Omgevingsvisie Kaag en Braassem november 2021

HET BIEDEN VAN EEN VANGNET EN VOLDOENDE ONDERSTEUNING AAN INWONERS Wij geloven als Kaag en Braassem in een inclusieve samenleving. Wij bevorderen dit dan ook actief. Een samenleving waarin iedereen welkom is, iedereen (naar vermogen) kan meedoen en iedereen erbij hoort. Het grootste deel van onze inwoners heeft geen ondersteuning nodig om mee te doen in de samenleving, om sociale contacten te onderhouden, bij het wonen of werken. 78% van de respondenten van het inwonerspanel heeft in de afgelopen 12 maanden geen hulpvraag gesteld. Soms hebben inwoners wel (tijdelijk) hulp of ondersteuning nodig. In veel gevallen (zo’n 38% van de respondenten van ons inwonerspanel) doen zij dan een beroep op familie en vrienden. Soms is ondersteuning door een professional nodig. Deze ondersteuning moet snel, laagdrempelig en dichtbij geboden worden. Zo licht en kort als mogelijk en zo zwaar en lang als nodig. We hebben hierbij ook oog voor mensen met verward gedrag en mensen die hulp nodig hebben, maar dat niet inzien of geen hulp willen aanvaarden, én voor hun omgeving. We realiseren ons immers dat overlastgevend gedrag ook van invloed is op het welzijn van de familie, vrienden en buren van de kwetsbare inwoner en op het veiligheidsgevoel in de buurt.

59

Wat willen we bereiken? - Mantelzorgers krijgen de ondersteuning en/of verlichting van zorg die zij nodig hebben om – op eigen wijze – de mantelzorg te kunnen (blijven) bieden. Deze ondersteuning of verlichting bieden we op een manier die past bij hun leven en leeftijd en bij de toenemende intensiteit, duur en complexiteit van mantelzorg.

- Inwoners die zich in een (sociaal) kwetsbare positie bevinden zoals mensen met dementie, met psychische problemen, verstandelijke beperking, laaggeletterdheid of financiële problematiek, hebben een volwaardige plek binnen de samenleving en krijgen tijdig passende ondersteuning vanuit hun eigen netwerk en waar nodig van professionals. Hiertoe bevorderen we o.a. de kennis over bijvoorbeeld psychische aandoeningen zodat er meer begrip voor inwoners in een kwetsbare situatie ontstaat. - De openbare ruimte en openbare gebouwen zijn voor iedereen toegankelijk en bereikbaar. - De sociale veiligheid in wijken en dorpen neemt toe. Overlastgevende situaties als gevolg van psychische, dan wel psychogeriatrische problematiek, voorkomen we zo veel mogelijk of pakken we zo snel mogelijk op om verdere escalatie te voorkomen (o.a. door toeleiding naar zorg). - Inwoners, buurten en wijken ondersteunen elkaar. De kracht van de samenleving wordt benut, versterkt en gefaciliteerd, waarbij oog is voor de grenzen van die kracht. - We zetten in op de juiste/ passende ondersteuning voor verenigingen zodat deze belangrijke ontmoetings/netwerkplekken de basis blijven voor het creëren en vergroten van het sociale netwerk. De uitdaging om deze locaties met vrijwilligers te laten floreren zien we als een opgave voor de komende periode.

Omgevingsvisie Kaag en Braassem

In verschillende onderzoeken is een verband tussen armoede en sociale uitsluiting vastgesteld. Vooral voor kinderen kan armoede ervoor zorgen dat zij niet mee kunnen doen. Maar ook voor volwassenen belemmert armoede actieve deelname aan de samenleving. Niet meedoen heeft een negatief effect op gedrag, gezondheid en (school)prestaties en vergroot de kans op armoede in de toekomst. In Kaag en Braassem hechten we daarom aan het laagdrempelig kunnen meedoen aan sport, cultuur en muziek. Juist voor mensen die in een sociaal kwetsbare positie verkeren en ondersteuning nodig hebben, kan dit aanbod bijdragen aan het creëren van een netwerk en daardoor mogelijk ook aan het zelfstandig kunnen (blijven) wonen en/of het meedoen in de samenleving.

SPECIFIEKE UITGANGSPUNTEN •

 port, spelen, cultuur, muziek, dans enzovoort hebben een S belangrijk positief effect op leefbaarheid, gezondheid en de sociale ontwikkeling en zijn daarmee belangrijke middelen voor het behalen van onze opgaven en doelen. Wij zoeken samen met verenigingen en organisaties naar (nieuwe) kansen. We zetten daarbij in op: o laagdrempelig en toegankelijk aanbod; o sterke organisaties; o een match tussen vraag en aanbod van vrijwilliger(s); o verbinding tussen sport en ondersteuning/hulp.

•

 rijwilligers(organisaties) zijn de basis voor brede, V laagdrempelige hulp en ondersteuning in de kernen.

Gemeente Kaag en Braassem

60

•

•

 ij sturen op wijkgericht werken en vragen van onze W maatschappelijke partners om de ondersteuning in samenhang en dicht bij de inwoners te organiseren. Hierbij wordt aangesloten bij bestaande voorzieningen zoals huisartsen, verenigingen en scholen. Maar ook maatschappelijk vastgoed (zoals sporthallen, buurthuizen en dergelijke) heeft hierin een rol. Maatschappelijk vastgoed is van en voor de inwoners. Dit vastgoed is een belangrijk middel om onze doelen te halen. Naast de corebusiness van dit vastgoed (sport, muziek, etc.) liggen er meer mogelijkheden voor vernieuwende vormen van huisvesting. Wij stimuleren onze partners om waar mogelijk gebruik te maken van het beschikbare maatschappelijk vastgoed.

•

Voor maatschappelijke (vereniging) activiteiten is ruimte nodig, zowel in de openbare ruimte als in de vorm van maatschappelijk vastgoed. Dit vastgoed is voor en door de inwoners en het eigenaarschap ligt zoveel mogelijk bij de inwoners zelf. Samen met de exploitanten en eigenaren zoeken we naar efficiënt en effectief gebruik van deze ruimte. Wij zoeken samen naar nieuwe kansen die deze ruimtes kunnen bieden voor de dorpen.

•

Wij verwachten van onze partners dat zij kijken naar de mogelijkheden van innovatieve zorgconcepten zoals arbeidsbesparende technologie (domotica) en deze inzetten, waar dit van meerwaarde is voor onze inwoners.

 ezamenlijke verantwoordelijkheid: inwoners, partijen, G verenigingen, professionals, vrijwilligers werken samen, zodat ze hun krachten kunnen bundelen, elkaar kunnen aanvullen en een sluitende keten kunnen realiseren. Wanneer meerdere professionals in één gezin, één huishouden of aan één persoon ondersteuning bieden, wordt altijd één gezin, één plan, één regisseur gehanteerd.

61

De bereikbaarheid van Kaag en Braassem is een belangrijke voorwaarde voor het goed kunnen wonen en werken in de verschillende kernen. Met een goede aansluiting op het hoofdwegennet kunnen inwoners en gebruikers gebruik maken van de voorzieningen. Ook deze voorzieningen hebben belang bij een goede mobiliteit om hun diensten en producten aan te kunnen blijven bieden. Daarnaast is het van belang dat de omliggende regio goed bereikbaar blijft vanwege onder meer het economische aspect. Daarbij houden we oog voor de verkeersveiligheid van inwoners en gebruikers. Op het gebied van mobiliteit zijn diverse ontwikkelingen gaande, zoals alternatief vervoer. Deze worden nauw gevolgd.

Foto: N. Bartels

Omgevingsvisie Kaag en Braassem

7

Mobiliteit in Kaag en Braassem

ACHTERGROND

Gemeente Kaag en Braassem

62

Mobiliteit blijft groeien, bereikbaarheid blijft aandachtspunt Het aantal wegvoertuigen blijft jaarlijks toenemen, met circa 300 personenauto’s en 100 bedrijfsvoertuigen per jaar in onze gemeente (bron: CBS). In totaal waren er in 2019 22.083 wegvoertuigen in Kaag en Braassem, gemiddeld 1,2 personenauto’s per huishouden. De toename van het aantal wegvoertuigen heeft een direct effect op de bereikbaarheid van de gemeente. Daarnaast heeft het invloed op de doorstroming van het hoofdwegennet in en rondom Kaag en Braassem. Een ontwikkeling die ook invloed heeft op de bereikbaarheid in onze gemeente is het sluipverkeer. Er zijn daarnaast diverse ontwikkelingen in het wegennet zoals de verbreding van de A4 (in 2026), de verbetering van de ontsluiting van de kern Leimuiden op de N207 (2020) en bijvoorbeeld het kruispunt BraassemdreefNoordeinde. Ook vanuit de regio Holland Rijnland is een aantal ontwikkelingen te zien. Zo komt er bijvoorbeeld meer diversiteit in de mobiliteit. De verkeersvraag spreidt zich meer over de dag, er zijn verschillende nieuwe vervoerswijzen (elektrische fietsen / speed pedelecs / nieuwe OV-concepten) en ook andere routes. Ondanks de ontwikkelingen en mogelijke alternatieven voor reizen blijft de vraag naar mobiliteit ook groeien. Ook vanuit het inwonerspanel blijkt dat inwoners nagenoeg elke dag met de auto door de gemeente reizen.

