JAARSTUKKEN 2023 getekend

Dit plan biedt inzicht in de beleidskaders en schetst onze visie en ambities voor de komende jaren. Binnen het programma water en riolering worden specifieke plannen gemaakt om invulling te geven aan de verschillende zorgplichten in de nieuwe planperiode. Bovendien wordt in het Watertakenplan de benodigde financiering, ontwikkeling van de rioolheffing en personele capaciteit vast gesteld. In 2024 zal worden gestart met de implementatie van het Systeemoverzicht Stedelijk Water (SSW, voorheen bekend als BasisRioleringsPlan). In het SSW worden alle delen van het stedelijk watersysteem gedetailleerd beschreven, inclusief hun functioneren, evaluatie en eventuele benodigde maatregelen. Dit biedt een uitgebreide kijk op de zorgplichten voor afval-, hemel- en grondwater, waarbij niet alleen de riolering, maar ook de openbare ruimte en het oppervlaktewater betrokken zijn. Groen Het afgelopen jaar is het areaal bomen verder gestegen naar een totaal van 9917 bomen. (In dit aantal zijn de bomen in het Ghoybos en op het Natuurpad in Oude Wetering niet meegenomen, deze bomen staan niet apart geregistreerd) . Bij de herinrichting van de openbare ruimte is blijvend aandacht voor het ontstenen en vergroenen. Daar waar bestrating niet noodzakelijk is, wordt steeds vaker gekozen voor groen. Dit heeft als gevolg dat er ook steeds meer groenbeheer is.

Op dit moment is dit werk vanwege een reeds aangestelde extra groenploeg nog te overzien. Als de trend van vergroenen doorzet zullen er in de toekomst structureel extra middelen voor beschikbaar gesteld moeten worden. Om inwoners te betrekken bij het vergroenen heeft de gemeente afgelopen jaar deelgenomen aan Operatie Steenbreek en het NK Tegelwippen. Daarnaast is er geveltuinenbeleid opgesteld en is er meer aandacht geweest voor de mogelijkheid om openbaar groen te adopteren via het groenadoptieprogramma ‘Groen en Doen’.

Water Door de ligging van onze gemeente in het veenweidegebied van Nederland hebben we relatief veel water binnen onze gemeentelijke grenzen. Onderhoud vindt plaats als gevolg van de inspectie die in 2020 uitgevoerd is in opdracht van de gemeente. Tot dat moment was het onduidelijk hoeveel watergangen beschoeid waren en in welke conditie deze zich bevonden. Het totale areaal betreft op Baker Tilly (Netherlands) N.V. Gewaarmerkt voor identificatiedoeleinden r.B. Den Haag Datum: 8 juli 2024

55

dit moment circa 47 km beschoeide watergang. Er dient rekening mee gehouden worden dat het areaal beschoeiingen groter wordt, in verband met de aanleg van nieuwe woonwijken. Per kalenderjaar is er financieel de mogelijkheid om ca 1km beschoeiing te vervangen. De baggerwerkzaamheden worden naar planning uitgevoerd. Zoals elk jaar wordt er een gedeelte van het areaal gebaggerd volgens het meerjarig onderhoudsplan. In 2024 wordt een nieuwe cyclus baggerwerkzaamheden gestart, hiervoor is een meerjarig onderhoudsplan 2024-2033 voor opgesteld. De gerealiseerde lasten waren in 2023 fors lager dan begroot. Een deel van het baggerwerk kwam niet voor rekening van de gemeente. Dat nieuwe inzicht over de onderhoudsplicht van de gemeente is inmiddels verwerkt in het meerjaren baggeren plan. Daarnaast trad er ook een vertraging op in de aanbesteding van de beschoeiingen. Dat werk wordt in 2024 uitgevoerd. Civiele kunstwerken Door de aanwezigheid van veel oppervlaktewater binnen de gemeente bezit de gemeente relatief veel civiele kunstwerk. De afgelopen jaren zijn gebruikt om weer grip te krijgen op de risico’s en ons areaal en is verdere uitvoering gegeven aan het beheerplan kunstwerken. In 2023 heeft er een uitgebreide inspectie plaatsgevonden van de algehele conditie van onze civiele kunstwerken.

Deze verzamelde gegevens zijn ingezet om ons beheer toekomstbestendiger te maken en het beheersysteem verder te vullen met geactualiseerde data over de staat van onderhoud. Deze inzet vergemakkelijkt niet alleen het beheer van onze civiele kunstwerken, maar draagt ook bij aan het verminderen van zowel financiële als maatschappelijke risico's. Ook zijn deze gegevens gebruikt voor het stuk evaluatie beheerplan civiele kunstwerken 2021-2024. Deze evaluatie is eind 2023 gedeeld met de gemeenteraad via een raadsinformatiebrief. De aangehouden beheerstrategie op basis van deze inspecties vergemakkelijkt niet alleen het beheer van onze civiele kunstwerken, maar draagt ook bij aan het verminderen van zowel financiële als maatschappelijke risico's. Om verdere risico’s te verminderen in de communicatie zijn alle kunstwerken nu voorzien van een uniek ID-nummerplaatje, wat de identificatie in het veld aanzienlijk vereenvoudigt. De inspectieresultaten vormen de fundamenten voor de ontwikkeling van een nieuw beheerplan. In het komende jaar, 2024, staan zowel de vernieuwing van het Integraal Beheer Openbare Ruimte (IBOR) als het beheer en beleidsplan civiele kunstwerken op de agenda. Waarbij de civiele kunstwerken opnieuw geïntegreerd zullen worden als onderdeel van het IBOR. Deze plannen dragen bij aan optimaal en doeltreffend beheer van de gemeentelijke infrastructuur.

Gebouwen De gemeente is eigenaar van verschillende gebouwen, die worden beheerd en onderhouden aan de hand van een meerjarig onderhoudsplan (MJOP) dat door de raad wordt vastgesteld en eens in de vier jaar wordt geactualiseerd. Het bedrag dat jaarlijks gemiddeld nodig is voor de uitvoering van het MJOP, wordt gestort in de voorziening voor onderhoud van gebouwen. Met behulp van een jaarplan wordt bepaald welke werkzaamheden worden uitgevoerd, met het oog op de toekomst. Het huidige MJOP is vastgesteld voor de periode 2020-2024. In 2024 zal een nieuw MJOP worden opgesteld voor de periode 2025-2029. De vastgoedstrategie voor gebouwen blijft ongewijzigd, waarbij we nog steeds uitgaan van 'afstoten tenzij'. Momenteel worden er gesprekken gevoerd over de overname van drie gebouwen. De oude schoollocatie in Rijnsaterwoude, met onder andere de voormalige school, het kinderdagverblijf en de sportzaal, staat onder beheer van een leegstandsbeheerder en maakt deel uit van een groter ontwikkelingsproject. Gebouwen en opstallen kunnen terugkeren naar de gemeente, bijvoorbeeld na de realisatie van een Integraal Kindcentrum (IKC). Verenigingsgebouwen en gronden worden soms verkocht of in gebruik gegeven via een recht van opstal of een gebruiksovereenkomst. Hoewel de opstal eigendom is van de vereniging, blijven de gronden eigendom van de gemeente.

De gemeente overweegt ook haar eigen Baker Tilly (Netherlands) N.V. Gewaarmerkt voor identificatiedoeleinden r.B. Den Haag Datum: 8 juli 2024

56

huisvesting te herzien, hiervoor lopen diverse onderzoeken. Daarnaast werken we samen met het Sportbedrijf, dat diverse sportlocaties beheert en het onderhoud verzorgt namens ons. Financiële kaders In onderstaande figuur zijn de geraamde en de werkelijke kosten/opbrengsten voor 2023 van de exploitatie weergegeven:

*) Bedragen x € 1.000. Dit betreft de lasten en baten per taakveld, inclusief salarislasten en kapitaalslasten.

Baker Tilly (Netherlands) N.V. Gewaarmerkt voor identificatiedoeleinden r.B. Den Haag Datum: 8 juli 2024

57

Paragraaf 4 – Financiering In de Financiële verordening van de gemeente Kaag en Braassem is in artikel 21 opgenomen dat de gemeente jaarlijks bij de begroting en de jaarstukken in de paragraaf financiering verslag doet van de wijze waarop de gemeente de treasuryactiviteiten uitvoert. Hierbij komen in ieder geval de volgende punten aan de orde: • de kasgeldlimiet; • de renterisiconorm; • de rentevisie; • het kredietrisicobeheer; • de liquiditeitsplanning en de financieringsbehoefte voor de komende vier jaar; • de schulden met een looptijd korter dan een jaar en het gemiddelde verschuldigde rentepercentage; • de schulden met een looptijd langer dan een jaar en het gemiddelde verschuldigde rentepercentage; • de rentelasten, het renteresultaat en de wijze waarop rente aan grondexploitaties, investeringen en taakvelden wordt toegerekend. Hiermee is deze paragraaf het instrument voor het transparant maken van de treasuryfunctie. De uitgangspunten en richtlijnen voor het treasurybeleid zijn vastgelegd in de financiële verordening (artikel 17). De regels voor de uitvoering van de treasuryfunctie zijn opgenomen in het treasurystatuut.

