Jaarstukken 2024 incl controleverklaring
Tekst van het document
ValidSigned door R. van Hattem Msc RA op 03-07-2025
Publieke Sector Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden Behorende bij de controleverklaring d.d. 3 juli 2025 met kenmerk 312024103.25.300
Jaarstukken 2024
Inhoudsopgave 1. JAARVERSLAG ............................................................................................................................... 3 Leeswijzer ................................................................................................................................................ 4 Algemene inleiding en aanbieding door het college ............................................................................... 5 Programmaverantwoording .................................................................................................................... 8 Programma 1: Bestuur en regio .............................................................................................................. 9 Programma 2: Sociaal domein .............................................................................................................. 15 Programma 3: Ruimte en leefomgeving ............................................................................................... 18 Algemene dekkingsmiddelen ................................................................................................................ 24 Overhead, vennootschapsbelasting en onvoorzien ..............................................................................
24 Regeling beleidsindicatoren .................................................................................................................. 26 Paragrafen ............................................................................................................................................. 27 Paragraaf 1 – Lokale heffingen .............................................................................................................. 28 Paragraaf 2 – Weerstandsvermogen en risicobeheersing .................................................................... 33 Paragraaf 3 – Onderhoud kapitaalgoederen ......................................................................................... 41 Paragraaf 4 – Financiering ..................................................................................................................... 45 Paragraaf 5 – Bedrijfsvoering ................................................................................................................ 50 Paragraaf 6 – Verbonden partijen ......................................................................................................... 54 Paragraaf 7 – Grondbeleid .................................................................................................................... 66 2.
JAARREKENING ........................................................................................................................... 74 Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling............................................................................. 75 De balans ............................................................................................................................................... 78 Toelichting op de balans: Activa ............................................................................................................ 80 Toelichting op de balans: Passiva .......................................................................................................... 87 Overzicht niet uit de balans blijkende verplichtingen ........................................................................... 92 Overzicht van baten en lasten in de jaarrekening................................................................................. 94 Toelichting op het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening ................................................... 95 Toelichting programma 1 Bestuur en regio........................................................................................... 97 Toelichting programma 2 Sociaal domein .............................................................................................
99 Toelichting programma 3 Ruimte en leefomgeving ............................................................................ 102 Toelichting algemene dekkingsmiddelen ............................................................................................ 105 Toelichting overhead, vennootschapsbelasting en onvoorzien .......................................................... 107 Overzicht investeringen....................................................................................................................... 110 Overige publicaties jaarrekening ......................................................................................................... 111 Publicatie bezoldiging topfunctionarissen en gewezen topfunctionarissen ....................................... 111 Sisa bijlage ........................................................................................................................................... 113 Overzicht van baten en lasten per taakveld ........................................................................................ 118 Verdelingsprincipe taakvelden ............................................................................................................ 119 Rechtmatigheidsverantwoording ........................................................................................................
121 Overzicht mutaties reserves ................................................................................................................ 122
2
1. JAARVERSLAG
3
Leeswijzer Voor u liggen de jaarstukken 2024 van de gemeente Kaag en Braassem, bestaande uit het jaarverslag en de jaarrekening. Het jaarverslag is als volgt opgebouwd: • In de Algemene inleiding en aanbieding door het college, worden de belangrijkste ontwikkelingen van het afgelopen jaar toegelicht. • Onder Programma’s zijn de beleidsvelden ondergebracht in drie programma’s. Per programma zijn aan de hand van thema’s, de koers, de doelen, de inspanningen en middelen weergeven. • Onder Programma’s zijn ook opgenomen: de wettelijk verplichte overzichten voor de algemene dekkingsmiddelen, kosten van overhead, vennootschapsbelasting, onvoorzien en beleidsindicatoren. • Onder Paragrafen zijn de verplichte paragrafen opgenomen die op verschillende onderwerpen, programma overstijgend, inzicht geven. De jaarrekening is samengesteld uit: • De grondslagen voor waardering en resultaatbepaling. • De balans met een toelichting per balanspost. • Per programma, de realisatie van de baten en lasten, met een toelichting. • Overige verplichte publicaties zoals de WNT-verantwoording, SISA verantwoording, de baten en lasten per taakveld, het verdelingsprincipe taakvelden, de rechtmatigheidsverantwoording, en mutaties van de reserves.
4
Algemene inleiding en aanbieding door het college De opstelling van de Jaarrekening 2024 markeert het derde jaar van de bestuursperiode 2022-2026. Ons college heeft ervoor gekozen om niet alleen een feitelijke en beleidsmatige onderbouwing te geven, maar ook om reflectief terug te blikken op de afgelopen drie jaar. We baseren deze terugblik op het Raadsakkoord, de College Uitvoeringsprogramma's (CUP) 1.0 en 2.0, en de continue dagelijkse taken van de gemeente. Belangrijke ontwikkelingen en uitdagingen Deze bestuursperiode wordt gekenmerkt door een aantal belangrijke ontwikkelingen: • Grote onzekerheid op rijksniveau, met name over de beschikbare middelen via het Gemeentefonds. • Een structureel grotere verantwoordelijkheid voor gemeenten als gevolg van vraagstukken over bestaanszekerheid, waarbij het Rijk steeds meer taken delegeert. • Beïnvloeding door verschillende crisissen, zoals de oorlog in Oekraïne, en de energiecrisis. • Enorme prijs- en kostenstijgingen, die directe gevolgen hebben voor gemeentelijke projecten. • Het hoge ambitieniveau van de gemeente zelf, op gebieden zoals onderwijshuisvesting, welzijn en sport, en de gevolgen van de slappe bodemstructuur in relatie tot de openbare ruimte. Deze gecombineerde ontwikkelingen zorgen ervoor dat het financiële perspectief van de gemeente van veel meer kanten wordt beïnvloed en dat de effecten groter zijn dan voorheen.
De onzekerheid over welke elementen door het Rijk worden gecompenseerd, maakt plannen en begroten uitdagender dan ooit. Ambities en financiën Ons college staat achter de ambities uit het Raadsakkoord en de vele opgaven daarin. Het lukt ons nog steeds om het wonen, werken en leven in onze gemeenschappen vitaal te houden, en dit alles binnen een financieel gezonde gemeente. Landelijk speelt de discussie met het Rijk over de haalbaarheid van de uitvoering van gedelegeerde taken. Ook wij moeten deze taken uitvoeren met een structureel tekort aan middelen. Dat is ons afgelopen jaar wel gelukt, maar ook wij lopen tegen de grenzen aan. Naast geld is ons personeel het belangrijkste middel om onze ambities te bereiken. Ondanks de moeilijke arbeidsmarkt zijn we erin geslaagd veel vacatures in te vullen en mensen langdurig aan ons te binden, mede door de veelzijdige rol en verantwoordelijkheid binnen onze organisatie. Wonen Binnen het thema 'Wonen' hebben we ons gericht op het tegengaan van ongewenste ontwikkelingen zoals speculatie en het exploiteren van woningen door beleggers door het opstellen van een beleidsregel zelfbewoningsplicht en antispeculatiebeding. Daarnaast blijft het bouwen van voldoende woningen, ook buiten de BSD, een belangrijke ambitie.
Inmiddels zijn de provinciale kaders bijgesteld waardoor onze gemeente nu voorstellen kan doen voor uitbreiding bij kleinere dorpskernen (‘straatje erbij’). Onderzocht wordt hoe de kwetsbare leefbaarheid in de kleinere kernen versterkt kan worden met onder andere de juiste woningbouw. Dit is onder andere tot stand gekomen door Taskforce Woningbouw. Door het aanscherpen van het vereveningsfonds wordt meer gestuurd op de realisatie van sociale huur en op het middensegment. Ook wordt er maatwerk toegepast om te voldoen aan de taakstellingen voor de opvang van vluchtelingen en asielzoekers. Participatie en communicatie De gemeente Kaag en Braassem stimuleert actieve deelname van inwoners, vanuit een realistische rol bij beleid en projecten, met focus op vroegtijdige betrokkenheid en betere communicatie. In 2024 is o.a. een Adviseur Participatie aangesteld en een ontwikkelprogramma voor participatie opgesteld.