Verkeersongevallen in Kaag en Braassem Jaarlijks raken circa 30 inwoners gewond als gevolg van een verkeersongeval (bron: BLIQ rapport). De meeste verkeersongevallen vinden plaats op de rijksweg A4, gevolgd door de provinciale weg N207. In 2018 waren er in totaal 149 door de politie geregistreerde verkeersongevallen in Kaag en Braassem. Duurzame mobiliteit en openbaar vervoer De aandacht en ambities op het gebied van duurzaamheid leiden ook tot groei van het gebruik van duurzame brandstoffen. De regio Holland Rijnland merkt op dat de acceptatie onder inwoners toeneemt om ruimte in woongebieden in te richten voor duurzame vormen van mobiliteit. Volgens de respondenten uit het inwonerpanel is het stimuleren van het openbaar vervoer (met 55%) de beste manier om Kaag en Braassem bereikbaar te houden. 41% van de respondenten is (nog) niet bereid om de auto in te ruilen voor een duurzaam vervoersmiddel. De grootste opgaven op het gebied van mobiliteit zijn: - Kaag en Braassem bereikbaar blijven houden; - verkeersveiligheid vergroten; - duurzame mobiliteit stimuleren.

63 Foto: N. Bartels

Omgevingsvisie Kaag en Braassem

ROL GEMEENTE KAAG EN BRAASSEM Voor een goede en veilige mobiliteit in Kaag en Braassem hebben we als gemeente diverse rollen: - Bij het blijvend bereikbaar zijn heeft de gemeente een samenwerkende (of rechtmatige) rol om met stakeholders de doorstroming en bereikbaarheid te verbeteren. - De gemeente heeft een samenwerkende rol om met inwoners en stakeholders de verkeersveiligheid te vergroten. - Ook op het gebied van duurzame mobiliteit heeft de gemeente een samenwerkende rol. Ook blijven we in samenwerking met stakeholders de ontwikkelingen op het gebied van mobiliteit volgen en gaan we hierin mee. - De gemeente heeft daarnaast ook een presterende rol om de wegen in eigen beheer te onderhouden. Bij het beheer en onderhoud van wegen zijn we ook afhankelijk van de provincie en het Rijk.

GEWENSTE BEWEGING We zien een volgende beweging: - naar het integraal oppakken van mobiliteitsvraagstukken, waarbij we andere opgaven in het oog houden, met als uitgangspunt een goede leefbaarheid in Kaag en Braassem.

KAAG EN BRAASSEM BEREIKBAAR BLIJVEN HOUDEN

Gemeente Kaag en Braassem

64

Een goede bereikbaarheid tussen de kernen en naar de omliggende regio’s is van belang voor het prettig kunnen wonen en werken in de gemeente. Door het toenemende verkeer blijft het een uitdaging om het verkeer goed te laten doorstromen. Er is bijvoorbeeld sprake van sluipverkeer wat druk legt op de lokale wegen. Daarnaast zijn de A4 en N207 de grootste knelpunten in Kaag en Braassem. Beide knelpunten zijn in ontwikkeling om de doorstroming en bereikbaarheid te verbeteren. Als gemeente onderschrijven wij het belang van een verbeterde doorstroming op de A4, maar daarbij houden we oog voor het economische belang van de naastgelegen ondernemers. Bijvoorbeeld de aansluiting en ontsluiting van bedrijventerreinen is een blijvend aandachtspunt. Naar verwachting wordt de verbreding van de A4 uitgevoerd tussen 2026 en 2028, waarbij een nieuwe aquaduct (ter hoogte van het oude aquaduct in de richting Den Haag) ervoor moet zorgen dat de A4 ter hoogte van Nieuwe Wetering en Roelofarendsveen geen flessenhals wordt/blijft. De N207 is inmiddels, door het aanleggen van een busbaan, verbreed tussen Alphen aan den Rijn en Leimuiden. Het resterende knelpunt op de N207 is de passage bij Leimuiden.

In 2020 worden quick wins uitgevoerd, zodat niet alleen de doorstroming op de N207 verbetert, maar ook de ontsluiting van en naar Leimuiden sneller zal verlopen en daarmee de bereikbaarheid van Leimuiden verbetert. Het streven voor Leimuiden blijft nog altijd de zogenaamde Viaductplus-variant; een viaduct onder de N207 door, waardoor een betere doorstroming en bereikbaarheid gegarandeerd is. Deze ontwikkeling hangt nauw samen met de ontwikkeling van bedrijventerrein Drechthoek II.

Autogebruik in Kaag en Braassem Het autobezit in onze gemeente is bovengemiddeld hoog en neemt jaarlijks verder toe. Het belang van de auto voor de inwoners van onze gemeente is daarmee groot, dat blijkt ook uit het inwonerspanel. Dit komt doordat het openbaar vervoer in een aantal kernen geen goed alternatief is en forenzen uit onze gemeente de auto veel gebruiken. Dit is een uitdaging op het gebied van verduurzaming en bij toekomstige ontwikkelingen zullen we rekening moeten houden met het hoge autogebruik. Parkeren Het bovengemiddeld hoge autobezit levert, vooral in de woonwijken, ook een parkeerdruk op. Daarnaast heeft iedere ruimtelijke ontwikkeling een eigen parkeerbehoefte. Als er geen voorwaarden worden gesteld, zal de parkeerbehoefte invloed hebben op de openbare ruimte, terwijl daar niet altijd voldoende parkeergelegenheid is. Dit kan leiden tot overlast bij de bestaande en toekomstige gebruikers. Als gemeente willen we de parkeeroverlast als gevolg van nieuwe ontwikkelingen voorkomen door parkeernormen te hanteren. Daarnaast houden we rekening met de bereikbaarheid van deze nieuwe functies. Wat willen we bereiken? - Een betere doorstroming van de A4 en N207 met onder andere als doel een beperking van sluipverkeer door de kernen die hier langs liggen. Met behoud van economische mogelijkheden voor ondernemers en zo minimaal mogelijke afstand tot het wegennet.

- Een betere bereikbaarheid en ontsluiting van Leimuiden.

VERKEERSVEILIGHEID VERGROTEN

Landbouwverkeer zorgt voor conflicten in verkeersstromen en gevaarlijke situaties. Met name op de smalle wegen in het buitengebied en in de kern van Leimuiden. Uitgangspunt is om het zware landbouwverkeer zoveel mogelijk te scheiden van de kwetsbare weggebruikers. We onderzoeken met de provincie, buurgemeenten en de LTO mogelijkheden om de conflicten met landbouwverkeer te verminderen. Daarbij rekening houdend met bijvoorbeeld de ruimtelijke mogelijkheden die we als gemeente hebben. Daarnaast moeten we er ook rekening mee houden dat het zware (landbouw)verkeer trillingen in de bodem veroorzaakt. Dat kan vooral in dichtbebouwde gebieden leiden tot hinder of schade. Wat willen we bereiken? - Het vergroten van het verkeersveiligheidsgevoel, door onder andere aan te sluiten bij de provinciale campagne en het strategische plan vanuit het Rijk.

DUURZAME MOBILITEIT We zien een toename van het aantal elektrisch oplaadbare voertuigen (e-rijders), die daarmee bijdragen aan de verduurzaming van Kaag en Braassem. Het brengt automatisch ook een extra vraag naar oplaadpunten met zich mee. We groeien mee in deze behoefte door mogelijkheden tot laden te faciliteren en houden toekomstige ontwikkelingen in de gaten, samen met de betrokkenen bij het aanleggen van laadpunten. We zijn als Kaag en Braassem aangesloten bij een concessie (vanuit Rotterdam/MRDH) voor het plaatsen van laadinfrastructuur (laadpalen) in de openbare ruimte. Hiermee faciliteert Kaag en Braassem e-rijders door gratis palen te laten plaatsen in de openbare ruimte, voor e-rijders die niet over parkeergelegenheid op eigen terrein beschikken. Dit betreft ‘normaal laden’. Een nieuwe concessie, vanuit dezelfde samenwerking, zal zich naar verwachting ook meer richten op nieuwe laadmogelijkheden, zoals snelladen, inductieladen, laden vanuit lantaarnpalen, waterstof, enzovoort. Het is moeilijk inschatten hoe deze vorm van mobiliteit zich gaat ontwikkelen in de komende jaren en wat voor effect dit gaat hebben op de openbare ruimte. Door samenwerking te zoeken met huidige concessiepartners proberen wij op tijd in de trends en ontwikkelingen mee te gaan. Zo kan er een transitie plaatsvinden van fossiele brandstof naar elektrische aangestuurde voertuigen.

