Programmabegroting 2024
Tekst van het document
Programmabegroting 2024
1
INHOUDSOPGAVE LEESWIJZER .......................................................................................................................... 3 ALGEMENE INLEIDING EN AANBIEDING DOOR HET COLLEGE ..................................... 4 PROGRAMMA’S ..................................................................................................................... 5 PROGRAMMA 1; Bestuur, regio en middelen .......................................................................... 6 PROGRAMMA 2; Sociaal Domein .......................................................................................... 14 PROGRAMMA 3; Ruimte en leefomgeving ............................................................................ 19 PROGRAMMA 3; Ruimte en leefomgeving ............................................................................ 27 MEERJARENBEGROTING EN ALGEMENE DEKKINGSMIDDELEN ................................... 30 OVERZICHT KOSTEN VAN OVERHEAD .............................................................................. 31 REGELING BELEIDSINDICATOREN ..................................................................................... 32 PARAGRAFEN ..................................................................................................................... 33 1.
Lokale heffingen .................................................................................................................. 34 2. Weerstandsvermogen en risicobeheersing ......................................................................... 39 3. Kapitaalgoederen ................................................................................................................ 49 4. Financiering ......................................................................................................................... 54 5. Bedrijfsvoering .................................................................................................................... 60 6. Verbonden partijen .............................................................................................................. 63 7. Grondbeleid ......................................................................................................................... 77 FINANCIËLE BEGROTING................................................................................................... 81 Overzicht van baten en lasten ................................................................................................. 82 Gehanteerde kaders voor de begroting 2024 .........................................................................
84 Verschillenanalyse .................................................................................................................. 85 Overzicht van incidentele baten en lasten .............................................................................. 87 Overzicht van structureel begrotingsresultaat ......................................................................... 89 Meerjarig overzicht van de vermogenspositie ......................................................................... 90 Geprognosticeerde balans per begin en eind 2022 en 2023-2027 ......................................... 91 EMU-saldo .............................................................................................................................. 91 Overzicht geraamde lasten en baten per taakveld .................................................................. 92 Begroting en het meerjarenperspectief ................................................................................... 95
2
LEESWIJZER Voor u ligt de Programmabegroting 2024. Uw wensen en ambities zijn opgenomen in deze programmabegroting. Daarmee zijn de koers, doelen en uitvoering die waren gebaseerd op het raadsakkoord, dat u heeft vastgesteld in 2022 en waarop onze College Uitvoeringsprogramma 1.0 en 2.0 is gebaseerd. Doelen die aansluiten bij de door de raad gestelde ambities en opgaven. Opbouw begroting De begroting is als volgt opgebouwd: • In de Algemene inleiding en aanbieding door het college, worden de belangrijkste ontwikkelingen voor het komende jaar toegelicht. • Onder Programma’s zijn de beleidsvelden ondergebracht in drie programma’s. Per programma zijn aan de hand van thema’s, de doelen, inspanningen en middelen weergeven. • Onder Programma’s zijn ook opgenomen: de wettelijk verplichte overzichten voor de algemene dekkingsmiddelen, kosten van overhead, vennootschapsbelasting, onvoorzien en beleidsindicatoren. • Onder Paragrafen zijn de verplichte paragrafen opgenomen die op verschillende onderwerpen, programma overstijgend, inzicht geven in de begroting. • De Financiële begroting bevat het overzicht van baten en lasten, de uiteenzetting van de financiële positie en toelichting, en het meerjarenperspectief. Ontwikkeling van de begroting Bij de Richtnota 2024 gaf u de kaders mee voor deze begroting.
Omdat belangrijke ambities en ontwikkelingen nog geen plek in de Richtnota hadden, bleek het noodzakelijk om u kort na de zomer een bijgesteld kader voor te leggen in de vorm van de Nota van Actualisatie. Hierin was verwerkt: het College Uitvoeringsprogramma 2.0, de geactualiseerde investeringen inclusief rente-effecten, de meicirculaire, en een eerste proeve van bezuinigings/ombuigingsalternatieven in de vorm van het knoppenmodel. Bij de behandeling en vaststelling van de Nota van Actualisatie heeft uw raad een amendement aangenomen: “De begroting voor het jaar 2024 sluitend te maken zonder toevoeging vanuit de Algemene Reserve en vanaf 2025 de tekorten in beeld te brengen.” Inmiddels is deze begroting sluitend voor de jaren 2024 en 2025. Daarmee voldoet deze begroting aan uw kaders. De Nota van Actualisatie was een momentopname van de begrotingsuitwerking. In de uitwerking van de begroting waren er nog een aantal ontwikkelingen die hebben geleid tot een verbetering van het begrotingssaldo. De meerjarenbegroting, inclusief de effecten van de Septembercirculaire heeft voor de jaren 2026 en 2027 nog steeds een tekort. Na vaststelling van deze begroting start meteen het traject om in voorbereiding op de Richtnota 2025, te bezien welke bezuinigingen/ ombuigingen mogelijk zijn.
Aansluitend worden in de aanloop naar de Richtnota 2025, scenario’s ontwikkeld vanuit deze brede inventarisatie. Deze worden gecombineerd met de alternatieven die wij al hebben gepresenteerd in de huidige Nota van Actualisatie 2024.
3
ALGEMENE INLEIDING EN AANBIEDING DOOR HET COLLEGE Voor u ligt de Programmabegroting 2024 en de Meerjarenraming 2025-2027. De programma begroting is opgesteld in een periode waarin we te maken hebben met flinke uitdagingen. Huishoudboekje op orde Door de grote ambities en bijbehorende investeringen is er voor de gemeente een opgave om de inkomsten en uitgaven met elkaar in evenwicht te brengen, of door extra inkomsten, dan wel door vermindering van uitgaven, want wij kiezen voor een sluitende begroting. Met het aanbieden van deze begroting kiezen wij voor het waarmaken van de ambities voor onze ondernemers en inwoners en leggen wij onszelf ook een opdracht op om direct na het vaststellen van deze begroting aan de slag te gaan met de Richtnota 2025. Gemeenten geven met de deelname aan de VNG oproep over een realistische begroting een krachtig signaal naar de Rijksoverheid onder meer over de effecten van de opschalingskorting. Wij hechten eraan te benadrukken dat wij los van deze uitzonderlijke situatie hechten aan het principe van een sluitende begroting en een huishoudboekje op orde. Val kabinet en Gemeentefonds De grootste uitdaging ligt niet in de ambities waar onze gemeente voor staat. Met de going concern, nog lopende ambities uit het traject Focus met Ambitie en het College Uitvoeringsprogramma ligt er een flinke opgave.
Op dit moment is vooral de grote onduidelijkheid op landelijk niveau onze grootste hobbel bij het invullen van deze uitdagingen. De val van het Kabinet en Tweede Kamerverkiezingen op 22 november 2023 zorgen voor onduidelijkheid over het Gemeentefonds en de beschikbare middelen voor gemeenten om hun ambities waar te maken. Er zijn dan twee mogelijkheden: je wacht tot duidelijkheid en zet je ambities op slot, of je blijft je ambities waarmaken voor je inwoners. Zowel in het fysiek als sociaal domein. Doorontwikkelen P&C Het doorontwikkelen van de programmabegroting en de P en C cyclus zien wij als een proces van “met elkaar groeien”. Samen de doelen uit het Raadsakkoord en het College Uitvoeringsprogramma steeds meer concretiseren en waar mogelijk in prestatie indicatoren. Samen met de financiële werkgroep vanuit de raad werken wij graag aan dit proces. Arbeidsmarkt Daarnaast is ook de arbeidsmarkt niet onze vriend. Er zijn veel meer banen dan mensen. Desondanks slaagt Kaag en Braassem erin om jonge mensen aan zich te binden. In de eerste helft van 2023 is het aantal openstaande vacatures teruggebracht beneden de tien. Het concept van talentontwikkeling sluit aan bij de visie op een lerende professionele organisatie. Tegelijkertijd zijn wij net als andere gemeenten ook afhankelijk van externe inhuur. Tot slot In onze dorpen staan wij voor grote uitdagingen.
Gelukkig gaat het met veel mensen goed. Toch is er ook in onze gemeente een toenemend aantal mensen voor wie die bestaanszekerheid niet vanzelfsprekend is. Door de vele vrijwilligers met ondersteuning van de professionele partners en de gemeente, zijn er gerichte programma’s om preventief te zorgen dat mensen niet in deze situatie belanden. Vóór alles vinden wij namelijk dat iedereen naar vermogen moet meedoen, in betaalde arbeid of in de vele plekken als vrijwilliger.