5
Er zijn participatie-instrumenten ingericht en verbeterd, en er is verder uitvoering gegeven aan de communicatie visie. Omgevingsvisie De invoering van de Omgevingswet per 1 januari 2024 is een enorme operatie geweest. De afgelopen jaren zijn er al voorbereidingen getroffen om klaar te zijn voor deze inwerkingtreding. Hierbij moet gedacht worden aan implementatie van de juiste applicaties en procedures, het opstellen van een Omgevingsvisie, inclusief actualisaties, en de voorbereidingen voor het Omgevingsplan. Zoals u weet, is de werkdruk bij Ruimtelijke Ordening en Vergunningverlening zeer hoog geweest rondom de implementatie van de Omgevingswet. De hoos aan bestemmingsplannen (eind 2023) en vergunningaanvragen (eind 2023 en begin 2024), zorgen ervoor dat de werkzaamheden rondom het Omgevingsplan de afgelopen periode weinig voortgang heeft gemaakt. Dit verwachten we in 2025 weer een stap verder te kunnen brengen. Verkeersveiligheid, openbare ruimte en IBOR In 2024 is het nieuwe IBOR opgesteld en vastgesteld door de raad. De ambities voor de komende jaren voor de openbare ruimte zijn daarmee weer vastgesteld. Daarnaast bleek tijdens de evaluatie dat de gemeente goede stappen zet wat betreft de kwaliteit niveaus waarbij er geregeld zelfs sprake is van een hoger behaald kwaliteitsniveau dan verwacht.
In 2024 was er continue aandacht voor de verkeersveiligheid binnen onze gemeente. Waarbij zeker op het Noord/Zuideinde concrete stappen zijn genomen. Ook zijn er in 2024 zijn er weer mooie, grote en complexe projecten gerealiseerd zoals bijvoorbeeld de Vriezenweg. Waar dankzij werk met werk maken ook weer een verkeerveiligheid knelpunt is opgelost. Sociaal Domein, IKC en Sportpad Het sociaal domein, met de mens centraal, heeft veel aandacht gekregen. Er is meer inzicht verkregen in het veld en de daaraan gekoppelde budgetten, waardoor inhoud en financiering beter bespreekbaar zijn. Op het gebied van jeugdzorg is preventie versterkt en de transitie naar minder specialistische zorg is de grootste uitdaging voor de komende periode. Kaag en Braassem loopt voorop in gezondheid en bewegen, met veel aandacht voor positieve gezondheid en een groot netwerk van vrijwilligers. Op het gebied van onderwijshuisvesting zijn er verschillende Integraal Kindcentra (IKC) verder ontwikkeld. Met de gebiedsontwikkeling Sportpad, realiseert de gemeente haar grootste investering ooit, in onderwijs en sport. Recreatie Als veelzijdige gemeente hecht Kaag en Braassem ook veel waarde aan recreatie. Er is een recreatievisie opgesteld in samenwerking met ondernemers en inwoners, en deze visie wordt uitgevoerd door Kaag en Braassem Promotie. In 2024 is er gewerkt aan het invoeren van logiesbelasting.
Daarnaast zijn in samenwerking met verschillende partijen watertappunten gerealiseerd en heeft er een fietspontje gevaren tussen Kaag en Oud Ade. Duurzaamheid De doelstellingen op het gebied van klimaat en energie zijn groot. In deze bestuursperiode is er een Lokale Energiestrategie opgesteld, en er wordt veel gedaan op het gebied van verduurzaming en vergroening. De gemeente heeft een sterk netwerk van energiecoaches die onze inwoners actief adviseren op het gebied van verduurzaming. In 2024 hebben zij 250 huisbezoeken afgelegd. Daarnaast is het Nationaal Isolatieprogramma uitgerold en is de aanbesteding opgestart voor het Wijkuitvoeringsplan. Land- en tuinbouw Werkgelegenheid is cruciaal voor de bestaanszekerheid. De tuinbouwsector, in transitie, wordt ondersteund door gebiedsvisies en participatieprocessen met alle betrokkenen. De raad is afgelopen jaar meegenomen in de opzet van deze gebiedsvisies. Op het gebied van landbouw werken we in een
6
gebiedsproces samen met de gemeenten om ons heen. De onduidelijkheid vanuit het Rijk en de provincie zorgt ervoor dat concrete stappen op dit moment niet gezet kunnen worden, waardoor de onduidelijkheid voor onze ondernemers in stand blijft. Veiligheid en handhaving Kaag en Braassem wil een veilige gemeente zijn, waarbij inwoners omzien naar elkaar en weerbaar zijn. Waar nodig is in 2024 een aantal beleidsstukken en uitvoeringsprogramma’s bijgewerkt en zijn nieuwe werkzaamheden ingevoerd en bestaande werkzaamheden aangepast. Zo is het evenementenbeleid herzien, is het jaarprogramma voor VTH (vergunningverlening, toezicht en handhaving) opnieuw opgesteld en geëvalueerd, en is buurtbemiddeling succesvol ingevoerd en verlengd. Hierbij opgemerkt dat de keten van Veiligheid en handhaving, inclusief juridische opvolging, weer verder onder druk is komen te staan en in de knel komt. Regionale samenwerking Als zelfstandige gemeente werkt Kaag en Braassem nauw samen met regionale partners om de taken van het lokaal bestuur toekomstbestendig te maken en krachten te bundelen waar dat meerwaarde biedt. Deze terugblik en evaluatie benadrukken de voortgang en uitdagingen na het derde jaar van de bestuursperiode. Het college blijft zich inzetten voor de ambities en opgaven uit het Raadsakkoord, met aandacht voor de financiële gezondheid en de vitaliteit van onze gemeenschappen.
7
Programmaverantwoording In dit onderdeel wordt per programma inzicht gegeven in de doelstellingen, belangrijke ontwikkelingen en de besteding van het geld in 2024. De gemeenteraad heeft het beleid uit het raadsakkoord voor de raadsperiode 2022-2026 vastgelegd in drie raadsprogramma's:
8
Programma 1: Bestuur en regio Thema: Regionale samenwerking Koers De komende periode verstevigen we de positie en lobbykracht van Kaag en Braassem. Doelen • Bevorderen van de regionale samenwerking om de belangen te behartigen van Kaag en Braassem in de regio • Samenwerken in de regio op een transparante, effectieve en kostenbesparende manier • Het college speelt een actieve regierol binnen de verbonden partijen en samenwerkingsverbanden Uitvoering • In de in 2023 geactualiseerde Regionale Agenda Kaag en Braassem is inhoudelijk focus aangebracht waar Kaag en Braassem haar regionale samenwerkingsverbanden voor wil aanwenden. • Daarnaast zorgen we voor de juiste verslaglegging op hoofdlijnen aan de raad over de besluiten en aandachtspunten van de verbonden partijen. Dit doet het college bij het kopje ‘mededelingen’ op de Visie en Advies avonden. • Het college is ambassadeur van de regionale samenwerking en pakt de regiorol. We nemen deel in de besturen van de verbonden partijen. • Vanuit onze actieve regiorol monitoren we de financiële ontwikkelingen binnen onze verbonden partijen. Zo heeft het college in de regio uitgedragen dat gemeenschappelijke regelingen ook een bijdrage leveren aan de financiële posities van gemeenten.
Eind 2024 heeft de Financiële Kaderstelling Gemeenschappelijke Regelingen de gemeenschappelijke regelingen gevraagd met een uniforme taakstelling van 6% voor alle gemeenschappelijke regelingen vanaf 2026 bij te dragen aan de neergang van inkomsten die gemeenten van het Rijk ontvangen. • Wij zijn een sterke partner in de regio, we trekken intensief op met Alphen aan den Rijn en Nieuwkoop. Zo hebben we voor de Regionale Investeringsagenda Holland Rijnland als Rijn- en Veenstreek afgesproken om wat betreft de projecten waar wij een belang bij hebben het trekken van projecten onderling te verdelen.