RENTERISICOBEHEER __________________________________________________________________________ Wet Fido en financiering De wet Fido beoogt decentrale overheden een kader te geven om renterisico’s op leningen zo beperkt mogelijk te houden. Renterisico ontstaat door wijzigingen in rentepercentages van opgenomen langlopende leningen en kasgeldleningen. Er zijn twee verplichte richtlijnen in de wet Fido om de renterisico’s te bewaken en te beheersen; de kasgeldlimiet voor korte financiering en de renterisiconorm voor lange financiering. Kasgeldlimiet De door het rijk opgelegde kasgeldlimiet beperkt het risico van stijgende rentelasten voor de kortlopende financiering. De limiet beperkt de maximale omvang van de korte schuld (looptijd < 1 jaar) tot 8,5% van de totale lasten van de primaire programmabegroting. Voor 2023 bedraagt de limiet voor de gemeente Kaag en Braassem € 6,0 miljoen. Bij het aantrekken van kortlopende financiering wordt bewaakt dat de gemiddelde netto-vlottende schuld van drie achtereenvolgende kwartalen de kasgeldlimiet niet overschrijdt. In het onderstaande overzicht is zichtbaar dat de kasgeldlimiet in 2023 niet is overschreden, aangezien de gemeente gedurende het grootste deel van het afgelopen jaar een overschot aan middelen heeft gehad.

Baker Tilly (Netherlands) N.V. Gewaarmerkt voorr.B. identificatiedoeleinden Den Haag Datum: 8 juli 2024

58

Kasgeldlimiet 2023

1 jan 2023

1 feb 2023

1 mrt 2023

1 apr 2023

1 mei 2023

1 jun 2023

1 jul 2023

1 aug 2023

1 sep 2023

1 okt 2023

bedrag x € 1.000 1 dec 1 jan 2023 2024

1 nov 2023

vlottende schuld: Kasgeldlening Liquide middelen (1) vlottende schuld:

0

1.433 1.433

557 557

0

0

0

0

0

0

0

0

0

2.221 2.221

vlottende middelen: Deposito Liquide middelen (2) vlottende middelen:

317 317

0

0

1.714 1.714

2.285 2.285

4.041 4.041

9.494 9.494

5.746 5.746

6.088 6.088

5.323 5.323

2.293 2.293

987 987

0

(3) netto vlottend (+) of overschot middelen (-)

-317

1.433

557

-1.714

-2.285

-4.041

-9.494

-5.746

-6.088

-5.323

-2.293

-987

2.221

(4) gemiddelde van (3) kasgeldlimiet (7) begrotingsomvang (8) het bij ministeriële regeling vastgestelde percentage (5) kasgeldlimiet (7x8) (6a) ruimte onder de kasgeldlimiet (5>4) (6b) overschrijding van de kasgeldlimiet (4>5)

558

-2.680

-7.109

-2.868

70.173 8,5% 5.965

70.173 8,5% 5.965

70.173 8,5% 5.965

70.173 8,5% 5.965

-5.407

-8.645

-13.074

-8.832

Renterisiconorm De renterisiconorm beperkt het renterisico op de langlopende financiering. De norm bevordert de spreiding van de looptijden van de kapitaalmarktleningen (looptijd > 1 jaar) door de omvang te beperken van de leningen waarvoor de rente in een bepaald jaar moet worden aangepast. Het rijk heeft de maximale omvang van leningen met een renteaanpassing vastgesteld op 20% van de totale lasten van de primaire programmabegroting. Het maximale bedrag aan aflossingen en renteherziening op de vaste schuld bedraagt daardoor in 2023 € 14,0 miljoen. In 2023 is voor € 10,6 miljoen afgelost; waardoor de renterisiconorm niet is overschreden. Op basis van de meerjarenbegroting is de verwachting dat we de renterisiconorm de komende jaren niet zullen gaan overschrijden. 2023

2024

2025

2026

bedrag x € 1.000 2027

(1a) renteherziening op vaste schuld o/g

0

0

0

0

0

(1b) renteherziening op vaste schuld u/g

0

0

0

0

0

(1) netto renteherziening op vaste schuld (1a-1b)

0

0

0

0

0

(2) betaalde aflossingen

10.623

10.883

15.731

6.405

6.293

(3) renterisico op vaste schuld (1+2)

10.623

10.883

15.731

6.405

6.293

70.173

77.659

78.652

76.644

77.573

20%

20%

20%

20%

20%

(4) renterisiconorm (4ax4b)

14.035

15.532

15.730

15.329

15.515

(5a) ruimte onder renterisiconorm (4>3)

3.412

4.649

0

8.924

9.222

Renterisico(norm) op vaste schuld renterisico op vaste schuld

renterisiconorm (4a) begrotingsomvang (4b) het bij ministeriële regeling vastgestelde percentage

(5b) overschrijding renterisiconorm (3>4)

Rentevisie De rente voor langlopende leningen is afgelopen jaar weer iets gedaald en bedraagt ultimo 2023 3,26%. Voor de begroting volgen we de rentevisie van de BNG (Bank Nederlandse gemeenten). De BNG verwacht dat de rente van langlopende leningen (10 jaar fixe) komend jaar wat zal oplopen naar 3,71%.

KREDIETRISICOBEHEER __________________________________________________________________________ Regeling Schatkistbankieren voor decentrale overheden en uitgezette gelden De regeling Schatkistbankieren heeft tot gevolg dat de decentrale overheden verplicht zijn om financiële overschotten, als ze die hebben, bij het rijk onder te brengen. De maatregel is bedoeld om de EMU-positie van Nederland te verbeteren. Overtollige middelen mogen alleen in rekening-courant en via deposito’s bij de schatkist worden aangehouden of onderling worden uitgeleend aan andere decentrale overheden (niet zijnde verticaal toezicht). Wel is er sprake van een bepaald drempelbedrag dat de gemeente maximaal buiten de schatkist van het rijk mag houden. De ondergrens van het Baker Tilly (Netherlands) N.V. Gewaarmerkt voor identificatiedoeleinden r.B. Den Haag Datum: 8 juli 2024

59

drempelbedrag is verhoogd van 0,75% naar 2% van het begrotingstotaal; wat voor de gemeente Kaag en Braassem neerkomt op € 1,4 miljoen in 2023. Over de middelen die een decentrale overheid in de schatkist aanhoudt, vergoedt de schatkist rente (ESTER / daggeldrente (r/c) of inleenrente (deposito)). De stand in de schatkist per 31 december 2023 is voor de gemeente € 0 (r/c saldo) en € 0 (depositosaldo). In onderstaande tabel is zichtbaar dat gerekend over een heel kwartaal het op dagbasis buiten de schatkist aangehouden bedrag gemiddeld niet hoger is dan het drempelbedrag ad € 1,4 miljoen. bedrag x €1.000 Gemiddeld buiten de schatkist aangehouden bedrag 2023

1e kwartaal

170

2e kwartaal

369

3e kwartaal

369

4e kwartaal

361

Verstrekte leningen en uitgezette leningen De gemeente Kaag en Braassem heeft uit hoofde van haar publieke taak leningen (door)verstrekt aan woningcorporaties, verenigingen/stichtingen, SVn (Stimuleringsfonds Volkshuisvesting) en personeel (hypothecaire leningen; er worden geen nieuwe hypothecaire leningen verstrekt). Eind 2023 is er aan (door)verstrekte leningen een boekwaarde van € 4,6 miljoen. Daarnaast is een converteerbare obligatielening aan Alliander beschikbaar gesteld van € 2,7 miljoen. Verstrekte gemeentegaranties De gemeente Kaag en Braassem staat eind 2023 voor een aantal geldgevers ten bedrage van € 0,5 miljoen borg voor de betaling van rente en aflossing op langlopende geldleningen die zijn aangetrokken door verenigingen of stichtingen die activiteiten verzorgen die in het verlengde liggen van de gemeentelijke publieke taak. Tevens staat de gemeente garant voor hypotheken op woningen van inwoners ad € 0,5 miljoen. Dit betreft de afloop van in het verleden verstrekte garantstellingen, waarvoor de gemeente nog steeds garant staat. Al geruime tijd valt dit onder de Nationale Hypotheekgarantie (NHG) en de gemeente gaat sindsdien geen nieuwe garanties meer aan (voor hypotheken op woningen voor andere garantiestellingen stellen we ons terughoudend op).