65

Omgevingsvisie Kaag en Braassem

Hoewel het aantal verkeersongevallen en verkeersslachtoffers in Kaag en Braassem onder het landelijk gemiddelde ligt, zien we toch mogelijkheden om de verkeersveiligheid te verbeteren. In lijn met de provinciale verkeersveiligheidscampagne ‘Maak een punt van nul’, is nul verkeersslachtoffers het uitgangspunt om de verkeersveiligheid en -beleving in Kaag en Braassem te verbeteren. Vanuit het Rijk is daarnaast het Strategisch Plan Verkeersveiligheid (SPV 2030) gelanceerd, waarin een meer risicogestuurde aanpak van verkeersveiligheid centraal staat. Als regio en gemeente gaan we hier ook in mee. Ook de gebruikers hebben een rol in de verkeersveiligheid, denk hierbij aan verlichting van vervoersmiddelen en gedrag in het dagelijkse verkeer.

- Behoud van veilige wegen voor de inwoners en gebruikers, onder andere door, wanneer mogelijk, het scheiden van landbouwverkeer en de kwetsbare verkeersdeelnemers.

66

Gemeente Kaag en Braassem

Foto: M. Ramsaran

Openbaar vervoer Ook in het openbaar vervoer staan we voor een verandering. Per 2022 zal mogelijk een nieuwe concessiehouder gaan rijden in het gebied Zuid-Holland Noord. In 2019 en 2020 stelt de provincie Zuid-Holland een Beleidskader en Programma Van Eisen hiervoor op. De regio’s Holland Rijnland en Midden Holland zijn hier nauw bij betrokken. Het streven voor Kaag en Braassem is om de huidige kwaliteit te handhaven en waar mogelijk te verbeteren. Zo staan de landelijke gebieden op het gebied van OV al een tijd onder druk. Naar verwachting zal dit toenemen door ontwikkelingen als verstedelijking en vergrijzing. Ook is een bereikbaar en bruikbaar OV van belang voor inwoners die lichamelijk of financieel niet in de gelegenheid zijn om een auto te kunnen rijden.

Fiets Met de komst van de elektrische fiets (en de speed pedelec) is de fiets steeds meer een duurzaam vervoersalternatief met een groeiend kilometerbereik. Daarnaast heeft de toename van het fietsen ook een positief effect op de gezondheid van inwoners. Met regionale partijen zijn we voortdurend in gesprek over het verbeteren van ons fietspadennetwerk en de aanleg van snelfietspaden, om onder andere op deze manier ook een toegankelijke openbare ruimte voor iedereen te creëren. Hierbij zal de veiligheid van alle gebruikers een belangrijk onderdeel blijven, bijvoorbeeld door het sturen op veilige oversteekplaatsen. Ook recreanten in onze gemeente hebben belang bij deze veilige en toegankelijke fietspaden.

Een trend die naar verwachting op korte termijn groter zal worden is Mobility as a Service (MAAS). Door de technologische ontwikkeling en de beschikbaarheid van open data is het mogelijk om platforms, services en apps te creëren waar vervoersvraag en -aanbod samen kunnen komen. Particulieren kunnen dan via deze dienst hun ideale vervoersmogelijkheid samenstellen. Met een hoofdrol voor het OV, maar ook de aansluiting op het OV is belangrijk. Dit is vooral een marktontwikkeling, maar zal ook inzet en commitment vragen van overheden, door bijvoorbeeld het verstrekken van data.

Wat willen we bereiken? - Wij willen een zo schoon mogelijk vervoer voor en van de inwoners realiseren. Dit willen onder andere bereiken door het uitbreiden van het aantal laadpalen. - Behouden van de openbaarvervoervoorzieningen op het huidige niveau. - In samenwerking met regionale partijen waar mogelijk het fietspadennetwerk opwaarderen.

67

Kaag en Braassem is een gemeente waar onze inwoners en bezoekers veilig kunnen wonen, werken en recreëren. We investeren in veiligheidsontwikkelingen, zoals het tegengaan en bestrijden van georganiseerde criminaliteit. Waar mogelijk pakken we dit samen aan. Het thema veiligheid heeft raakvlakken met nagenoeg alle andere thema’s, zo komen bijvoorbeeld zorg en veiligheid steeds dichter bij elkaar te liggen. Naast sociale veiligheid onderscheiden we ook de fysieke veiligheid, zoals in het verkeer, of de veiligheid in de openbare ruimte, zoals verlichting. De samenwerking en betrokkenheid van onze inwoners en ondernemers staat hierbij hoog in het vaandel.

Foto: A. Hogenboom

Omgevingsvisie Kaag en Braassem

8

Veilig Kaag en Braassem

ACHTERGROND

Gemeente Kaag en Braassem

68

Veiligheid leefomgeving Kaag en Braassem is een relatief veilige gemeente. Inwoners geven hun veiligheidsbeleving een 7,7 (bron: Veiligheidsmonitor). In 2018 nam zo’n 8% van onze inwoners deel aan Burgernet. Daarin werkten zij actief samen met de politie en gemeente aan de veiligheid in de buurt. In het inwonerspanel heeft 30% van de respondenten aangegeven geen lid te zijn van een buurtpreventie(app) of buurtwacht, maar zou er wel aan willen deelnemen. Geweldsincidenten komen in onze gemeente relatief weinig voor. Er is wel sprake van diefstallen en (woning) inbraken. De meeste politiemeldingen gaan over burenruzies, geluidsoverlast en overlast door jeugd.

Toename vermenging onder- en bovenwereld (ondermijning) Het aantal geregistreerde misdrijven, waaronder woninginbraken, straatroven en geweldsdelicten, laat de afgelopen jaren een daling zien. Onzichtbare vormen van criminaliteit ondermijnen echter in toenemende mate de samenleving. Zowel landelijk als in onze gemeente is er een ontwikkeling in criminele en ondermijnende activiteiten. De gemeente, politie en andere betrokken partijen die samenwerken in het Regionaal Informatieen Expertisecentrum (RIEC) constateren een toenemende mate van vermenging van de onder- en bovenwereld. Het gaat dan bijvoorbeeld om witwassen, drugshandel, beïnvloeding en cybercrime.

Openbare ruimte Mensen ervaren de leefbaarheid van Kaag en Braassem als positief. In 2017 kreeg de leefbaarheid een 7,8 (bron: Veiligheidsmonitor). Over het algemeen zijn hondenpoep op de stoep, te hard rijden en parkeeroverlast de belangrijkste onderwerpen die de leefbaarheid bepalen. Ook vanuit het inwonerspanel blijkt dat inwoners vinden dat de openbare ruimte in hun dorp zowel veilig (63%) als schoon (59%) en heel (56%) is. Panelleden maken wel opmerkingen over zwerfafval in de gemeente, onderhoud van de openbare ruimte, bestrating en verlichting.

De grootste opgaven voor een veilig Kaag en Braassem zijn: het vergroten van veiligheid in de leefomgeving; het zorgdragen voor een schone, hele en veilige openbare ruimte. het tegengaan en bestrijden van ondermijnende criminaliteit.

69 Foto: R. Looijenstein

GEWENSTE BEWEGING Met de omgevingsvisie zien we de volgende beweging: - blijvend faciliteren van initiatieven m.b.t. veiligheid; - van aparte kolommen zorg en veiligheid … naar een nauwe samenwerking tussen zorg en veiligheid. De thema’s zorg en veiligheid komen steeds dichter bij elkaar. Zo ontwikkelen we binnen de regio een Zorg- en Veiligheidshuis. In veel gevallen is er immers een combinatie van veiligheids- en zorgaspecten.