Thema: Financiën Koers Een goede balans houden tussen een financieel gezonde gemeente en een gemeente waarin het voorzieningenniveau op peil is, waar het fijn wonen, werken en recreëren is. Doelen • Ambities waar kunnen maken door het beschikbaar hebben van voldoende middelen • Financieel gezond blijven met een meerjarig sluitende begroting • Goed beheer van financiële risico's Uitvoering We sloten het jaar 2024 af met een fors positief resultaat. Maar dat voordeel is deels opgebouwd uit incidentele gebeurtenissen. Als we vooruitkijken, blijft de financiële toekomst onzeker. Er zijn verschillende externe factoren die een negatief effect (kunnen) hebben op de meerjarige financiën.
9
Zo kunnen lasten van de uitvoering fors toenemen door een stijgende inflatie en rente als gevolg van (geo)politieke gebeurtenissen. Hoewel het Rijk in 2024 wat toezeggingen deed voor het gemeentefonds 2025 en 2026, is de trend nog steeds dat er vanaf 2026 minder middelen beschikbaar zijn. De voorjaarsnota 2025 geeft wel deels financiële verlichting voor 2026 en 2027. Er komt extra geld beschikbaar. Dit extra geld helpt om onder andere de jeugdzorguitgaven te dekken en de terugval in het gemeentefonds vanaf 2026 deels te dempen. De onzekerheid vanaf 2028 blijft. In de programmabegroting 2024 hadden we een niet-sluitend meerjarenbeeld (vanaf 2026). Veel inspanningen in 2024 waren erop gericht om conform de raadsopdracht, voor de programmabegroting 2025, te komen met een sluitend meerjarenbeeld. Dat is ook gelukt. In de uitwerking leidde dit tot voorstellen die gericht waren op bezuinigingen, keuzes in taken, of het vergroten van inkomsten, die realistisch waren en feitelijke implementeerbaar. Het college bood de raad een scenario aan, waarbij er naast een sluitende meerjarenraming ook nog ruimte overbleef voor mogelijke toekomstige ontwikkelingen. Daarmee kon de raad in november 2024 de programmabegroting 2025 vaststellen.
Thema: Participatie en communicatie Koers Een actieve en vernieuwende koers op het gebied van participatie, duidelijke en begrijpelijke communicatie is daarbij een basisvoorwaarde. Doelen • We laten inwoners actief onderdeel zijn van de gemeente door (meer) in samenhang met inwoners beleid te ontwikkelen. • We besteden extra aandacht aan het zo vroeg en passend mogelijk betrekken van inwoners bij onze opgaven en projecten. • We sluiten als gemeente aan bij initiatieven en ideeën van inwoners. • We willen uitvoering geven aan het uitvoeringsplan communicatie, dat gebaseerd is op de door de raad vastgestelde visie 2021-2024. Daarmee zorgen we voor doorontwikkeling van onze communicatie. • We zorgen voor meer structuur en betere communicatie. Dit doen we zowel door versterking van onze interne organisatie (communicatiever maken van de organisatie) als het verbeteren van de communicatie met onze inwoners en organisaties (helder, begrijpelijk, zo veel mogelijk mensen bereiken, interactie). Dit alles op basis van de hoofdlijnen in de communicatievisie. Uitvoering Participatie In 2024 zijn zichtbare stappen gezet op het gebied van participatie: • Begin 2024 is een Adviseur Participatie aangesteld. • Het ontwikkelprogramma participatie is opgesteld en vastgesteld door de raad. Dit ontwikkelprogramma brengt de structuur waarbij we het leerproces van participatie professionaliseren.
Hierbij sluiten we aan bij wat we nu al (goed) doen en bieden we de structuur om met elkaar beter te worden. Dit document brengt de relevante informatie over participatie samen en betreft een uitwerking om te komen tot concrete doelen en acties voor het realiseren van de visie die we als gemeente hebben op participatie. • De werkwijzer met elkaar – voor initiatiefnemers is opgesteld. Deze werkwijzer is bedoeld voor iedereen die in de gemeente Kaag en Braassem iets wil veranderen aan de fysieke leefomgeving. Met deze werkwijzer willen we Initiatiefnemers helpen met het organiseren van de participatie voor zijn of haar plan. Om als initiatiefnemer een zo passend mogelijke samenwerking met de belanghebbenden te realiseren. 10
• • •
Er zijn stappen gezet om de huidige participatie instrumenten te analyseren en de gemeentebrede behoeften in kaart te brengen. Op basis hiervan werken we aan nieuwe en bestaande instrumenten om bij een opgave de meest passende participatie te organiseren. Er is een centraal informatiepunt gecreëerd voor de interne organisatie waar alle participatiegerelateerde informatie te raadplegen is om handvatten te krijgen voor het organiseren van de meest passende samenwerking ieder vanuit zijn eigen rol. Als onderdeel van de actualisering van de omgevingsvisie in 2025 is een dorpsvisie van Hoogmade ontwikkeld in nauwe samenwerking met de inwoners en dorpsraad van Hoogmade, landschapsarchitectenbureau Peter Verkade en Gemeente Kaag en Braassem. In 2025 wordt hier vervolg aan gegeven, net als de herziening (of totstandkoming) van de dorpsvisies van de andere kernen in de gemeente.
Communicatie In lijn met de communicatievisie 2021-2024 en het bijbehorende uitvoeringsplan zijn in 2024 verschillende acties opgepakt: • Interne communicatie naar hoger niveau Voor het verbeteren van de interne communicatie is gewerkt aan een actualisatie van het huidige intranet. Een intranet waar meer interactie gefaciliteerd wordt, teams een mooi platform hebben om zich te presenteren en eigenaarschap is gewaarborgd. Deze actualisatie is in samenwerking met collega’s van verschillende afdelingen opgezet en wordt begin 2025 in gebruik genomen. Ook heeft team communicatie in samenwerking met team HR een actieve rol gehad in de ontwikkeling van een onboarding app voor nieuwe collega’s. • Social media beleid Door een helder social media beleid, dat wij in de laatste maanden verder hebben aangescherpt, is de berichtgeving op deze kanalen meer in lijn en sluit deze beter aan bij wat onze volgers willen lezen. Het aandachtspunt ligt op het vertellen van verhalen, laten weten wat in de gemeente gebeurt en het delen van mooie mijlpalen van onze inwoners. We monitoren onze online kanalen en spelen in op de ontwikkelingen en behoeften. Graag geven we u een kort overzicht van het aantal volgers en bereik van onze social media kanalen: Facebook: het aantal volgers groeide met 233 tussen 1 maart 2024 en 31 december 2024. Vandaag hebben we totaal 1700 volgers.
Het aantal personen dat bereikt werd in dezelfde periode is 79.388. Dit is een stijging van 20,6% ten opzichte van de voorgaande periode. Instagram: het aantal volgers groeide met 377 volgers tussen 1 maart 2024 en 31 december 2024. Vandaag hebben we totaal 2029 volgers. Het aantal personen dat bereikt werd in dezelfde periode is 94.802. Dit is een stijging van 87,8% ten opzichte van de voorgaande periode. Deze grote stijging komt met name door een verbeterde inzet van Instagram Stories en Instagram Reels. • Crisiscommunicatie: zowel lokaal als regionaal Team Communicatie heeft ook een rol in de crisiscommunicatie binnen Veiligheidsregio Hollands Midden (VRHM). De twee communicatieteamleden die al waren aangesloten hebben hun kennis middels oefeningen en trainingen op pijl gehouden en verder ontwikkeld. Ook een nieuwe collega is door VRHM getraind in de regionale rol. • We blijven bouwen aan onze perscontacten Onze perscontacten zijn waardevol. We bouwen verder aan de contacten die er al zijn. We hebben bijna op dagelijkse basis contact met elkaar om verschillende onderwerpen nader te kunnen toelichten en hebben gesprekken gevoerd om beter bij elkaar te kunnen aansluiten, nu en in de toekomst. • Doorvoeren huisstijl Op 19 december 2023 ontving u de Raadsinformatiebrief Nieuwe huisstijl.