Daarnaast staat het Waarborgfonds Sociale Woningbouw (WSW) borg voor leningen aan woningbouwcorporaties ten bedrage van € 46,2 miljoen, waarbij de gemeente samen met het rijk in de achtervang staat. Het verlies dat achtervangers kunnen lijden, is beperkt tot de rentederving over leningen die ze bij een calamiteit aan het WSW moeten verstrekken. In het treasurystatuut is vastgelegd dat voor het verstrekken van leningen aan derden en het garanderen van middelen uit hoofde van de publieke taak goedkeuring nodig is van het college (tot € 50.000) dan wel de gemeenteraad (hoger dan € 50.000). De treasurycommissie is bevoegd tot het aantrekken en uitzetten van gelden. Tot en met juli 2021 had het WSW met de gemeente een ongelimiteerde achtervangovereenkomst voor de twee in de gemeente werkzame corporaties ‘Stichting Woondiensten Aarwoude’ en ‘Stichting MeerWonen’, tot een maximum van het door het WSW bepaald borgingsplafond (= wat een corporatie maximaal kan lenen gelet op de prognosegegevens van de corporatie (dPi)). WSW staat borg voor deze leningen, waarbij de gemeente samen met het rijk in de achtervang staat. Het verlies dat achtervangers kunnen lijden, is beperkt tot de rentederving over leningen die ze bij een calamiteit aan het WSW moeten verstrekken.

In verband met de veranderde werkwijze van de achtervang heeft de WSW vanaf 1 augustus 2021 een nieuwe achtervangovereenkomst gesloten met alle gemeenten; waarbij alle contracten per die datum gelijk zijn getrokken. Hierbij worden de nieuwe leningen via een verdeelsleutel toegewezen aan de gemeenten waar de corporatie werkzaam is. Voorheen werd een lening één op één gekoppeld aan een gemeente.

Baker Tilly (Netherlands) N.V. Gewaarmerkt voor identificatiedoeleinden r.B. Den Haag Datum: 8 juli 2024

60

GEMEENTEFINANCIERING __________________________________________________________________________ Wet Hof en EMU-saldo De wet Houdbare Overheidsfinanciën (Wet Hof) zorgt ervoor dat de schulden van de totale Nederlandse overheid niet te hoog worden. Het EMU-saldo van de decentrale overheden telt mee voor het EMU-saldo van de totale Nederlandse overheid. Om het EMU-saldo van de decentrale overheden gezamenlijk te bepalen, moeten de decentrale overheden gegevens aanleveren zoals het opnemen van de meerjarige EMU-begrotingsgegevens in de begroting. Daarnaast wordt de ontwikkeling van het EMU-saldo gevolgd door middel van verplichte rapportages (Iv3) aan het Centraal Bureau van de Statistiek. Voor decentrale overheden is een gezamenlijk plafond voor de tekortnorm vastgesteld (macronorm). Bij een (dreigende) structurele overschrijding van de vastgestelde tekortnorm voor de decentrale overheden samen, kunnen maatregelen volgen via een correctiemechanisme (bestuurlijke afspraken over verbeterplannen EMU-saldo) en in uiterste geval kan het sanctiemechanisme in werking treden (zoals het faseren van investeringen of in uiterste instantie het opleggen van kortingen). Voor de gemeente Kaag en Braassem is het gerealiseerde EMU-saldo over boekjaar 2023 + € 5,6 miljoen (= overschot).

Liquiditeitsplanning en financieringsbehoefte Voor het uitoefenen van de treasuryfunctie is inzicht nodig in de huidige en toekomstige kasstromen. Deze kasstromen bestaan uit: 1. de kasstroom uit operationele activiteiten (de exploitatie); 2. de kasstroom uit investeringen; 3. de kasstroom uit financieringsactiviteiten (aflossingen en stortingen van aangetrokken en uitgezette geldleningen). Het inzicht hierin wordt verkregen door het permanent actualiseren van onze liquiditeitsplanning. Uit de jaarcijfers 2023 is een financieringsoverschot van € 1,2 miljoen zichtbaar (excl. jaarrekeningresultaat). Dit zal voornamelijk ingezet worden voor de financiering van de bouwgrondcomplexen ad € 1,4 miljoen. In 2023 hebben we geldleningen afgelost en geherfinancierd, samen € 6,75 miljoen (voornamelijk in het verleden aangegane niet tussentijds aflosbare leningen voor onroerendgoedtransacties). Daarnaast zijn er verder geen kortlopende leningen aangetrokken. Het onderstaande overzicht geeft de mutaties weer in de leningenportefeuille 2023 ev: 2023

2024

2025

2026

bedrag x € 1.000 2027

Stand per 1 januari

44.058

40.186

77.553

71.322

72.917

(her)financiering

6.750

48.250

9.500

8.000

3.000

Reguliere aflossingen

10.623

10.883

15.731

6.405

6.293

Vervroegde aflossingen

-

-

-

-

-

Stand per 31 december

40.186

77.553

71.322

72.917

69.624

Gemiddeld rentepercentage

2,29%

2,93%

3,35%

3,44%

3,42%

Mutaties in de leningenportefeuille

In tegenstelling tot de groei van de schuld (die aan een maximum gebonden is door de Wet Hof) is de hoogte van de schuld een politieke keuze zolang de schuld beheersbaar blijft. Dat wil zeggen dat de gemeente bij een scenario met economisch slecht weer genoeg geld moet overhouden om aan de schuldverplichtingen (aflossingen en interest) te kunnen blijven voldoen zonder dat de noodzakelijke publieke voorzieningen in de knel komen. Daarnaast is het de samenhang tussen meerdere factoren – in dit geval de schuldpositie, de structurele weerstandscapaciteit en de rek in de belastingopbrengsten – die bepaalt of de gemeente financieel gezond is (zie voor nadere toelichting paragraaf weerstandsvermogen).

Baker Tilly (Netherlands) N.V. Gewaarmerkt voor identificatiedoeleinden r.B. Den Haag Datum: 8 juli 2024

61

Financieringswijze Zolang de kortlopende rente lager is dan de rente op de kapitaalmarkt, wordt de ruimte die de kasgeldlimiet biedt zoveel mogelijk benut. Indien nodig worden langlopende leningen aangetrokken om een overschrijding van de limiet tegen te gaan. Bij de keuze van de looptijden van financieringsmiddelen is het uitgangspunt dat deze zoveel mogelijk aansluiten bij de financieringsbehoefte uit de liquiditeitsplanning.

RENTETOEREKENING EN RENTERESULTAAT __________________________________________________________________________ Het saldo van de externe rentelasten en -baten moet in eerste aanleg worden toegerekend aan de grondexploitatie en taakvelden die op projectbasis zijn gefinancierd. Het resterende saldo wordt samen met de rente die wordt berekend over voorzieningen die tegen contante waarde zijn gewaardeerd, omgeslagen naar de taakvelden die integraal zijn gefinancierd. Het renteomslagpercentage wordt vervolgens berekend door de aan de taakvelden toe te rekenen rente te delen door de boekwaarde per 1 januari van de vaste activa die integraal zijn gefinancierd (= 1,07%); waarbij het renteomslagpercentage binnen een marge van 0,5% mag worden afgerond (= 1,20%). Het financieringsresultaat voor 2023 komt dan uit op € 98.579 voordelig. Door de aantrekkende rente op de kapitaalmarkt en nieuwe investeringen; is de verwachting dat de rekenrente zal gaan stijgen door het aflopen en herfinancieren van langlopende leningen en het aantrekken van nieuwe langlopende leningen.