4
PROGRAMMA’S Voor u ligt de inhoudelijke toelichting horende bij de programmabegroting. Passend bij de ambities uit het raadsakkoord, zijn de diverse thema’s ondergebracht per programmahoofdstuk. Gevolgd door de koers die daarbij wenselijk is. De cijfers en toelichting zullen op verschillende momenten in het jaar geactualiseerd worden om daarmee de laatste vorderingen op het thema inzichtelijk te maken. Voor het toelichten van de maatschappelijke effecten in de programma’s horende onder de BBV zijn de beleidsindicatoren opgenomen in de bijlage bij dit hoofdstuk.
5
PROGRAMMA 1; Bestuur, regio en middelen
Thema: Regionale samenwerking Koers De komende periode verstevigen we de positie en lobbykracht van Kaag en Braassem.
Doelen
v Bevorderen van de regionale samenwerking om de belangen te behartigen van Kaag en Braassem in de regio v Samenwerken in de regio op een transparante, effectieve en kostenbesparende manier v Het college speelt een actieve regierol binnen de verbonden partijen en samenwerkingsverbanden
Uitvoering We hebben in 2023 de Regionale Agenda Kaag en Braassem geactualiseerd en we hebben voor de verbonden partijen een analyse van de huidige samenwerking gemaakt. We zorgen voor een juiste verslaglegging op hoofdlijnen aan de raad over de besluiten en aandachtspunten van de verbonden partijen. Over de vorm daarvan voeren we, tegelijk met de actualisatie van de Regionale Agenda, het gesprek met de raad. Het college is ambassadeur van de regionale samenwerking en pakt de regiorol. We nemen deel in de besturen van de verbonden partijen. Vanuit onze actieve regiorol monitoren we de financiële ontwikkelingen binnen onze verbonden partijen. Wij zijn een sterke partner in de regio; hiervoor hebben we in 2023 in kaart gebracht wat voor Kaag en Braassem belangrijke speerpunten in de regio zijn. Toelichting
v Intensiveer ambtelijke samenwerking met Alphen aan den Rijn en Nieuwkoop v Inzichtelijk maken doelen regionale samenwerking en uniformeren verslaglegging en intern proces
6
Thema: Financiën Koers Een goede balans houden tussen een financieel gezonde gemeente en een gemeente waarin het voorzieningenniveau op peil is, waar het fijn wonen, werken en recreëren is.
Doelen
v Ambities waar kunnen maken door het beschikbaar hebben van voldoende middelen v Financieel gezond blijven met een meerjarig sluitende begroting v Goed beheer van financiële risico's Uitvoering De financiële toekomst is onzeker. Er zijn verschillende externe factoren die een negatief effect hebben op het meerjarenbegrotingsbeeld. Enerzijds nemen de lasten van investeringen fors toe door de stijgende rente. Anderzijds zullen de baten afnemen vanaf 2026: op dat moment gaat de opschalingskorting in vanuit het Rijk en zijn er minder middelen beschikbaar vanuit het Gemeentefonds. Het is nog onbekend hoeveel geld er vanaf 2026 beschikbaar zal zijn en dat maakt het heel lastig om plannen te maken. Daarom is het werken met scenario's essentieel. Stappen die daarin zijn ondernomen zijn: •
Inrichten en inzetten knoppenmodel ter onderbouwing van prioritering van ambities uit het raadsakkoord en college uitvoeringsprogramma
•
Raadsvoorstellen voorzien van dillema’s en keuzes
Het goed beheren van financiële risico's is essentieel in deze tijd. Een extern bureau is ingezet om kwalitatief goed risicomanagement binnen de organisatie te implementeren.
Toelichting
v Breng de financiële gevolgen van de ambities vanuit het raadsakkoord in kaart v Financieel gezond blijven met een meerjarig sluitende begroting v Kwalitatief goed risicomanagement
7
Thema: Participatie en communicatie Koers Een actieve en vernieuwende koers op het gebied van participatie, duidelijke en begrijpelijke communicatie is daarbij een basisvoorwaarde
Doelen
v We laten inwoners actief onderdeel zijn van de gemeente door (meer) in samenhang met inwoners beleid te ontwikkelen.
v We besteden extra aandacht aan het zo vroeg en passend mogelijk betrekken van inwoners bij onze opgaven en projecten.
v We sluiten als gemeente aan bij initiatieven en ideeën van inwoners. v We willen uitvoering geven aan het uitvoeringsplan communicatie, dat gebaseerd is op de
door de raad vastgestelde visie 2021-2024. Daarmee zorgen we voor doorontwikkeling van onze communicatie. v We zorgen voor meer structuur en betere communicatie. Dit doen we zowel door versterking van onze interne organisatie (communicatiever maken van de organisatie) als het verbeteren van de communicatie met onze inwoners en organisaties (helder, begrijpelijk, zo veel mogelijk mensen bereiken, interactie). Dit alles op basis van de hoofdlijnen in de communicatievisie.
Uitvoering Participatie We stellen voor participatie een Ontwikkelprogramma op waarin we onze doelen op het gebied van participatie en samenwerking vastleggen voor de periode 2024 – 2026. Het programma helpt ons het volgende te bereiken: •
Participeren is geen doel op zich, maar een belangrijk instrument om inwoners te betrekken. Wij zijn transparant of er sprake is van informeren of participeren (samen denken, doen, beslissen of leren). We stellen een Toolbox participatie op die helpt de juiste samenwerking op maat te organiseren met bijvoorbeeld inwonersinitiatieven, dorpsraden of ondernemers.
•
De komende raadsperiode werken we verder aan nieuwe instrumenten en nieuwe vormen van participatie en we stellen hiervoor budget beschikbaar. We benutten de kansen die digitalisering biedt maar maken een bewuste keuze tussen digitaal en fysiek, passend bij het onderwerp. Waar het gaat om de structurele vraag voor meer budget zijn de ambities op het gebied van participatie onderdeel van het knoppenmodel.
•
Het is voor de raad belangrijk dat de gemeente een partner is bij de vele initiatieven en ideeën die leven in onze gemeente. Om die rol beter te kunnen vervullen zullen we de ‘groene golf-ambtenaar’ als instrument verder ontwikkelen in de organisatie. Op deze manier begeleiden wij inwoners en ondernemers van begin tot eind in de gemeentelijke procedures.
•
We willen inwoners meer zeggenschap geven door een initiatievenfonds en dorps- en burgerbegrotingen te gebruiken; we hebben in 2023 scenario's en verschillende vormen in kaart gebracht, bij vaststelling van het ontwikkelprogramma start de uitvoering van een pilot om ervaring op te doen. 8
•
Bij overheidsparticipatie wordt de gemeenteraad vooraf om kaders gevraagd. Hierdoor kan de raad daarna meer op de achtergrond blijven en wordt de raad niet verrast door het eindresultaat. Indien nodig worden hierbij ook afspraken gemaakt over tussentijdse terugkoppeling naar de gemeenteraad.
Communicatie We creëren de mogelijkheden om uitvoering te geven aan de ambities uit het uitvoeringsplan communicatie 2021-2024. Zo maken we cluster communicatie qua formatie compleet. We implementeren de nieuwe huisstijl. Verhalen uit de organisatie, de toelichting wat we doen en waarom, krijgen meer ruimte. Beleid op de inzet van onze middelen wordt verder uitgewerkt en toegepast, zodat we beter aansluiten bij de inwoner. Collega's worden ook blijvend getraind en geadviseerd in het toegankelijk schrijven. De nieuwsbrieftool is gerealiseerd en de inzet daarvan wordt uitgebreid.
9
Thema: Veiligheid en handhaving Koers Kaag en Braassem wil een gemeente zijn waarin de inwoners veilig zijn, omzien naar elkaar en weerbaar zijn.