Daarin gaven wij aan dat er voor een doorontwikkeling van het logo is gekozen en op basis daarvan een uitgebreide huisstijl is ontwikkeld. We zijn op 1 februari 2024 gestart met het stapsgewijs invoeren van de nieuwe huisstijl met een looptijd van 1,5 jaar. Vanaf maart zijn weer verschillende 11
•
huisstijlhouders aangepast, zoals een gedeelte van ons wagenpark en ‘welkom’ borden die door heel onze gemeente staan. Digitale gemeentelijke nieuwsbrief Sinds 15 mei 2024 verschijnt eens in de twee weken de gemeentelijke digitale nieuwsbrief. Totaal zijn nu 16 nieuwsbrieven verstuurd. Bij de start ging deze brief uit naar 1085 geïnteresseerden. Middels twee campagnes is dit aantal gegroeid tot 1600 abonnees. Deze nieuwsbrief is een mooi middel om te delen wat er, op de verschillende onderwerpen, in onze gemeente gebeurt. Ook biedt het de mogelijkheid om de verhalen te vertellen en daarmee een breder beeld te geven van wat een gemeente doet, en mijlpalen en successen met elkaar te kunnen vieren. In november is een enquête uitgezet om te horen wat ontvangers van de nieuwsbrief vinden. Respondenten geven de nieuwsbrief gemiddeld een 7,5. De meeste respondenten geven aan dat zij geabonneerd zijn op de nieuwsbrief om op de hoogte te blijven van wat er in de gemeente gebeurt en vinden dat de nieuwsbrief daaraan voldoet. Wel lezen zij graag meer achtergrondverhalen met diepgang. Hier gaan we in 2025 mee aan de slag.
Thema: Veiligheid en handhaving Koers Kaag en Braassem wil een gemeente zijn waarin de inwoners veilig zijn, omzien naar elkaar en weerbaar zijn. Doelen • Inwoners ervaren de veiligheid in de gemeente met 7,7 of hoger; • Verbeteren van zichtbaarheid handhaving op straat; • Meer investeren in het tegengaan van ondermijning. Uitvoering Ook in 2024 is gewerkt aan verhoging van de zichtbaarheid van onze handhavers op straat, om zo (het gevoel van) veiligheid verder te verhogen. Naast verdubbeling van de handhavingscapaciteit (van 2 naar 4 FTE BOA’s), zijn de handhavers ook zichtbaar aanwezig geweest bij evenementen en wordt afwisselend in de avonden en weekenden gewerkt, zijn de handhavers uitgerust met bodycams en worden onze handhavers doorlopend getraind. Het gevoel van veiligheid meten we met behulp van de Veiligheidsmonitor. De monitor over 2023 is in juli 2024 met de raad gedeeld. Het volgende onderzoek vindt plaats in 2025. In 2024 hebben we ook weer geïnvesteerd in weerbaarheid en bewustwording bij onze inwoners en bedrijven, maar ook bij de gemeentelijke organisatie. We hebben bewustwordingsacties en bijeenkomsten georganiseerd op het gebied van verschillende veiligheidsthema’s, met de focus op ondermijning en mensenhandel. Het herkennen van signalen en het gebruik van meldroutes (waaronder Meld Misdaad Anoniem) stonden hierin centraal.
Ook is er voor diverse doelgroepen aandacht besteed aan digitale veiligheid. Daarnaast is op verschillende thema’s de samenwerking met onze ketenpartners verder geïntensiveerd. Een succesvol voorbeeld hiervan is buurtbemiddeling. Wij hebben daarom besloten om de samenwerkingsovereenkomst met Kwadraad, WYwonen en de Woondiensten Aarwoude te verlengen met (minimaal) drie jaar. Ook zijn diverse, noodzakelijke beleids- en jaarstukken bijgewerkt. Zo is in 2024 ons evenementenbeleid herzien en hebben wij de stukken op het gebied van vergunningen, toezicht, handhaving (VTH) op tijd bij de provincie aangeleverd.
12
Daarnaast is de gemeenteraad in november 2024 in een interactieve sessie geïnformeerd over toezicht en handhaving op het gebied van ruimtelijke ordening en de gevolgen van de Wet kwaliteitsborging (Wkb), en de uitdagingen waar onze gemeente voor staat. Bij dit alles gezegd dat ook in 2024 de keten van Veiligheid en handhaving, inclusief juridische opvolging, steeds verder onder druk is komen te staan. Zo zijn er meer overlastmeldingen bij ons binnen gekomen, zijn er meer taken voor onze handhavers bijgekomen en tegelijkertijd zijn onze handhavers vaker (zichtbaar) op straat, wat ook tot meer werk heeft geleid. Wij kunnen met de huidige personele bezetting niet alle meldingen oppakken en het benodigde beleid ontwikkelen/actualiseren. Waar nodig is ondersteuning ingehuurd of is te actualiseren/ontwikkelen beleid blijven liggen. Dit is een knelpunt in de keten.
Thema: Organisatie Koers Wij groeien mee met de samenleving en zijn voorbereid op de toekomst. Doelen • De interne organisatie verder professionaliseren; • We zijn een goede werkgever. Uitvoering In 2024 heeft de nieuwe, toekomstbestendige organisatiestructuur definitief vorm gekregen met zes clusters met elke een eigen clustermanager, een concernstaf en een tweehoofdige directie. In deze nieuwe structuur is door het directie- en managementteam een eerste aanzet gemaakt met de herijking van visie en missie van de gemeente Kaag en Braassem. In 2025 krijgt dit een vervolg. De arbeidsmarkt blijft een uitdaging. Er is sprake van krapte op de arbeidsmarkt die de komende jaren verder toe zal nemen. We zien dit terug in de toegenomen inhuur. Dit heeft nadelige gevolgen, zowel financieel als ook voor de borging van kennis. Om te blijven voorzien in onze gemeentelijke behoeften is een goede aansluiting op de krappe arbeidsmarkt noodzakelijk. De gemeente Kaag & Braassem staat open voor jong talent of instroom zonder gemeentelijke ervaring. Gelijktijdig is het belangrijk ook de balans te bewaken en kennis te borgen. Daarom blijven wij ons richten op bovenstaande doelen: professionalisering van de interne organisatie én goed werkgeverschap. Onderwerpen als ‘dienstverlening’ en ‘binden, boeien & betrekken van nieuwe en bestaande medewerkers’ zijn hier onderdeel van.
In 2024 heeft zich dit vertaald in aandacht voor de ontwikkeling van medewerkers door het faciliteren van opleidingen. Tevens is er een onboardingsapp opgezet met als doel nieuwe collega’s snel en makkelijk hun weg te laten vinden binnen onze organisatie. Voor 2025 willen wij verder invulling geven aan strategische personeelsplanning, aandacht voor preventie en verzuim en doorontwikkeling van een arbeidsmarktstrategie. Doel is een toekomstbestendige organisatie waarbij focus ligt op het bevorderen van de instroom, de ontwikkeling en retentie van medewerkers. Huisvesting Ons huidige gemeentehuis functioneert niet optimaal en is ook niet toekomstbestendig. Daarom oriënteren we ons op andere huisvesting. Dat is echt nodig, om te kunnen voldoen aan de eisen van deze tijd, de duurzaamheidseisen, en onze eigen ambities. In 2024 hebben we een Programma van Uitgangspunten ontwikkelt. Op basis daarvan zijn er zes scenario’s ontwikkeld voor de herhuisvesting. Nu wordt er gewerkt aan het definitieve voorkeursscenario. We verwachten het definitieve scenario vóór het zomerreces van 2025 rond te kunnen hebben. Daar zit dan ook meteen een financiële onderbouwing bij met een doorkijk van de budgettaire effecten.
13
Financiën programma Programma 1 Bestuur en regio
Primaire Begroting na begroting 2024 wijziging 2024
x € 1.000 Werkelijk versus begroting na wijziging
Werkelijk 2024
Totale lasten
5.744
4.798
4.625
-174
V
Totale baten
-59
-102
189
291
N
5.685
4.696
4.813
117
N
0
0
0
0
Gerealiseerd totaalsaldo van baten en lasten Toevoeging aan reserves Onttrekking aan reserves
-284
-453
-453
0
Gerealiseerd resultaat
5.400
4.243
4.360
117
N
*De analyses per programma staan vermeld in de toelichting op het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening.
