Bijlage 1 bij raadsinformatiebrief 4 juli 2023 - Rapportage vliegtuiggeluid 2022

Figuur 7.2: Trend gemiddeld aantal vliegtuigpassages per etmaal in Lisse. NB: meetpost Grundelstraat is medio 2014 vervangen door een meetpost Ina Boudier-Bakkerstraat (IBB-straat).

7.3

Verdeling vliegtuigpassages over het etmaal

Figuur 7.3 geeft inzicht in de verdeling van de vliegtuigbewegingen gedurende het etmaal. NB: de middelste kolom is steeds meetpost 201 aan de Heereweg in De Engel. Rond 10.00 uur en 19.00 uur liggen duidelijke pieken. Verder is het vliegverkeer vrij gelijkmatig over de dag verdeeld. De pieken hebben te maken met het systeem van afwisselende start- en landingspieken van Schiphol. Het aantal nachtvluchten is in 2022 toegenomen.

Figuur 7.3: Verdeling vliegtuigpassages over het etmaal, jaargemiddeld.

7.4

Verdeling vliegtuigbewegingen en geluidbelasting over het jaar

De vliegtuigpassages variëren gemiddeld van circa 1.000 tot 12.000 per maand (figuur 7.4), waarbij de IBBstraat (mp391, middelste kolommen) meestal het hoogste aantal passages meet. Vanwege verschillende storingen, is het aantal gemeten passages door het meetpunt op de Heereweg (linker kolommen) lager dan het aantal daadwerkelijke vliegtuigpassages. Hierbij zie je een piek in maart, mogelijk vanwege andersoortig laagvliegend luchtverkeer vanwege zgn. ‘bollentoerisme’. Ook zijn in de zomervakantieperiode pieken te zien. De piek in september is mogelijk ook vanwege andersoortig vliegverkeer vanwege de Grand Prix in Zandvoort. 28

2022: Schiphol + overig

Figuur 7.4: Verdeling vliegtuigpassages over het jaar.

7.5

SEL-waarde

De meeste vliegtuigpassages in Lisse hebben een geluidniveau met een SEL-waarde tussen de 60 en 78 dB (figuur 7.5) met het grootste aantal rond de 64 dB. Opvallend is dat de pieken in aantallen van de verschillende meetpunten, duidelijk bij verschillende SEL-waarden liggen, waarbij de piek van het meetpunt op de IBB-straat rond de 64 dB ligt en die van de Vivaldistraat rond de 73 dB. Voor het meetpunt op de Heereweg ligt de piek rond 75 dB. Het kan dat dit een vertekend beeld is, vanwege de storingen bij dit meetpunt.

Figuur 7.5: Verdeling geluidniveaus van vliegtuigpassages (jaargemiddeld).

7.6

Vlieghoogte

De hoogte van de passerende vliegtuigen wordt weergegeven in de onderstaande staafdiagrammen (figuur 7.6). Deze geven aan hoeveel vliegtuigen overkomen tussen bepaalde hoogten. Vrijwel alle gemeten passages geschieden boven de voorgeschreven minimale hoogte van 600 meter. Er is zelfs flink wat luchtverkeer geregistreerd beneden de 450 meter. Het vliegverkeer dat op deze lage hoogtes vliegt, betreft voornamelijk maatschappelijk verkeer, zoals de helikopter-operatie van de politie, trauma-en reddinghelikopters. Daarnaast vinden op deze lage hoogtes zakelijke vluchten, lesvluchten en privévluchten plaats. Daarbij valt te denken aan toeristische privévliegtuigen die tours doen over de bollenstreek en dus ook over Lisse vliegen.

Figuur 7.6: Aantal passages per vlieghoogte.

7.6

GGD Gezondheidsmonitor

In Lisse ervaart een ruim hoger percentage (30%) van de volwassenen ernstige geluidshinder in vergelijking met de overige gemeenten in de Rijnstreek, Duin en Bollenstreek en de Leidse Regio (cluster ZuidWest) (26%) (zie figuur 7.7). Wanneer uitsplitsing in twee leeftijdscategorieën plaatsvindt, ziet men dat een ruim hoger 29

percentage (31%) van de volwassenen van 18 t/m 64 jaar ernstige geluidshinder ervaart in vergelijking met de regio. Bij de volwassenen in Lisse van 65 jaar en ouder, ervaart een vergelijkbaar percentage ernstige geluidshinder als in de gehele regio.