Doelen
v Inwoners ervaren de veiligheid in de gemeente met 7,7 of hoger; v Verbeteren van zichtbaarheid handhaving op straat; v Meer investeren in het tegengaan van ondermijning. Uitvoering We werken aan het verbeteren van de zichtbaarheid van handhaving op straat. Zo is inmiddels de BOA-capaciteit vergroot met 2 fte. We investeren daarnaast in de weerbaarheid van onze inwoners en daarvoor organiseren we verschillende acties. Dit is in het verlengde van de prioriteiten die zijn opgenomen in het Integraal Veiligheidsbeleid. Door middel van de Veiligheidsmonitor meten we daarnaast het veiligheidsgevoel bij onze inwoners. Op dit moment loopt het onderzoek voor de Veiligheidsmonitor 2023. De resultaten hiervan worden begin 2024 verwacht, waarna dit gedeeld zal worden aan de raad.
v Blijf in gesprek met de politie om tot een goede taakverdeling te komen v Het uitvoeringsplan horende bij het Integraal Veiligheidsbeleid in werking stellen v Er wordt aandacht besteed aan onder meer ondermijning, zorg en veiligheid, cyber, de crisisorganisatie en opvang vluchtelingen
v Toepassen buurtbemiddeling v In 2024 geven we uitvoer aan het nieuw opgestelde Uitvoerings- en Handhavingsstrategie (voormalig VTH beleid)
10
Thema: Organisatie Koers Wij groeien mee met de samenleving en zijn voorbereid op de toekomst.
Doelen
v De interne organisatie verder professionaliseren; v We zijn een goede werkgever. Uitvoering Onze organisatie is in ontwikkeling. Eind 2022 is besloten om hier middelen voor beschikbaar te stellen. Hierdoor werd het mogelijk om de nieuwe, toekomstbestendige organisatiestructuur vorm te geven: van teams naar clusters met elk een eigen clustermanager. Tegelijkertijd is ook de arbeidsmarkt in ontwikkeling: er is sprake van krapte op de arbeidsmarkt die de komende jaren verder toe zal nemen. We zien dit terug in de toegenomen inhuur. Dit heeft nadelige gevolgen, zowel financieel als ook voor de borging van kennis. Om te blijven voorzien in onze gemeentelijke behoeften is een goede aansluiting op de krappe arbeidsmarkt noodzakelijk. Daarom richten wij ons de komende tijd op bovenstaande doelen: professionalisering van de interne organisatie én goed werkgeverschap. Onderwerpen als ‘dienstverlening’, ‘binden, boeien & betrekken’ en ‘inhuur van derden’ zijn hier onderdeel van. Doel is een toekomstbestendige organisatie waarbij focus ligt op het bevorderen van de instroom, de ontwikkeling en retentie van medewerkers. Tegelijkertijd wordt onderzocht welk model het beste aansluit bij de top van het ambtelijk management wat passend is in de algehele opbouw van de organisatie en integraliteit en gelijkwaardigheid beoogt te bewerkstelligen.
Huisvesting Een interne projectgroep werkt aan een visie op de huisvesting van onze gemeentelijke organisatie, in aansluiting op de ambities uit het raadsakkoord 2022-2026. Het huidige gemeentehuis kent uitdagingen op het gebied van duurzaamheid en functioneert niet optimaal. Rekening houdend met de noodzakelijke ontwikkeling van onze organisatie, vooral in relatie tot de dienstverlening richting inwoners en bedrijven, is herhuisvesting noodzakelijk om te voldoen aan de eisen van deze tijd, de duurzaamheidseisen en onze eigen ambities. We werken aan uitgangspunten als vertrekpunt voor de herhuisvesting. Dat zijn uitgangspunten op gebied van onder andere duurzaamheid, dienstverlening, organisatie en toekomstgerichtheid. Ook een ruimtelijke en financiële onderbouwing maken deel uit van het proces. Deze uitgangspunten vertalen we vervolgens naar een ruimtelijk programma van eisen. De uitgangspunten, financiële vertaling en het programma van eisen worden te zijner tijd voorgelegd aan de gemeenteraad. Op basis van deze stukken worden mogelijke scenario’s voor de huisvesting van de gemeentelijke organisatie beoordeeld. Vanuit het gewenste financiële bewustzijn, mede in relatie tot de gemeentelijke begroting, wordt als voorwaarde opgenomen dat de ontwikkeling sober en doelmatig dient te zijn. Het uiteindelijke voorkeursscenario wordt verder uitgewerkt. 11
Ook hierin wordt de raad meegenomen, evenals medewerkers, inwoners en andere belanghebbenden.
INZICHT IN HET PROGRAMMABUDGET Programma 1 heeft een totaalbudget van afgerond € 54,6 miljoen aan geraamde baten en € 17,3 miljoen aan geraamde bestedingen (lasten). Onderstaande grafiek geeft inzicht in de herkomst van de middelen en de onderdelen waaraan de budgetten binnen dit programma worden besteed. Omdat de algemene uitkering uit het gemeentefonds en het grootste deel van de inkomsten uit lokale heffingen binnen dit programma zijn verantwoord, sluit het programma met een positief saldo van € 37,3 miljoen.
Lasten Programma 1 (inclusief algemene dekkingsmiddelen) Vennootschapsbelasting
1 525
Regionale samenwerking Reserve mutaties
0
Overig
20 10.867
Overhead Organisatie algemeen
201 2.298
Openbare veiligheid Lokale heffingen
331
Griffie
351 2.479
Bestuursorganen Beleggingen
183
Baten Programma 1 (inclusief algemene dekkingsmiddelen) Reserve mutaties
284
Overig
283
Overhead
64
Openbare veiligheid
54
45.488
Gemeentefonds
Beleggingen
bedragen * €1.000
7.261
Lokale heffingen
Bestuursorganen
bedragen * €1.000
0 1.151
12
MEERJARENBEGROTING Het financiële meerjarenperspectief van dit programma wordt in onderstaande tabel aangegeven en is op deze wijze in de meerjarenbegroting 2024 – 2027 verwerkt. In dit overzicht zijn alle baten en lasten en het saldo van programma 1 vermeld (exclusief algemene dekkingsmiddelen. Bedra gen * € 1.000
Programma 1 Bestuur, regio en middelen Budget exploitatielasten Baten Saldo van baten en lasten Reservemutaties: toevoegingen Reservemutaties: beschikkingen Geraamd programmaresultaat
Programma budget 2024 5.721 N -54 V 5.667 N 0N -284 V 5.383 N 2024
Toevoegingen Niet van toepassing Beschikkingen Bijdrage aan Holland Rijnland
Meerjarenperspectief 2025
2026
2027
5.494 N -54 V 5.440 N 0N 0N 5.440 N
5.405 N -54 V 5.351 N 0N 0N 5.351 N
5.403 N -54 V 5.349 N 0N 0N 5.349 N
2025
2026
2027
0N 0N
0N 0N
0N 0N
0N 0N
-284 V -284 V
0N 0N
0N 0N
0N 0N
13
PROGRAMMA 2; Sociaal Domein
Thema: Sociaal domein Koers We focussen ons de komende jaren op het versterken van bestaanszekerheid en de sociale basis, het realiseren van kansengelijkheid en het makkelijker maken van gezond leven (zoals opgenomen in de Maatschappelijke agenda).
Doelen
v Behoud en uitbreiding van het culturele aanbod in onze gemeente. v Een sterke sociale basis met aandacht voor gezondheid en welzijn van onze inwoners. v Een kwalitatief en betaalbaar aanbod aan laagdrempelige hulp en ondersteuning dicht bij onze inwoners.
v Voorkomen en aanpakken laaggeletterdheid en bevorderen digi-vaardigheid. Uitvoering Het sociaal domein blijft in beweging. We hebben daarbij te maken met meerdere uitdagingen: een krappe arbeidsmarkt, dubbele vergrijzing en een blijvend hoog beroep op jeugdhulp. We zien dat de complexer wordende (digitale) samenleving ervoor zorgt dat sommige mensen minder goed kunnen meedoen, geen geschikt werk kunnen vinden of dat inwoners mentale problemen krijgen. Om deze uitdagingen aan te pakken gaan we inzetten op, ten minste, de volgende onderdelen: -
We gaan samen met onze partners, zoals de bibliotheek en De Driemaster, actief inzetten op het tegengaan van laaggeletterdheid en het versterken van digivaardigheden.
-
We gaan lokaal een aanbod realiseren voor inwoners die behoefte hebben aan prikkelarme woonvormen (skaeve huse).
-
We geven prioriteit aan zaken op het gebied van gezondheid – waaronder mentale gezondheid, maar ook sport en bewegen -, preventie, inclusie (voor alle inwoners, waaronder de lhbtqia+ doelgroep), vroegtijdige interventies en maatwerk. Hiervoor hebben we per 2024 een nieuwe overeenkomst afgesloten met De Driemaster. We volgen de inzet en resultaten van De Driemaster op deze thema’s.