14
Programma 2: Sociaal domein Thema: Sociaal domein Koers We focussen ons de komende jaren op het versterken van bestaanszekerheid en de sociale basis, het realiseren van kansengelijkheid en het makkelijker maken van gezond leven (zoals opgenomen in de Maatschappelijke agenda). Doelen • Behoud en uitbreiding van het culturele aanbod in onze gemeente. • Een sterke sociale basis met aandacht voor gezondheid en welzijn van onze inwoners. • Een kwalitatief en betaalbaar aanbod aan laagdrempelige hulp en ondersteuning dicht bij onze inwoners. • Voorkomen en aanpakken laaggeletterdheid en bevorderen digi-vaardigheid. Uitvoering Het sociaal domein blijft in beweging. We hebben daarbij te maken met meerdere uitdagingen: een krappe arbeidsmarkt, dubbele vergrijzing en een blijvend hoog beroep op jeugdhulp. We zien dat de complexer wordende (digitale) samenleving ervoor zorgt dat sommige mensen minder goed kunnen meedoen, geen geschikt werk kunnen vinden of dat inwoners mentale problemen krijgen. Om deze uitdagingen aan te pakken hebben we in 2024 de volgende activiteiten uitgevoerd: • We zijn een nieuwe overeenkomst aangegaan met De Driemaster met een nieuwe set aan indicatoren voor de jaren 2025 en 2026. Het jaar 2024 was een ontwikkelingsjaar, waarin De Driemaster verbeteringen heeft doorgevoerd in de bedrijfsvoering.
Daarnaast is ingezet op doorontwikkeling van het aanbod/de dienstverlening om zo meer aan te sluiten bij de beoogde beweging van de Maatschappelijke agenda van de gemeente • Per 1 januari 2024 is het lokale Jeugd- en gezinsteam van start gegaan voor het bieden van jeugdhulp en voor het vormen van de toegang tot specialistische jeugdhulp. Voor de specialistische jeugdhulp zijn we per 2024 aangesloten bij de regionale overeenkomsten met jeugdhulpaanbieders. Om goede en voor ons als gemeente betaalbare jeugd- en gezinshulp te realiseren/behouden is in 2024 een regionale taskforce ingericht. • Er is een verkenning uitgevoerd voor het realiseren van woonruimte voor inwoners die behoefte hebben aan prikkelarme woonvormen (skaeve huse). Er heeft gerichte participatie plaatsgevonden. Toelichting Onderwerp Aantal jeugdigen met jeugdhulp vanuit het lokale team op peildatum Aantal jeugdigen met specialistische jeugdhulp Aantal mensen met een bijstandsuitkering: Instroom: Uitstroom (waarvan naar werk …): Aantal mantelzorgers dat in beeld is (in bestand) Aantal gerealiseerde opvangplekken maatschappelijke opvang en skaeve huse Aandeel inwoners die zeggen dat de Wmo-ondersteuning van Tom in de buurt voorkomt dat problemen (verder) zijn geëscaleerd
Indicator 2024 222 630 343 71 74 (11) 346 (H1)
97% (H1)
15
Thema: Onderwijs en IKC Koers We focussen ons de komende jaren op het bieden van een doorgaande leerlijn van kinderen van 0 tot 13 jaar, waar kinderen zich kunnen ontwikkelen binnen een breed aanbod van kennis, cultuur, sociale vaardigheden en sport. Doelen • Een dekkend aanbod aan IKC’s in Kaag en Braassem. Uitvoering We werken aan de realisatie van het KC Noord, het IKC Woubrugge en aan de uitbreiding van de Kaskade. Daarnaast gaan we de ontwikkeling van een IKC in Rijpwetering/Oud Ade verkennen. Toelichting Onderwerp Absoluut verzuim Aandeel vroegtijdig schoolverlaters zonder startkwalificatie Aantal thuiszitters
Indicator nnb nnb 12 (2023-2024)
IKC-ontwikkelingen • Uitbreiding Kaskade • IKC Rijpwetering/ de Kinderbrug verkennen • KC Sportpad bouwfase • IKC Woubrugge
Thema: Sportpad Koers We focussen ons de komende jaren op het samenbrengen van de betrokken partijen om ruimtelijk en inhoudelijk verder invulling geven aan hun visie om zo de fysieke en mentale gezondheid en daarmee de vitaliteit van de gemeenschap als geheel te vergroten. Doelen • Een gefaseerde uitwerking van de integrale gebiedsvisie Sportpad waar sport, cultuur, onderwijs, wonen en zorg voor alle inwoners van 0-100 jaar samen komen. Uitvoering Het Sportpad kent meerdere deelprojecten. Het jaar 2024 stond in het teken van de technische uitwerking van het nieuwe Kineo (Fase 1) en van de velden en gebouwen van de sportverenigingen EMM ’21 en Tennisvereniging Alkemade (Fase 2). Fase 2 is in het derde kwartaal officieel overgedragen aan de verenigingen. Meer concreet zijn de volgende acties uitgevoerd: • Bekendmaking nieuwe naam Beweeg- en Kindcentrum Kineo. • Het buitenbad is gesloopt. • Start bouw zwembaden. • Er is een start gemaakt met de realisatie van de drie kunstgras voetbalvelden bij EMM’21, waarbij het eerste kunstgrasveld feestelijk is geopend in december 2024. • De onderliggende gemeentelijke riolering is vervangen. • Bestemmingsplan ‘Sportpad’ definitief.
16
• • • •
Voor Fase 3 (de tussenliggende infrastructuur) wordt met alle stakeholders in en om het gebied, een inrichtingsplan uitgewerkt. Voor Fase 3 zijn ook verschillende participatiemomenten gehouden om tot een zo goed mogelijke invulling van de inrichting te komen die passend is voor alle mogelijke doelgroepen gebruikers. Voor de vrijvallende locaties wordt een plan van aanpak gemaakt. Fase 4, de energievoorziening, is gestart.
Financiën programma Programma 2 Sociaal domein
Primaire Begroting na begroting 2024 wijziging 2024
Werkelijk 2024
x € 1.000 Werkelijk versus begroting na wijziging
Totale lasten
31.766
38.616
37.697
-919
V
Totale baten Gerealiseerd totaalsaldo van baten en lasten
-6.647
-11.584
-12.443
25.118
27.032
25.254
-860 -1.778
V V
Toevoeging aan reserves
0
4.800
5.179
379
N
Onttrekking aan reserves Gerealiseerd resultaat
-50
-1.700
-1.560
25.068
30.132
28.873
140 -1.259
N V
*De analyses per programma staan vermeld in de toelichting op het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening.
17
Programma 3: Ruimte en leefomgeving Thema: Wonen Koers Meer en sneller realiseren van woningen in het sociale en betaalbare segment. Doelen • Meer beschikbare woningen voor onze inwoners door het sneller realiseren van meer woningen. • Betaalbaar wonen voor alle inwoners mogelijk maken. • Een eerlijke verdeling zodat meerdere doelgroepen kans maken op een woning. Uitvoering • In de prestatieafspraken hebben we met de corporaties afspraken gemaakt over het gezamenlijk optrekken als het gaat welke vorm dan ook van toevoegen van woningen zoals nieuwe projecten, maar ook optoppen, splitsen, herstructureren, tijdelijke woningen etc. Ook het inzetten van instrumenten om de doorstroming te bevorderen en daarmee het passend huisvesten van de inwoners. • Er is hard gewerkt aan het actualiseren van de regionale huisvestingsverordening om deze op 1 januari 2026 van kracht te laten zijn. Hierin wordt gestreefd naar een zo goed mogelijke verdeling van sociale huurwoningen en mogelijk ook middenhuurwoningen. Er is een start gemaakt met het aanpassen van de Doelgroepenverordening, zodat de juiste doelgroepen in de juiste woningen terechtkomen. • We gaan actief de lobby in zetten om woningbouwlocaties beschikbaar te krijgen voor (tijdelijke) woningen op locaties die nog niet passen in het beleid van andere overheden; op basis van eigen ambitie invloed uitoefenen op het beleid van anderen.
