Bijlage 1 Omgevingsvisie (versie 2024)

water in de gaten. Waterbeheer is een cruciaal aspect van het werk van agrariërs. De gemeente heeft een faciliterende rol. Het afgelopen jaar zien we dat er agrarisch land vrijkomt. Het is belangrijk dat we zuinig zijn op het buitengebied. We streven ernaar om voor de landerijen de bestemming agrarisch te houden. Op deze manier blijven de gronden beschikbaar voor agrariërs die willen blijven en extensiveren. Voor vrijkomend agrarisch vastgoed streven we naar het realiseren van ruimtelijke kwaliteitswinst, bijvoorbeeld in het kader van ‘ruimte voor ruimte’ en/of het slopen van vervallen bebouwing of naar het geven van een nieuwe invulling aan de vrijkomende agrarische opstallen. We staan open voor initiatieven, zolang het geen afbreuk doet aan de omgeving. Nevenactiviteiten Agrarische bedrijven hebben de mogelijkheid meerdere vormen van nevenactiviteiten uit te voeren. We staan open voor nevenactiviteiten zoals (dag- en verblijfs)recreatie, horeca, verkoop van streekproducten, zorg en educatie. Het is belangrijk om economisch gezien meer inkomsten te kunnen halen uit andere takken. We blijven de mogelijkheden onderzoeken om dit te faciliteren. Zo houden we het platteland vitaal en leefbaar. Afhankelijk van de impact op de omgeving kan een agrarisch bedrijf een volwaardige tweede recreatieve bedrijfstak voeren als dit het waardevolle en open landschap niet schaadt.

In het hoofdstuk gebiedstypen en in de gebiedsgerichte programma’s staat beschreven wat er waar precies mogelijk is aan nevenactiviteiten. Toekomst We koesteren de agrarische bedrijven die willen blijven en het buitengebied dat zij beheren. Hierbij is samenwerking en het kijken naar mogelijkheden om de sector op een positieve manier

Omdat Schiphol kansen biedt aan ondernemers vergroot het de (al bestaande) druk op de ruimte op onze bedrijventerreinen. Steeds vaker zien we dat ondernemers actief zijn op het gebied van Schiphol Parking waarbij parkeerplaatsen voor vliegreizigers worden aangeboden inclusief luchthaventransfer. Andere ondernemers hebben (mede) hierdoor minder mogelijkheden om te groeien. Waar dit niet gepast is wordt Schiphol Parking op bedrijventerreinen ontmoedigd. Buiten de bedrijventerreinen is Schiphol Parking niet toegestaan.

Samen met agrariërs, belanghebbenden en de lokale gemeenschap willen we werken aan een toekomstbestendige agrarische sector die zorgt voor een gezonde en veerkrachtige leefomgeving.

Wat willen we bereiken? - De glastuinbouw concentreren in duurzame glastuinbouwgebieden. - De detailhandel concentreren in dorpscentra. - Bedrijven concentreren op bedrijventerreinen. - Meer vestigingsmogelijkheden voor het uitbreiden van bedrijven. - Meer mensen werken binnen de gemeentegrenzen. - Vitaal ondernemersklimaat voor agrariërs. - Het mogelijk maken van nevenfuncties voor agrarische bedrijven.

Schiphol In onze regionale economie speelt Schiphol een belangrijke rol. Naast de invloed op onze leefomgeving, zoals geluid(hinder) en lucht(kwaliteit), is Schiphol als belangrijke mondiale en Europese hub van belang voor onder meer de logistieke bedrijvigheid. Ook de in onze gemeente gevestigde ondernemers in de (glas) tuinbouw profiteren van de exportmogelijkheden die Schiphol biedt in combinatie met twee Flora Holland bloemenveilingen op korte afstand (Aalsmeer en Rijnsburg). Met de A4 en A44 heeft onze gemeente goede verkeersverbindingen met Schiphol, wat ook kansen biedt aan ondernemers in de (verblijfs)recreatieve/ toeristische sector. Zowel de economische als de maatschappelijke belangen zijn dus groot. Het is dan ook belangrijk om de balans te blijven zoeken tussen het streven naar verbetering van de leefbaarheid voor inwoners en het behoud van het internationale netwerk op Schiphol.

DE ECONOMISCHE SECTOR VERBETEREN ZODAT IEDEREEN MEE KAN DOEN IN DE MAATSCHAPPIJ Iedereen in Kaag en Braassem moet zelfredzaam kunnen zijn en mee kunnen doen in onze maatschappij. Dat begint al door de jeugd een goede kans te geven, in te zetten op zorgeloos kind zijn en sport en bewegen mogelijk te maken voor iedereen. Voor een goede aansluiting van onderwijs op de arbeidsmarkt worden jongeren in de regio bewust gemaakt van de positie op de arbeidsmarkt. Jongvolwassenen en volwassenen kunnen, naargelang behoefte, ondersteunt worden in hun financiële vaardigheden. Daarnaast

55

Omgevingsvisie Kaag en Braassem

te ontwikkelen erg belangrijk. Er wordt gekeken naar het bieden van ruimte voor nieuwe ontwikkelingen, zodat de landbouw op een duurzame en verantwoorde wijze blijft bijdragen aan onze voedselproductie en lokale economie. De agrarische sector speelt ook een belangrijke rol in de energietransitie door het mogelijk plaatsen van windturbines of zonnepanelen. Kleine windmolens van maximaal 15 meter mogen geplaatst worden bij (voormalig) agrarische bedrijven, mits deze het landschap en/of de karakteristieke waarden van het boerenerf niet schaden.

wordt er door nauwe samenwerking tussen partners ingezet op duurzame uitstroom uit de uitkering. Ook als betaald werk niet direct mogelijk is, kijken we per individu naar wat er wel haalbaar om iemand (laagdrempelig) te activeren.

Gemeente Kaag en Braassem

56

Betere aansluiting vanuit onderwijs Op dit moment kampt Zuid-Holland met één van de grootste arbeidstekorten van Nederland. Eén op de vijf bedrijven kan onvoldoende gekwalificeerd personeel krijgen en dreigt daarmee economisch gezien niet te kunnen groeien. Ondernemers, werkgevers, werknemers, onderwijs en gemeente werken samen om de vraag naar en aanbod van werk in balans te krijgen en houden. Op die manier zijn er straks voldoende en gekwalificeerde mensen beschikbaar voor de arbeidsmarkt. Een optimale publiekprivate samenwerking kan bijdragen aan een werknemersbestand dat in balans is en waar ook werknemers met een afstand tot de arbeidsmarkt deel van uitmaken. Inburgering, schuldhulpverlening en preventie Nieuwkomers uit het buitenland moeten zo snel mogelijk mee kunnen doen in Kaag en Braassem. De snelste weg is het leren van de Nederlandse taal en het vinden van een baan. Per 1 januari 2022 is de nieuwe Wet inburgering van kracht, waarbij de gemeente de regie heeft gekregen over de uitvoering van de inburgering. Statushouders worden zes maanden financieel ontzorgd (de gemeente neemt het beheer van inkomsten en uitgaven geheel of gedeeltelijk uit handen), zodat de statushouder zich volledig op zijn inburgering kan focussen. Al tijdens de inburgering gaat Rijnvicus samen met de statushouder aan de slag om zo snel mogelijk en succesvol de arbeidsmarkt op te kunnen.

We investeren samen met verschillende organisaties en partijen in preventie en vroegsignalering van schulden voor alle inwoners van de gemeente om langdurige schuldtrajecten voor te zijn. Waar nodig bieden we eenieder schuldhulpverlening aan, waarbij de focus ligt op een langetermijnoplossing. Wat willen we bereiken? - Ondernemers/werkgevers, werknemers, onderwijs en gemeente werken samen om de vraag naar en aanbod van werk (huidig en toekomstig) in balans te krijgen en houden, waarbij het gaat om kwaliteit en kwantiteit. - Alle inwoners hebben een fatsoenlijk bestaansniveau en zijn financieel zelfredzaam, doordat zij werken naar vermogen, bij voorkeur in een regulier betaalde baan. Wij zetten daarom in op het aan het werk helpen van mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt.