Ernstige geluidshinder (totaal) 35%

31%

30% 30%

26%

26%

25%

26%

25% 20% 15% 18+

18 t/m 64 Lisse

65+

ZuidWest

Figuur 7.7: Ervaren ernstige geluidhinder in Lisse.

Zoals zichtbaar in figuur 7.8 is ten opzichte van de voorgaande gezondheidsmonitor (uit 2016) het percentage volwassenen tussen 18 en 64 jaar in Lisse dat ernstige geluidshinder ervaart met ongeveer 6% gestegen. De ernstige geluidshinder die in Lisse door vliegtuigen wordt ervaren, is in de periode van 2016 tot 2020 licht gestegen met ongeveer 2%.

Figuur 7.8: Trend ervaren ernstige geluidshinder in Lisse.

Wanneer gekeken wordt naar de slaapverstoring in de nachtperiode (figuur 7.9), wordt door een vergelijkbaar percentage van de volwassenen in Lisse slaapverstoring door vliegverkeer ervaren als in de overige gemeenten in de Rijnstreek, Duin en Bollenstreek en de Leidse Regio (cluster ZuidWest).

30

Slaapverstoring in nachtperiode door vliegverkeer 35% 25% 16% 15%

15%

14%

18%

17%

13%

5% 18+

18 t/m 64 Lisse

65+

ZuidWest

Figuur 7.9: Ervaren slaapverstoring door vliegverkeer in Lisse.

Wanneer gekeken wordt naar de ervaring van ernstige geluidshinder zijn hier verschillende bronnen voor verantwoordelijk. In Lisse vindt men het vliegverkeer terug op de tweede plek in de ranglijst met oorzaken voor ernstige geluidshinder (zie figuur 7.10). Van de volwassenen in Lisse, ervaart 12,3% ernstige geluidshinder door vliegtuigen. Dit is ruim hoger dan de gemiddeld ervaren ernstige geluidshinder door vliegtuigen in de overige gemeenten in de Rijnstreek, Duin en Bollenstreek en de Leidse Regio (cluster ZuidWest) (8,3%). De ervaren geluidsoverlast door vliegtuigen is vergelijkbaar met de geluidsoverlast die wordt ervaren door brommers/scooters (13,2%). De ervaren overlast door vliegtuigen is in Lisse hoger dan de ervaren ernstige geluidshinder door buren (9,3%), verkeer langzamer dan 50 km/u (7,8%), verkeer sneller dan 50 km/u (3,4%), bedrijven/industrie (1,5%), treinen (1,4%) en windmolens (0,7%).

Ernstige geluidshinder per bron (18+) 20,0% 15,0%

13,2% 11,0%

12,3% 8,3%

10,0%

9,3% 8,1%

7,8% 6,5% 3,4%3,2%

5,0%

1,5%1,7%

1,4%1,2%

0,7%0,4%

bedrijven/ industrie

treinen

windmolens

0,0% brommers/ scooters

vliegtuigen

buren

verkeer <50 verkeer>50 km/u km/u Lisse

ZuidWest

Figuur 7.10: Bronnen van ernstige geluidshinder in Lisse.

31

8

In detail: Nieuwkoop

8.1

Bijzonderheden

In Nieuwkoop staan sinds 2011 drie meetposten van Sensornet opgesteld. In oktober 2015 is door Schiphol ook een NOMOS meetpost geplaatst in de kern Nieuwkoop. Doordat de meetdoelen voor deze NOMOS meetpunten anders zijn gedefinieerd dan die van Sensornet, kunnen de via beide systemen verzamelde gegevens niet met elkaar worden gecombineerd. Deze rapportage ziet daarom uitsluitend op de informatie die via de meetpunten van Sensornet is verzameld. Het meetpunt op de Sportlaan is sinds 8 juli 2022 niet langer online. Dit komt omdat de locatie gebruikt wordt voor de noodopvang van asielzoekers waarbij alle faciliteiten van de locatie (stroom, internet, etc.) zijn opgeëist.