Omgevingsvisie Kaag en Braassem

ROL GEMEENTE KAAG EN BRAASSEM Wij werken samen met onze inwoners om de leefbaarheid in Kaag en Braassem te behouden en verder te vergroten. Naast de rechtmatige taak die de gemeente heeft om bijvoorbeeld te handhaven hebben wij ook diverse rollen op de eerder genoemde opgaven: - Wij hebben een wettelijke verplichting op het gebied van de veiligheid (rechtmatig). - Wij werken samen met partners om signalen van onveilige situaties op te vangen en aan te pakken (samenwerkend). - Wij stimuleren en faciliteren inwonersinitiatieven om de veiligheid in de leefomgeving te vergroten (samenwerkend). - Wij werken samen met de veiligheidsregio om de veiligheid van onze inwoners te vergroten (samenwerkend).

Bijvoorbeeld bij incidenten rond inwoners met verward gedrag, die van invloed zijn op de veiligheidsbeleving van inwoners maar die ook geregeld om inzet vanuit het veiligheidsdomein vragen. Andere voorbeelden zijn geweld in huiselijke kring en overmatig alcohol- en drugsgebruik. We zetten daarom in op samenwerking tussen de verschillende partijen. Dit komt ook terug in het hoofdstuk Sociaal Kaag en Braassem.

Gemeente Kaag en Braassem 70

Foto: B. Verdel

Hoofdstuk titel over één of twee regels 71

De betrokkenheid van inwoners neemt toe, mensen dragen nadrukkelijker dan voorheen actief bij aan een veilige leefomgeving. Niet alleen aan hun eigen veiligheid (met o.a. inbraakpreventie), maar ook aan de veiligheid van hun wijk of buurt via WhatsApp Buurtpreventie en Burgernet. Als gemeente blijven we initiatieven als een WhatsApp Buurtpreventie stimuleren en faciliteren. De fysieke leefomgeving heeft een belangrijke invloed op de veiligheid(sbeleving). Denk hierbij aan de inrichting van wegen, straatverlichting en evenementen. Ook andere ontwikkelingen spelen hier een rol. Zo voert de Veiligheidsregio bijvoorbeeld een onderzoek uit naar hoogwater, als gevolg van klimaatverandering. Deze onderzoeken en stresstesten blijven we volgen. De ontwikkelingen kunnen naast de veiligheid voor onze inwoners, ook gevolgen hebben voor de ruimtelijke ontwikkeling binnen de gemeente. Wat willen we bereiken? - Inwoners van alle leeftijden voelen zich veilig in hun woon-, werk-, en leefomgeving. - Stimuleren en waar nodig faciliteren van inwonersinitiatieven om de veiligheid in hun eigen wijk of buurt te vergroten. Daarbij zetten

we preventief in op het voorkomen van (woning)inbraken. - Stimuleren en vergroten van bereidheid van inwoners om verdachte situaties te melden. HET ZORGDRAGEN VOOR EEN SCHONE, HELE EN VEILIGE OPENBARE RUIMTE Een schone, hele en veilige openbare ruimte draagt bij aan de sociale veiligheid en leefbaarheid. Onder openbare ruimte verstaan we de ruimte die voor iedereen toegankelijk is. Wij hebben een rol in onderhoud en handhaving, maar we kunnen meer bereiken als we dit samen aanpakken. Inwoners kunnen een grotere rol krijgen bij het beheer van de openbare ruimte. Zo kunnen ze voor hen belangrijke zaken zelf oppakken en veranderen als ze dat willen. Wij willen daarom de komende periode buurtinitiatieven rondom de woonomgeving stimuleren en faciliteren. Wij maken samen met inwoners de leefbaarheid in onze dorpen. Samen zijn we verantwoordelijk voor een schone, hele en veilige buurt. Wat willen we bereiken? - Schoon, heel en veilig houden van de openbare ruimte. In het beheer houden we oog voor mens en milieu. Waar mogelijk beheert de gemeente samen met inwoners en bedrijven.

Omgevingsvisie Kaag en Braassem

HET VERGROTEN VAN VEILIGHEID IN DE LEEFOMGEVING

HET TEGENGAAN EN BESTRIJDEN VAN ONDERMIJNENDE CRIMINALITEIT

Gemeente Kaag en Braassem

72

Vanwege landelijke en lokale ontwikkelingen op het gebied van ondermijnende criminaliteit investeren we in het vergroten van onze informatiepositie en de bewustwording over de aanwezigheid en risico’s van ondermijnende criminaliteit. We zetten hierbij in op een nauwe samenwerking met diverse partners. Dit versterkt de aanpak. Criminele investeringen in de bovenwereld kunnen leiden tot vervlechting van onder- en bovenwereld. Dat heeft grote gevolgen voor het ondernemersklimaat en de sociale cohesie en verhoogt het risico op verpaupering van wijken en buurten. Daarnaast tast de georganiseerde ondermijnende criminaliteit het rechtsgevoel van inwoners en ondernemers aan. Het tegengaan en bestrijden van ondermijning heeft daarom prioriteit. Een voorbeeld hiervan is het aanpakken van witwassen, het handhaven op permanente bewoning op plekken die daar niet voor bedoeld zijn en uitkeringsfraude. Dit doen we als gemeente samen met onze partners, zoals de politie. En we zien dit zeker ook als een gezamenlijke verantwoordelijkheid met en voor onze ondernemers. Wat willen we bereiken? - Vergroten van onze informatiepositie over ondermijnende criminaliteit. - Versterken van de bestuurlijke en maatschappelijke weerbaarheid. - Het stimuleren en intensiveren van samenwerkingen om ondermijnende criminaliteit aan te pakken. - Het vroegtijdig signaleren en terugdringen van woonfraude.

73

Onze gemeente kan grofweg in vier verschillende soorten gebieden worden opgedeeld, namelijk het buitengebied, glastuinbouwgebieden, bedrijventerreinen en de kernen. Binnen ieder gebiedstype spelen verschillende belangen en thema’s. Om scherp te krijgen binnen welk gebied welke van deze thema’s, belangen en dilemma’s spelen, werken we de verschillende gebiedstypen in dit hoofdstuk verder uit. Per gebiedstype geven we een beschrijving van het gebied met de doelen en de specifieke uitgangspunten waarbinnen deze doelen bereikt moeten worden. In alle gebieden hebben infrastructuur en beperkingenzones invloed, dit beschrijven we aan het eind van dit hoofdstuk.

Foto: J. van Haestregt

Omgevingsvisie Kaag en Braassem

9

Gebiedstypen

Gemeente Kaag en Braassem 74

Foto: D. Bouwmeester

75 Foto: I. Bouwmeester

BUITENGEBIED Het buitengebied beslaat qua oppervlak het grootste deel van onze gemeente. Wij maken onderdeel uit van het Groene Hart. De groene uitstraling van het gebied is dan ook kenmerkend. Een landelijk en agrarisch gebied wordt het ook wel genoemd. Wij willen het buitengebied zo open mogelijk houden, maar willen niet de dorpsranden op slot zetten. Hier moet bijvoorbeeld ruimte zijn voor woningbouw. Er moet ook ruimte zijn om energie op een duurzame manier op te wekken. Wij geven daarbij de voorkeur aan het opwekken van energie door middel van wind. Een windturbine vinden wij qua ruimtebeslag efficiënter dan een zonneweide. Windturbines zien wij het liefst op plekken waar het landschap al is aangetast en waar dit ruimtelijk inpasbaar is, zoals langs de hoofdinfrastructuur binnen onze gemeente (infrabundel A4/HSL en de N207). Ook hebben wij in het buitengebied liever woningbouw

dan zonneweiden. Desondanks staan we niet per se negatief tegenover lokale initiatieven. Dit geldt ook voor windturbines. Daarnaast moeten wij onze ogen niet sluiten voor andere manieren om energie op een duurzame manier op te wekken, bijvoorbeeld via warmte en kou uit water (aquathermie) en de bodem ((diepe) geothermie). Wat betreft recreatie willen we aantrekkelijk zijn voor de eigen inwoner, dan wordt het vanzelf ook aantrekkelijk voor recreanten van buiten de gemeente. We willen voornamelijk inzetten op dagrecreatie (wandelen, fietsen en varen) die wordt ondersteund door daghoreca (het drinken van een kopje koffie of lunchen). Ook moet er ruimte zijn voor kleinschalige verblijfsrecreatie, maar niet in alle delen van het buitengebied. Bijvoorbeeld niet in de Drechtzone. Voor grootschalige verblijfsrecreatie (meer dan 20 recreatiewoningen) is er weinig ruimte in de gemeente, maar we sluiten het niet volledig uit. Voor sommige gebieden is grootschalige verblijfsrecreatie wel op voorhand al uitgesloten vanwege bijvoorbeeld de cultuurhistorische en/of natuurwaarden. Het buitengebied is zo uitgestrekt dat het opgedeeld kan worden in verschillende sub-gebiedstypen. Binnen het buitengebied onderscheiden wij de volgende gebieden: veenweide, droogmakerij, Wijde Aa zone, Drechtzone, Kagerplassen-gebied en de agrarische linten.