Om de jeugdhulp dichtbij te (blijven) organiseren, richten we per 1 januari 2024 een lokaal jeugd- en gezinsteam in voor het bieden van jeugdhulp en voor het vormen van de toegang tot specialistische jeugdhulp. Voor de specialistische jeugdhulp sluiten we per 2024 aan bij de regionale overeenkomsten met jeugdhulpaanbieders. Inzet blijft goede en voor ons als gemeente betaalbare jeugd- en gezinshulp. Hierbij hebben we ook specifiek aandacht voor het tegengaan van wachtlijsten. Cultuur vinden we van groot belang in onze gemeente. Daarom gaan we in 2024 inzetten op minimaal het behoud van het culturele aanbod in onze gemeente en waar mogelijk een 14
uitbreiding van dit aanbod. Dit doen wij in ieder geval door onze culturele organisaties te ondersteunen via De Driemaster.
Toelichting Onderwerp
Indicator 2024
Aantal jeugdigen met jeugdhulp vanuit het lokale team
350
Aantal jeugdigen met specialistische jeugdhulp
600
Aantal mensen met een bijstandsuitkering:
350
Instroom:
60
Uitstroom (waarvan naar werk …):
50 (15)
Aantal mantelzorgers dat in beeld is (in bestand)
275
Aantal gerealiseerde opvangplekken maatschappelijke opvang en skaeve huse
10
Aandeel klanten met langlopende Wmo-ondersteuning van Tom in de buurt die zelfredzamer worden
85%
Aandeel inwoners die zeggen dat de Wmo-ondersteuning van Tom in de buurt voorkomt dat problemen (verder) zijn geëscaleerd
80%
15
Thema: Onderwijs IKC Koers We focussen ons de komende jaren op het bieden van een doorgaande leerlijn van kinderen van 0 tot 13 jaar, waar kinderen zich kunnen ontwikkelen binnen een breed aanbod van kennis, cultuur, sociale vaardigheden en sport. Doelen
v Een dekkend aanbod aan IKC’s in Kaag en Braassem. Uitvoering We werken aan de realisatie van het KC Noord, het IKC Woubrugge en aan de uitbreiding van de Kaskade. Daarnaast gaan we de ontwikkeling van een IKC in Rijpwetering/Oud Ade verkennen.
Toelichting Onderwerp
Indicator
Absoluut verzuim
0,3%
Aandeel vroegtijdig schoolverlaters zonder startkwalificatie
1,7%
Aantal thuiszitters
15
IKC-ontwikkelingen Uitbreiding Kaskade IKC Rijpwetering/ de Kinderbrug KC Noord IKC Woubrugge
16
Thema: Sportpad
Koers We focussen ons de komende jaren op het samenbrengen van de betrokken partijen om ruimtelijk en inhoudelijk verder invulling geven aan hun visie om zo de fysieke en mentale gezondheid en daarmee de vitaliteit van de gemeenschap als geheel te vergroten. Doelen
v Een gefaseerde uitwerking van de integrale gebiedsvisie Sportpad waar sport, cultuur, onderwijs, wonen en zorg voor alle inwoners van 0-100 jaar samen komen.
Uitvoering Voor deelproject 1 van het Sportpad wordt er een kredietvoorstel opgesteld, waarin rekening wordt gehouden met de laatste ontwikkelingen; Voor deelproject 2 ligt er een besluit van de raad om uitvoering te geven aan de businesscase. De verenigingen zijn dit aan het uitwerken en komen met een subsidie aanvraag. Voor deelproject 3 (de tussenliggende infra) wordt met alle stakeholders in en om het gebied, gewerkt aan een inrichtingsplan, als uitwerking van het bestemmingsplan. Voor de vrijvallende locaties wordt een plan van aanpak gemaakt.
17
INZICHT IN HET PROGRAMMABUDGET Programma 2 heeft een totaalbudget van afgerond € 6,7 miljoen aan geraamde baten en € 32,5 miljoen aan geraamde bestedingen (lasten). Onderstaande grafiek geeft inzicht in de herkomst van de middelen en de onderdelen waaraan de budgetten binnen dit programma worden besteed. Lasten Programma 2
bedragen * € 1.000 7.846
Werk en Inkomen
2.586
Welzijn en preventie
6.101
Ondersteuning
4.177
Maatschappelijk vastgoed
8.936
Jeugd en onderwijs 196
Inburgering
935
Gezondheid en veiligheid
Baten Programma 2 Reservemutaties Werk en Inkomen Welzijn en preventie Ondersteuning Maatschappelijk vastgoed Jeugd en onderwijs Gezondheid en veiligheid Sociaal Domein breed
bedragen * € 1.000 50 4.473 543 231 1.114 202 4 81
MEERJARENBEGROTING Het financiële meerjarenperspectief van dit programma wordt in onderstaande tabel aangegeven en is op deze wijze in de meerjarenbegroting 2024 – 2027 verwerkt. In dit overzicht zijn alle baten en lasten en het saldo van programma 2 vermeld. Bedra gen * € 1.000
Meerjarenperspectief
Programma 2 Sociaal Domein
Programma budget 2024
2025
2026
2027
Budget exploitatielasten Baten Saldo van baten en lasten Reservemutaties: toevoegingen Reservemutaties: beschikkingen Geraamd programmaresultaat
32.549 N -6.647 V 25.902 N 0N -50 V 25.852 N
32.606 N -6.699 V 25.907 N 0N 0N 25.907 N
32.012 N -6.675 V 25.336 N 0N 0N 25.336 N
32.774 N -6.310 V 26.464 N 0N 0N 26.464 N
2024
2025
2026
2027
Toevoegingen Niet van toepassing Beschikkingen Hospice Amandi
0N 0N
0N 0N
0N 0N
0N 0N
-50 V -50 V
0N 0N
0N 0N
0N 0N
18
PROGRAMMA 3; Ruimte en leefomgeving
Thema: Wonen
Koers Meer en sneller realiseren van woningen in het sociale en betaalbare segment
Doelen
v Meer beschikbare woningen voor onze inwoners door het sneller realiseren van meer woningen.
v Betaalbaar wonen voor alle inwoners mogelijk maken. v Een eerlijke verdeling zodat meerdere doelgroepen kans maken op een woning. Uitvoering We gaan samen met inwoners en partijen in de gemeente een proces organiseren waarin we “out of the box” nadenken over locaties en instrumenten om eerder woningen beschikbaar te krijgen voor verschillende doelgroepen. We gaan vaker dan voorheen ook via grondposities zorgen dat (tijdelijke) woningen versneld beschikbaar komen. Hiertoe heeft de gemeenteraad eind 2023 een actiever grondbeleid vastgesteld. We gaan alle instrumenten uit de Doelgroepenverordening en contracten met initiatiefnemers zodanig aanpassen dat wordt gestuurd op woningen beschikbaar krijgen in de gewenste prijsklassen, zowel huur als koop; de eerste voorbereidende stap is het uitwerken van de voorstellen die in februari 2022 met de raad zijn verkend. We gaan actief de lobby in zetten om woningbouwlocaties beschikbaar te krijgen voor (tijdelijke) woningen op locaties die nog niet passen in het beleid van andere overheden; op basis van eigen ambitie invloed uit oefenen op het beleid van anderen.
Toelichting Inventarisatie maken van potentiële bouwlocaties Maak afspraken met de woningbouwverenigingen over verduurzaming woningen Invoeren instrumenten om speculatie tegen te gaan Afspraken maken over verdichting Braassemerland Evaluatie huisvesting arbeidsmigranten
19
Bij bouw of herinrichting meer aandacht voor lokale afvoer regenwater Aanscherpen regels m.b.t. sociale vereveningsfonds Aanvullende afspraken met woningbouwcorporaties Onderzoek doen naar niet wettelijke regels Actief grondbeleid Actieplan versnelling woningbouw Regels toewijzen/realiseren woningen middensegment (huur)
20
Thema: Omgevingsvisie
Koers Een integrale benadering met de Omgevingsvisie als overkoepelend document
Doelen
v Een geactualiseerde omgevingsvisie in lijn met het raadsakkoord. Uitvoering Voor het thema wonen gaan we de in de omgevingsvisie opgenomen beleidskeuzes scherper formuleren en afstemmen op gemaakte afspraken in de regio. Bij het thema land- en tuinbouw realiseren we ons dat het rijksbeleid voor veel agrariërs grote impact kan hebben. Het is belangrijk om hier als gemeente in de omgevingsvisie op in te spelen. Ook voor de vier duurzame glastuinbouwgebieden is het wenselijk om als gemeente een heldere toekomstvisie te formuleren. Eind 2023 komen de uitgangspunten van de visie Baan Sotaweg in de raad. Voor de Geestweg en Floraweg zal door de Greenport een gebiedsvisie worden opgesteld in 2024. Na goedkeuring van de raad zal dit vervolgens verankerd worden in het omgevingsplan. Voor recreatie en toerisme is een visie opgesteld die antwoord geeft op vragen als ‘Wat betekent het om een recreatiegemeente te zijn?’ en ‘Waar willen we in welk(e) gebied/kern op inzetten?’. Deze recreatievisie zal worden verwerkt in de actualisatie van de Omgevingsvisie.