8.2

Aantallen vliegtuigpassages

Nieuwkoop heeft door zijn ligging vooral last van de Aalsmeerbaan en de Zwanenburgbaan. Omdat Nieuwkoop dicht bij de kop van deze banen ligt, is er hinder van zowel startend als van landend verkeer. Ook een deel van de startvluchten vanaf de Kaagbaan gaat over Nieuwkoop. Er worden de meeste vliegtuigbewegingen (geluid) van onze regio gemeten. Onderstaande kaart geeft de meetlocaties met het gemiddelde aantal passages per etmaal weer. Het aantal vliegtuigpassages per etmaal varieert van gemiddeld 210 tot 230. Dit is meer dan in 2021. Figuur 8.1 geeft het gemiddeld aantal vliegtuigpassages per meetpunt weer. Voor het meetpunt op de Sportlaan is het aantal mogelijk vertekend, doordat dit meetpunt sinds juli offline is. Het aantal klachten in Nieuwkoop is ongeveer verdubbeld ten opzichte van 2021. Het aantal melders is iets gestegen in vergelijking met 2021.

Ambroziolaan: 210

Teylersplein: 230

Sportlaan: 213

Figuur 8.1 Kaart met meetlocaties en gemiddeld aantal passages per etmaal in Nieuwkoop in 2022.

Onderstaande tabel geeft inzicht in het jaartotaal van vliegtuigpassages per dagdeel, de jaargemiddelde geluidbelasting en het percentage geldige metingen.

32

Tabel 8.1: Totaal aantal vliegtuigpassages in Nieuwkoop in 2022 Nieuwkoop, Nieuwveen Aantal vliegtuigpassages 2022 Meetpost

Locatie

nacht

dag

avond

TOTAAL

mp252 mp265 mp250

Teylersplein Sportlaan, Zevenhoven Ambroziolaan

(23-7 u) 5296 4300 4801

(7-19 u) 59842 57190 54925

(19-23 u) 18785 16347 17025

83923 77837 76751

Geluidbelasting Geldige vliegtuiggeluid metingen Lden in dB % 53,6 56,2 51,9

96,6 95,9 89,5

In 2022 is het aantal vliegtuigpassages doorgestegen in de trend van 2021 en had Nieuwkoop ongeveer 20-30% meer vliegtuigbewegingen dan in 2021 (zie figuur 8.2). Hiermee is het gemiddeld aantal vliegtuigpassages per etmaal weer gekomen op het niveau van voor de coronapandemie.

Gemiddeld aantal vliegtuigpassages per etmaal in Nieuwkoop

aantal vliegtuigpassages

250 200 150 100 mp250 Ambroziolaan

50

mp252 Teylersplein mp265 Sportlaan

0 2011

2012

2013

2014

2015

2016

2017

jaar

2018

2019

2020

2021

2022: Schiphol + overig

Figuur 8.2: Trend gemiddeld aantal vliegtuigpassages per etmaal in Nieuwkoop.

8.3

Verdeling vliegtuigpassages over het etmaal

In figuur 8.3 wordt de verdeling van het aantal vliegtuigpassages over de dag weergegeven (blauw = nacht, geel = dag, rood = avond). Nieuwkoop heeft te maken met nachtvluchten (blauw), vooral tussen 5.00 uur en 7.00 uur. Vóór 6.30 uur zijn alleen de Kaagbaan en Polderbaan in gebruik, dus dit is startend verkeer van de Kaagbaan naar het zuidoosten. De minste nachtvluchten worden gemeten aan de Sportlaan in Zevenhoven. Vanaf 6.30 uur mag de Aalsmeerbaan gebruikt worden voor landend verkeer vanuit het zuiden. Er is een piek in aantallen rond 07.00/08.00, 15.00 uur en 19.00 uur.

Figuur 8.3: Verdeling vliegtuigpassages over het etmaal.