Omgevingsvisie Kaag en Braassem

Het buitengebied beslaat qua oppervlak het grootste deel van onze gemeente. Het betreft een uitgestrekt gebied dat opgedeeld kan worden in verschillende sub-gebieden. Binnen het buitengebied onderscheiden wij de volgende gebieden: veenweide, droogmakerij, Wijde Aa zone, Drechtzone, Kagerplassen-gebied en de agrarische linten.

Gemeente Kaag en Braassem 76

Buitengebied - Veenweide 77

Specifieke uitgangspunten - Binnen het veenweidegebied bieden we geen ruimte aan activiteiten die de bestaande landschappelijke structuur en kwaliteit kunnen schaden. - Nieuwe (agrarische) bedrijfswoningen zijn alleen toegestaan als de noodzakelijkheid en doelmatigheid wordt aangetoond. Dit standpunt geldt voor het hele buitengebied. Een tweede (agrarische) bedrijfwoning is in principe uitgesloten. Dit standpunt geldt voor het hele buitengebied. - Er is ruimte voor het voeren van (recreatieve) nevenactiviteiten bij agrarische bedrijven, mits het de bestaande en landschappelijke structuur en kwaliteit niet schaadt. Recreatieondernemingen, bijvoorbeeld een camping, zijn niet gewenst. Ook is het uitbreiden van het aantal bestaande evenementen, zowel in volume als in aantallen, niet gewenst. -

Binnen het gebied is er ruimte voor dagrecreatie. Hiermee worden activiteiten bedoeld die gericht zijn op ontspanning in de vrije tijd, zoals sport en spel, natuurbeleving, amusement en uitstapjes die plaatsvinden binnen een tijdsbestek van een dag.

-

Er is ruimte voor lokale innovatieve ontwikkelingen gericht op het tegengaan van bodemdaling door veenoxidatie of door belasting.

- Nieuwe recreatieve of agrarische (neven)activiteiten (als alternatief verdienmodel) die bodemdaling (door veenoxidatie) versnellen mogen in

Wat willen we bereiken? - Het behouden van de bestaande landschappelijke structuur en kwaliteit. - Het tegengaan van bodemdaling veroorzaakt door veenoxidatie. 

principe geen doorgang vinden. Dit standpunt geldt voor het hele buitengebied. - Recreatieve of agrarische (neven)activiteiten / ontwikkelingen die een negatieve impact hebben op de gekozen doelsoorten in het veenweidegebied en de voor het gebied kenmerkende biodiversiteit, mogen in principe geen doorgang vinden.

Omgevingsvisie Kaag en Braassem

Het westelijke deel van onze gemeente bestaat uit veenweidegebieden, polders en plassen. Het landschap is open door de vele weilanden en de grote hoeveelheid sloten. De natuurwaarde is hierdoor groot: niet zozeer doordat er veel verschillende dier- en plantensoorten te vinden zijn, maar eerder doordat er een aantal unieke soorten leven en broeden zoals de grutto en de wulp. De cultuurhistorische waarde is ook aanzienlijk vanwege de duidelijk zichtbare, oude verkavelingspatronen. Monumentale molens en karakteristieke kerktorens zijn overal in het gebied zichtbaar. Het gebied ademt rust, ontspanning, natuur en groen. De agrariërs zijn overwegend melkveehouders, maar hebben zich ook bekwaamd in natuurbeheer en kleinschalige recreatie, zoals een bed & breakfast, kleinschalige zorg en het maken en verkopen van streekproducten. Mogelijkheden tot schaalvergroting van agrarische bedrijven in het gebied zijn beperkt. Het gebied is autoluw en toegankelijk voor wandelaars, fietsers en de watersporters. De strategische plaatsing van bankjes, uitkijkpunten en aanlegsteigers draagt er aan bij dat mensen het gebied kunnen beleven. Op diverse locaties kunnen ze boten aanleggen, de fiets stallen of een consumptie nuttigen, bijvoorbeeld bij een boerderij of bij een molen.

Buitengebied - Droogmakerij

Gemeente Kaag en Braassem

78

De droogmakerijen zijn grootschalige open polders en worden voornamelijk gebruikt als agrarisch productielandschap. Het primaire grondgebruik is landbouw, zowel akkerbouw als veeteelt.

Specifieke uitgangspunten - Activiteiten zoals zelfstandige horeca, (grootschalige) evenementen, recreatie en woningbouw kunnen alleen incidenteel voorkomen. - Binnen het gebied is ruimte voor schaalvergroting van agrarische bedrijven. Planologisch wordt er daarom, waar mogelijk, ruimte geboden op het gebied van geur, geluid, mestopslag en dierenverblijven. Dit mag echter niet ten koste gaan van het woon- en leefklimaat van omliggende woningen. - Binnen de droogmakerij is er ruimte voor recreatie, nadrukkelijk

Wat willen we bereiken? - Het primaire grondgebruik landbouw, zowel akkerbouw en veeteelt, behouden en stimuleren. - Het herstellen, versterken/verbeteren en/of vergroten van de voor het gebied kenmerkende biodiversiteit.

Hiermee bedoelen we: o versterking/verbetering van de gekozen doelsoorten op en rondom de droogmakerij door bijvoorbeeld het creëren van nieuwe ecologische verbindingszones; o in principe doorgang van ontwikkelingen die een vergroting van de voor het gebied kenmerkende biodiversiteit teweegbrengen; o schaalvergroting van agrarische bedrijven (dierlijke en plantaardige productiesystemen) en intensivering van de recreatieve activiteiten mogen plaatsvinden wanneer ze duurzaam

gekoppeld aan linten langs de Wijde Aa en de Drecht. Het gaat dan

zijn, een verbetering van de bodemkwaliteit realiseren en/of een

om recreatieve routes, met daarbij trekpleisters zoals een agrarisch

versterking/verbetering van de voor het gebied kenmerkende

bedrijf waarbij de recreatie tot een volwaardige tweede hoofdtak is

biodiversiteit teweegbrengen.

geworden. Deze trekpleisters zijn via de N207 en de N446 goed bereikbaar. - Voorwaarde bij bovengenoemde accenten is dat er ook nadrukkelijk aandacht is voor verhoging van de landschaps- en natuurwaarden.

- Net als in het veenweidegebied zijn zelfstandige recreatieondernemingen, zoals een camping, niet wenselijk.

Buitengebied - Wijde Aa zone 79

Specifieke uitgangspunten - Incidenteel kan een agrarisch bedrijf een volwaardige recreatieve tweede bedrijfstak voeren als dit het waardevolle en open landschap niet schaadt. - In principe is er geen ruimte voor ontwikkelingen in bestaande ecologische verbindingszones die een negatieve impact hebben op de voor het gebied kenmerkende biodiversiteit. - Binnen het gebied is er ruimte voor dagrecreatie. Hiermee worden activiteiten bedoeld die gericht zijn op ontspanning in de vrije tijd, zoals sport en spel, natuurbeleving, amusement en uitstapjes die plaatsvinden binnen een tijdsbestek van een dag.

Wat willen we bereiken? - In eerste instantie het behouden en herstellen van de biodiversiteit die het gebied kenmerkt. Op de lange termijn een vergroting van deze biodiversiteit. - Het behouden van het bestaande recreatielint waarbij de verbinding tussen water en land voorop staat.

Omgevingsvisie Kaag en Braassem

Vanaf Leiderdorp tot aan Nieuwkoop loopt een lang recreatielint waarbij de verbinding tussen water en land voorop staat. Dit lint loopt langs de zuidoever van de Does, de Kromme Does, de Wijde Aa, het Braassemermeer en de Leidsche Vaart. Het is een doorgaande recreatieroute voor fietsers en wandelaars, met bijbehorende voorzieningen. Zo zijn er horecagelegenheden in de dorpen. De Wijde Aa zone maakt onderdeel uit van het NatuurNetwerk Nederland en heeft daardoor een belangrijke functie als ecologische verbindingszone. Binnen de Wijde Aa zone is dan ook (extra) ruimte voor natuur(ontwikkeling).