Toelichting Aandacht voor Water in Omgevingsvisie 3.0 Overige thema’s zoals Landbouw, recreatie en toerisme en sociaal domein worden meegenomen in de actualisatie van de omgevingsvisie
21
Thema: Verkeersveiligheid, openbare ruimte en IBOR Koers Al onze kernen bereikbaar en verkeersveilig krijgen en houden. Een schone, hele, veilige en toegankelijke openbare ruimte is een belangrijke basis voor de leefbaarheid van onze dorpen.
Doelen
v Een veilige gemeente v Overlast voor inwoner beperken bij onderhoud en verbeteren v Voldoen aan door raad gestelde kwaliteitsnormen v Duurzaam en klimaatadaptief onderhoud van de openbare ruimte Uitvoering Een inventarisatie maken van bestaande verkeersknelpunten op ons wegennet. O.a. aan de hand van de conformiteit van de wegen aan de richtlijn Duurzaam Veilig en een analyse vanuit de Monitor Onveilige Wegsituaties. De hoog scorende wegen integreren in de bestaande meerjaren onderhoudsplanning voor wegen (op basis van riool- en wegbeheer). In 2024 gaan we ook aan de slag met planmatig beheer en onderhoud van onze wegen. Uitvoering geven aan de motie van de raad inzake de verkeersveiligheid Noordeinde en Zuideinde; In 2024 wordt uitvoering gegeven aan de maatregelen om de verkeerssituatie te verbeteren. In 2024 wordt via een model Inzichtelijk gemaakt wat de beheersbudgetten in relatie tot de kostenontwikkeling (inflatie) maar vooral ook de ontwikkeling van het areaal door de jaren heen zijn.
Toelichting Uitvoeren van een quickscan naar reëel benodigde beheer- en onderhoudsbudgetten Opstellen beleids- en beheerplannen Openbare Ruimte Niet geregeld grondgebruik Plannen tot verbetering koppelen aan regulier onderhoud: werk met werk maken Onderzoek verbeteren verkeersveiligheid Noordeinde Zuideinde Inventariseren grootschalige reconstructie
22
Thema: Recreatie Koers Kaag en Braassem wil zich profileren en manifesteren als recreatiegemeente voor zowel recreant, ondernemer en inwoner
Doelen
v Kaag en Braassem profileren en manifesteren als recreatiegemeente. v Kaag en Braassem recreatief aantrekkelijk houden voor inwoners en (regionale) bezoekers.
Uitvoering Een gezamenlijke Visie en Actieprogramma Recreatie (recreatievisie) is opgesteld door Kaag en Braassem Promotie. Deze is geland in de omgevingsvisie herziening die nu ter inzage ligt. De (netwerk)positie van Stichting Kaag en Braassem Promotie versterken per 2024. Het handhaven en waar mogelijk gepast uitbreiden van recreatieve voorzieningen vanuit eigen grondposities en particuliere initiatieven. Voortzetten en ondersteunen van de inwonerswerkgroep zwemstrand Roelofarendsveen.
Toelichting Voorstel realisatie Tweede Sluis Ontwikkelen Visie en Actieprogramma Vrije Tijd - vertaling naar Omgevingsvisie Invoeren Toeristenbelasting
23
Thema: Duurzaamheid Koers Kaag en Braassem doet actief mee aan de energietransitie en de verduurzaming van Nederland
Doelen Een veilige groene en gezonde leefomgeving voor mens, plant en dier door;
v Het beperken van de CO2 uitstoot in de gebouwde omgeving v De uitstoot door verkeer en vervoer te verlagen v Meer aandacht te hebben voor de gevolgen van klimaatverandering v De biodiversiteit te verbeteren v De bodemdaling te beperken en v Bewuster om te gaan met energie, water, grondstoffen en voedsel Uitvoering Het ontwikkelen van een lokale aanpak voor de energietransitie in Kaag en Braassem met als doel 49% CO2 reductie in 2030 (Klimaatakkoord); De gemeente geeft het goede voorbeeld en stimuleert bedrijven, inwoners en instellingen om bij te dragen aan een veilige, groene en gezonde leefomgeving. Wij geven uitvoering aan de Warmtevisie van de Transcommissie. Wij zorgen dat dit een proces van de samenleving blijft en zoeken daarbij op wijkniveau participanten. Het versterken van het groen (impuls openbaar groen en meer bomen) door middel van deelname aan het programma steenbreek, het opstellen van een klimaatadaptatiestrategie, het aanpassen van het LIOR. Het biodiverser maken en beheren van het openbaar groen en de lijst met beschermenswaardige bomen actualiseren. Wij zetten in op structurele middelen voor onze energiecoaches en initiatieven vanuit de dorpen om bewuster om te gaan met water, energie, voedsel en grondstoffen.
We werken samen met grondeigenaren, waterschap en provincie aan het tegengaan van de effecten van bodemdaling en ontwerpen scenario's voor een pilot vanuit de middelen van provincie en waterschap.
Toelichting Stimuleren duurzaamheid bij inwoners en bedrijven Zet in op betere afvalscheiding Uitbreiden Tiny Forests 24
Versterking groen en klimaatadaptie Integrale aanpak duurzaamheid inclusief doorlopende campagne
25
Thema: Land- en tuinbouw(gebieden)
Koers Een belangrijk deel van het grondgebied van Kaag en Braassem is in gebruik bij agrariërs en ook in de toekomst zal de land- en tuinbouw een grote rol blijven spelen. Duidelijke kaders om verrommeling van het land- en tuinbouwgebied tegen te gaan en een vitale innovatieve land- en tuinbouwsector is hierbij van groot belang
Doelen
v Bodemdaling tegengaan v Een vitale innovatieve land- en tuinbouwsector v Behoud openlandschap Uitvoering Onderzoek doen hoe perspectief geboden kan worden aan (jonge) ondernemers. Onderzoek doen naar karakteristiek en toekomstperspectief van de vier duurzame glastuinbouwgebieden; een voorbereidende stap is het onderzoeken van het duurzaam karakter van de glastuinbouw in overleg met de Greenport Aalsmeer. Een gebiedsproces faciliteren met inwoners en bedrijven in het gebied Geestweg Floraweg om de toekomst voor dit gebied te bepalen. De resultaten worden inzet voor het overleg met provincie over de ruimtelijke kaders voor dit gebied. Werk maken van het evalueren van een aantal ruimtelijke kaders zoals de ruimte-voor-ruimte regeling; in 2024 maken we een voorbereidende stap om aan de hand van de toepassingen conclusies en aanbevelingen te doen voor de komende jaren. Een positieve grondhouding aannemen ten opzichte van nieuwe vormen van landschapsbeheer en nieuwe vormen van boeren als dit bijdraagt aan nieuw perspectief voor de landbouw; In 2024 gaan we verder in gesprek met agrariërs in het kader van het Zuidhollands programma Landelijk gebied (ZH-plg).
Toelichting Faciliteer ondernemers en inwoners bij het ontwikkelen van een visie De Baan en Sotaweg Faciliteer ondernemers en inwoners bij ontwikkelen visie Geestweg Floraweg Programma landelijk gebied
26
PROGRAMMA 3; Ruimte en leefomgeving
Thema: Economie en bedrijventerreinen Koers Kaag en Braassem is een bedrijvige gemeente. Met bijvoorbeeld de ontwikkeling van bedrijventerreinen willen we in de aankomende jaren kansen benutten en onze lokale economie gezond houden.
Doelen Een aantrekkelijk vestigingsklimaat voor bedrijven bieden en behouden De economische sector de ruimte bieden om te ondernemen Werkgelegenheid vergroten voor onze inwoners
Uitvoering De bedrijventerreinen in onze gemeente zijn van groot belang voor onze lokale ondernemers. Bij (uitbreiding van) onze bedrijventerreinen willen we ruimte bieden aan (het doorgroeien van) lokale ondernemers. We richten ons met namen op Drechthoek 2 en Bedrijventerrein A4. De ontsluiting van bedrijventerreinen, de tuinbouwgebieden, de winkellocaties en de toeristische locaties verdienen blijvend aandacht. (Planologisch) Uitnodigend zijn voor lokale ondernemers zorgt ook voor meer werkgelegenheid binnen de gemeentegrenzen. Dit alles doen we in overleg met de ondernemers en hun vertegenwoordigers zoals het Economisch Overleg Platform (EOP).