SPECIFIEKE UITGANGSPUNTEN De specifieke uitgangspunten vormen een kader voor activiteiten en ontwikkelingen. •

We hebben aandacht voor de omgeving bij de ontwikkeling van nieuwe bedrijventerreinen. Bereikbaarheid, milieubelastende activiteiten, duurzaamheid en waterberging (zie ook hoofdstuk 3) zijn belangrijke aandachtspunten. Ook moet de realisatie van een nieuw bedrijventerrein passen bij de aard en schaal van het gebied en moet de ontwikkeling voorzien in het behoud en waar mogelijk verbeteren van de ruimtelijke kwaliteit. Dit dient aangetoond te worden door middel van een beeldkwaliteitsplan. Bij voorkeur wordt er aangesloten bij bestaande bedrijventerreinen of glastuinbouwgebieden.

57

Kaag en Braassem: elf dorpen verbonden door water. Waar molens het land drooghouden en boeren en tuinders een bestaan opbouwden, waaruit de omliggende steden werden gevoed. Waar het veen werd afgegraven voor turf en waar de handel floreerde dankzij de zeilscheepvaart. Waar ondernemen en hard werken in het DNA zit en de watersport haar wieg heeft staan. En waar de recreant ontspant: waterrijk, polders en groen. De recreatieve sector is een van de belangrijke economische motoren van de gemeente Kaag en Braassem. We hebben dit potentieel te danken aan de unieke ligging in het Hollands Plassengebied en het Groene Hart. Het gebied is aantrekkelijk voor zowel recreanten als inwoners die beleving, ontspanning, ruimte en/of rust zoeken. Recreatie in de groene openbare ruimte draagt bij aan de gezondheid, het welzijn, het sociaal welbevinden en de lokale identiteit van de inwoners. Kaag en Braassem heeft een uniek karakter als waterrijk gebied met een rijke historie.

Foto: M. van der Zwaan

Omgevingsvisie Kaag en Braassem

6

Recreatie in Kaag en Braassem

58

ACHTERGROND Mensen in onze gemeente houden van buitenactiviteiten. Vooral wandelen en fietsen zijn populaire bezigheden. Veel mensen doen dit vaak, en meer dan de helft doet het minstens één keer per week. Waarom? Vooral omdat ze van de natuur genieten en willen ontspannen.

•

Gemeente Kaag en Braassem

• Onze gemeente heeft mooie plekken met groen, water en natuur. De inwoners waarderen deze plekken om even weg te zijn van het drukke leven en te ontspannen in de buitenlucht. Recreatie is goed voor hun geest en lichaam. De vraag naar ruimte om te recreëren op het water en in openbaar groen in en aan de randen van de bebouwde kom zal samen met de vraag naar wandel- en fietspaden in het landelijk gebied toenemen. Er zal nagedacht moeten worden over hoe er aan deze wensen voldaan kan worden. ‘Wat vinden onze inwoners?’ • De bewoners van Kaag en Braassem hechten veel waarde aan de landelijke leefomgeving, gekenmerkt door polders, water en recreatiemogelijkheden. Enkele belangrijke bevindingen zijn als volgt: • Openluchtrecreatie heeft de voorkeur bij de inwoners, met wandelen (85%) en fietsen/mountainbiken (75%) als populaire recreatieve activiteiten. Ze doen dit voornamelijk om zowel geestelijk als lichamelijk te ontspannen en beschouwen het als gunstig voor hun gezondheid. Daarnaast bezoeken ze evenementen zoals de Nationale Molendag en Open Monumentendag om kennis op te doen.

De meest genoemde activiteiten voor vermaak onder de inwoners zijn het bezoeken van restaurants (81%) en het bijwonen van verschillende evenementen, zoals de Oranjefeesten in diverse dorpen. Culturele evenementen zoals het Kaagfestival en het Sluisconcert zijn ook geliefd en dragen bij aan hun vermaak. De inwoners geven aan dat ze bepaalde voorzieningen missen in hun recreatieve omgeving. Dit omvat zwemstrandjes, wandelroutes, “ommetjes” en thematische routes, parken en horecagelegenheden aan het water. Bovendien uiten ze de wens voor verbeterde bereikbaarheid en toegang tot dijken, oevers, zowel vanaf het water als het land.

Kortom, de inwoners koesteren de natuurlijke en recreatieve aspecten van hun omgeving, en ze missen enkele voorzieningen die hun recreatie-ervaring zouden kunnen verrijken. Deze opgaven zijn: - behoud en de bevordering van de unieke identiteit van onze regio; - bevorderen van een gezonde en vitale samenleving; - behoud en de verbetering van de natuurwaarden; - Kaag en Braassem blijven ontwikkelen als recreatiegemeente.

ROL GEMEENTE KAAG EN BRAASSEM

Wat willen we bereiken? - Uitbouwen merk Kaag en Braassem. - Stimuleren en faciliteren van recreatievormen passend bij levensstijl van bewoners.

BEVORDERING VAN EEN GEZONDE EN VITALE SAMENLEVING BEHOUD EN BEVORDERING UNIEKE IDENTITEIT We streven naar het behoud en de bevordering van de unieke identiteit van onze regio. Elf dorpen verbonden door water, groen en polders vormen het karakteristieke hart van onze gemeente. Kaag en Braassem kent een rijke geschiedenis waarin molens het land droog hielden en boeren en tuinders een bloeiend bestaan opbouwden. Bovendien voorzag het de omliggende steden van voedsel. Het afgraven van veen voor turf en de bloeiende zeilscheepvaart zorgden voor welvaart en handel. Het ondernemerschap en harde werken zitten diepgeworteld in het DNA van onze gemeenschap, waar tevens de watersport haar wieg had staan. Vandaag de dag biedt Kaag en Braassem een oase van ontspanning en rust voor recreanten.

Recreatie heeft aantoonbaar positieve effecten op de gezondheid en het welzijn van mensen. Het biedt mogelijkheden voor fysieke activiteit, ontspanning en stressvermindering. Hierdoor kan een gezonde en vitale samenleving worden bevorderd. Door te investeren in recreatieve voorzieningen zoals wandel- en fietspaden, speelplaatsen en picknickplaatsen, stimuleren we actieve levensstijlen en nodigen we inwoners uit om te genieten van de natuurlijke omgeving. Dit kan helpen bij het verbeteren van de fysieke gezondheid, het verlagen van het risico op chronische ziekten en het bevorderen van de algehele fitheid. Bovendien kan recreatie in de natuurlijke omgeving een kalmerend effect hebben en helpen bij het verminderen van stress en het verbeteren van het geestelijk welzijn. Door het creëren van recreatieve routes, zitmogelijkheden en het faciliteren van horecagelegenheden creëren

59

Omgevingsvisie Kaag en Braassem

De rol van de gemeente in recreatie omvat het creëren en onderhouden van recreatieve voorzieningen en infrastructuur, het faciliteren van evenementen, het bevorderen van recreatie, milieubescherming, het handhaven van veiligheid en het toewijzen van financiële middelen en subsidies. Daarnaast houdt de gemeente zich bezig met het bevorderen van samenwerking met en tussen inwoners, vrijwilligersorganisaties en ondernemers. De gemeente streeft ernaar om deze groepen de ruimte te geven, zodat zij vanuit hun eigen verantwoordelijkheid kunnen bijdragen aan oplossingen voor lokale vraagstukken en zo de levenskwaliteit te verbeteren en gemeenschapsbetrokkenheid te stimuleren.

Recreatievormen moeten aansluiten bij de identiteit van de elf dorpen en de levensstijl van onze inwoners. We willen dat onze mooie waterrijke omgeving, onze uitgestrekte polders en ons groen optimaal worden benut en beleefd. Kaag en Braassem is een fijne plek voor natuurliefhebbers, watersporters en mensen die op zoek zijn naar een landelijke omgeving om tot rust te komen.

we bovendien ontmoetingsplekken waar inwoners en bezoekers samen kunnen komen en ervaringen kunnen delen. Hierbij wordt ook rekening gehouden met toegankelijkheid voor mensen met een beperking om kansengelijkheid te vergroten.

voorwaarde voor recreatie in onze gemeente. Zonder natuur geen mooie fietspaden tussen bloeiende bermen, geen vaarroutes langs rietkragen, geen gezond zwemwater, geen natuurbeleving en nog vele andere vormen van recreatie.

Wat willen we bereiken? - Het op de provinciale, regionale en lokale agenda krijgen en houden van het belang van recreatie voor de gezondheid en welzijn van inwoners en bezoekers. - Creëren van recreatieve routes. - Creëren en faciliteren van ontmoetingsplekken.