• Er heeft een inventarisatie plaatsgevonden van potentiële woningbouwlocaties waar 'snel’ woningbouw plaats zou kunnen vinden. Toelichting • Onderzoek naar het realiseren van woningen op de dierenweide in Hoogmade. • Nieuwe prestatieafspraken met de woningbouwcorporaties over beschikbaarheid, betaalbaarheid, wonen en zorg, duurzaamheid en leefbaarheid. • Beleidsregel zelfbewoningsplicht en anti-speculatiebeding is van kracht. • Afspraken maken over verdichting Braassemerland. • Evaluatie huisvesting internationale medewerkers.. • Vereveningsfonds is aangescherpt om de realisatie van sociale huur en middensegment te bevorderen . • Onderzoek doen naar beleid (lees: geen wettelijke regels) die het bouwen van woningen beperkt. • Actief grondbeleid. • De Regionale versnellingstafel is een succesvol middel gebleken om knelpunten te bespreken en woningbouw te versnellen. • Actualisatie regionale huisvestingsverordening waarin regels m.b.t. middenhuur worden onderzocht.
18
Thema: Omgevingsvisie Koers Een integrale benadering met de Omgevingsvisie als overkoepelend document. Doelen • Een geactualiseerde omgevingsvisie in lijn met het raadsakkoord. Uitvoering In februari 2024 is de geactualiseerde Omgevingsvisie vastgesteld. In deze Omgevingsvisie 2024 is de visie in lijn gebracht met het raadsakkoord. Dit betekent dat de Omgevingsvisie versterkt is op de thema's Wonen, Land- en Tuinbouw en Recreatie en Toerisme. Zo is bijvoorbeeld de Recreatievisie verwerkt in de Omgevingsvisie. In 2024 is ook een start gemaakt met de voorbereidingen voor de actualisatie van de Omgevingsvisie, waarbij veel aandacht uitgaat naar het opstellen van dorpsperspectieven. • Op 16 december 2024 is de Nota van uitgangspunten vastgesteld door de gemeenteraad • Er hebben meerdere bijeenkomsten met de dorpsraad en inwoners van Hoogmade plaatsgevonden voor het opstellen van het Dorpsperspectief Hoogmade.
Thema: Verkeersveiligheid, openbare ruimte en IBOR Koers Al onze kernen bereikbaar en verkeersveilig krijgen en houden. Een schone, hele, veilige en toegankelijke openbare ruimte is een belangrijke basis voor de leefbaarheid van onze dorpen. Doelen • Een veilige gemeente • Overlast voor inwoner beperken bij onderhoud en verbeteren • Voldoen aan door raad gestelde kwaliteitsnormen • Duurzaam en klimaatadaptief onderhoud van de openbare ruimte Uitvoering • In 2024 zijn twee grote reconstructie projecten van start gegaan waaronder de Drechtlaan in Leimuiden en de Zonnendauwlaan in Rijnsaterwoude. Daarnaast zijn de Vriezenweg in Leimuiden en de Meerkreuk in Oude Wetering afgerond. • Eind 2024 is het nieuwe Integraal Beheerplan Openbare Ruimte vastgesteld. Via dit nieuwe beheerplan zijn de nieuwe ambities in de openbare ruimte vastgesteld voor de planperiode 2025–2029. • In 2024 heeft het vergroenen van de openbare ruimte een centraal thema geweest. Door het vervangen van overbodige verharding door groen creëren we een fijnere leefomgeving voor onze inwoners en maken we onze openbare ruimte klimaat adaptiever. • In 2024 is er verdere uitvoering gegeven aan het verkeersveiliger maken van het Noordeinde – Zuideinde in Roelofarendsveen.
Er zijn meerdere maatregelen uitgevoerd zoals het plaatsen van Julie-palen, het opnieuw aanbrengen van voetgangersoversteekplaatsen en het aanbrengen van nieuwe opritten ten behoeve van fietsverkeer. Ook zijn er diverse pilots uitgevoerd. De raad heeft medio 2024 een besluit genomen over een tijdelijk fietspad die een groot deel van de hinder op het Noordeinde zal oplossen. Tegelijkertijd zal dan verder gewerkt worden aan een nieuwe doorsteek die de problemen definitief zal moeten oplossen.
19
Thema: Recreatie Koers Kaag en Braassem wil zich profileren en manifesteren als recreatiegemeente voor zowel recreant, ondernemer en inwoner Doelen • Kaag en Braassem profileren en manifesteren als recreatiegemeente. • Kaag en Braassem recreatief aantrekkelijk houden voor inwoners en (regionale) bezoekers. Uitvoering • De vastgestelde recreatievisie uit 2023 is verwerkt in de herziening omgevingsvisie 2024. • De (netwerk)positie van Stichting Kaag en Braassem Promotie is versterkt in 2024. • Het handhaven en waar mogelijk gepast uitbreiden van recreatieve voorzieningen vanuit eigen grondposities en particuliere initiatieven. • De inwonerswerkgroep zwemstrand Roelofarendsveen is ondersteund en voortgezet. • Logiesbelasting is in september 2024 vastgesteld door de Raad en wordt ingevoerd per 1-1-2025, toelichting zie lokale heffingen. • Er zijn vijf nieuwe drinkwatertappunten gerealiseerd (locaties Hoogmade, Roelofarendsveen, Rijnsaterwoude, Rijpwetering en Woubrugge). Toelichting • De ontwikkelingen van de tweede sluis in Roelofarendsveen zijn gevolgd welke onderdeel is van het Project Braassemerland. • Fietspont Kaag – Oud Ade heeft in 2024 als pilot gevaren vanuit initiatief van Stichting Promotie Kaag. Wij hebben dit initiatief gesteund en hadden een faciliterende en ondersteunende rol binnen dit project.
Thema: Duurzaamheid Koers Kaag en Braassem doet actief mee aan de energietransitie en de verduurzaming van Nederland Doelen Een veilige groene en gezonde leefomgeving voor mens, plant en dier door: • Het beperken van de CO2 uitstoot in de gebouwde omgeving; • De uitstoot door verkeer en vervoer te verlagen; • Meer aandacht te hebben voor de gevolgen van klimaatverandering; • De biodiversiteit te verbeteren; • De bodemdaling te beperken; • Bewuster om te gaan met energie, water, grondstoffen en voedsel. Uitvoering • In juni 2024 is na een uitvoerig participatietraject de Lokale EnergieStrategie (LES) vastgesteld (LES). In de lokale energiestrategie (LES) staan de doelen, taken en inspanningen van onze gemeente om bij te dragen aan de Regionale Energiestrategie Holland Rijnland (RES) en in het verlengde daarvan het Klimaatakkoord. • Wij hebben in 2024 meer dan 60 energiescans laten uitvoeren bij bedrijven door Klimaatroute. Adviseurs van Klimaatroute adviseren bedrijven over mogelijkheden om te besparen en kunnen
20
• • • •
• • •
•
bedrijven vervolgens een jaar lang kosteloos adviseren en begeleiden bij het uitvoeren van energiebesparende maatregelen. Het versterken van het groen (impuls openbaar groen en meer bomen) door middel van deelname aan het programma steenbreek, het aanpassen van de LIOR met meer aandacht voor klimaatadaptatie. Het biodiverser maken en beheren van het openbaar groen en de lijst met beschermenswaardige bomen actualiseren. In 2023/2024 zijn er 900 huishoudens bezocht door Regionaal Energieloket. Hiermee wordt er € 252.823 op de energierekening bespaard door de bewoners; besparing op gas was 119.208 m3 en 192.172 aan kWh. Wij zetten in op structurele middelen voor onze energiecoaches en initiatieven vanuit de dorpen om bewuster om te gaan met water, energie, voedsel en grondstoffen. We hebben een aanbesteding uitgevoerd voor het wijkuitvoeringsplan (wup), zodat in 2025 dit wup uitgevoerd kan worden. We werken samen met grondeigenaren, waterschap en provincie aan het tegengaan van de effecten van bodemdaling en ontwerpen scenario's voor een pilot vanuit de middelen van provincie en waterschap. Openbaar groen staat hoog op de agenda van de gemeente. Op veel plekken wordt gewerkt aan vergroening van onze openbare ruimte. Dit o.a. met het programma steenbreek. Met het vaststellen van de IBOR 2025-2029 zijn keuzes gemaakt voor het beheer van het openbaar groen.