27
INZICHT IN HET PROGRAMMABUDGET Programma 3 heeft een totaalbudget van afgerond € 14,7 miljoen aan geraamde baten en € 25,4 miljoen aan geraamde bestedingen (lasten). Binnen dit programma wordt een belangrijk deel van de lasten afgedekt door inkomsten uit afvalstoffenheffing, rioolrechten, leges omgevingsvergunningen en leges burgerzaken. Uitgaven in de sfeer van de bouwgrondexploitatie zijn in principe afgedekt door de opbrengsten uit grondverkopen en voor zover deze niet toereikend zijn door getroffen verliesvoorzieningen. Onderstaande grafiek geeft inzicht in de herkomst van de middelen en de onderdelen waaraan de budgetten binnen dit programma worden besteed. bedragen * € 1.000
Lasten Programma 3 426
Verkeer en vervoer
2.751
Ruimtelijke ontwikkeling Reserve mutaties
198 495
Recreatie en toerisme
2.067
Overig 1.288
Milieu Leges burgerzaken
67 702
Burgerzaken
1.723
Bouwgrondexploitatie
3.791
Beheer riolering
8.203
Beheer opbare ruimte
3.730
Afvalinzameling
bedragen * € 1.000
Baten Programma 3 Verkeer en vervoer
60
4.188
Rioolrechten Reserve mutaties
38
Recreatie en toerisme
30 901
Overig
1.103
Omgevingsvergunningen
Leges burgerzaken
330 1.686
Bouwgrondexploitatie 755
Beheer riolering Beheer opbare ruimte
386 4.767
Afvalstoffenheffing Afvalinzameling
420
28
MEERJARENBEGROTING Het financiële meerjarenperspectief van dit programma wordt in onderstaande tabel aangegeven en is op deze wijze in de meerjarenbegroting 2024 – 2027 verwerkt. In dit overzicht zijn alle baten en lasten en het saldo van programma 3 vermeld. Bedra gen * € 1.000
Programma 3 Ruimte en leefomgeving Budget exploitatielasten Baten Saldo van baten en lasten Reservemutaties: toevoegingen Reservemutaties: beschikkingen Geraamd programmaresultaat
Toevoegingen Dotatie reserve Infra vanuit beheerplan kunstwerken Dotatie reserve riolering Beschikkingen Dotatie reserve Infra vanuit beheerplan kunstwerken Bijdrage aan provincie ivm N207 Passage Leimuiden Afsluiten Centrumplan Leimuiden 2022
Programma budget 2024
Meerjarenperspectief 2025
2026
2027
25.242 N -14.626 V 10.616 N 198 N -38 V 10.776 N
25.017 N -13.226 V 11.791 N 5N -300 V 11.496 N
24.870 N -12.927 V 11.942 N 0N -161 V 11.781 N
24.469 N -12.739 V 11.730 N 164 N 0N 11.894 N
2024
2025
2026
2027
198 N 0N 198 N
5N 0N 5N
0N 0N 0N
164 N 0N 164 N
0N
0V -300 V
-161 V
0V
-300 V
-161 V
0N
-38 V -38 V
29
MEERJARENBEGROTING EN ALGEMENE DEKKINGSMIDDELEN Het meerjarenperspectief van de algemene dekkingsmiddelen is in onderstaande tabel aangegeven en in de meerjarenbegroting 2024–2027 verwerkt. Bedragen * € 1.000
Algemene dekkingsmiddelen
Programma budget 2024
Meerjarenperspectief 2025
2026
2027
Saldo van toe te rekenen overhead Geraamde vennootschapsbelasting Lokale heffingen Algemene uitkering Ontvangen dividend Saldo financieringsfunctie Saldo van baten en lasten Reservemutaties: toevoegingen Reservemutaties: beschikkingen Geraamd resultaat algemene dekkingsmiddelen
10.938 N 1N -6.900 V -45.488 V -695 V -569 V -42.713 V 0N 0N -42.713 V
10.854 N 1N -6.900 V -46.415 V -695 V 159 N -42.996 V 0N 0N -42.996 V
10.914 N 1N -6.900 V -42.969 V -695 V 65 N -39.583 V 0N 0N -39.583 V
10.914 N 1N -6.900 V -42.644 V -695 V 208 N -39.116 V 0N 0N -39.116 V
Toevoegingen Niet van toepassing
2024
2025
2026
2027
Beschikkingen Niet van toepassing
0N 0N
0N 0N
0N 0N
0N 0N
0N 0N
0N 0N
0N 0N
0N 0N
30
OVERZICHT KOSTEN VAN OVERHEAD Onder overhead verstaan we het geheel van functies gericht op de sturing en ondersteuning van het primaire proces. Gemeenten mogen de overhead niet langer toerekenen aan de afzonderlijke programma’s. Het overzicht kosten van overhead is sinds 2017 een vast onderdeel van de gemeentelijke begroting. Met onderstaand overzicht is de omvang en de samenstelling van de overhead inzichtelijk gemaakt. Bedra gen * € 1.000
Overhead 6004000 Bestuursondersteuning college 6004001 Gemeentehuis 6004002 Staf afd. dienstverlening 6004003 Staf afd. bedrijfsvoering 6004004 Staf afd. ontwikkeling 6004005 Cluster ICT 6004006 Cluster DIV 6004007 Cluster gegevensbeheer (BAG) 6004008 Cluster financien 6004009 Cluster personeelszaken 6004010 Cluster juridische zaken 6004011 Cluster communicatie 6004012 Cluster bodedienst en facilitair 6004013 Tractiemiddelen 6004014 Huisvesting buitendienst 6004015 Cluster kcc 6004016 Cluster burgerzaken 6004017 Cluster Wmo 6004018 Cluster belastingen 6004019 Cluster VTH 6004020 Cluster uitvoering OR 6004021 Cluster beleid en strategie 6004022 Cluster regie en planvorming 6004023 Cluster ruimte en omgevingszaken 6004024 Staf team Ruimte en Omgevingszaken 6004025 Staf team Dienstverlening
Begroting 2024 Lasten Baten 135 0 700 -46 620 0 303 0 248 -15 2.921 0 702 0 564 -3 939 0 1.760 0 443 0 452 0 205 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 95 0 297 0 41 0 266 0 0 0 127 0 184 0 11.002
-64
Saldo 135 654 620 303 233 2.921 702 561 939 1.760 443 452 205 0 0 0 0 0 0 95 297 41 266 0 127 184 10.938
Vennootschapsbelasting Met ingang van 1 januari 2016 is vennootschapsbelasting voor overheidsbedrijven ingrijpend gewijzigd. Intussen hebben wij aangifte gedaan over de jaren 2016 tot en met 2022. De hoogte van de aangifte ligt onder het budget van € 1.000 per jaar, dat wij hiervoor hebben geraamd. Onvoorzien Bij het vaststellen van de begroting 2015 is het bedrag voor onvoorzien bepaald op € 0. Deze beleidskeuze is nogmaals vastgesteld bij het vaststellen van de Financiële Verordening 2020 en toegepast. Ook in deze begroting staat de post onvoorzien op € 0. Met het loslaten van het reserveren van structurele begrotingsruimte voor het op kunnen vangen van risico’s met structurele effecten kan uw raad overwegen om deze post wel weer op te nemen in de begroting.