Wat willen we bereiken? - Het vergroten van het bewustzijn en attenderen op de mogelijk (nieuwe) verdienmodellen voor met name agrariërs als zij met biodiversiteit en natuurbehoud aan de slag gaan. - In samenwerking met landschapsfonds Alphen aan de Rijn e.o. boerenlandpaden ontwikkelen.

BEHOUD EN VERBETERING VAN DE NATUURWAARDEN

KAAG EN BRAASSEM BLIJVEN ONTWIKKELEN ALS RECREATIEGEMEENTE

Gemeente Kaag en Braassem

60

Het historische landschap van Kaag en Braassem, met polders, meren, vaarten en molens, is bijzonder. We streven naar het behoud en de verbetering van de natuurwaarden en willen recreatieve routes, wandel- en fietspaden creëren, zodat zowel inwoners als bezoekers kunnen genieten van de natuurlijke omgeving. Het onderhoud en beheer van deze gebieden brengen kosten met zich mee. Voor het onderhoud van het landelijk gebied werken we deels samen met agrariërs, die een belangrijke rol spelen in het behoud van deze gebieden. We zijn ons ervan bewust dat de vraag naar ruimte voor recreatie op het water, in openbaar groen en op wandelen fietspaden in landelijk gebied zal toenemen, onder andere als gevolg van woningbouw. Het is belangrijk om een goede balans te vinden tussen het behoud van de natuur en de mogelijkheden voor recreatie. Natuur en natuurbehoud is één van de belangrijkste

Waterbeleving en watersport Kaag en Braassem staat bekend om zijn watersportmogelijkheden. Als gemeente zullen we ons blijven inzetten om faciliteiten te bieden voor watersporters, zoals aanlegplaatsen, steigers en jachthavens. Ook zetten we ons in om de toegang tot het water te verbeteren. We begrijpen het belang van een goed uitgeruste infrastructuur om recreanten en liefhebbers van watersport te ondersteunen en te stimuleren. Hoewel onze gemeente erg waterrijk is, is de waterbeleving en toegankelijkheid van het water niet overal optimaal. We streven ernaar ook vanaf de oevers de waterbeleving voor recreanten te vergroten.

Recreatie en natuur gaan niet overal samen. We hechten aan het behoud van waterkwaliteit en ecologische balans van ons oppervlaktewater. Door te streven naar hoogwaardige oeverrecreatie en watersportfaciliteiten streven we naar een gezond evenwicht waar waterrecreatie/watersport én natuur hand in hand gaan.

Samenwerking en participatie Samenwerking en participatie zijn essentieel voor het realiseren van de recreatievisie van de gemeente. Dit omvat samenwerking met lokale ondernemers, verenigingen, bewoners, buurtgemeenten, regionale partners en andere belanghebbenden. We kunnen het niet alleen. De participatie van inwoners en betrokkenen bij de ontwikkeling en uitvoering van recreatieve projecten zal worden

61

Wat willen we bereiken? - Het behoud van en waar mogelijk investeren in recreatieve voorzieningen. - Het mogelijk maken van nevenfuncties voor agrarische bedrijven. - Verbeteren van de toegang tot het water. - Versterken van het lokale en regionale recreatienetwerk. - Het huidige beleid voor het bouwen van recreatiewoningen met een maximum van 60m2 blijft behouden zodat we permanente bewoning ontmoedigen.

Omgevingsvisie Kaag en Braassem

Dag- en verblijfsrecreatie Bestaande watersport- en recreatiebedrijven krijgen ruimte om te groeien en nieuwe bedrijven in de dag- en verblijfsrecreatieve sector krijgen de kans om zich te vestigen. Als mensen hier willen verblijven dan moet dat wel mogelijk zijn. Kleinschalige mogelijkheden zoals enkele recreatiewoningen, bed & breakfasts en nevenactiviteiten bij agrarische bedrijven, eventueel in combinatie met dagrecreatie, behoort tot de mogelijkheden. Verblijfsrecreatie gebeurt vooral op kleine schaal, maar wanneer dit in het landschap goed inpasbaar is geven we beperkt ruimte aan grootschaligere projecten, bijvoorbeeld op de locatie van Bootbeton. Agrarische bedrijven hebben de mogelijkheid meerdere vormen van (verblijfs)recreatie als nevenfunctie uit te voeren. Zo houden we het platteland vitaal en leefbaar. Incidenteel kan een agrarisch bedrijf zelfs een volwaardige tweede recreatieve bedrijfstak voeren als dit het waardevolle en open landschap niet schaadt.

gestimuleerd. Binnen het recreatieve landschap van Kaag en Braassem spelen vrijwilligers een belangrijke rol. Zij dragen bij aan het mooier en beleefbaarder maken van de gemeente, waardoor andere recreanten ervan kunnen genieten.

SPECIFIEKE UITGANGSPUNTEN De specifieke uitgangspunten vormen een kader voor activiteiten en ontwikkelingen.

Gemeente Kaag en Braassem

62

• Hoe gaan we om met evenementen? In de gemeente Kaag en Braassem worden veel evenementen georganiseerd. Dag-evenementen op kleine schaal worden afgewisseld met grotere evenementen die meerdere dagen duren en zelfs een terugkerend karakter hebben. Om de leefbaarheid in onze kernen, agrarische linten en het buitengebied te behouden en een evenement voor iedereen aantrekkelijk te maken, zal er bij de beoordeling van aanvragen worden gekeken naar: ‫ ס‬eventuele hinder in de vorm van geluid, trillingen, geur of licht; ‫ ס‬de impact op het woon- en leefgebied van inwoners; ‫ ס‬de impact op de in de gemeente aanwezige flora en fauna. • Welke activiteiten staan we toe? Dag- en verblijfsrecreatie krijgt te mogelijkheid om zich in Kaag en Braassem te vestigen en te groeien. De recreatievormen moeten echter wel passend zijn bij de levensstijl van bewoners en geen afbreuk doen aan de omgeving. • Gezamenlijke verantwoordelijkheid Samenwerking en participatie zijn essentieel voor het realiseren van de recreatievisie van de gemeente. Dit omvat samenwerking met lokale ondernemers, verenigingen, bewoners, buurtgemeenten, regionale partners en andere belanghebbenden. Iedereen heeft zijn eigen verantwoordelijkheid om een bijdrage te leveren aan het mooier en beleefbaarder maken van de gemeente, waardoor andere recreanten ervan kunnen genieten.

Foto: R. Looijenstein

63

De inwoners van Kaag en Braassem zijn betrokken bij elkaar en bij hun omgeving. Veel inwoners zetten zich in voor een ander of voor een vereniging. Wij waarderen deze betrokkenheid en dit enthousiasme. We willen hier de komende jaren meer ruimte aan bieden en deze betrokkenheid blijven faciliteren en ondersteunen. Toch zien wij ook dat steeds meer inwoners, al dan niet tijdelijk, in de knel komen; door de ontwikkelingen in de samenleving die ze niet meer bij kunnen houden, door fysieke, verstandelijke of psychische beperkingen, door financiële problemen of door andere omstandigheden. Vaak kunnen ze een beroep doen op familie en vrienden, maar soms is dat ook niet meer voldoende. Dan zorgen wij als gemeente ervoor dat er voldoende hulp en ondersteuning is waarop mensen een beroep kunnen doen. Zo bundelen we als inwoners, organisaties, professionals en gemeente onze krachten om samen te zorgen voor een sociaal Kaag en Braassem. Een gemeente waar iedereen erbij hoort en gelijkwaardig en volwaardig mee mag doen, ongeacht iemands beperking, chronische ziekte (zoals omschreven in o.a. het VN Verdrag Handicap), culturele achtergrond of seksuele oriëntatie.

