg 2025

Beg 2026 vs rek 2024

Totaal lasten Totaal baten Totaal saldo baten en lasten

82.445 -87.061 -4.616

N V V

88.441 -85.677 2.764

N V N

98.830 -94.569 4.261

N V N

10.389 -8.892 1.497

N V N

16.385 -7.508 8.877

N V N

Stortingen in reserves Onttrekkingen aan reserves

7.246 -9.641

N V

0 -4.558

V V

0 -4.957

V V

0 -399

V V

-7.246 4.685

V N

Resultaat na bestemming

-7.011

V

-1.794

V

-696

V

1.098

N

6.315

N

Bedragen € 1.000 Verschillen Programma

Rekening 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

Beg 2026 vs beg 2025

Beg 2026 vs rek 2024

1 - Bestuur, regio en middelen Lasten van het programma Baten van het programma Programmasaldo baten en lasten Stortingen in reserves Onttrekkingen aan reserves Programmaresultaat

4.625 189 4.813 0 -453 4.360

N N N N V N

4.991 -64 4.927 0 0 4.927

N V N N N N

5.482 -69 5.413 0 0 5.413

N V N N N N

491 -5 486 0 0 486

N V N N N N

857 -257 600 0 453 1.053

N V N N N N

2 - Sociaal Domein Lasten van het programma Baten van het programma Programmasaldo baten en lasten Stortingen in reserves Onttrekkingen aan reserves Programmaresultaat

37.697 -12.443 25.254 5.179 -1.560 28.873

N V N N V N

38.604 -8.211 30.392 0 -4.220 26.172

N V N N V N

43.053 -9.662 33.391 0 -4.932 28.459

N V N N V N

4.449 -1.450 2.999 0 -712 2.287

N V N N V N

5.355 2.782 8.137 -5.179 -3.372 -413

N N N V V V

3 - Ruimte en leefomgeving Lasten van het programma Baten van het programma Programmasaldo baten en lasten Stortingen in reserves Onttrekkingen aan reserves Programmaresultaat

26.535 -15.521 11.014 1.817 -1.197 11.635

N V N N V N

28.849 -15.756 13.093 0 -338 12.756

N V N N V N

33.891 -19.878 14.013 0 -25 13.988

N V N N V N

5.042 -4.122 920 0 313 1.232

N V N N N N

7.355 -4.357 2.999 -1.817 1.172 2.353

N V N V N N

Algemene dekkingsmiddelen Lasten van het programma Baten van het programma Programmasaldo baten en lasten Stortingen in reserves Onttrekkingen aan reserves Programmaresultaat

13.588 -59.285 -45.698 250 -6.431 -51.879

N V V N V V

15.997 -61.646 -45.649

-45.649

N V V N N V

16.405 -64.961 -48.556 0 0 -48.556

N V V N N V

408 -3.315 -2.907 0 0 -2.907

N V V N N V

2.817 -5.675 -2.858 -250 6.431 3.323

N V V V N N

Resultaat na bestemming

-7.011

V

-1.794

V

-696

V

1.098

N

6.315

N

100