Renteschema 2023

De externe rentelasten over de korte en lange financiering

€ 894.797

De externe rentebaten (idem)

-/-

Saldo rentelasten en rentebaten

€ 597.822

De rente die aan de grondexploitatie moet worden doorberekend De rente van projectfinanciering die aan het betreffende taakveld moet worden toegerekend

€ 296.975

€ 178.005 -/-

-€ 112.140 -/-

Aan taakvelden toe te rekenen externe rente

€ 65.865 € 531.957

Rente over eigen vermogen

€0

Rente over voorzieningen

€ 291.356

Totaal aan taakvelden toe te rekenen rente

€ 823.313

1,07%

€ 921.892 -€ 98.579

-0,13%

De aan taakvelden toegerekende rente (renteomslag) Renteresultaat op het taakveld treasury

-/-

1,20%

Baker Tilly (Netherlands) N.V. Gewaarmerkt voor identificatiedoeleinden r.B. Den Haag Datum: 8 juli 2024

62

Paragraaf 5 – Bedrijfsvoering De bedrijfsvoering van de gemeente heeft een belangrijke rol in de realisatie van de doelen van de gemeente. Bedrijfsvoering is een onderdeel van zowel de primaire processen, dienstverlening aan inwoners, beleids- en bestuurlijke processen als de ondersteunende processen, het geheel van functies gericht op sturing en ondersteuning. De bedrijfsvoering en de daarbij behorende interne ondersteunende en dienstverlenende disciplines zijn: • Control • Financiën • Juridische zaken • HRM • Communicatie • Documentaire informatievoorziening • Facilitaire zaken • Informatie- en gegevensbeheer (ICT) • Burgerzaken • Vergunningen, toezicht en handhaving • Klantcontactcentrum Met uitzondering van ICT en Control is de bedrijfsvoering bij de gemeente Kaag en Braassem ondergebracht binnen één afdeling. Control is belegd in een afzonderlijke eenheid met een onafhankelijke positie in de organisatie en valt rechtstreeks onder de gemeentesecretaris. Hieronder lichten we de belangrijkste onderdelen van Bedrijfsvoering toe die in 2022 naast de reguliere werkzaamheden extra inspanningen hebben geleverd om de doelstellingen van de bedrijfsvoering te realiseren.

AMBTELIJKE ORGANISATIE EN HRM __________________________________________________________________________ De ambtelijke organisatie van onze gemeente is een professionele organisatie die dienstbaar is aan de samenleving en het bestuur van Kaag en Braassem. Een aantal jaar geleden zijn we begonnen met een verdere doorontwikkeling van de organisatie. Deze organisatie: • heeft een regiefunctie bij de ontwikkeling en uitvoering van maatschappelijke en ruimtelijke taken; • bereikt efficiënt, effectief en klantgericht maatschappelijke doelen door samen te werken; • benut en stimuleert eigen verantwoordelijkheid van inwoners, bedrijven en instellingen; • communiceert open en duidelijk; • heeft aandacht voor de vraag naar en het leveren van producten en diensten; • ontvangt waardering van de inwoner voor de producten en dienstverlening die worden geleverd en zij laat leveren.

Baker Tilly (Netherlands) N.V. Gewaarmerkt voor identificatiedoeleinden r.B. Den Haag Datum: 8 juli 2024

63

Organisatieontwikkeling In 2022 is een nieuwe stap gezet in de ontwikkeling van de ambtelijke organisatie. De nieuwe ontwikkeling is erop gericht om te werken aan een flexibele, professionele en innovatieve organisatie. Het college heeft de volgende doelstellingen voor de ambtelijke organisatie geformuleerd. • • • • •

We staan midden in de samenleving We zijn een sterke regiopartner We leveren een top dienstverlening We zijn een goede werkgever We zijn een professionele organisatie

Vanuit de organisatiedoelstelling is de organisatie aan de slag gegaan met de verdere uitwerking. Want wat is er nodig om invulling te geven aan deze organisatiedoelstellingen? Wat voor organisatie past hier bij? Dit heeft geleid dat er een visie op de organisatie is opgesteld en dat er invulling is gegeven aan de kaders waarbinnen we werken. Het college en de raad is gevraagd in te stemmen met het uitbreiden van formatie op enkele cruciale ondersteunende taken. Dit heeft ertoe geleid dat onder andere het aantal managers van vier naar zes is uitgebreid en dat er een concerncontroller is aangesteld. Na de komst van deze nieuwe medewerkers is in 2023 gestart met een leiderschapsprogramma om de nieuwe managers op te leiden. Een leiderschapsprogramma waarbij het 4R model centraal staat. Een werkwijze waarbij ruimte is om uitvoering te geven aan je eigen taken, maar waarbij ook interactie is tussen medewerkers onderling en tussen medewerkers en leidinggevenden.

Visie op samenwerking Voor de aansturing van de organisatie is gekozen voor een platte en smalle organisatie. We werken vanuit integraliteit. Het belang van de organisatie gaat boven het belang van de afdeling. De integrale benadering gaat boven de sectorale benadering. Dit vraagt ook integrale adviezen vanuit de organisatie aan het bestuur. En we gaan meer en meer werken vanuit de opgave. Dit heeft geleid tot een aanpassing van de organisatie per 1 maart 2023.

Baker Tilly (Netherlands) N.V. Gewaarmerkt voor identificatiedoeleinden r.B. Den Haag Datum: 8 juli 2024

64

Op 31 december 2023 moment beschikte de gemeentelijke organisatie van Kaag en Braassem over 169,80fte incl. 3,03 fte griffie. Dit is 5,82 fte per 1000 inwoners. Van deze 169,80 fte is momenteel 14,44 fte vacant. Dit houdt in dat de bezetting 155,36 fte bedraagt wat per 1000 inwoners 5,33 fte betekent. Omdat de gemeentelijke organisatie een aantal vacatures kent wordt extern ingehuurd om deze vacatures deels in te vullen. Ook wordt er extern ingehuurd als gevolg van projecten of ontwikkelingen die niet binnen de bestaande formatie kunnen worden opgevangen. Onder externe inhuur vallen ook de kosten voor onderhoud in de buitenruimte dat wordt uitgevoerd door Rijnvicus. In totaal bedroeg de externe inhuur in 2023 € 1.980.858,51. Ten opzichte van de totale loonsom van € 11.612.305 is dit 17,06%. Binnen de afdeling Dienstverlening zijn alle bedrijfsvoeringstaken van de ambtelijke organisatie ondergebracht. Het merendeel van de activiteiten van de afdeling Dienstverlening wordt tot de overhead gerekend. Onder overhead wordt verstaan alle kosten die samenhangen met de sturing en ondersteuning van de medewerkers in het primaire proces. Hierbij zijn BBV-regels en de uitgangspunten uit de Notitie Overhead van de BBV toegepast. Onze overhead bedraagt in 2023 € 9.256.880. Uitgedrukt in een percentage van de totale lasten, zijnde € 87.086.798 bedraagt dit percentage 10,63%.

Uitgedrukt per inwoner bedragen de apparaatskosten € 317 per inwoner. Cao ontwikkeling Vanaf 2 januari 2023 geldt de cao voor heel 2023. In deze cao zijn nieuwe afspraken gemaakt over een structurele salarisstijging van €240,- en daar bovenop een stijging van 2%. De financiële gevolgen zijn verwerkt in de begroting. Dienstverlening We zien als bestuur het belang van goede dienstverlening. Zo is de afdeling Bedrijfsvoering veranderd in de afdeling Dienstverlening. Ook is begin 2023 de klanttevredenheid naar onze dienstverlening en bereikbaarheid over 2022 gemeten. Er wordt gewerkt aan een organisatie-brede visie op dienstverlening en onze dienstverlening is verder doorontwikkeld. Een voorbeeld van digitale doorontwikkeling is de aansluiting op verlorenofgevonden.nl, het grootste landelijke platform voor verloren en gevonden voorwerpen. Baker Tilly (Netherlands) N.V. Gewaarmerkt voor identificatiedoeleinden r.B. Den Haag Datum: 8 juli 2024

65

Een voorbeeld van fysieke doorontwikkeling is het in de middag bemensen van de receptie, waarmee de wens voor een ‘warm welkom’ en laagdrempelige informatievoorziening ook in de middag gerealiseerd wordt. Boeien en binden In 2023 zijn we verder gegaan met het in 2022 gestarte introductieprogramma voor nieuwe medewerkers. Een 2-daags programma voor medewerkers om de kernwaarden van de organisatie te leren kennen. Maar ook om de verbinding te maken tussen verschillende delen van de organisatie. En natuurlijk ook om te zorgen dat men met plezier werkt bij onze mooie gemeente. Juist nu thuiswerken meer aan de orde van de dag is, is het maken van verbinding van groot belang om medewerkers te binden aan onze organisatie. Crisisorganisatie In 2022 hebben veel medewerkers één of meerdere trainingen gevolgd in het kader van de crisisorganisatie. Ook heeft er een team bevolkingszorg oefening plaatsgevonden. We beschikken momenteel over een goed opgeleide en getrainde crisisorganisatie. Aandachtspunt is het grote verloop onder het personeel, waardoor er veel nieuwe mensen opgeleid moeten worden. FINANCIËN __________________________________________________________________________ In de afgelopen jaren hebben we de P&C-cyclus en -producten vernieuwd.