Omgevingsvisie Kaag en Braassem

7

Sociaal Kaag en Braassem

ACHTERGROND

Gemeente Kaag en Braassem

64

Merendeel inwoners ervaart goede gezondheid, maar aantal gezondheidsbedreigende factoren neemt toe Het merendeel van onze inwoners ervaart een goede gezondheid. Wel zien we ontwikkelingen die de gezondheid en het welzijn van onze inwoners bedreigen, zoals een toename van eenzaamheid, angst, depressie en ongezonde leefstijl en een toename van het aantal mensen met dementie (met 10%): - meer dan de helft van onze inwoners heeft overgewicht; - 13% van onze inwoners van 18-65 jaar rookt (2020); - 21% van onze inwoners van 18-65 jaar drinkt overmatig tot zwaar (2020); - 5% van onze inwoners van 18-65 gebruikt harddrugs (2020); - 11% volwassenen voelt zich ernstig eenzaam (2020). Ook jongeren voelen zich geregeld eenzaam Huiselijk geweld een blijvend probleem Landelijk krijgt 45% van de mensen tussen zijn 18de en 70e jaar te maken met huiselijk geweld en kindermishandeling. In 2022 zijn in onze gemeente 220 meldingen gedaan (183 per 10.000 huishoudens). Dit is hoger dan het regionaal gemiddelde van 148 meldingen per 10.000 huishoudens. Relatief hoog beroep op opvoedondersteuning en jeugdhulp In onze gemeente maakte in 2022 14,6% van de jongeren gebruik van jeugdhulp. Dit is een relatief hoog percentage (ten opzichte van het landelijk gemiddelde). Uit recente cijfers van GO! voor jeugd blijkt dat 40% van de kinderen die jeugdhulp ontvangen in een scheidingssituatie verkeert.

In onze gemeente wonen circa 300 kinderen in een huishouden met een inkomen tot 120% van het sociaal minimum.

Vergrijzing, aantal mensen met dementie neemt toe, druk op mantelzorg wordt groter Circa 20% van onze inwoners heeft een leeftijd van 65+. Dit percentage zal de komende jaren nog verder toenemen. Als gevolg van de vergrijzing zal ook het aantal mensen met dementie aanzienlijk stijgen. Het is de verwachting dat in 20240 circa 875 inwoners van onze gemeente dementie zullen hebben . De zorg voor mensen met dementie ligt voor een groot deel bij de directe omgeving, bij de mantelzorgers. Overbelasting en eenzaamheid zijn daarbij risico’s, voor alle mantelzorgers. Mantelzorger zijn is niet altijd een bewuste keuze. Het overkomt je en je ziet het als een vanzelfsprekendheid. De duur en de intensiteit van de verleende hulp is de afgelopen jaren toegenomen. De grootste opgaven op het gebied van welzijn en zorg zijn: - het versterken van de sociale basis in de wijk - het versterken van bestaanszekerheid - het makkelijker maken van gezond leven - het vergroten van kansengelijkheid

65 Foto: J. Vergeer

Wij vervullen binnen de opgaven in Sociaal Kaag en Braassem diverse rollen. Wij zijn vooral regisseur; we sturen op de doelen die we willen bereiken en laten de uitvoering aan professionals en inwoners. Als het gaat om de samenwerking met organisaties nemen we met name de rol van presterende overheid op ons: we zorgen (door inkoop of subsidiering) voor een toereikend aanbod aan gezondheidsbevorderende en -beschermende maatregelen, welzijn, hulp en ondersteuning. We stellen daarbij doelen en laten de uitvoering aan de professionals. Waar nodig faciliteren wij daarbij de samenwerking tussen ketenpartners, brengen wij partijen samen en doen een beroep op hun gezamenlijke verantwoordelijkheid. En nemen we onze eigen verantwoordelijkheid daar waar het gaat om voorwaarden te scheppen voor een inclusieve samenleving. De toenemende complexiteit van maatschappelijke vraagstukken en de afname van financiële middelen vragen om een gemeente die verbindt en de krachten van inwoners en organisaties benut en versterkt. Wij staan daarom open voor initiatieven uit de samenleving en bieden ruimte aan onze inwoners om bij te dragen aan de doelen, opgaven en beweging binnen Sociaal Kaag en Braassem.

Omgevingsvisie Kaag en Braassem

ROL GEMEENTE KAAG EN BRAASSEM

GEWENSTE BEWEGING

Gemeente Kaag en Braassem

66

Met de omgevingsvisie willen we de beweging die wij al eerder (met de MAG) hebben ingezet, verder laten groeien. Een beweging: - van zorgen voor ... naar zorgen dat; - van gelijkheid/uniformiteit en eenheid ... naar differentiatie en diversiteit; - van reactief ... naar proactief; - van de kwaal centraal ... naar de oplossing centraal; - van dure, specialistische, individuele zorg ... naar ondersteuning in en door de samenleving; - van aanbodgericht ... naar vraag-/behoeftegericht, maatwerk; - van focus op ziekte en zorg ... naar aandacht voor gezondheid en gedrag.

HET VERSTERKEN VAN DE SOCIALE BASIS IN DE WIJK Wij willen als gemeente een stevige sociale basis realiseren: inwoners, vrijwilligers, kindcentra, welzijn etc. Het gaat er hierbij om dat we de sociale coheise in onze wijken en dorpen willen versterken en dat we een inclusieve samenleving willen realiseren. Vrijwilligersorganisaties hebben een belangrijke rol in onze samenleving. Hieronder verstaan we ook verenigingen. Verenigingen worden gedragen door vrijwilligers. Daarom spreken we hier over vrijwilligersorganisaties. Vrijwilligersorganisaties dragen bij aan het welzijn van onze inwoners en aan de doelen van deze omgevingsvisie. Om dit mogelijk te (blijven) maken, faciliteren wij, samen met onze gecontracteerde partners, bij het oplossen van de vraagstukken waar de organisaties mee worstelen.

Dit kan zijn door mee te denken, verbindingen te leggen of op andere wijze. Wij blijven hiervoor in contact met onze vrijwilligers(organisaties). Wat willen we bereiken? - Inwoners hebben een voldoende sociaal netwerk, waar ze - waar nodig - op terug kunnen vallen. We zetten ons in om sociaal isolement en eenzaamheid te voorkomen of verminderen. - Inwoners voelen zich verantwoordelijk voor zichzelf en hun (sociale en fysieke) omgeving - Inwoners ervaren zo min mogelijk belemmeringen in de openbare ruimte. Voor alle inwoners, jong en oud, biedt de openbare ruimte mogelijkheden om elkaar te ontmoeten, te spelen en te bewegen. De inrichting en ruime opzet van onze buitenruimte stimuleert inwoners van alle leeftijden om te spelen en bewegen. - Mantelzorgers krijgen de ondersteuning en/of verlichting van zorg die zij nodig hebben om – op eigen wijze – de mantelzorg te kunnen (blijven) bieden. Deze ondersteuning of verlichting bieden we op een manier die past bij hun leven en leeftijd en bij de toenemende intensiteit, duur en complexiteit van mantelzorg. - Inwoners, buurten en wijken ondersteunen elkaar. De kracht van de samenleving wordt benut, versterkt en gefaciliteerd, waarbij oog is voor de grenzen van die kracht.

- We zetten in op de juiste/ passende ondersteuning voor verenigingen zodat deze belangrijke ontmoetings/netwerkplekken de basis blijven voor het creëren en vergroten van het sociale netwerk. De uitdaging om deze locaties met vrijwilligers te laten floreren zien we als een opgave voor de komende periode.

Hoofdstuk titel over één of twee regels 67 67 Foto: M. van der Zwaan

In deze omgevingsvisie ligt het accent, als we het hebben over gezondheid, niet zozeer op (de afwezigheid van) ziekte en beperkingen, maar veel meer op de veerkracht van onze inwoners om om te gaan met de fysieke, emotionele en sociale uitdagingen in het leven (positieve gezondheid). Het gaat hierbij onder andere om regie op het eigen leven, kwaliteit van leven en het kunnen meedoen in de samenleving. De leefstijl van onze inwoners kan hier invloed op hebben. Bij leefstijl gaat het om gunstig gedrag voor de gezondheid zoals sport en bewegen, maar ook om ongunstig gedrag zoals roken, (overmatig) alcohol- en drugsgebruik en ongunstig gewicht (onder- en overgewicht). Wij willen een gezonde leefstijl voor jongen oud bevorderen, waarbij we erkennen dat ouders een belangrijke voorbeeldfunctie voor hun kinderen hebben. Gezondheid kan ook worden beïnvloed door omgevingsfactoren, zoals luchtkwaliteit, de leefomgeving en gezondheidsbevorderende voorzieningen. Als gemeente zetten we ons daarom in om gezondheid in alle keuzes die wij maken als belang mee te nemen. Het gaat hierbij bijvoorbeeld om aanpassingen aan de fysieke leefomgeving, zoals het aanleggen van veilige fietsverbindingen om fietsen te bevorderen. Maar ook om veilige looproutes naar

bijvoorbeeld winkels en huisartsen voor kwetsbare inwoners (in het kader van langer thuis wonen). En om voldoende groen en ruimte te realiseren voor het bevorderen van een gezonde leefomgeving. Huiselijk geweld en kindermishandeling spelen een rol in de vorming van onze jeugd en in het welzijn van onze inwoners. De leden van de gezinnen en huishoudens waar het hier om gaat zijn in veel gevallen niet, of wisselend gemotiveerd om ondersteuning, hulp of behandeling te zoeken bij het oplossen van hun problemen. De problematiek wordt in een aantal gevallen van generatie op generatie wordt doorgegeven. Uit onderzoek blijkt dat bij kinderen die zijn mishandeld of verwaarloosd de kans drie keer groter is dat zij in de toekomst hun kinderen mishandelen dan bij kinderen die deze ervaring niet hebben. Wat willen we bereiken? - Inwoners van alle leeftijden hebben een gezonde en actieve leefstijl. We dringen gezondheidsbedreigende factoren terug: we stimuleren en faciliteren meer bewegen door te werken aan een inclusief en gezond sportklimaat, zetten in op het matigen en voorkomen van (overmatig) alcohol- en drugsgebruik en zetten in op een rookvrije generatie. - Inwoners van alle leeftijden zitten goed in hun vel.