Biodiversiteit is een integraal onderdeel van ons onderhoud. In 2025 komt het college naar de raad met een nieuwe kapverordening, waarin de beschermenswaardige bomen worden meegenomen. De gemeente werkt toe naar een integrale aanpak van bodemdaling in samenwerking met grondeigenaren, het waterschap en de provincie. In de komende periode wordt in kaart gebracht waar de bodemdaling het grootst is. Op basis daarvan worden mogelijke maatregelen verkend en worden pilotlocaties, samenwerkingen en financieringsmogelijkheden verder onderzocht.
Thema: Land- en tuinbouw(gebieden) Koers Een belangrijk deel van het grondgebied van Kaag en Braassem is in gebruik bij agrariërs en ook in de toekomst zal de land- en tuinbouw een grote rol blijven spelen. Duidelijke kaders om verrommeling van het land- en tuinbouwgebied tegen te gaan en een vitale innovatieve land- en tuinbouwsector is hierbij van groot belang. Doelen • Bodemdaling tegengaan • Een vitale innovatieve land- en tuinbouwsector • Behoud openlandschap Uitvoering • Afgelopen jaar is er een gevolg gegeven aan de gebiedsontwikkelingen rondom de glastuinbouwgebieden de Baan & Sotaweg en de Geestweg & Floraweg. Voor de Baan en Sotaweg heeft de procesbegeleider opnieuw onderzoek gedaan naar gedragen deelplannen in het gebied. De uitkomst van dit onderzoek is in december 2024 gedeeld met de raad, in april 2025 is het vervolg in samenspraak met de raad besproken. • In september 2024 is er een start gemaakt aan het onderzoek naar de toekomstbestendigheid van de Floraweg & Geestweg. In de daaropvolgende maanden zijn er gesprekken gevoerd met ondernemers en bewoners van het gebied. Deze bevindingen worden meegenomen in het rapport welke in Q3 van 2025 wordt opgeleverd. 21
• •
• • •
In maart 2024 is de ruimte-voor-ruimteregeling geëvalueerd met de raad. Update ZH-PLG: Er is in november een raadinformatiebrief gestuurd naar de Raad met de laatste ontwikkelingen van het NPLG. Vanuit het Groene Hart Noord zijn er, door een onafhankelijke partij, keukentafelgesprekken gevoerd met agrariërs uit het gebied. De uitkomst van deze gesprekken zijn tijdens een bijeenkomst in oktober gepresenteerd en hebben een indicatie gegeven en de temperatuur is gemeten van wat er leeft in het gebied rond de verschillende onderwerpen. Toelichting Er zijn door de procesbegeleider gesprekken gevoerd met de ondernemers en omwonende van de Baan en Sotaweg Er zijn interviews gehouden met de ondernemers en omwonende van de Geestweg en Floraweg om te onderzoek te doen naar de toekomstbestendigheid van het gebied Er is gewerkt aan het gebiedsproces Vliet-, Waterloos- en Blauwe polder. Hier wordt ingezet op het tegengaan van bodemdaling en CO2-uitstoot met behoud van het perspectief voor de agrariër.
Thema: Economie en bedrijventerreinen Koers Kaag en Braassem is een bedrijvige gemeente. Met bijvoorbeeld de ontwikkeling van bedrijventerreinen willen we in de aankomende jaren kansen benutten en onze lokale economie gezond houden. Doelen • Een aantrekkelijk vestigingsklimaat voor bedrijven bieden en behouden • De economische sector de ruimte bieden om te ondernemen • Werkgelegenheid vergroten voor onze inwoners Uitvoering • Het KVO-keurmerk op het bedrijventerrein De Lasso is in november met succes verlengd voor een periode van 3 jaar. • Door de samenwerking met het EOP worden de ondernemers en hun vertegenwoordigers betrokken bij belangrijke ontwikkelingen. De gemeente heeft het EOP in 2024 gevraagd of zij de eigen economische visie willen herzien. In 2024 heeft het EOP een start gemaakt aan deze herziening. De economische visie van, door en voor ondernemers wordt in 2025 gebruikt voor de herziening van de omgevingsvisie van de gemeente. • Er is een anterieure overeenkomst aangegaan inzake de ontwikkeling van het nieuwe bedrijventerrein Drechthoek II in december 2024. • Er is een applicatie ontwikkeld voor internationale medewerkers. Deze applicatie is in Q3 van 2024 gerealiseerd. Via deze applicatie kunnen internationale medewerkers welke werkzaam zijn binnen onze gemeente informatie opvragen in hun moedertaal, wat zorgt voor een efficiëntere integratie.
Toelichting • In november is de schouw uitgevoerd op het bedrijventerrein De Lasso • De applicatie voor internationale medewerkers is ontwikkeld met Greenport Aalsmeer.
22
Financiën programma Programma 3 Ruimte en leefomgeving
Primaire Begroting na begroting 2024 wijziging 2024
Werkelijk 2024
x € 1.000 Werkelijk versus begroting na wijziging
Totale lasten
26.025
30.305
26.535
-3.770
V
Totale baten Gerealiseerd totaalsaldo van baten en lasten
-14.626
-16.706
-15.521
11.399
13.599
11.014
1.185 -2.584
N V
Toevoeging aan reserves
198
992
1.817
825
N
Onttrekking aan reserves Gerealiseerd resultaat
-38
-1.172
-1.197
11.560
13.418
11.635
-25 -1.784
V V
*De analyses per programma staan vermeld in de toelichting op het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening.
23
Algemene dekkingsmiddelen Algemene dekkingsmiddelen zijn inkomsten van de gemeente waarvoor geen bestedingsdoel is bepaald. Dat betekent dat de gemeente deze vrij kan besteden (in tegenstelling tot de specifieke dekkingsmiddelen). Hieronder vallen bijvoorbeeld lokale heffingen, waarvan de besteding van de opbrengst niet gebonden is (bijvoorbeeld OZB/RZB, forensenbelasting), de algemene uitkering uit het Gemeentefonds van het rijk, ontvangen dividend van een deelneming, saldo van de financieringsfunctie (ook wel renteresultaat genoemd) en overige inkomsten waar geen bestedingsdoel voor is bepaald.
Financiën algemene dekkingsmiddelen Algemene dekkingsmiddelen
Totale lasten Totale baten Gerealiseerd totaalsaldo van baten en lasten
Primaire Begroting na begroting 2024 wijziging 2024
Werkelijk 2024
x € 1.000 Werkelijk versus begroting na wijziging
3.630
4.969
2.367
-2.602
V
-56.597
-57.940
-59.112
-52.967
-52.971
-56.745
-1.172 -3.774
V V
Toevoeging aan reserves
0
250
250
0
Onttrekking aan reserves Gerealiseerd resultaat
0
-6.820
-6.431
-52.967
-59.542
-62.926
389 -3.384
N V
*De analyses per programma staan vermeld in de toelichting op het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening.
Overhead, vennootschapsbelasting en onvoorzien Financiën overhead Het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV) schrijft voor dat gemeenten met ingang van de begroting 2017 de overhead niet langer meer mogen toerekenen aan de afzonderlijke programma’s. Onder overhead verstaan we het geheel van functies gericht op de sturing en ondersteuning van het primaire proces. Het doel is om de overhead bij gemeenten beter inzichtelijk te maken. Overhead
Totale lasten Totale baten Gerealiseerd totaalsaldo van baten en lasten Toevoeging aan reserves Onttrekking aan reserves Gerealiseerd resultaat
Primaire Begroting na begroting 2024 wijziging 2024
Werkelijk 2024
x € 1.000 Werkelijk versus begroting na wijziging
11.002 -64 10.938
11.860 -136 11.724
11.195 -174 11.021
-665 -37 -703
V V V
10.938
11.724
11.021
-703
V
*De analyses per programma staan vermeld in de toelichting op het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening.
24
Financiën vennootschapsbelasting Vennootschapsbelasting
Primaire Begroting na begroting 2024 wijziging 2024
x € 1.000 Werkelijk versus begroting na wijziging
Werkelijk 2024
Totale lasten Totale baten Gerealiseerd totaalsaldo van baten en lasten
1 0 1
25 0 25
26 0 26
1 0 1
N
Toevoeging aan reserves Onttrekking aan reserves Gerealiseerd resultaat
1
25
26
1
N
N
*De analyses per programma staan vermeld in de toelichting op het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening.