Buitengebied - Drechtzone

Gemeente Kaag en Braassem

80

De Drechtzone is een langgerekt lint met een hoge natuurwaarde. Verspreid langs het lint staan woningen op het bovenland afgewisseld met agrarische bedrijven in de polder. Het is een recreatieve route voor fietsers, wandelaars en watersporters. Veel van de gronden bovenaan de dijk herbergen natuurwaarden. De agrarische bedrijven (zowel akkerbouw als veeteelt) liggen onderlangs de dijk. De bedrijven hebben vooral een agrarische functie, incidenteel hebben zij ook een recreatieve functie. Zo zijn er bed & breakfasts, worden consumpties of streekproducten verkocht in een boerenlandwinkel of kampeermogelijkheden geboden. Wat willen we bereiken? - Het behoud en waar mogelijk versterken van het specifieke karakter van deze zone.

Specifieke uitgangspunten - Er is beperkt ruimte voor recreatie met aandacht voor het behouden van flora en fauna. Bij (voormalige) boerderijen en woningen kunnen natuur en landschapselementen zoals fruitboomgaarden worden aangelegd. - Onderaan de dijk is ruimte voor kleinschalige recreatieve ontwikkeling. - Het saneren van (agrarische) bedrijfsbestemmingen die incidenteel het lint onderbreken ten behoeve van kleinschalige woningbouw (bijv. ruimte voor ruimte) of natuurontwikkeling is wenselijk.

Buitengebied - Kagerplassen-gebied 81

Wat willen we bereiken? - Het karakteristieke landschap inclusief de bijbehorende cultuurhistorische waarden van het Kagerplassen- gebied behouden met extra aandacht voor (het herstellen van) de biodiversiteit. - Behoud van het recreatieve karakter op/rondom de wateren Koppoel en Vennemeer: intensief. - Behoud van het recreatieve karakter op/rondom de andere wateren van het Kagerplassen-gebied: extensief. - Experimenteren met natuurinclusieve recreatie, waarbij we recreatieve ontwikkelingen stimuleren die aansluiten bij de cultuurhistorische geschiedenis en geen afbreuk doen aan de landschappelijke waarden. De opbrengsten van de recreatie worden vervolgens gebruikt om de natuur te onderhouden.

Specifieke uitgangspunten - Bij extensieve recreatie blijft de intensiteit van de recreatieve activiteiten beperkt. Deze recreatiegebieden kennen wandel- en

- Bij intensieve recreatie kunnen mensen verblijven en zijn er

fietsroutes of een picknickplaats. Het accent ligt hier voornamelijk op

activiteiten mogelijk die publiek trekken. Er is horeca aanwezig,

het beleven van de natuur en het landschap. De gebieden zijn beperkt

voldoende parkeerruimte en verblijfsrecreatie is toegestaan.

toegankelijk voor voorbijkomende wandelaars, fietsers of per boot. Een enkele voorziening in de vorm van een vlonderpad of vogeluitkijkpunt geeft een extra recreatieve waarde en verhoogt de natuur- en belevingswaarde van het landschap.

Omgevingsvisie Kaag en Braassem

Het gebied de Kagerplassen is een samenhang van natuurlijke veenmeren, die omzoomd worden door een netwerk van kleine rietsloten en vaarten. Het gebied strekt zich uit over verschillende gemeenten. In onze gemeente vallen de wateren Kever, Spijkerboor, Sever, Koppoel, Kleipoel, Hanepoel en het Vennemeer onder het Kagerplassen-gebied. Het unieke aan dit gebied is de onregelmatige verkaveling van de veenweidepolders en een groot aantal molens. In tegenstelling tot andere veenweidegebieden in Zuid-Holland zijn de kavels niet lang en smal, maar blokvormig. Dit duidt op een ontginning uit de vroege middeleeuwen, waarmee dit gebied de oudste veenontginning in het Groene Hart zou zijn. De vele brede poldersloten, bekade boezemwateren en het grote aantal vaak nog functionerende molens herinneren aan de problemen die men hier gehad heeft met de afwatering. Er wordt op dit moment al veel gerecreëerd in dit gebied.

Buitengebied - Agrarische linten

Gemeente Kaag en Braassem

82

In het buitengebied zijn er enkele linten die door de jaren heen zijn ontstaan en zich onderscheiden van het open landschap door een hogere bebouwingsdichtheid. Naast de agrarische activiteiten kennen ze ook woon-, bedrijfs- en recreatieve bestemmingen. Linten die onder dit sub-gebiedstype vallen zijn: Ofwegen, Van Klaverweijdeweg, Zuidweg, Willem van der Veldenweg, Herenweg en Boekhorsterweg. Deze selectie van linten is voornamelijk gemaakt op basis van de kaart ‘Transformeren, herstructureren en verdichten’ van het Programma Ruimte van de provincie ZuidHolland.

Specifieke uitgangspunten - Binnen deze linten is er naast de agrarische activiteit ook ruimte voor recreatieve activiteiten en incidenteel het toevoegen van een woning. Dit mits er sprake is van een ruimtelijke kwaliteitswinst (bijv. ruimte voor ruimte of het saneren van een bedrijfsbestemming), en/of er gebouwd wordt voor de doelgroepen waar behoefte naar is volgens de Regionale Woonagenda. Versterking/verbetering van de voor het gebied kenmerkende biodiversiteit wordt ook gezien als ruimtelijke kwaliteitswinst. - Nieuwe (niet-agrarische) bedrijfsactiviteiten zijn binnen deze linten, net als in het gehele buitengebied, niet wenselijk en moeten zoveel

Wat willen we bereiken? - Het behouden van de agrarische linten.

mogelijk op de bedrijventerreinen gerealiseerd worden.

83

Omgevingsvisie Kaag en Braassem

Foto: Kiki van As

Gemeente Kaag en Braassem 84

Glastuinbouw 85

Specifieke uitgangspunten - De focus binnen dit gebied ligt op de glastuinbouwactiviteiten. Zo is er bijvoorbeeld geen ruimte voor horeca, verblijfsrecreatie, evenementen, woningbouw en aan huis verbonden beroepen en bedrijven. - Voor kleine aan glastuinbouw gerelateerde bedrijvigheid en huisvesting van arbeidsmigranten is ruimte. - Bij nieuwbouw of herstructurering van het betreffende glastuinbouwgebied is er in het bijzonder aandacht voor duurzaamheid, de ontsluiting en water. - Er is ruimte voor glastuinbouwgebieden om zich te ontwikkelen, daarom is er op het gebied van geur, geluid en lichthinder ruimte. Wel moet rekening gehouden worden met een goed woon- en leefklimaat voor de woningen in de naastgelegen kernen.

Wat willen we bereiken? - Een kansrijke toekomst voor de glastuinbouwsector.

Omgevingsvisie Kaag en Braassem

De gemeente heeft vier duurzame glastuinbouwgebieden, waarvoor een contour is vastgesteld in de visie van de Greenport Aalsmeer. Dit zijn: De Baan-Sotaweg, Geestweg-Floraweg, Tuinbouwgebied Nieuwe Wetering en Tuinbouwgebied Woubrugge. Deze gebieden zijn niet uniform en kennen elk hun eigen karakter. Om hier een beter inzicht in te krijgen komt er onder andere een gebiedsinventarisatie voor de Geestweg-Floraweg. Op den duur zullen er meer specifieke visies ontstaan voor de vier gebieden. Bij het opstellen van deze visies moet er ook realistisch worden gekeken naar het toekomstperspectief van de verschillende gebieden. Eventuele mogelijkheid van (tijdelijke) transformatie van de gebieden sluiten we hierbij niet uit. Voor nu blijft de algemene ambitie voor de glastuinbouwgebieden staan.

Gemeente Kaag en Braassem 86

Bedrijventerreinen 87

Wat willen we bereiken? - Een aantrekkelijk vestigingsgebied voor bedrijven zijn en blijven.