Omgevingsvisie Kaag en Braassem

GEZOND LEVEN MAKKELIJKER MAKEN

Hoofdstuk titel over één of twee regels 68

Gemeente Kaag en Braassem

Foto: M. De Jong-Camfferman

-

Huiselijk geweld en kindermishandeling wordt voorkomen, gesignaleerd en/of duurzaam aangepakt. De sociale veiligheid in wijken en dorpen neemt toe. Overlast gevende situaties als gevolg van psychische of andersoortige problematiek voorkomen we zo veel mogelijk of pakken we zo snel mogelijk op om verdere escalatie te voorkomen.

HET VERGROTEN VAN KANSENGELIJKHEID Wij willen de kinderen in onze gemeente een goede basis en gelijke kansen bieden. Zij moeten veilig kunnen opgroeien en hun talenten kunnen ontwikkelen om, nu en later, naar vermogen te kunnen meedoen en bijdragen aan de samenleving. We zien hierin een grote rol voor de ouders. Zij zijn eerstverantwoordelijk. Wij gaan een samenhangend aanbod voor onze jeugd en jongeren organiseren, waarbij onderwijs (en kinderopvang), welzijn, preventie en jeugdhulp lokaal samenwerken. We zetten in op integrale kindcentra en laagdrempelige voorzieningen. Niet voor alle kinderen zijn een goede basis en gelijke kansen vanzelfsprekend. Door armoede, achtergrond, beperkingen of aandoeningen kunnen zij tegen grenzen aanlopen. Waar mogelijk willen wij deze grenzen slechten.

Wat willen we bereiken? 1. Kinderen moeten in een veilige omgeving kunnen opgroeien en een goede start kunnen maken in hun leven (eerste 1.000 dagen). Hiervoor zetten we in op: - Het bieden van een kansrijke start (eerste 1.000 dagen) - Het voorkomen van en begeleiden bij complexe echtscheidingen 2. We streven naar gelijke kansen voor ieder kind! Alle kinderen hebben gelijke kansen en rechten om zelfstandig mee te doen aan de samenleving! Hiervoor zetten we in op: - Een samenhangend aanbod voor onze jeugd en jongeren, waarbij de kindcentra, welzijn, preventie, jeugdgezondheidszorg, huisartsen en jeugdhulp lokaal samenwerken - Inclusief, inkomen … door armoede, achtergrond, beperkingen of aandoeningen kunnen kinderen en jongeren tegen grenzen aanlopen. Waar mogelijk willen wij deze grenzen slechten: jeugdfonds. 3. Kinderen zijn weerbaar en kunnen omgaan met de uitdagingen in het leven. Hiervoor zetten we in op: - Het stimuleren van talentontwikkeling en bieden van ruimte voor zelfonderzoek (vallen, falen en fouten maken) 4. Ouders zijn toegerust om voor hun kinderen te zorgen en hen op te voeden. Ieder kind krijgt de liefde die het verdient en ieder kind wordt gehoord en gezien. 5. Als een kind of gezin professionele hulp nodig heeft, wordt deze

69

ons immers dat overlast gevend gedrag ook van invloed is op het welzijn van de familie, vrienden en buren van de kwetsbare inwoner en op het veiligheidsgevoel in de buurt.

Inwoners met een licht verstandelijke beperking en inwoners die laaggeletterd kunnen meedoen in de (steeds complexere) samenleving.

In verschillende onderzoeken is een verband tussen armoede en sociale uitsluiting vastgesteld. Vooral voor kinderen kan armoede ervoor zorgen dat zij niet mee kunnen doen. Maar ook voor volwassenen belemmert armoede actieve deelname aan de samenleving. Niet meedoen heeft een negatief effect op gedrag, gezondheid en (school)prestaties en vergroot de kans op armoede in de toekomst. In Kaag en Braassem hechten we daarom aan het laagdrempelig kunnen meedoen aan sport, cultuur en muziek. Juist voor mensen die in een sociaal kwetsbare positie verkeren en ondersteuning nodig hebben, kan dit aanbod bijdragen aan het creëren van een netwerk en daardoor mogelijk ook aan het zelfstandig kunnen (blijven) wonen en/of het meedoen in de samenleving.

HET VERSTERKEN VAN BESTAANSZEKERHEID Wij geloven als Kaag en Braassem in een inclusieve samenleving. Wij bevorderen dit dan ook actief. Een samenleving waarin iedereen welkom is, iedereen (naar vermogen) kan meedoen en iedereen erbij hoort. Het grootste deel van onze inwoners heeft geen ondersteuning nodig om mee te doen in de samenleving, om sociale contacten te onderhouden, bij het wonen of werken. Soms hebben inwoners wel (tijdelijk) hulp of ondersteuning nodig. In veel gevallen doen zij dan een beroep op familie en vrienden. Soms is ondersteuning door een professional nodig. Deze ondersteuning moet snel, laagdrempelig en dichtbij geboden worden. Zo licht en kort als mogelijk en zo zwaar en lang als nodig. We hebben hierbij ook oog voor mensen met verward gedrag en mensen die hulp nodig hebben, maar dat niet inzien of geen hulp willen aanvaarden, én voor hun omgeving. We realiseren

Wat willen we bereiken? - Inwoners die zich in een (sociaal) kwetsbare positie bevinden zoals mensen met dementie, met psychische problemen, verstandelijke beperking, laaggeletterdheid of financiële problematiek, hebben een volwaardige plek binnen de samenleving en krijgen tijdig passende ondersteuning vanuit

Omgevingsvisie Kaag en Braassem

in de leefomgeving van het kind of het gezin geboden, waarbij wordt aangesloten op de vraag en mogelijkheden van het kind en het gezin.

hun eigen netwerk en waar nodig van professionals. Hiertoe bevorderen we o.a. de kennis over bijvoorbeeld psychische aandoeningen zodat er meer begrip voor inwoners in een kwetsbare situatie ontstaat.

bij bestaande voorzieningen zoals huisartsen, verenigingen en scholen. Maar ook maatschappelijk vastgoed (zoals sporthallen, buurthuizen en dergelijke) heeft hierin een rol. Maatschappelijk vastgoed is van en voor de inwoners. Dit vastgoed is een belangrijk middel om onze doelen te halen. Naast de corebusiness van dit vastgoed (sport, muziek, etc.) liggen er meer mogelijkheden voor vernieuwende vormen van huisvesting. Wij stimuleren onze partners om waar mogelijk gebruik te maken van het beschikbare maatschappelijk vastgoed.

70

Gemeente Kaag en Braassem

SPECIFIEKE UITGANGSPUNTEN •

Sport, spelen, cultuur, muziek, dans enzovoort hebben een belangrijk positief effect op leefbaarheid, gezondheid en de sociale ontwikkeling en zijn daarmee belangrijke middelen voor het behalen van onze opgaven en doelen. Wij zoeken samen met verenigingen en organisaties naar (nieuwe) kansen. We zetten daarbij in op: ‫ ס‬laagdrempelig, inclusief en toegankelijk aanbod; ‫ ס‬sterke organisaties; ‫ ס‬een match tussen vraag en aanbod van vrijwilliger(s); ‫ ס‬verbinding tussen sport en ondersteuning/hulp.