Onvoorzien Bij het vaststellen van de begroting is het bedrag voor onvoorzien bepaald op € 0. Dit is beleid is voortgezet bij de meerjarenbegroting.
25
Regeling beleidsindicatoren Regeling van de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties van 24 maart 2016, nr. 20160000177572 Taakveld
Naam Indicator
Eenheid
2024
0. Bestuur en ondersteuning
Formatie
Fte per 1.000 inwoners
6,10 fte
0. Bestuur en ondersteuning
Bezetting
Fte per 1.000 inwoners
5,77 fte
0. Bestuur en ondersteuning
Apparaatskosten
Kosten per inwoner
€ 731
0. Bestuur en ondersteuning
Externe inhuur
Kosten als % van totale loonsom + totale kosten inhuur externen
14%
0. Bestuur en ondersteuning
Overhead
% van totale lasten
12%
1. Veiligheid
Verwijzingen Halt
Aantal per 10.000 jongeren
Bureau Halt
1. Veiligheid
Winkeldiefstallen
Aantal per 1.000 inwoners
CBS
1. Veiligheid
Geweldsmisdrijven
Aantal per 1.000 inwoners
CBS
1. Veiligheid
Diefstallen uit woning
Aantal per 1.000 inwoners
CBS
1. Veiligheid
Vernielingen en beschadigingen (in de openbare ruimte)
Aantal per 1.000 inwoners
CBS
3. Economie
Functiemenging
%
LISA
3. Economie
Vestigingen (van bedrijven)
Aantal per 1.000 inwoners in de leeftijd van 15 t/m 64 jaar
LISA
4. Onderwijs
Absoluut verzuim
Aantal per 1.000 leerlingen
DUO
4. Onderwijs
Relatief verzuim
Aantal per 1.000 leerlingen
DUO
4. Onderwijs
Vroegtijdig schoolverlaters zonder startkwalificatie (vsv-ers)
% deelnemers aan het VO en MBO onderwijs
Ingrado
5. Sport, cultuur en recreatie
Niet-sporters
%
Gezondheidsenquête (CBS, RIVM)
6. Sociaal domein
Banen
Aantal per 1.000 inwoners in de leeftijd 15 – 64 jaar
LISA
6. Sociaal domein
Jongeren met een delict voor de rechter
% 12 t/m 21 jarigen
Verwey Jonker Instituut – Kinderen in Tel
6. Sociaal domein
Kinderen in uitkeringsgezin
% kinderen tot 18 jaar
Verwey Jonker Instituut – Kinderen in Tel
6. Sociaal domein
Netto arbeidsparticipatie
% van de werkzame beroepsbevolking ten opzichte van de beroepsbevolking
CBS
6. Sociaal domein
Werkloze jongeren
% 16 t/m 22 jarigen
Verwey Jonker Instituut – Kinderen in Tel
6. Sociaal domein
Personen met een bijstandsuitkering
Aantal per 10.000 inwoners
CBS
6. Sociaal domein
Lopende re-integratievoorzieningen
Aantal per 10.000 inwoners van 15 – 64 jaar
CBS
6. Sociaal domein
Jongeren met jeugdhulp
% van alle jongeren tot 18 jaar
CBS
6. Sociaal domein
Jongeren met jeugdbescherming
% van alle jongeren tot 18 jaar
CBS
6. Sociaal domein
Jongeren met jeugdreclassering
% van alle jongeren van 12 tot 23 jaar
CBS
6. Sociaal domein
Cliënten met een maatwerkarrangement Aantal per 10.000 inwoners WMO
GMSD
7. Volksgezondheid en Milieu
Omvang huishoudelijk restafval
Kg/inwoner
CBS
7. Volksgezondheid en Milieu
Hernieuwbare elektriciteit
%
RWS
8. Vhrosv
Gemiddelde WOZ waarde
Duizend euro
CBS
8. Vhrosv
Nieuw gebouwde woningen
Aantal per 1.000 woningen
Basisregistratie adressen en gebouwen
8. Vhrosv
Demografische druk
%
CBS
8. Vhrosv
Gemeentelijke woonlasten eenpersoonshuishouden
In Euro’s
COELO
8. Vhrosv
Gemeentelijke woonlasten meerpersoonshuishouden
In Euro’s
COELO
26
Paragrafen In dit onderdeel wordt op zeven belangrijke beleidsterreinen die niet programmagebonden zijn, inzicht gegeven in belangrijke ontwikkelingen van het jaar 2024. Conform het bepaalde in het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV) zijn de onderstaande paragrafen opgenomen in het jaarverslag: • • • • • • •
Paragraaf 1 - Lokale heffingen Paragraaf 2 - Weerstandsvermogen en risicobeheersing Paragraaf 3 - Onderhoud kapitaalgoederen Paragraaf 4 - Financiering Paragraaf 5 - Bedrijfsvoering Paragraaf 6 - Verbonden partijen Paragraaf 7 - Grondbeleid
27
Paragraaf 1 – Lokale heffingen De Gemeentewet geeft een limitatieve opsomming van de belastingen die een gemeente mag heffen. Lokale heffingen vormen voor de gemeente een belangrijke inkomstenbron. Kaag en Braassem kent de onroerendezaakbelastingen (OZB), roerende zaakbelasting (RZB), forensenbelasting, en vanaf 2025 logiesbelasting. Tevens wordt een aantal rechten geheven: de riool- en waterzorgheffing, de afvalstoffenheffing, leges, marktgelden en lijkbezorgingsrechten. In deze paragraaf wordt nader aandacht besteed aan de lokale heffingen, het kwijtscheldingsbeleid en er wordt een overzicht gegeven van de diverse heffingen met de daarbij geraamde inkomsten en de lokale lastendruk in Kaag en Braassem. Beleid rondom belastingen De gemeente Kaag en Braassem hanteert het uitgangspunt dat de lokale heffingen de gemeentelijke kostenontwikkeling volgen. Voor de belastinginkomsten werd een inflatiecorrectie toegepast van 5,2%. Deze is gebaseerd op de loonvoet sector overheid voor 2024 uit de kerngegevenstabel van het CEP per maart 2023. De heffingen voor riool en afval zijn maximaal 100% kostendekkend, waarbij rekening is gehouden met een eventuele btw-component in de kosten. Onroerendezaakbelastingen 2024 (OZB) De onroerendezaakbelastingen is na de uitkering uit het gemeentefonds onze belangrijkste inkomstenbron.
De grondslag voor deze belasting zijn de WOZ-waarden, die jaarlijks opnieuw worden bepaald. Voor de aanslagoplegging begin 2024 is gekeken naar de waarde van de woning (en gebouwen) op 1 januari 2023; de zogenaamde waardepeildatum. De gemiddelde woz-waarde voor woningen in Kaag en Braassem bedroeg in 2024 € 464.000 (waardepeildatum 1 jan 2023), terwijl dat een jaar eerder € 448.000 was. Dat is een stijging van 3,6%. Landelijke bedroeg deze stijging 3%. De totale woz-waarde van het areaal bedroeg in 2024 € 6,6 miljard en bestond voor 92% uit woningen en 8% uit niet-woningen. De Waarderingskamer controleert en beoordeelt of gemeenten de Wet waardering onroerende zaken goed uitvoeren. Voor Kaag en Braassem beoordeelt zij de uitvoering als ‘goed met 5 sterren’. Zie ook https://www.waarderingskamer.nl/gemeente/kaag-en-braassem Afvalstoffenheffing 2024 De afvalstoffenheffing wordt opgelegd aan gebruikers van woningen en recreatieverblijven en voor het inzamelen en verwerken van grof huishoudelijk afval. Er wordt sinds december 2021 gewerkt met een vast tarief, waarbij er geen onderscheid meer wordt gemaakt tussen één- en meerpersoonshuishoudens. Daarnaast zijn er drie variabele tarieven gebaseerd op het aantal keer dat een container (afhankelijk van de grootte, 140 of 240 liter) of een zak restafval wordt aangeboden.