Dit heeft als doel de raad beter te bedienen en daarbij de informatie te geven die nodig is om heldere kaders te kunnen stellen, de voortgang scherper te controleren en de mogelijkheid te bieden om sneller bij te sturen, indien nodig. Daarnaast heeft de vernieuwing van de planning & control functie tot doel om de financiële sturing in de ambtelijke organisatie te versterken.

ICT EN INFORMATIEBEHEER __________________________________________________________________________ BVO Rijn en Braassem Met ingang van 1 januari 2018 is de gemeenschappelijke regeling Bedrijfsvoeringsorganisatie Rijn en Braassem (BVO) in werking getreden, de samenwerking op het gebied van ICT en automatisering. Uitgangspunt voor de samenwerking is standaardisatie van de I&A-dienstverlening, inclusief de bijbehorende standaardinrichting van de gemeentelijke werkprocessen en het daarbij passende applicatielandschap. De samenwerking heeft als beoogd doel om voor beide gemeenten voordelen te behalen. Hierbij kan gedacht worden aan: • Integratie op procesniveau (zoveel als mogelijk dezelfde applicaties en bijbehorende werkprocessen) om zo meer kwaliteit en efficiency te behalen. • Integratie tussen beide gemeenten in andere werkvelden wordt hierdoor eenvoudig. • De grotere schaal zorgt voor inkoopvoordeel en een betere onderhandelingspositie bij leveranciers. • De grotere schaal maakt het ook mogelijk om specialistische I&A-expertises (als informatieplanning en security management) volwaardig in te vullen en goed te organiseren en daarmee zal de samenwerking beter in staat zijn de noodzakelijke en ambitieuze digitale overheidsagenda te volgen.

• Samenwerking noodzaakt tot een nog verdere professionalisering van de I&A-dienstverlening, uitbouw van de regierol en werken met servicelevels.

Baker Tilly (Netherlands) N.V. Gewaarmerkt voor identificatiedoeleinden r.B. Den Haag Datum: 8 juli 2024

66

In 2023 zijn er diverse doelen bereikt, onder andere de uitrol van laptops voor inhuurkrachten en het installeren van twee nieuwe hybride vergaderruimten. In 2023 is ook de nieuwe organisatiestructuur binnen onze gemeente gestart, dit heeft veel werk gekost binnen de ICT. Ook zijn er in 2023 nieuwe projecten gestart voor 2024 en doorgewerkt aan lopende projecten, zoals een nieuwe telefooncentrale, een nieuw WiFi netwerk Govroam en de overgang van Vodafone naar Odido voor het mobiele netwerk. Informatieveiligheid Met de VNG-resolutie ‘Informatieveiligheid, randvoorwaarde voor de professionele gemeente’ van november 2013 hebben gemeenten afgesproken om de informatiebeveiliging op orde te krijgen en te houden. Eén van de afspraken in de resolutie was dat elke gemeente in het jaarverslag een aparte paragraaf opneemt over informatiebeveiliging, waarin het college verantwoording aflegt aan de gemeenteraad over informatiebeveiliging in brede zin (‘horizontale verantwoording’). In 2022 is met de komst van de nieuwe Chief Information Security Officer (CISO) voor de gemeenten Kaag en Braassem en Alphen aan den Rijn een beveiligingsorganisatie ontstaan waarin, in nauwe samenwerking met de Privacy Officer en Functionaris gegevensbescherming, de kwaliteit van de informatiebeveiliging en gegevensbescherming is verbeterd.

Er zijn gezamenlijke initiatieven ontstaan waarbij de juiste stappen zijn gezet voor een verdere professionalisering van informatieveiligheid. Zo is er hard gewerkt aan een nieuw Strategisch informatiebeveiligingsbeleid, gebaseerd op de Baseline Informatieveiligheid Overheid (BIO). Ook is samen met de gemeente Alphen aan den Rijn een driejarig programma ingekocht om bewustwording op het gebied van informatieveiligheid en privacy te verhogen. In het jaar 2024 wordt verder gebouwd aan informatieveiligheid. Zo wordt er per 17 oktober 2024 nieuwe Europese Informatiebeveiligingswetgeving voor gemeenten ingevoerd. Deze Network and Information Security Directive, ook wel bekend als de NIS2-richtlijn, is vastgesteld door de Europese Unie om de cyberbeveiliging en de weerbaarheid van essentiële diensten in EU-lidstaten te verbeteren. Ook onze gemeente moet hieraan voldoen. ENSIA-verantwoording Ook over 2023 legt het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Kaag en Braassem verantwoording af over de stand van zaken op het gebied van informatieveiligheid binnen de gemeentelijke organisatie. Dit gaat op basis van de landelijke en voor gemeenten verplichte Eenduidige Normatiek Single Information Audit (ENSIA) systematiek.

Daarmee legt de gemeente verantwoording af aan de gemeenteraad (horizontale verantwoording) en aan de verschillende toezichthouders (verticale verantwoording). De ENSIA-verantwoording voor het jaar 2023 gaat over onderstaande onderdelen: • Structuur Uitvoeringsorganisatie Werk en Inkomen (Suwinet) – Geauditeerde zelfevaluatie • Digitale Persoonsidentificatie (DigiD) – Geauditeerde zelfevaluatie • Basis Registratie Personen (BRP) – Zelfevaluatie • Paspoort Uitvoeringsregeling Nederland (PUN) – Zelfevaluatie • Basisregistratie Grootschalige Topografie (BGT) – Zelfevaluatie op datakwaliteit • Basisregistratie Adressen en Gebouwen (BAG) – Zelfevaluatie op datakwaliteit • Basisregistratie Ondergrond (BRO) – Zelfevaluatie op datakwaliteit

Baker Tilly (Netherlands) N.V. Gewaarmerkt voor identificatiedoeleinden r.B. Den Haag Datum: 8 juli 2024

67

BAG Basisregistratie

Onderdeel

Score in %

BAG

Categorie 1: gegevenskwaliteit

77 %

Categorie 2: proces en organisatie

80 %

Totaalscore

78 %

Basisregistratie

Onderdeel

Score in %

BGT

Categorie 1: gegevenskwaliteit

100 %

Categorie 2: proces en organisatie

100 %

Totaalscore

100 %

Basisregistratie

Onderdeel

Score in %

BRO

Categorie 1: gegevenskwaliteit

60 %

Categorie 2: proces en organisatie

66 %

Totaalscore

63 %

BGT

BRO

BRP Onderdeel ENSIA

Gemeente Kaag en Braassem

Maximale score

Percentages

BRP-organisatie

370

400

92,5 %

BRP-toegang

365

400

91,3 %

BRP-naleving

370

400

92,5 %

1.105

1.200

92,1 %

Gemeente Kaag en Braassem

Maximale score

Percentages

Reisdocumenten-organisatie

380

400

95,0 %

Reisdocumenten-toegang

355

400

88,8 %

Reisdocumenten-naleving

365

400

91,3 %

1.100

1.200

91,7 %

Puntentotaal BRP ENSIA Reisdocumenten Onderdeel ENSIA

Puntentotaal Reisdocumenten

Toelichting cijfers over 2023 De BAG is de afgelopen 2 jaar gezakt van 85% naar 78%. Het proces is op orde, de knelpunten liggen buiten de invloedssfeer van de gemeente. De BGT is de laatste drie jaar geheel op orde. De BRO is ook gezakt van 72% naar 63%. Het proces is inmiddels ingebed in de organisatie en heeft geen verbeterpunten meer. De knelpunten liggen ook hier buiten de invloedsfeer van de gemeente.

Baker Tilly (Netherlands) N.V. Gewaarmerkt voor identificatiedoeleinden r.B. Den Haag Datum: 8 juli 2024

68

De SUWI-zelfevaluatie wordt door de samenwerking met gemeente Alphen aan den Rijn - taken werk en inkomen (SUWI) door Alphen aan den Rijn uitgevoerd. Zij zullen de verbeterplannen uitvoeren. De DigiD-koppeling op de website voor het digitaalgemeenteloket wordt door de samenwerking met Alphen aan den Rijn uitgevoerd en de DigiD-koppeling naar het Zaaksysteem valt onder de Bedrijfsvoeringsorganisatie Rijn en Braassem en zijn daarom hier niet opgenomen. De kwaliteit van de BRP en van de reisdocumenten is op orde met een score van respectievelijk 92,1% en 91,7% Privacy In 2018 is de nieuwe privacywet, de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG), in werking getreden. Een belangrijke plicht vanuit de AVG is dat wij een Functionaris Gegevensbescherming (FG) aan hebben moeten stellen. Wij voldoen hieraan. De FG heeft in essentie een toezichthoudende rol en kan – voor zover dit zijn toezichthoudende rol niet doorkruist – de gemeente en haar medewerkers van advies voorzien en handvatten meegeven hoe conform de AVG te werken. Daarnaast brengt de FG ieder jaar een rapportage uit (het ‘FG-Jaarverslag’), waarin zijn bevindingen over de naleving van de AVG binnen de gemeente staan geformuleerd. De Privacy Officer zorgt ervoor dat de AVG wordt nageleefd binnen de gemeente.