•

Gezamenlijke verantwoordelijkheid: inwoners, partijen, verenigingen, professionals, vrijwilligers werken samen, zodat ze hun krachten kunnen bundelen, elkaar kunnen aanvullen en een sluitende keten kunnen realiseren. Wanneer meerdere professionals in één gezin, één huishouden of aan één persoon ondersteuning bieden, wordt altijd één gezin, één plan, één regisseur gehanteerd.

•

Wij sturen op wijkgericht werken en vragen van onze maatschappelijke partners om de ondersteuning in samenhang en dicht bij de inwoners te organiseren. Hierbij wordt aangesloten

•

Voor maatschappelijke (vereniging) activiteiten is ruimte nodig, zowel in de openbare ruimte als in de vorm van maatschappelijk vastgoed. Dit vastgoed is voor en door de inwoners en het eigenaarschap ligt zoveel mogelijk bij de inwoners zelf. Samen met de exploitanten en eigenaren zoeken we naar efficiënt en effectief gebruik van deze ruimte. Wij zoeken samen naar nieuwe kansen die deze ruimtes kunnen bieden voor de dorpen.

•

Wij verwachten van onze partners dat zij kijken naar de mogelijkheden van innovatieve zorgconcepten zoals arbeidsbesparende technologie (domotica) en deze inzetten, waar dit van meerwaarde is voor onze inwoners.

71

De bereikbaarheid van Kaag en Braassem is een belangrijke voorwaarde voor het goed kunnen wonen en werken in de verschillende kernen. Met een goede aansluiting op (en doorstroming van) het hoofdwegennet kunnen inwoners en gebruikers gebruik maken van de voorzieningen. Ook deze voorzieningen hebben belang bij een goede mobiliteit om hun diensten en producten aan te kunnen blijven bieden. Daarnaast is het van belang dat de omliggende regio goed bereikbaar blijft vanwege onder meer het economische aspect. Daarbij houden we oog voor de verkeersveiligheid van inwoners en gebruikers. Op het gebied van mobiliteit zijn diverse ontwikkelingen gaande, zoals alternatief vervoer. Deze worden nauw gevolgd.

Foto: N. Bartels

Omgevingsvisie Kaag en Braassem

8

Mobiliteit in Kaag en Braassem

ACHTERGROND

Gemeente Kaag en Braassem

72

Mobiliteit blijft groeien, bereikbaarheid blijft aandachtspunt Mobiliteit blijft groeien, bereikbaarheid blijft aandachtspunt Het aantal wegvoertuigen blijft jaarlijks toenemen, met circa 300 personenauto’s en 100 bedrijfsvoertuigen per jaar in onze gemeente (bron: CBS). In totaal waren er in 2019 22.083 wegvoertuigen in Kaag en Braassem, gemiddeld 1,2 personenauto’s per huishouden. De toename van het aantal wegvoertuigen heeft een direct effect op de bereikbaarheid van de gemeente. Daarnaast heeft het invloed op de doorstroming van het hoofdwegennet in en rondom Kaag en Braassem. Een ontwikkeling die ook invloed heeft op de bereikbaarheid in onze gemeente is het sluipverkeer. Er zijn daarnaast diverse ontwikkelingen in het wegennet zoals de verbreding van de A4 (uitgesteld vanwege stikstofproblematiek, maar naar verwachting wordt dit project de komende jaren weer opgepakt, waarbij de uitvoering rond 2030 zal liggen) , de verbetering van de ontsluiting van de kern Leimuiden op de N207 in relatie tot verbetering van de doorstroming op de N207 ter hoogte van de Leimuiderbrug, waarbij in de toekomst wordt ingezet op een infrastructurele optimalisatie in de vorm van bijvoorbeeld een aquaduct ter hoogte van de ringvaart Leimuiderbrug. En daarnaast bijvoorbeeld de ontsluitingsstructuur binnen Roelofarendsveen als gevolg van de mogelijke verdichting binnen plangebied Braassemerland.

Ook vanuit de regio Holland Rijnland is een aantal ontwikkelingen te zien. Zo komt er bijvoorbeeld meer diversiteit in de mobiliteit. De verkeersvraag spreidt zich meer over de dag, er zijn verschillende nieuwe vervoerswijzen (elektrische fietsen / speed pedelecs / nieuwe OV-concepten) en ook andere routes. Ondanks de ontwikkelingen en mogelijke alternatieven voor

reizen blijft de vraag naar mobiliteit ook groeien. Ook vanuit het inwonerspanel blijkt dat inwoners nagenoeg elke dag met de auto door de gemeente reizen. Verkeersongevallen in Kaag en Braassem Jaarlijks raken circa 79 inwoners gewond als gevolg van een verkeersongeval (bron: BLIQ rapportage 2018 - 2022). Verreweg de meeste verkeersongevallen vinden plaats op de rijksweg A4, gevolgd door de provinciale weg N207. In 2022 waren er in totaal 797 door de politie geregistreerde verkeersongevallen in Kaag en Braassem. Duurzame mobiliteit en openbaar vervoer De aandacht en ambities op het gebied van duurzaamheid leiden ook tot groei van het gebruik van duurzame brandstoffen. De regio Holland Rijnland merkt op dat de acceptatie onder inwoners toeneemt om ruimte in woongebieden in te richten voor duurzame vormen van mobiliteit. Volgens de respondenten uit het inwonerpanel is het stimuleren van het openbaar vervoer (met 55%) de beste manier om Kaag en Braassem bereikbaar te houden. 41% van de respondenten is (nog) niet bereid om de auto in te ruilen voor een duurzaam vervoersmiddel. In het kader van de energietransitie en onze duurzaamheidsagenda faciliteren wij in de laadbehoefte van elektrische voertuigen. O.a. door het plaatsen van laadpalen in de openbare ruimte, afhankelijk van de vraag. Innovatieve ontwikkelingen worden daarbij in het zicht te gehouden (o.a.

snelladen) om tijdig te anticiperen op de toenemende vraag naar dergelijke voorzieningen. De grootste opgaven op het gebied van mobiliteit zijn: - Kaag en Braassem bereikbaar blijven houden; - verkeersveiligheid vergroten; - duurzame mobiliteit stimuleren.

73 Foto: N. Bartels

Omgevingsvisie Kaag en Braassem

ROL GEMEENTE KAAG EN BRAASSEM Voor een goede en veilige mobiliteit in Kaag en Braassem hebben we als gemeente diverse rollen: - Bij het blijvend bereikbaar zijn heeft de gemeente een samenwerkende (of rechtmatige) rol om met stakeholders de doorstroming en bereikbaarheid te verbeteren. - De gemeente heeft een samenwerkende rol om met inwoners en stakeholders de verkeersveiligheid te vergroten. - Ook op het gebied van duurzame mobiliteit heeft de gemeente een samenwerkende rol. Ook blijven we in samenwerking met stakeholders de ontwikkelingen op het gebied van mobiliteit volgen en gaan we hierin mee. - De gemeente heeft daarnaast ook een presterende rol om de wegen in eigen beheer te onderhouden. Bij het beheer en onderhoud van wegen zijn we ook afhankelijk van de provincie en het Rijk.

GEWENSTE BEWEGING We zien een volgende beweging: - naar het integraal oppakken van mobiliteitsvraagstukken, waarbij we andere opgaven in het oog houden, met als uitgangspunt een goede leefbaarheid in Kaag en Braassem.

KAAG EN BRAASSEM BEREIKBAAR BLIJVEN HOUDEN

Gemeente Kaag en Braassem

74

Een goede bereikbaarheid tussen de kernen en naar de omliggende regio’s is van belang voor het prettig kunnen wonen en werken in de gemeente. Door het toenemende verkeer blijft het een uitdaging om het verkeer goed te laten doorstromen. Er is bijvoorbeeld sprake van sluipverkeer wat druk legt op de lokale wegen. Daarnaast zijn de A4 en N207 de grootste knelpunten in Kaag en Braassem. Beide knelpunten zijn in ontwikkeling om de doorstroming en bereikbaarheid te verbeteren. Als gemeente onderschrijven wij het belang van een verbeterde doorstroming op de A4, maar daarbij houden we oog voor het economische belang van de naastgelegen ondernemers. Bijvoorbeeld de aansluiting en ontsluiting van bedrijventerreinen is een blijvend aandachtspunt. Naar verwachting wordt de verbreding van de A4 uitgevoerd rond 2030, waarbij een nieuw aquaduct (ter hoogte van het oude aquaduct in de richting Den Haag) ervoor moet zorgen dat de A4 ter hoogte van Nieuwe Wetering en Roelofarendsveen geen flessenhals wordt/blijft. De N207 is inmiddels, door het aanleggen van een busbaan, verbreed tussen Alphen aan den Rijn en Leimuiden. Het resterende knelpunt op de N207 is de passage bij Leimuiden. In 2020 zijn quick wins uitgevoerd, waarvan is geconcludeerd (vanuit de studies) dat daarmee de doorstroming / ontsluiting is geborgd tot 2030.