31
REGELING BELEIDSINDICATOREN Regeling van de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties van 24 maart 2016, nr. 2016-0000177572 Taakveld 0. Bestuur en ondersteuning 0. Bestuur en ondersteuning 0. Bestuur en ondersteuning
Naam Indicator Formatie Bezetting Apparaatskosten
Bron Eigen gegevens Eigen gegevens Eigen begroting
2024 5,13 fte 4,89 fte € 383
Eigen begroting
nnb
Overhead % van totale lasten Verwijzingen Halt Aantal per 10.000 jongeren Winkeldiefstallen Aantal per 1.000 inwoners Geweldsmisdrijven Aantal per 1.000 inwoners Diefstallen uit woning Aantal per 1.000 inwoners Vernielingen en beschadigingen (in de Aantal per 1.000 inwoners openbare ruimte)
Eigen begroting Bureau Halt CBS CBS CBS
14% nnb nnb nnb nnb
CBS
nnb
3. Economie
Functiemenging
LISA
nnb
3. Economie
Vestigingen (van bedrijven)
% Aantal per 1.000 inwoners in de leeftijd van 15 t/m 64 jaar
LISA
nnb
4. Onderwijs 4. Onderwijs
Absoluut verzuim Relatief verzuim Vroegtijdig schoolverlaters zonder startkwalificatie (vsv-ers)
Aantal per 1.000 leerlingen Aantal per 1.000 leerlingen % deelnemers aan het VO en MBO onderwijs
DUO DUO
nnb nnb
Ingrado
nnb
0. Bestuur en ondersteuning Externe inhuur 0. Bestuur en ondersteuning 1. Veiligheid 1. Veiligheid 1. Veiligheid 1. Veiligheid 1. Veiligheid
4. Onderwijs
Eenheid Fte per 1.000 inwoners Fte per 1.000 inwoners Kosten per inwoner Kosten als % van totale loonsom + totale kosten inhuur externen
5. Sport, cultuur en recreatie Niet-sporters
%
Gezondheidsenquête (CBS, RIVM)
nnb
6. Sociaal domein
Banen
Aantal per 1.000 inwoners in de leeftijd 15 – 64 jaar
LISA
nnb
6. Sociaal domein
Jongeren met een delict voor de rechter
% 12 t/m 21 jarigen
Verwey Jonker Instituut – Kinderen in Tel
nnb
6. Sociaal domein
Kinderen in uitkeringsgezin
% kinderen tot 18 jaar
Verwey Jonker Instituut – Kinderen in Tel
nnb
6. Sociaal domein
Netto arbeidsparticipatie
% van de werkzame beroepsbevolking ten opzichte van de beroepsbevolking
CBS
nnb
6. Sociaal domein
Werkloze jongeren
% 16 t/m 22 jarigen
Verwey Jonker Instituut – Kinderen in Tel
nnb
6. Sociaal domein 6. Sociaal domein 6. Sociaal domein 6. Sociaal domein 6. Sociaal domein
Personen met een bijstandsuitkering Lopende re-integratievoorzieningen Jongeren met jeugdhulp Jongeren met jeugdbescherming Jongeren met jeugdreclassering Cliënten met een maatwerkarrangement WMO
Aantal per 10.000 inwoners Aantal per 10.000 inwoners van 15 – 64 jaar % van alle jongeren tot 18 jaar % van alle jongeren tot 18 jaar % van alle jongeren van 12 tot 23 jaar
CBS CBS CBS CBS CBS
nnb nnb nnb nnb nnb
Aantal per 10.000 inwoners
GMSD
nnb
7. Volksgezondheid en Milieu Omvang huishoudelijk restafval
Kg/inwoner
CBS
nnb
7. Volksgezondheid en Milieu Hernieuwbare elektriciteit
%
RWS
nnb
8. Vhrosv
Gemiddelde WOZ waarde
Duizend euro
nnb
8. Vhrosv
Nieuw gebouwde woningen
Aantal per 1.000 woningen
CBS Basisregistratie adressen en gebouwen
8. Vhrosv
Demografische druk Gemeentelijke woonlasten eenpersoonshuishouden
%
CBS
nnb
In Euro’s
COELO
nnb
In Euro’s
COELO
nnb
6. Sociaal domein
8. Vhrosv 8. Vhrosv
Gemeentelijke woonlasten meerpersoonshuishouden
32
nnb
PARAGRAFEN In deze programmabegroting zijn de onderstaande zeven paragrafen opgenomen: 1)
Lokale heffingen
2)
Weerstandsvermogen en risicobeheersing
3)
Kapitaalgoederen
4)
Financiering
5)
Bedrijfsvoering
6)
Verbonden partijen
7)
Grondbeleid
33
1. Lokale heffingen De Gemeentewet geeft een limitatieve opsomming van de belastingen die een gemeente mag heffen. Lokale heffingen vormen voor de gemeente een belangrijke inkomstenbron. Kaag en Braassem kent de onroerendezaakbelastingen (OZB), de roerende zaakbelasting (RZB), de forensenbelasting, en vanaf 2024 de toeristenbelasting. Tevens wordt een aantal rechten geheven: de rioolheffing, de afvalstoffenheffing, leges, marktgelden en grafrechten. In deze paragraaf wordt nader aandacht besteed aan de lokale heffingen, het kwijtscheldingsbeleid en er wordt een overzicht gegeven van de diverse heffingen met de daarbij geraamde inkomsten en de lokale lastendruk in Kaag en Braassem. Beleid rondom belastingen De gemeente Kaag en Braassem hanteert het uitgangspunt dat de lokale heffingen de gemeentelijke kostenontwikkeling volgen. Voor de belastinginkomsten wordt een inflatiecorrectie toegepast van 5,2%. Deze is gebaseerd op de loonvoet sector overheid voor 2024 uit de kerngegevenstabel van het CEP per maart 2023. De heffingen voor riool en afval zijn maximaal 100% kostendekkend, waarbij rekening wordt gehouden met een eventuele btwcomponent in de kosten. Onroerendezaakbelastingen 2024 (OZB) Jaarlijks wordt de WOZ-waarde opnieuw bepaald.
Zodra de nieuwe WOZ-waarden voor 2024 (peildatum 1-1-2023) bekend zijn zal bij het tarievenvoorstel in december 2023, na vaststelling van de begroting, het definitieve belastingtarief hierop worden aangepast. Bij het bepalen van het tarief voor 2024 wordt tevens rekening gehouden met een inflatiecorrectie van 5,2% ten opzichte van de raming 2023, vermeerderd met areaaluitbreidingen. Afvalstoffenheffing 2024 De afvalstoffenheffing wordt opgelegd aan gebruikers van woningen en recreatieverblijven en voor het inzamelen en verwerken van grof huishoudelijk afval. Er is in december 2021 voor 2022 en verder, een vast basistarief vastgesteld. Hierbij is geen onderscheid meer gemaakt tussen één- en meerpersoonshuishoudens. Daarnaast zijn er drie variabele tarieven gebaseerd op het aantal keer dat een container (afhankelijk van de grootte, 140 of 240 liter) of een zak restafval wordt aangeboden. In december 2023 worden de vaste en variabele tarieven voor 2024 vastgesteld. Ons beleid is om de tarieven kostendekkend te laten zijn. Dat is voor 2024 gelukt. Riool- en waterzorgheffing 2024 Vanaf 2023 is in de verordening geen sprake meer van rioolheffing maar van riool- en waterzorgheffing. Naast de afvoer van water is er ook zorg voor beheer van het grondwaterpeil en voorkoming van droogte. De herziening van de verordening is uitgewerkt in een (concept) watertakenplan 2024-2027.