In 2023 is de rol van Privacy Officer gecombineerd met de rol van Information Security Officer en is dit uitgebreid naar een fulltime functie. De Privacy Officer is onder andere verantwoordelijk voor het opstellen van het privacybeleid en -reglement, helpt bij de uitvoering van privacy-onderzoeken en de afhandeling van datalekken. In 2023 is mede door inzet van de Privacy Officer het ‘Missie, Visie en Doelen’-document vastgesteld om proactief te kunnen sturen op privacy. De gemeente voldoet hiermee aan een belangrijke aanbeveling van de Functionaris gegevensbescherming (FG). Ook wordt aandacht besteed aan het verhogen van privacybewustzijn in onze organisatie, middels een driejarig programma dat samen met de gemeente Alphen aan den Rijn wordt doorlopen. Hierin wordt samen opgetrokken met informatieveiligheid. Wet open overheid (verder: Woo) Het is de bedoeling van de wetgever dat de externe dienstverlening van gemeenten ook digitaal beschikbaar is en blijft. Deze digitale dienstverlening moet voor iedereen toegankelijk zijn (digitale inclusie) en moet zo zijn ingericht dat inwoners en ondernemers alleen informatie bij de gemeente hoeven aan te leveren waar de overheid nog niet over beschikt. Verder vragen onder andere de Wet open overheid (Woo), de decentralisaties (waaronder de nieuwe Wet Inburgering) en de Omgevingswet om verbetering van de informatie en informatiesystemen.

Met ingang van 1 mei 2022 is de Wet open overheid (Woo) ingegaan. De wet vervangt de Wet openbaarheid van bestuur (Wob). Gemeenten Kaag en Braassem en Alphen aan den Rijn trekken samen op in één aanpak om de Woo te implementeren. Net als de Wob regelt de Woo dat overheden gehoor moeten geven aan informatieverzoeken (passieve openbaarmaking). Daarnaast introduceert de Woo ook ‘actieve openbaarmaking’: voor 11 informatiecategorieën zullen de komende jaren (gefaseerd) alle einddocumenten ongevraagd online gepubliceerd moeten gaan worden. Bovendien bevat de Woo een aantal andere regels, zoals de plicht om in de begroting en het jaarverslag aandacht aan openbaarmaking te besteden. De plichten raken aan alle onderdelen van het gemeentelijk apparaat, zoals de medewerkers, informatiehuishouding, processen en samenwerkingsverbanden. In totaal zorgt de Woo voor een complexe en veelkoppige implementatieopgave. In 2022 is daartoe een projectmatige organisatie opgestart met een stuurgroep, een kernteam een aantal actieteams. Daardoor wordt de implementatieopgave in behapbare deelopgaven opgedeeld. De actieteams zijn elk verantwoordelijk voor één van de deelonderdelen van de aanpak. In 2022 is de Baker Tilly (Netherlands) N.V. Gewaarmerkt voor identificatiedoeleinden r.B. Den Haag Datum: 8 juli 2024

69

aanpak succesvol opgestart en in 2023 zijn hier verdere stappen in gezet. Zo is in 2023 het nieuwe werkproces voor het afhandelen van Woo-verzoeken (passieve openbaarmaking) in kaart gebracht en geïmplementeerd. Daarnaast is de informatiecategorie ‘Raadstukken’ afgerond, wat betekent dat de documenten binnen deze categorie nu, zoals straks verplicht onder de Woo, geopenbaard worden. Ook is verder gewerkt aan informatiecategorieën zoals het actief openbaren van Woo-verzoeken en de organisatie- en bereikbaarheidsgegevens. Naast de implementatie van de informatiecategorieën is ook aandacht besteed aan ondersteunende zaken om de Woo zo goed mogelijk binnen de gemeente op te nemen. Daarbij kan gedacht worden aan ontwikkelingen voor de aanschaf van een publicatietool en anonimiseertool, Ook in 2024 zullen de actieteams verder werken om documenten binnen nieuwe informatiecategorieën te openbaren en medewerkers bewust te maken van de impact van de Woo.

INTERNE BEHEERSINGSORGANISATIE __________________________________________________________________________ Algemeen Met de landelijke invoering van de rechtmatigheidsverantwoording vanaf het verslagjaar 2023 blijft het college weliswaar nog steeds verantwoordelijk voor de getrouwheid van de (financiële) informatieverstrekking én financiële rechtmatigheid van de financiële beheershandelingen die aan de baten, lasten en balansmutaties van de jaarrekening ten grondslag liggen maar moet het college in haar jaarstukken expliciet verantwoording afleggen over het financieel rechtmatig handelen van de gemeente door opname van een tweetal nieuwe aanvullende stukken: 1) Een intern onderbouwde en met de Verbijzonderde Interne Controles (VIC) gecontroleerde rechtmatigheidsverantwoording als onderdeel van de jaarrekening die gericht is op rapportering van de ontdekte financiële rechtmatigheidsfouten en -onduidelijkheden bij de voor de jaarrekening financieel kritische processen die de door de raad vastgestelde rechtmatigheidsverantwoordingsgrens van 1% van de totale lasten inclusief reservedotaties overschrijden; 2) Een intern onderbouwde extra collegetoelichting over de kwaliteit van de interne beheersingsorganisatie als onderdeel van de Bedrijfsvoeringsparagraaf. Het college geeft hierin een toelichting c.q.

gaat in op de getroffen en/of te treffen interne beheersmaatregelen ter voorkoming in de toekomst van: a. De ontdekte financiële rechtmatigheidsfouten en -onduidelijkheden die de door de raad vastgestelde rechtmatigheidsverantwoording van 1% van de totale lasten inclusief reservedotaties overschrijden en daarmee wettelijk verplicht in de rechtmatigheidsverantwoording opgenomen moeten worden; b. De ontdekte kleinere financiële rechtmatigheidsfouten en -onduidelijkheden ≥ € 150.000 die niet wettelijk verplicht in de rechtmatigheidsverantwoording opgenomen dienen te worden maar op basis van de door de raad vastgestelde lokale Financiële verordening 2023 aan de gemeenteraad gerapporteerd moeten worden. De rechtmatigheidsverantwoording bestaat uit het Begrotingscriterium (handelingen niet in strijd met het budgetrecht van de raad), het Voorwaardencriterium (de eisen die op basis van wet- en regelgeving worden gesteld bij de uitvoering van de financiële beheershandelingen) en het Misbruik en Oneigenlijk gebruik criterium. Om te kunnen voldoen aan de rechtmatigheidsverantwoordingsplicht is een goed opgezet en aantoonbaar werkend gemeente breed intern (fiscaal) risico beheerssysteem vereist. Medio 2023 is door de gemeenteraad besloten hiervoor eenmalige projectkosten te reserveren voor het instellen van een projectteam.

Tevens is besloten vanaf 2024 structureel middelen te reserveren, onder meer voor het intern borgen van de verbijzonderde interne controle functie.

Baker Tilly (Netherlands) N.V. Gewaarmerkt voor identificatiedoeleinden r.B. Den Haag Datum: 8 juli 2024

70

Het projectteam heeft diverse kaderstukken herijkt, is gestart met de opzet van een intern risico beheerssysteem en heeft een aantal Verbijzonderde Interne Controles uitgevoerd. Het doel van de gemeente Kaag en Braassem is hier in 2024 verder op door te ontwikkelen onder meer door het opstellen van adequate AO/IB procesbeschrijvingen en deze vast te leggen in het in 2023 aangeschafte processysteem Engage. De concern controller en de medewerker verbijzonderde interne controle hebben hierin een ondersteunende rol richting de clustermanagers als proceseigenaren (1e lijn). Naast de rechtmatigheidsverantwoording heeft het projectteam ook een rol gehad in het traject van het Doorontwikkeling Horizontaal Toezicht convenant. In november 2023 is er een nieuw convenant met de Belastingdienst afgesloten voor een periode van drie jaar. Bevindingen De gemeente Kaag en Braassem is een zogenoemde regiegemeente. Dit betekent dat een aantal gemeentelijke taken door uitvoerende organisaties worden uitgevoerd. Dit is ook van invloed op de uit te voeren Verbijzonderde Interne Controles. Voor een aantal gemeentelijke processen is de gemeente geheel verantwoordelijk voor getrouwheid en rechtmatigheid.