Dit laat onverlet dat ook na 2030 de ontsluiting en bereikbaarheid gewaarborgd moet blijven. In samenwerking met de provincie Zuid Holland en o.a. gemeente Alphen a/d Rijn zal dit een speerpunt blijven. Autogebruik in Kaag en Braassem Het autobezit in onze gemeente iligt iets boven het gemiddelde; 1,2 auto’s per huishouden t.o.v. 1,1 auto’s gemiddeld. (Bron: cijfers

CBS autobezit per huishouden januari 202). Het belang van de auto voor de inwoners van onze gemeente is daarmee groot, dat blijkt ook uit het inwonerspanel. Dit komt doordat het openbaar vervoer in een aantal kernen geen goed alternatief is en forenzen uit onze gemeente de auto relatief veel gebruiken. Dit is een uitdaging op het gebied van verduurzaming en bij toekomstige ontwikkelingen zullen we naar alle waarschijnlijk rekening moeten blijven houden met het relatief hoge autogebruik / autobezit Parkeren Het bovengemiddeld hoge autobezit levert, vooral in de woonwijken, ook een parkeerdruk op. Daarnaast heeft iedere ruimtelijke ontwikkeling een eigen parkeerbehoefte. Als er geen voorwaarden worden gesteld, zal de parkeerbehoefte invloed hebben op de openbare ruimte, terwijl daar niet altijd voldoende parkeergelegenheid is. Dit kan leiden tot overlast bij de bestaande en toekomstige gebruikers. Als gemeente willen we de parkeeroverlast als gevolg van nieuwe ontwikkelingen voorkomen door parkeernormen te hanteren, welke geborgd zijn in een gemeentelijke parkeernota. Maar daarnaast constateren we ook een spanningsveld t.a.v. de woningbouwbehoefte en inbreidingslocaties in relatie tot de kaders die gesteld zijn aan bereikbaarheid, parkeren en groen.

In de toekomst zal daarom dan ook de discussie gevoerd (moeten gaan) worden hoe op een zo goed mogelijk manier om te gaan met dit spanningsveld en de te maken keuzes daarin. Wat willen we bereiken? - Een betere doorstroming van de A4 en N207 met onder andere als doel een beperking van sluipverkeer door de kernen die hier langs liggen. Met behoud van economische mogelijkheden voor ondernemers en zo minimaal mogelijke afstand tot het wegennet.

-

-

Een betere bereikbaarheid en ontsluiting van Leimuiden, waarbij mede de passage ter hoogte van de Leimuiderbrug een speerpunt blijft Goede ontsluitingsmogelijkheden ontwikkellocaties, o.a. Braassemerland in Roelofarendsveen.

Hoewel het aantal verkeersongevallen en verkeersslachtoffers in Kaag en Braassem onder het landelijk gemiddelde ligt, zien we toch mogelijkheden om de verkeersveiligheid te verbeteren. In lijn met de provinciale verkeersveiligheidscampagne ‘Maak een punt van nul’, is nul verkeersslachtoffers het uitgangspunt om de verkeersveiligheid en -beleving in Kaag en Braassem te verbeteren. Vanuit het Rijk is daarnaast het Strategisch Plan Verkeersveiligheid (SPV 2030) gelanceerd, waarin een meer risicogestuurde aanpak van verkeersveiligheid centraal staat. Als regio en gemeente gaan we hier ook in mee. Ook de gebruikers hebben een rol in de verkeersveiligheid, denk hierbij aan verlichting van vervoersmiddelen en gedrag in het dagelijkse verkeer. Uit het raadakkoord 2022 is op te maken dat er extra aandacht komt voor het oplossen bestaande verkeersknelpunten. Een inventarisatie van knelpunten is gemaakt en op basis daarvan wordt de komende jaren gestreefd naar verbeteringsslagen op dit onderwerp. Dit door enerzijds mee te liften op het meerjarenprogramma onderhoud en wegen en anderzijds in het kader van separate projecten

Landbouwverkeer zorgt voor conflicten in verkeersstromen en gevaarlijke situaties. Met name op de smalle wegen in het buitengebied en in de kern van Leimuiden. Uitgangspunt is om het zware landbouwverkeer zoveel mogelijk te scheiden van de kwetsbare weggebruikers. We onderzoeken met de provincie, buurgemeenten en de LTO mogelijkheden om de conflicten met landbouwverkeer te verminderen. Daarbij rekening houdend met bijvoorbeeld de ruimtelijke mogelijkheden die we als gemeente hebben. Daarnaast moeten we er ook rekening mee houden dat het zware (landbouw)verkeer trillingen in de bodem veroorzaakt. Dat kan vooral in dichtbebouwde gebieden leiden tot hinder of schade. Wat willen we bereiken? - Het vergroten van het verkeersveiligheidsgevoel, door onder andere aan te sluiten bij de provinciale campagne en het strategische plan vanuit het Rijk. - Behoud van veilige wegen voor de inwoners en gebruikers, onder andere door, wanneer mogelijk, het scheiden van landbouwverkeer en de kwetsbare verkeersdeelnemers. - Jaarlijkse extra inzet op verkeersknelpunten - Hogere mate bewustwording door structureel educatie en campagnes

75

Omgevingsvisie Kaag en Braassem

VERKEERSVEILIGHEID VERGROTEN

Ook blijven wij inzetten op lokale en regionale campagnes t.a.v. educatie en gedragsbeïnvloeding. Daarbij blijven belangrijke doelgroepen, scholen, fietsen en ouderen (e-bikes).

DUURZAME MOBILITEIT

Gemeente Kaag en Braassem

76

We zien een toename van het aantal elektrisch oplaadbare voertuigen (e-rijders), die daarmee bijdragen aan de verduurzaming van Kaag en Braassem. Het brengt automatisch ook een extra vraag naar oplaadpunten met zich mee. We groeien mee in deze behoefte door mogelijkheden tot laden te faciliteren en houden toekomstige ontwikkelingen in de gaten, samen met de betrokkenen, bij het aanleggen van laadpunten. We zijn als Kaag en Braassem aangesloten bij een concessie (vanuit Rotterdam/MRDH) voor het plaatsen van laadinfrastructuur (laadpalen) in de openbare ruimte. Hiermee faciliteert Kaag en Braassem e-rijders door gratis palen te laten plaatsen in de openbare ruimte, voor e-rijders die niet over parkeergelegenheid op eigen terrein beschikken. Dit betreft ‘normaal laden’. Een nieuwe concessie, vanuit dezelfde samenwerking, zal zich naar verwachting ook meer richten op nieuwe laadmogelijkheden, zoals snelladen, inductieladen, laden vanuit lantaarnpalen, waterstof, enzovoort. Het is moeilijk inschatten hoe deze vorm van mobiliteit zich gaat ontwikkelen in de komende jaren en wat voor effect dit gaat hebben op de openbare ruimte. Door samenwerking te zoeken met huidige concessiepartners proberen wij op tijd in de trends en ontwikkelingen mee te gaan. Zo kan er een transitie plaatsvinden van fossiele brandstof naar elektrische aangestuurde voertuigen.

Openbaar vervoer Ook in het openbaar vervoer staan we voor een verandering. De coronapandemie heeft tot gevolg gehad dat de nieuwe concessieperiode intreed Per december 2024. Mogelijk leidt dit tot een nieuwe vervoerder in het concessiegebied Zuid Holland

Noord. De pandemie periode heeft geleid tot een afname van het aantal OV reizigers. De vraag is of – en in hoeverre – deze vraag zich in de toekomst zal herstellen. Hierdoor is het aanbod van OV wat meer onder druk komen te staan. Het is niet uitgesloten dat dit een mogelijk effect zal hebben. In 2019 en 2020 heeft de provincie Zuid-Holland een Beleidskader en Programma Van Eisen voor de concessie opgesteld. De regio’s Holland Rijnland en Midden Holland zijn hier nauw bij betrokken. Het streven voor Kaag en Braassem is om de huidige kwaliteit te handhaven en waar mogelijk te verbeteren. Zo staan de landelijke gebieden op het gebied van OV al een tijd onder druk. Naar verwachting zal dit toenemen door ontwikkelingen als verstedelijking en vergrijzing en mogelijk dus ook door de afname van de vervoersvraag i.v.m. de hierboven genoemde corona periode. Echter blijft het doel om het huidige bedieningsniveau te handhaven en waar mogelijk te verbeteren voor alle inwoners. Een trend die naar verwachting op korte termijn groter zal worden is Mobility as a Service (MAAS). Door de technologische ontwikkeling en de beschikbaarheid van open data is het mogelijk om platforms, services en apps te creëren waar vervoersvraag en -aanbod samen kunnen komen. Particulieren kunnen dan via deze dienst hun ideale vervoersmogelijkheid samenstellen.