De tarieven voor de rioolheffing zijn gebaseerd op dit watertakenplan 2024-2027. In december 2023 worden de tarieven voor de heffing definitief vastgesteld. Het watertakenplan 2024-2027 zal dan ter vaststelling aan uw raad worden voorgelegd. Mocht dit besluit gevolgen hebben voor de begroting, dan wordt dit als begrotingswijziging op de begroting 2024 verwerkt. Bouwleges 2024 Bij het ramen van de bouwleges wordt, gelet op ervaringen uit het verleden, het voorzichtigheidsbeginsel gehanteerd. Dit wil zeggen dat alleen de reguliere leges worden geraamd en elk jaar afzonderlijk wordt bekeken of er aanvullend ook leges kunnen worden geraamd voor projecten die in de periode van het meerjarenperspectief van de begroting worden verwacht. Inmiddels is duidelijk dat de invoering van de Omgevingswet per 1 januari 2024 doorgaat. Er zijn onderwerpen die moeten worden uitgewerkt zoals bijvoorbeeld de opvang van 34
inkomstenderving als de bouwtechnische toets voor bepaalde bouwwerken overbodig wordt. Maar ook over zaken als het heffen van leges over milieubelastende activiteiten moet nog duidelijkheid komen. Er wordt momenteel gewerkt aan een nieuwe legesverordening conform de Omgevingswet en de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen. In verband met de invoering van de Omgevingswet wordt in het meerjarenbeeld rekening gehouden met een verlaging van de opbrengsten. Overzicht belastingdomein gemeente Kaag en Braassem De hiernavolgende tabel geeft een overzicht van het lokale belastingdomein. Ook is vermeld hoe de ramingen voor 2024 tot stand zijn gekomen en waar nodig nog toegelicht per belastingsoort. De totale raming van eigen inkomsten is bepaald op basis van het bestaande beleid bij de lokale heffingen en als baat opgenomen in de begroting 2024. Aan de hand van de nog vast te stellen WOZ-waarden 2024 (peildatum 1 januari 2023) zullen de definitieve OZBtarieven 2024 worden bepaald. bedragen in €
OZB eigenaren woningen OZB eigenaren niet-woningen OZB gebruikers niet-woningen RZB eigenaren woningen Inzameling grof huishoudelijk afval Afvalstoffenheffing Rioolheffing Forensenbelasting Precariobelasting Diverse rechten grafrechten marktgelden Diverse leges omgevingsvergunningen snelle motorboten burgerzaken
begroting 2024 5.317.656 904.720 630.148 20.777 150.641 4.616.044 4.188.138 354.324 0 63.090 11.000 1.102.982 20.966 306.388 17.686.874
Kostendekkendheid Met ingang van 2017 is extra informatie verplicht waarin inzichtelijk wordt gemaakt hoe bij de berekening van tarieven van heffingen die hoogstens kostendekkend mogen zijn, wordt bewerkstelligd dat de baten de lasten niet overschrijden. Deze informatie wordt afzonderlijk in beeld gebracht voor de belangrijkste onderdelen binnen de gemeentelijke belastingen. De tarieven voor afvalinzameling, riolering, begraafplaatsen en omgevingsvergunningen worden ieder afzonderlijk berekend. De resterende opbrengsten betreffen de overige leges te weten het verstrekken van persoons- en reisdocumenten alsook de overige vergunningverlening op basis van de APV. bedragen in €
Nr Afvalinzameling en –verwerking (taakveld 7.3) 1 Kosten taakveld afval (netto) 2 BTW 3 Overhead 4 Toerekening rente 5 Totaal kosten 6 Inkomsten 7 Netto-lasten 8 Kostendekking
Begroting 2024 3.309.774 670.728 780.822 15.973 4.777.296 -4.766.685 10.611 100%
35
1 2 3 4.
Betreft de kosten zoals die opgenomen zijn in het taakveld afval. Extracomptabele toegerekende BTW op kosten en investeringen op grond van de invoering van de BTW-plicht gemeente. Betreft de overhead op de taakgerichte uren. Dit wordt conform BBV-voorschriften extracomptabel toegerekend. Toerekening van rente is gebaseerd op de omslagrente, met inachtneming van de BBVvoorschriften
Bij de vaststelling van de Verordening afvalstoffenheffing 2022 en de daarin opgenomen afvaltarieven voor 2022 is bepaald dat er een groei in kostendekkendheid wordt nagestreefd in twee jaar tijd. In deze begroting is de kostendekkendheid imiddels 100%. Door een goed scheidingsgedrag en zo min mogelijk aanbieden van restafval kunnen inwoners hun werkelijke lasten lager houden. bedragen in €
Nr Beheer rioleringsstelsel en waterzuivering (taakveld 7.2) Begroting 2024 1 Kosten taakveld riolering en waterzuivering 2.292.213 2 BTW 497.411 3 Overhead 674.064 4 Toerekening rente 743.826 5 Totaal kosten 4.207.514 6 Inkomsten -4.188.138 7 Netto-lasten 19.376 8 Kostendekking
1 2 3 4
100%
Betreft kosten zoals opgenomen in het geactualiseerde GRP aangevuld met de taakgerichte uren. Extracomptabel toegerekende BTW op kosten en investeringen op grond van de invoering van de BTW-plicht gemeente. Betreft overhead op taakgerichte uren. Dit wordt extracomptabel toegerekend op grond van de BBV- voorschriften. Toerekening van rente is gebaseerd op de omslagrente, met inachtneming van de BBVvoorschriften.
De kostendekkendheid van de riool- en waterzorgheffing bedraagt 100%. Nr Begraafplaatsen (taakveld 7.5) 1 Kosten taakveld begravingen 2 Overhead 3 Toerekening rente 4 Totaal kosten 5 Inkomsten 6 Netto-lasten 7 Kostendekking
1 2 3
Begroting 2024 200.084 80.625 16.935 297.644 -63.090 234.554 21%
Betreft kosten zoals geraamd op het taakveld begraafplaatsen Betreft overhead op taakgerichte uren. Dit wordt extracomptabel toegerekend op grond van de BBVvoorschriften. Toerekening van rente is gebaseerd op de omslagrente, met inachtneming van de BBVvoorschriften.
36
bedragen in €
Nr 1 2 3 4 5 6
Leges: fysieke leefomgeving en omgevingsvergunning (WABO) (taakveld 8.3) Kosten op de taakvelden Overhead Toerekening rente Totaal kosten Inkomsten Netto-lasten
Begroting 2024 1.502.719 799.613 0 2.302.333 -1.102.982 1.199.351
7 Kostendekking
1 2
48%
3
Betreft kosten zoals geraamd op de taakvelden behorend tot de fysieke leefomgeving (m.n. WABO). Betreft overhead op taakgerichte uren. Dit wordt extracomptabel toegerekend op grond de BBVvoorschriften. Toerekening van rente is niet van toepassing.
Nr 1 2 3 4 5 6
Leges: Overige leges (Burgerzaken) (taakveld 0.2) Kosten op de taakvelden Overhead Toerekening rente Totaal kosten Inkomsten Netto-lasten
bedragen in €
Begroting 2024 801.519 380.911 0 1.182.429 -327.354 855.075
7 Kostendekking
1 2 3
28%
Betreft kosten zoals geraamd op de taakvelden die behoren tot dienstverlening. De nadruk ligt hier persoons- en reisdocumenten, alsmede vergunningverlening op basis van de APV. Betreft overhead op taakgerichte uren. Dit wordt extra comptabel toegerekend op grond van de BBV- voorschriften. Toerekening van rente is niet van toepassing.
Totale woonlasten meerpersoonshuishoudens Onder de gemeentelijke woonlasten verstaan we het gemiddelde bedrag dat een huishouden in een bepaalde gemeente betaalt aan OZB, rioolheffing en afvalstoffenheffing. In onderstaande tabel worden de woonlasten van Kaag en Braassem weergegeven. Gemiddelde woonlasten per meerpersoonshuishouden
2023
2024
OZB bij een fictieve woz-waarde van € 400.000
€ 348,80
€ 366,90
Afvalstoffenheffing vast tarief (*)
€ 282,00
€ 304,60
Riool- en waterzorgheffing
€ 288,00
€ 303,00
Totale gemiddelde woonlasten per meerpersoonshuishouden
€ 918,80
€ 974,50
(*) De werkelijke last per huishouden afvalstoffenheffing is afhankelijk van het scheidingsgedrag. Boven op het vast tarief wordt nog een bedrag per aangeboden zak of container in rekening gebracht. Kwijtscheldingsbeleid Een belastingplichtige met een inkomen van 100% of minder van het minimuminkomen komt in aanmerking voor gehele of gedeeltelijke kwijtschelding. Er kan uitsluitend kwijtschelding worden 37
verleend voor de afvalstoffenheffing en riool- en waterzorgheffing. Alle andere heffingen zijn van kwijtschelding uitgesloten.
38
2. Weerstandsvermogen en risicobeheersing
Deze paragraaf geeft inzicht in het verwachte weerstandsvermogen voor het begrotingsjaar 2024 en geeft een doorkijk naar toekomstige ontwikkelingen. Ook geeft het inzicht in de financiële kengetallen in de begrotingsperiode 2024-2027. Hiertoe is informatie opgenomen over onderstaande onderwerpen: • Een inventarisatie van de risico’s met een risicoprofiel en een benodigde weerstandscapaciteit gebaseerd op risicosimulatie; • Inzicht in de beschikbare weerstandscapaciteit; • Beoordeling van het weerstandsvermogen; • Overzicht van structurele risico’s en toekomstige ontwikkelingen; • Inzicht in de financiële kengetallen. Het uitwerken van deze paragraaf gebeurt conform de vorig jaar geïntroduceerde nieuwe systematiek. Risicoprofiel Onderstaand zijn de belangrijkste risico’s voor de gemeente weergegeven. Hierbij is tevens een inschatting gemaakt van de kans van optreden en de mogelijke maximale financiële gevolgschade. Het percentage geeft de invloed van het risico op het totaal benodigde weerstandsvermogen aan.
39
Risicogebeurtenis
Toelichting
Kans
Financieel Maximum
Invloed (%) op weerstand
Extra ondersteuning in het kader van armoedebestrijding en inkomensondersteuning