Voor een aantal gemeentelijke processen is de gemeente deels verantwoordelijk voor getrouwheid en rechtmatigheid en afhankelijk van de (controle)verklaring van de uitvoerende organisatie Op basis van de door de gemeente zelf uitgevoerde Verbijzonderde Interne Controles en de (controle)verklaringen van de uitvoerende organisaties zijn er voor wat betreft het Begrotingscriterium geen financiële niet acceptabele rechtmatigheidsfouten en -onduidelijkheden geconstateerd ≥ € 150.000. Wel zijn er financiële acceptabele rechtmatigheidsfouten en -onduidelijkheden geconstateerd ≥ € 150.000. Deze afwijkingen zijn opgenomen in de rechtmatigheidsverantwoording en worden verder toegelicht in de jaarrekening. Deze afwijkingen hoeven niet verder toegelicht te worden in dit onderdeel van de paragraaf Bedrijfsvoering. Voor het Voorwaardencriterium en het Misbruik en Oneigenlijk gebruik criterium geldt dat er geen financiële niet acceptabele rechtmatigheidsfouten en -onduidelijkheden zijn geconstateerd ≥ € 150.000. Voor wat betreft het misbruik en oneigenlijk gebruik criterium is door de gemeente een overkoepelende nota M&O beleid opgesteld. De (aanvullende) M&O risicobeheersmaatregelen ten aanzien van de in deze nota M&O beleid onderkende M&O risicogevoelige processen moeten nog zichtbaar ingebed worden in de bijbehorende AO/IB procesbeschrijvingen.

Daarbij opgemerkt dat een aantal M&O risicogevoelige processen (belastingen, WMO, Jeugd en subsidie), en daarmee ook de naleving van misbruik en oneigenlijk gebruik, door uitvoerende organisaties worden uitgevoerd. Signalen van daadwerkelijke afwijkingen als gevolg van misbruik zijn er niet geweest in 2023. Tenslotte is uit de door de gemeente zelf uitgevoerde Verbijzonderde Interne Controles wel naar voren gekomen dat het vaststellen van uniforme processen en zichtbare vastlegging van onder meer de prestatielevering aandachtspunten zijn die in 2024 meegenomen moeten worden in de bredere actie om in 2024 verder invulling te geven aan het opstellen van adequate AO/IB procesbeschrijvingen en deze vast te leggen in het in 2023 aangeschafte processysteem Engage.

Baker Tilly (Netherlands) N.V. Gewaarmerkt voor identificatiedoeleinden r.B. Den Haag Datum: 8 juli 2024

71

Paragraaf 6 – Verbonden partijen Als zelfstandige gemeente zoekt Kaag en Braassem naar samenwerking als dit voordeel oplevert bij vraagstukken die erg complex of kostbaar zijn. In deze paragraaf worden de rechtspersonen beschreven waar de gemeente een bestuurlijk en financieel belang in heeft. Er is sprake van een bestuurlijk belang in het geval van zeggenschap (stemrecht of het hebben van een zetel in het bestuur). Van een financieel belang is sprake als aan een verbonden partij een bedrag ter beschikking wordt gesteld dat niet verhaalbaar is wanneer de verbonden partij in financiële problemen raakt of failliet gaat. Visie op en beleidsvoornemens omtrent verbonden partijen De visie van Kaag en Braassem stond voor 2023 beschreven in het Raadsakkoord 2022-2026 ‘Samen bouwen aan de toekomst van onze dorpen.’ Vanuit haar zelfstandige positie maakt de gemeente gebruik van en draagt ze in de regio bij aan de uitvoeringskracht, het kennisnetwerk en de lobbyfunctie richting andere regio’s, provincie en rijk. Op deze manier pakt ze de grote vraagstukken aan. Samenwerken in verbonden partijen is immers efficiënter, goedkoper en soms gewoon een wettelijke verplichting. Beleidsvoornemen is dat Kaag en Braassem vooral een regiegemeente is. Om regie te voeren is het van belang de grip op verbonden partijen te hebben en is een scherpe inhoudelijke focus binnen prioritaire thema’s nodig.

Deze inhoudelijke focus voor 2023 is terug te vinden in de Regionale agenda Kaag en Braassem. In deze agenda staan de regionale ambities verwoord die we in samenwerking met onze verbonden partijen en/ of regionale partners willen behalen. Zoals in het raadsakkoord 2022 – 2026 is afgesproken hebben we de Regionale agenda in 2023 weer geactualiseerd. Rapporteren over verbonden partijen Verbonden partijen voeren beleid uit van de gemeente. Als een taak uitgevoerd wordt door een verbonden partij, dan blijft de gemeente verantwoordelijk voor het realiseren van de beoogde doelstellingen. Kaag en Braassem rapporteert over de verbonden partijen op diverse momenten in de P&C cyclus, zoals de jaarrekening, de begroting en de voortgangsmonitor. VERBONDEN PARTIJEN KAAG EN BRAASSEM _________________________________________________________________________________ Gemeenschappelijke regelingen Overig Holland Rijnland

BNG NV

Veiligheidsregio Hollands Midden

Oasen NV

Omgevingsdienst West Holland Hecht Hollands Midden

Cyclus NV Alliander NV

BVO Rijn en Braassem Serviceorganisatie Zorg Holland Rijnland

De Tweesprong BV GEM Braassemerland VOF

Op www.kaagenbraassem.nl is alle informatie over de verbonden partijen te vinden

Baker Tilly (Netherlands) N.V. Gewaarmerkt voor identificatiedoeleinden r.B. Den Haag Datum: 8 juli 2024

72

INZICHT IN DE FINANCIËN VAN DE VERBONDEN PARTIJEN __________________________________________________________________________ Door een financiële en beleidsmatige check van de begrotingen en jaarrekeningen van de verbonden partijen is er een goed inzicht in de financiën. Voordat een advies over een zienswijze aan de raad wordt aangeboden vinden er regionaal ambtelijke overleggen plaats. Deze adviseren aan de bestuurlijke (portefeuillehouders) overleggen. Door deze ‘brede blik’ neemt de kwaliteit van toetsing toe. Daarnaast geven deze regionale overleggen de mogelijkheid om input te leveren en vragen te stellen zodat er bijstelling van de begrotingen mogelijk is voordat de raad zijn zienswijze vaststelt. Er zijn ook risico’s. Hierbij wordt gedacht aan consequenties van nieuw overheidsbeleid, wijzigingen in wet- en regelgeving en ontbreken van commitment. Risico’s kunnen beperkt worden door het functioneren van de verbonden partij goed te volgen qua budget en beleid. Voor zover risico’s nu actueel en relevant zijn, worden ze opgenomen in de risicoparagraaf. De bevoegdheden en verantwoordelijkheden zijn vastgelegd. De (advies)processen zijn gestroomlijnd door het aanwijzen van een driehoek van accounthouder, financieel consulent en manager waarbij de accounthouder primair verantwoordelijk is voor alle zaken die met de verbonden partij samenhangen.