Specifieke uitgangspunten - We bieden ruimte op het gebied van geur, geluid, luchtkwaliteit en

gemeente onderzoeken of er een reële businesscase gemaakt kan worden. -

Begin 2020 hebben we gronden ten westen van de N445 nabij

lichthinder, zonder dat dit het goede woon- en leefklimaat van de

Nieuwe Wetering aangewezen in het kader van de Wet

nabijgelegen woningen schaadt.

voorkeursrecht gemeenten ten behoeve van de realisatie van een

- Aan het opzetten van een Bedrijfsinvesteringszone (BIZ) wordt actief medewerking verleend net als aan het traject Keurmerk Veilig Ondernemen (KVO). - Bedrijfsactiviteiten staan centraal. Detailhandel, nieuwe

nieuw bedrijventerrein. - Ingezet wordt om de locatie Bospolder beschikbaar te stellen als vestigingsplaats voor (kleinschalige) lokale bedrijven. - Het (her)ontwikkelen van een bedrijventerrein koppelen aan andere

evenementenlocaties, horeca en aan huis verbonden bedrijven en

functies en opgaven, zoals het lokaal bergen en laten infiltreren van

beroepen worden daarom binnen deze gebieden uitgesloten (bijv. kapper,

hemelwater, duurzaamheid (bijvoorbeeld het plaatsen van zonnepanelen

pedicure, schoonheidsspecialist).

en/of kleinschalige opwek via windinstallaties), het versterken/verbeteren

- Bedrijfswoningen worden alleen toegestaan als de noodzakelijkheid en doelmatigheid van de woning zijn aangetoond. - Bedrijfswoningen mogen binnen dit gebiedstype niet gesplitst worden.

van de biodiversiteit kenmerkend voor gebouwde omgeving en het voorkomen van overlast vanwege langdurige of extreme hitte en droogte. - Bij het (her)ontwikkelen van een bedrijventerrein is bereikbaarheid een

- Woningen voor derden (burgerwoningen) zijn niet toegestaan.

van de belangrijkste pijlers. Bereikbaarheid voor zowel de vrachtwagen,

- Voor Drechthoek II gaat een marktpartij in samenwerking met de

personenauto, voetganger, fietser en het openbaar vervoer.

Omgevingsvisie Kaag en Braassem

Binnen onze gemeente zijn de volgende bedrijventerreinen aanwezig: Veenderveld, De Lasso Noord en Zuid en Drechthoek. Deze terreinen zijn goed bereikbaar en toegankelijk en bieden een aantrekkelijk vestigingsmilieu. Bij de huidige bedrijventerreinen is er weinig ruimte om uit te breiden of te ontwikkelen in het ondernemen, terwijl ondernemers daar wel behoefte aan hebben.

Gemeente Kaag en Braassem 88

Kernen 89

Detailhandel wordt zoveel mogelijk geclusterd in bestaande winkelgebieden, zoals bijvoorbeeld het Dorpshart in Leimuiden, het Batehof in Woubrugge of aan de Meerkreuk in Oude Wetering. Binnen deze gebieden, maar ook daarbuiten worden standplaatsen ingenomen. Om een wildgroei aan standplaatslocaties te voorkomen zal er nagedacht moeten worden of en waar er ruimte is voor eventuele nieuwe plaatsen.

Als het gaat om het bouwen van woningen geven wij de voorkeur aan inbreiding, maar dit betekent niet dat uitbreiden geen mogelijkheid is. Het buitengebied willen wij zoveel mogelijk open houden, maar aan de randen van de kernen is ruimte voor ontwikkeling. Dit geldt voor alle kernen. Als voorschot op het bouwen buiten de BSD-contour (de arceringen centrum dorps en landelijk dorps), hebben we zelf een tweede contour opgenomen binnen dit gebiedstype. De lichtere arcering ‘kernen’ op de kaart illustreert in onze ogen de logische uitbreidingsruimte bij de verschillende dorpen. Bij een eventuele uitbreiding aan de rand van een dorp moet er sprake zijn van een geleidelijke overgang tussen de woonwijk en het open landschap. Oftewel, aandacht voor een goede landschappelijke inpassing. Begin 2021 is de ‘Visie op hoogbouw en inbreiden/uitbreiden’ voor de hele gemeente vastgesteld, waarin alle aspecten aan bod komen waar een initiatief voor uitbreiding aan getoetst zal worden.

Binnen de kernen is er aandacht voor het opwekken van energie op een duurzame manier. Hierbij valt te denken aan zonnepanelen op daken van gebouwen, maar er kunnen ook andere lokale initiatieven ontstaan. Bijvoorbeeld het overdekken van parkeerplaatsen en hierop zonnepanelen plaatsen. Wij staan positief tegenover dergelijke ontwikkelingen, mits passend in de omgeving. Klimaatadaptatie is binnen dit gebiedstype ook een belangrijk thema. Door de hoge mate van verharding en bebouwing kan er in de toekomst steeds vaker overlast komen door extreem weer. Daarom moeten we nadenken over te nemen maatregelen binnen dit gebied. Wat betreft recreatie willen we zoveel mogelijk inzetten op verblijfsrecreatie met daaraan ondersteunend dagrecreatieve voorzieningen, zoals horeca. Kleinschalige verblijfsrecreatie is mogelijk, bijvoorbeeld een b&b aan huis. Grootschalige verblijfsrecreatie is binnen de kernen niet mogelijk.

Omgevingsvisie Kaag en Braassem

De gemeente Kaag en Braassem bestaat uit 11 kernen. De kernen zijn de gebieden binnen de gemeente waar onder andere veel ruimte is voor winkels, horeca, sport en wonen. Iedere kern heeft een eigen identiteit met eigen karakteristieken. Deze worden per kern benoemd en uitgewerkt in de dorpsperspectieven. Daarnaast worden de kernen onderverdeeld in centrum dorps en landelijk dorps.

Gemeente Kaag en Braassem

90

Foto: M. De Jong- Camfferman

CENTRUM DORPS

Wat willen we bereiken? - Het in stand houden en verder opwaarderen van het voorzieningenniveau binnen de kernen. - Een passende woning voor iedereen. - Een veilige, leefbare en klimaatadaptieve woon- en werkomgeving.

91

Omgevingsvisie Kaag en Braassem

Onder centrum dorps vallen de kernen Roelofarendsveen, Oude Wetering, Leimuiden en Woubrugge. Deze kernen hebben een relatief hoog voorzieningenniveau en inwonersaantal ten opzichte van de kernen die vallen onder het sub-gebiedstype landelijk dorps. Binnen deze kernen is hoogbouw mogelijk, mits passend in de omgeving. Vanaf vijf bouwlagen, dan wel 12/13 meter, wordt er gesproken over hoogbouw.

Specifieke uitgangspunten - Grootschalige woningbouwprojecten zijn mogelijk. Denk hierbij bijvoorbeeld aan de ontwikkeling van Braassemerland en Leimuiden-West. Deze ontwikkelingen zijn mogelijk mits er voldoende maatregelen worden getroffen die een positieve invloed hebben op de klimaatadaptatie. - Detailhandel concentreren we zoveel mogelijk in de dorpscentra. In het buitengebied, glastuinbouwgebieden en de bedrijventerreinen is detailhandel uitgesloten, op volumineuze detailhandel en verkoop van streekproducten na. - Binnen sommige kernen zijn er karakteristieke gebieden (voorheen beschermde dorpsgezichten). Denk bijvoorbeeld aan het haventje bij de Witte Singel in Roelofarendsveen, de Julianalaan op Kaag en de Kerkstraat in Oude Wetering. Deze straatbeelden moeten behouden blijven en worden niet specifiek gekoppeld aan de sub-gebiedstypen centrum dorps en landelijk dorps.

CENTRUM DORPS

Gemeente Kaag en Braassem

92

Dorpsperspectief Roelofarendsveen/Oude Wetering Deze twee kernen zijn feitelijk aan elkaar gegroeid en vormen samen het meest verstedelijkte gebied van de gemeente. Veel van de gemeentelijke voorzieningen zijn dan ook hier gevestigd. Detailhandel concentreert zich in het winkelcentrum Noordplein en Zuidplein, en ook rondom de Meerkreuk blijft er ruimte voor detailhandel. Deze dorpskernen kennen twee tuinbouwgebieden, De Baan-Sotaweg en Geestweg-Floraweg, en deze blijven behouden. De ‘Boulevard Braassemermeer’, langs en over de dijk, kan zich nog verder ontwikkelen voor verblijven en recreëren. Hier wordt in samenwerking met inwoners gekeken naar concrete ideeën. Wat betreft horeca zien we dat er aan het Zuideinde nieuwe vormen van horeca ontstaan, dit mag niet ten koste van het woongenot op deze locatie. Bij toekomstige uitwerking van de plannen voor de Boulevard Braassemermeer zal er ook aandacht moeten zijn voor wat we op die locatie met horeca en evenementen willen. Meer centraal gelegen in de kern is er veelal horeca gericht op de eigen inwoner en niet zozeer op recreanten. Centraal gelegen in de kernen bevindt zich het Sportpad. Een deel van de inwoners beschouwt deze locatie als het hart van de woonkern. Voor dit gebied is met alle betrokken partijen hard gewerkt aan een “masterplan” waarin de nieuwe, toekomstbestendige indeling is vormgegeven. Hierbij is o.a.

nagedacht over de toekomst van De Tweesprong en de mogelijkheden om een nieuw Integraal Kindcentrum (IKC) een plek in dit gebied te geven. Het masterplan is de ruimtelijke uitwerking van de door de gebiedspartijen opgestemde visie. In deze visie komen sport, onderwijs, kinderopvang, cultuur, wonen en zorg samen voor alle inwoners van 0 tot 100 jaar. De komende jaren vinden er verschillende inbreidingsinitiatieven en herontwikkelingen binnen deze kernen plaats, maar het meest ingrijpend zal toch wel de verdere ontwikkeling van het woningbouwproject Braassemerland blijven.