Met een hoofdrol voor het OV, maar ook de aansluiting op het OV is belangrijk. Dit is vooral een marktontwikkeling, maar zal ook inzet en commitment vragen van overheden, door bijvoorbeeld het verstrekken van data. Fiets Met de komst van de elektrische fiets (en de speed pedelec) is de fiets steeds meer een duurzaam vervoersalternatief met een

77

Omgevingsvisie Kaag en Braassem

Foto: M. Ramsaran

groeiend kilometerbereik. Daarnaast heeft de toename van het fietsen ook een positief effect op de gezondheid van inwoners.

Gemeente Kaag en Braassem

78

Regionaal wordt ingezet op een doorfietsroutenetwerk met als doel uniforme, brede en veiliger fietspaden te realiseren in Holland Rijnland. Voor Kaag en Braassem zijn hiervoor de verbindingen Alphen a/d Rijn – Leimuiden – Schiphol en Haarlemmermeer – Roelofarendsveen – Leiden in beeld. Hierbij is het streven om meer mensen op de fiets / in beweging te krijgen. Vooruitlopend op de uitvoering en uitwerking van dit voornemen zal in eerste instantie (financiele) haalbaarheid en uitvoerbaarheid in kaart gebracht moeten worden. Eventuele aanpassingen van deze routes zijn op dit moment nog niet in beeld. E.e.a. bevindt zich nog in de onderzoeksfase en heeft daardoor ogenschijnlijk een lage prioriteit ten opzichte van andere routes in de regio. Hierbij zal de veiligheid van alle gebruikers een belangrijk onderdeel blijven, bijvoorbeeld door het sturen op veilige oversteekplaatsen. Ook recreanten in onze gemeente hebben belang bij deze veilige, brede en toegankelijke fietspaden. Wat willen we bereiken? - Wij willen een zo schoon mogelijk vervoer voor en van de inwoners realiseren. Dit willen onder andere bereiken door het uitbreiden van het aantal laadpalen. - Minimaal behoudt van de openbaarvervoervoorzieningen op het huidige niveau. - In samenwerking met de regio en omliggende gemeenten in Holland Rijnland stappen maken in een regionaal doorfietsroutenetwerk.

79

Kaag en Braassem is een gemeente waar onze inwoners veilig kunnen wonen, weerbaar zijn en omzien naar elkaar. We volgen en investeren in veiligheidsontwikkelingen en streven naar een duurzame en effectieve samenwerking met onze partners. Waar mogelijk betrekken we onze inwoners en ondernemers en investeren we in lokale betrokkenheid. Veiligheid staat niet op zichzelf, maar maakt deel uit van een breder beleidsveld. We zijn ons bewust van de verschillende beleidsmatige raakvlakken en zoeken de verbinding.

Foto: A. Hogenboom

Omgevingsvisie Kaag en Braassem

9

Veilig Kaag en Braassem

ACHTERGROND

Gemeente Kaag en Braassem

80

Als gemeente hebben we met diverse veiligheidsvraagstukken te maken, denk aan ondermijnende criminaliteit, woonoverlast, huiselijk geweld of online criminaliteit. De gemeente heeft hiervoor een integraal veiligheidsbeleid 2023-2026 (IVB) opgesteld. In het IVB beschrijven we onze missie, de samenwerking met partners en welke onderwerpen deze vier jaar prioriteit zijn. Aan de hand van het IVB geven we invulling aan de wettelijke regierol van de gemeente om het doorlopende proces van werken aan, en sturen op integrale veiligheid vorm te geven. Veiligheidsmonitor We vinden het belangrijk dat onze inwoners zich veilig voelen. Om dit te meten wordt elke twee jaar de veiligheidsmonitor uitgevoerd. Hierin worden thema’s zoals leefbaarheid van de woonbuurt, veiligheidsbeleving, slachtofferschap van criminaliteit, het oordeel van de burger over het functioneren van de politie en preventiegedrag onderzocht. De Veiligheidsmonitor is een van de documenten die richting geeft aan de prioriteiten van het IVB. Veiligheidsbeeld Uit de veiligheidsmonitor 2021 blijkt dat Kaag en Braassem een relatief veilige gemeente is. Inwoners geven de veiligheid in de buurt een 7,7. Dit ligt iets hoger dan het landelijk gemiddelde van een 7,5. De sociale cohesie in onze gemeente is hoger dan het gemiddelde.

Zo geeft 80,8% dat buurtbewoners op een prettige manier met elkaar omgaan en 71,8% geeft aan zich hier thuis te voelen. 8,8% geeft aan zich weleens onveilig te voelen in de buurt.

Inwoners ervaren in Kaag en Braassem daarnaast gemiddeld minder overlast dan het landelijke gemiddelde. Trends en ontwikkelingen Onze samenleving is voortdurend in beweging. Bewustwording van nieuwe risico’s of ontwikkelingen vraagt dan ook om alertheid en aanpassingsvermogen. Ook de mogelijke (lange termijn) gevolgen van de oorlog in Oekraïne, de asielcrisis en corona spelen hierin een rol. We zijn ons bewust van de volgende ontwikkelingen: • • • • • • •

Digitalisering; Vergrijzing en langer thuiswonen; Invloed en rol social media; Omgevingswet; Klimaatverandering; Individualisering; Culturele diversiteit.

Prioriteiten Op basis van landelijke en lokale ontwikkelingen, beleidsprioriteiten van partners en de uitkomsten van de Veiligheidsmonitor zien we vijf prioriteiten. Deze prioriteiten zijn in het IVB opgenomen en zijn als volgt: • • • • •

Verbinding zorg en veiligheid Aanpak ondermijning Digitale veiligheid Veiligheidsaspecten door veranderende maatschappij Toezicht en handhaving

81 Foto: R. Looijenstein

-

-

-

Wij werken samen met onze inwoners en partners om de veiligheidsbeleving en leefbaarheid in Kaag en Braassem te behouden en verder te vergroten. Naast de rechtmatige taak die de gemeente heeft om bijvoorbeeld te handhaven hebben wij ook diverse rollen op de opgaven: Wij hebben een wettelijke verplichting op het gebied van handhaven van de openbare orde en veiligheid (rechtmatig). Wij werken samen met inwoners, ondernemers en partners om signalen van onveilige situaties op te vangen en aan te pakken (samenwerkend). Wij stimuleren en faciliteren inwonersinitiatieven om de veiligheid in de leefomgeving te vergroten (samenwerkend). Wij werken samen met partners zoals de politie en de Veiligheidsregio Hollands Midden om de veiligheid van onze inwoners te vergroten (samenwerkend).

Omgevingsvisie Kaag en Braassem

ROL GEMEENTE KAAG EN BRAASSEM

Gemeente Kaag en Braassem

82

VERBINDING ZORG EN VEILIGHEID Sinds 2015 zijn gemeenten verantwoordelijk voor een groot aantal kerntaken op het gebied van jeugd, zorg en participatie. Deze ontwikkelingen zetten verder door en nieuwe verantwoordelijkheden zijn naar de gemeenten gekomen zoals de Wet verplichte GGZ. De afgelopen jaren zien we een toename van personen met verward gedrag, woonoverlast en casuïstiek op het gebied van zorg en welzijn. Het gaat hier vaak om een combinatie van problemen waarbij inzet en samenwerking van verschillende partners nodig is. Daarnaast zien we bij deze casuïstiek dat het impact heeft op de (woon)omgeving en voor gevoelens van onveiligheid kan zorgen. Integrale samenwerking, het bieden van passende zorg of ondersteuning maar soms ook het treffen van bestuurlijke maatregelen kan escalatie voorkomen of beperken.