ONTWIKKELINGEN VERBONDEN PARTIJEN 2023 __________________________________________________________________________ • Holland Rijnland Binnen Holland Rijnland werken we samen om de kwaliteit van wonen, werken, leren en leven van inwoners, ondernemers en instellingen te verbeteren. Holland Rijnland profileert zich vooral als netwerkpartij van de 13 aangesloten gemeenten die zich sterk maakt voor beleidsmatige-, lobby- en faciliterende werkzaamheden. Zo is Holland Rijnland onder andere het platform waarmee we lobbyen voor het knooppunt Leimuiderbrug. In 2022 is het Werkprogramma Holland Rijnland 2022-2026 vastgesteld en in 2023 is gewerkt aan het opstellen van een gezamenlijke Regionale Investeringsagenda (RIA) Holland Rijnland. De RIA zal in 2024 ter zienswijze worden aangeboden aan de dertien gemeenteraden van Holland Rijnland. Daarnaast werken we in Holland Rijnland als regio grote opgaven zoals: grote tekorten op de woningmarkt, de ontwikkelingen rondom het stikstofdossier, de steeds grotere impact van klimaatverandering en de noodzaak tot economische vernieuwing in een veranderende wereld. De vastgestelde strategische documenten (Regionale Energie Strategie, Regionale Omgevingsagenda en de Regionale Strategie Mobiliteit) vormden de basis voor het werkprogramma 2022 -2026. •

VRHM Veiligheidsregio Hollands-Midden staat voor de (fysieke) veiligheid van burgers, bedrijven en instellingen. Naar aanleiding van nieuwe ontwikkelingen en veranderende risico’s in de samenleving heeft de Veiligheidsregio het Regionaal Beleidsplan 2023-2026 opgesteld. Begin 2024 wordt dit beleidsplan, na consultatie van de raden, vastgesteld. Dit strategisch beleidsplan geeft richting aan de inspanningen en beschrijft de te behalen prestaties van de veiligheidsregio. Ook 2023 stond in het teken van de aanpak van de vluchtelingencrisis, zowel van Oekraïense ontheemde als asielzoekers. De aanpak binnen de Veiligheidsregio in de achterliggende periode kenmerkt zich door zorgvuldige afstemming, betrouwbare facilitering en eenduidigheid ten aanzien van de taakstelling. Dit resulteerde in een consistent bestuurlijk (crisis)optreden.

•

Hecht HM (voormalig RDOG) Hecht bestaat uit GGD Hollands Midden, GHOR Hollands Midden, RAV Hollands Midden en Zorg- en Veiligheidshuis Hollands Midden. Hecht zet zich in voor de gezondheid en veiligheid van de inwoners van de regio Hollands Midden. Hecht is een deskundige partner in de zorg- en veiligheidsketen met een duidelijk doel: alles Baker Tilly (Netherlands) N.V. Gewaarmerkt voor identificatiedoeleinden r.B. Den Haag Datum: 8 juli 2024

73

wat zij doen draagt bij aan een beter leven van de inwoners van de regio Hollands Midden: meer gezondheid, meer veiligheid en meer kansen. Hecht 2024 Het Programma Hecht2024 moet ervoor zorgen dat Hecht in 2024 een wendbare, moderne en klantgerichte organisatie is. Een organisatie die kan meebewegen met veranderingen in de maatschappij en die vanuit integrale gezondheidsdeskundigheid kan blijven bijdragen aan een gezonder en veiliger Hollands Midden. Er is een nieuwe organisatiestructuur en een nieuwe governance structuur neergezet In september 2023 is Dennis Christmas Directeur Hecht in de raad geweest om de voortgang van het Hecht 2024 traject te bespreken. In 2023 heeft Hecht een voorstel gedaan voor een begrotingswijziging. Deze begrotingswijziging is door een meerderheid van de 18 gemeente in Hollands-Midden afgewezen. •

Omgevingsdienst West-Holland De ODWH levert een bijdrage aan het verbeteren en bewaken van de kwaliteit en veiligheid van de leefomgeving in de gemeente Kaag en Braassem en twaalf andere gemeenten in Holland Rijnland. Daartoe heeft de gemeente de milieutaken gemandateerd aan deze gemeenschappelijke regeling. Dit staat beschreven in de begroting 2023 van de omgevingsdienst en is verder uitgewerkt in het werkplan 2023. In het werkplan zijn de producten en diensten beschreven en de kosten hiervan. De ODWH heeft zich op vijf inhoudelijke programma’s gericht: Milieu, Bodem, Omgevingsadvies, Duurzaamheid, Bouwen. De belangrijkste taken van de ODWH hierbij zijn: vergunningverlening, toezicht en handhaving van de milieuwetgeving en milieuadvisering van de gemeente voor bouwplannen en RO projecten.

•

Cyclus In 2023 is gewerkt conform de dienstverleningsovereenkomst met Cyclus. In deze DVO is zowel de inzameling als de verwerking van het huishoudelijk afval opgenomen. Ook verzorgt Cyclus het beheer van de inzamelmiddelen (containers). In 2023 is vanuit Cyclus opnieuw aandacht besteed aan het voorkómen van vervuiling van de ingezamelde grondstoffen. Hierdoor zijn de ingezamelde grondstoffen van betere kwaliteit en is er minder sprake van afkeur.

•

VOF Braassemerland De gemeentelijke gronden worden fasegewijs aan de vennootschap overgedragen. In 2024 werd de openbare ruimte in fase 1 en 2 opgeleverd aan de gemeente. In fase 3 zijn alle woningen in de loop van 2022 gebouwd en in 2023/2024 werden ze opgeleverd; tevens wordt er gestart met woonrijp maken. De openbare ruimte van fase 3 wordt in 2024 opgeleverd. In 2019 zijn de gronden van fase 4, 5 en 11 economisch geleverd en in 2024 wordt er gestart met het bouwrijp maken van fase 4. Fase 5 en 11 volgen in 2025/2026. De realisatie van de tweede sluis dient omwille van redenen van subsidieverstrekking bij voorkeur aan te vangen vóór 31-12-2024. De benodigde grondverwerving en de voorbereidende werkzaamheden zijn 2023 begonnen.

•

Sportbedrijf Kaag en Braassem o De Tweesprong is partner bij de ontwikkelingen van het Sportpad. Bij Focus met Ambitie heeft de gemeenteraad hoge prioriteit gegeven aan een IKC 0-12 aan het Sportpad en het vernieuwen van De Tweesprong. Het is de bedoeling dat op termijn het hele gebied Sportpad wordt herontwikkeld. Om deze langetermijnontwikkeling goed te doorlopen is een projectstructuur opgesteld waar De Tweesprong een belangrijke spilfunctie vervult. Er is gewerkt aan een ontwerp voor de twee voorzieningen (kindcentrum en Sportbedrijf) en Baker Tilly (Netherlands) N.V. Gewaarmerkt voor identificatiedoeleinden r.B. Den Haag Datum: 8 juli 2024

74

o

o

•

dit ontwerp is de basis voor de kredietaanvraag die in Q1 van 2023 door de raad is gegaan. Tot de nieuwbouw wordt pragmatisch omgegaan met het onderhoud en is groot onderhoud aan de accommodatie uitgevoerd aan onderdelen die blijven staan bij de nieuwbouw, of waar nodig om veilig en doelmatig te kunnen blijven functioneren. Er is een onderhoudsplan gemaakt om inzicht te krijgen in noodzakelijk onderhoud tot aan de nieuwbouw. Om de hoge energiekosten van 2022 en 2023 te dekken is gebruik gemaakt van steunmaatregelen van de Rijksoverheid (SPUK-MEOZ). Deze is in 2023 toegekend en zal in 2024 worden uitbetaald.

BVO Rijn en Braassem: o De Gemeenschappelijke regeling Bedrijfsvoeringsorganisatie Rijn en Braassem is een samenwerkingsverband met de gemeente Alphen aan den Rijn en voorziet in uitvoering van de taken op het gebied van informatisering, automatisering en andere niet overheidstaken voor de gemeente. o In 2023 zijn diverse doelen bereikt, onder andere de uitrol van laptops voor inhuurkrachten en het installeren van twee nieuwe hybride vergaderruimten. Dit jaar is de nieuwe organisatiestructuur binnen de Gemeente Kaag & Braassem gestart, dit heeft veel werk gekost voor de ICT. Ook zijn er in 2023 nieuwe projecten gestart voor 2024, zoals een nieuwe telefooncentrale en de overgang van Vodafone naar Odido voor het mobiele netwerk.

Serviceorganisatie Zorg (SOZ) Holland Rijnland In 2022 hebben de gemeenten in Holland Rijnland de Gemeenschappelijke Regeling Serviceorganisatie Zorg Holland Rijnland (SOZ) ingericht voor een doelmatige uitvoering van bedrijfsvoeringstaken in het kader van de Jeugdwet. Deze SOZ voert vanaf 1 januari 2023, op basis van een Gemeenschappelijke regeling, o.a. de inkoop van, contractmanagement op en monitoring van jeugdhulp uit. Voor onze gemeente ging het in 2023 daarbij alleen om gesloten jeugdhulp, jeugdbescherming en jeugdreclassering. Vanaf 2024 sluiten we voor alle specialistische jeugdhulp aan bij de SOZ. Dit vanwege het aflopen van de overeenkomst met GO! voor jeugd. Het jaar 2023 heeft in het teken gestaan van de contractering van deze specialistische jeugdhulp voor onze gemeente, het opstellen van een begroting, het toekennen van budgetten en het inregelen van alle noodzakelijke randvoorwaarden. Hierin heeft de SOZ een zeer waardevolle bijdrage geleverd.