CENTRUM DORPS

93

Omgevingsvisie Kaag en Braassem

Dorpsperspectief Leimuiden Leimuiden ligt op een strategische plek bij wegen en water. De relatie met dit water kan meer gezocht worden en mag ook beter zichtbaar worden. Rondom Leimuiden vinden we open landschap. We streven het behoud van dit open landschap zoveel mogelijk na. De scheidslijn tussen bebouwing van de kern en het open landschap kan een groengordel worden rondom Leimuiden. Er zijn binnen deze kern al de nodige woningbouwinitiatieven in de afgelopen en aankomende jaren, maar de meest logische plek voor eventuele woningbouw in de toekomst zou nog in westelijke richting zijn. De verenigingen die hier gehuisvest zijn (volkstuinen, ijsbaan en scouting) zijn van grote waarde voor de lokale gemeenschap. Bij toekomstige ontwikkelingen in westelijke richting zal, in samenspraak, worden gekeken naar een andere locatie voor deze verenigingen passend in de situatie van dat moment. Daarnaast is er een IKC gerealiseerd en wordt er hard gewerkt aan een impuls voor het dorpshart. Ook wordt er gezocht naar een passende entree voor het dorp nu de kerk is gesloopt. De gemeente blijft zich inzetten voor een oplossing voor zwaar landbouwverkeer. Voor Drechthoek II gaat een marktpartij in samenwerking met de gemeente onderzoeken of er een uitbreiding van het bestaande bedrijventerrein mogelijk is.

Ten slotte wordt de mogelijke herontwikkeling van twee voormalige bedrijfslocaties (Connexxion-terrein en Boot Beton-terrein) met belangstelling gevolgd.

CENTRUM DORPS

Gemeente Kaag en Braassem

94

Dorpsperspectief Woubrugge De meest zuidelijk gelegen kern van de gemeente is ontstaan langs het water. Dit waterrijke karakter zorgt ervoor dat het dorp ook is ingesteld op recreatie en toerisme. Een ander kenmerk van Woubrugge is de tuinbouwsector en deze blijft actief. De contour van dit gebied is vastgesteld in de visie van Greenport Aalsmeer en in het omgevingsbeleid van de provincie. Bij het bouwen van eventuele nieuwe woningen in de kern is het van belang om de groene uitstraling en beleving te behouden. De Oudendijksepolder moet open blijven, zowel ten noorden als ten oosten van de kern. Uitbreiding van het dorp zal dan ook voornamelijk in zuidelijke richting plaatsvinden. De concrete woningbouwplannen aan de A. de Graaflaan en langs de Elzenlaan (sociale woningbouw Van Egmond-terrein) zijn inmiddels gerealiseerd of in ieder geval in uitvoering. Waterrecreatie, aanmeren en verblijven is een kans voor het dorp. Fietsen, wandelen en kleinschalige recreatie past ook rondom de kern. Er is in Woubrugge een grote wens voor een IKC en er is besloten dat dit IKC er ook zal komen. Deze zal gerealiseerd worden op de huidige locatie van De Kinderkring en de locatie van Esselyckerwoude komt daarmee in aanmerking voor herontwikkeling. Ten slotte blijft de droom voor een tweede ontsluitingsweg van het dorp bestaan.

Kernen 95

Onder het sub-gebiedstype landelijk dorps vallen de kernen Hoogmade, Rijpwetering, Oud Ade, Kaag, Nieuwe Wetering, Rijnsaterwoude en Bilderdam. Deze kernen zijn qua oppervlak, inwonersaantal en voorzieningenniveau minder omvangrijk dan de kernen die binnen het sub-gebiedstype centrum dorps vallen. Wat willen we bereiken? - Een passende woning voor iedereen.

Speifieke uitgangspunten - Ontwikkelingen omtrent woningbouw en voorzieningen zullen moeten passen binnen de aard en schaal van de omgeving en zullen dus kleinschaliger zijn dan de ontwikkelingen binnen het sub-gebiedstype centrum dorps. Dit betekent niet dat er geen ontwikkelingen mogelijk zijn binnen deze kernen.

Omgevingsvisie Kaag en Braassem

LANDELIJK DORPS

LANDELIJK DORPS

Gemeente Kaag en Braassem

96

Dorpsperspectief Hoogmade Onder de inwoners van Hoogmade is er een grote vraag naar uitbreiding van het aantal woningen en gevarieerde woningtypen. Zo zijn er bijvoorbeeld tien sociale woningen gerealiseerd ten noorden van de brede school en wordt Hoogmadese Wetering ontwikkeld. De toekomstige uitbreidingsplannen ontwikkelen zich in westelijke richting, ten noorden van de Van Klaverweijdeweg. Bij nieuwe woningbouwontwikkeling van enige omvang zal er aandacht zijn voor het realiseren van nieuwe speelplekken. Wat betreft openbare ruimte zouden de inwoners van Hoogmade graag meer openbare plantenbakken in hun dorp zien, die zij zelf willen onderhouden. Door het toenemende gebruik van elektrische auto’s wordt ook de vraag naar oplaadpunten meer. Hoogmade wil op de kaart en inwoners en ondernemers zetten zich in voor promotie van het dorp voor zowel inwoners van Kaag en Braassem als recreanten. Behoud van de maatschappelijke, culturele en sportvoorzieningen zijn belangrijk voor het dorp. Na het afbranden van een deel van de OLV Geboortekerk aan de Kerkstraat is er nagedacht over een mogelijke nieuwe invulling van de locatie. Inmiddels is er besloten dat de kerktoren herbouwd zal worden en zijn er enkele woningen voorzien in de pastorie. Het wordt wenselijk geacht om de laatste (agrarische) bedrijfsbestemmingen in en rondom de kern te wijzigen naar bijvoorbeeld woningbouw.

LANDELIJK DORPS

97

Omgevingsvisie Kaag en Braassem

Dorpsperspectief Rijpwetering/Oud Ade Oud Ade en Rijpwetering zijn twee kerkdorpen met elk een eigen karakter. In de afgelopen decennia hebben zij belangrijke maatschappelijke voorzieningen met elkaar gedeeld. Rijpwetering-Noord en de zuidrand van Oud Ade worden gezien als potentiële uitbreidinglocaties voor woningbouw. Bij het bouwen van nieuwe woningen is het van belang dat alle doelgroepen die een huis zoeken worden bediend. De lokale economie van de dorpen is te versterken door de agrarische oorsprong en recreatie met elkaar in verbinding te brengen. Daarnaast is er aandacht voor enkele verkeerssituaties om deze te verbeteren of nieuwe recreatieve routes te creëren.

LANDELIJK DORPS

Gemeente Kaag en Braassem

98

Dorpsperspectief Kaag De ligging van Kaag op een eiland maakt het dorp uniek ten opzichte van de andere kernen. Temeer omdat Kaag Buitenkaag zich bevindt op het kruispunt van twee gemeenten en twee provincies. Belangrijkste uitgangspunt voor deze kern is dan ook het behoud van het bestaande karakter. De veerpont, het beschermd dorpsgezicht en het open landschap verdienen het daarbij om expliciet benoemd te worden. De veerpont zorgt ook voor beperkingen, want de druk op de pont en de Julianalaan is hoog. Echter, van een brug en/ of een rondweg op het eiland is op dit moment geen sprake. De druk op de pont maakt dat de uitbreidingsruimte van het aantal woningen beperkt is. Op dit moment zijn er vier (potentiële) woningbouwontwikkelingen bekend: Julianalaan 55, 55a en 57, herontwikkeling van Hotel Orion (Julianalaan 19-19a), Julianalaan 68-70 en herontwikkeling van de voormalige camping (Irenelaan 3a). Deze ontwikkelingen bevinden zich elk in een verschillend stadium. In overleg met de initiatiefnemers brengen we de plannen in procedure. De wens van veel bewoners op Kaageiland is het toevoegen van openbaar groen en/of extra parkeerplaatsen. Ten behoeve van het behoud van het karakter van het lint langs de Julianalaan worden eventuele ontwikkelingen voorgelegd aan de Commissie Ruimtelijke Kwaliteit.