33

8.4

Verdeling vliegtuigbewegingen over het jaar

In figuur 8.4 wordt het aantal gemeten vliegtuigpassages per maand in gebruiksjaar 2022 weergegeven. Hierbij zijn blauw de nachtvluchten, rood de avondvluchten en geel de dagvluchten. In 2022 is een vrij constant aantal vluchten gemeten, met lichte pieken in mei en juli/augustus. Deze pieken zijn verklaarbaar vanwege de vakantieperioden waarin, na de coronapandemie, weer gevlogen werd. Het totaal aantal vluchten is in alle maanden toegenomen ten opzichte van 2021.

Figuur 8.4 Verdeling vliegtuigpassages per maand over het jaar.

8.5

SEL-waarde

De meeste SEL-waarden zitten in Nieuwkoop tussen de 63 en 83 dB, met het grootste aantal rond de 74 dB (zie figuur 8.5).

Figuur 8.5: Verdeling geluidniveaus van vliegtuigpassages (jaargemiddeld).

8.6

Vlieghoogte

De hoogte van de passerende vliegtuigen wordt weergegeven in de onderstaande staafdiagrammen (figuur 8.6). Deze geven aan hoeveel vliegtuigen overkomen tussen bepaalde hoogten. Vrijwel alle gemeten passages geschieden boven de voorgeschreven minimale hoogte van 600 meter. Dit zijn waarschijnlijk vliegtuigen die richting de Kaagbaan vliegen of na de start op de Kaagbaan afbuigen over Nieuwkoop. Er is ook enig luchtverkeer geregistreerd beneden de 450 meter. Het luchtverkeer dat op deze lage hoogtes vliegt, betreft voornamelijk maatschappelijk verkeer, zoals de helikopter-operatie van de politie, alsmede trauma- en reddinghelikopters. Daarnaast vinden op deze lage hoogtes zakelijke vluchten, lesvluchten en privévluchten plaats. Ook is er een groep vliegtuigen die rond de 450 tot 600 meter vliegen. Dit zijn vermoedelijk vliegtuigen die op de Aalsmeerbaan landen en opstijgen.

Figuur 8.6: Aantal passages per vlieghoogte.

34

8.7

GGD Gezondheidsmonitor

In Nieuwkoop ervaart een ruim hoger percentage (32%) van de volwassenen ernstige geluidshinder in vergelijking met de overige gemeenten in de Rijnstreek, Duin en Bollenstreek en de Leidse Regio (cluster ZuidWest) (26%) (figuur 8.7). Wanneer uitsplitsing in twee leeftijdscategorieën plaatsvindt, ziet men dat een ruim hoger percentage (31%) van de volwassenen van 18 t/m 64 jaar ernstige geluidshinder ervaart in vergelijking met de regio. Bij de volwassenen in Nieuwkoop van 65 jaar en ouder, ervaart een nóg hoger percentage (36%) ernstige geluidshinder.

Ernstige geluidshinder (totaal) 40% 35% 30%

36% 32%

31% 26%

26%

26%

25% 20% 15% 18+

18 t/m 64 Nieuwkoop

65+

ZuidWest

Figuur 8.7: Ervaren ernstige geluidshinder in Nieuwkoop.

Ten opzichte van de voorgaande gezondheidsmonitor (uit 2016) is het percentage volwassenen tussen 18 en 64 jaar in Nieuwkoop dat ernstige geluidshinder ervaart met ongeveer 3% gestegen (zie figuur 8.8). De ernstige geluidshinder die in Nieuwkoop door vliegtuigen wordt ervaren, is in de periode van 2016 tot 2020 licht gestegen met ongeveer 2%.

Figuur 8.8: Trend ervaren ernstige geluidshinder in Nieuwkoop.

Wanneer gekeken wordt naar de slaapverstoring in de nachtperiode, wordt door de volwassen inwoners van Nieuwkoop significant meer slaapverstoring vanwege vliegverkeer ervaren, met 29% tegenover 14% in de overige gemeenten in de Rijnstreek, Duin en Bollenstreek en de Leidse Regio (cluster ZuidWest). Bij uitsplitsing tussen twee leeftijdscategorieën (18 t/m 64 jaar en 65+) is een vergelijkbaar beeld te zien. Dit is zichtbaar in onderstaande grafiek (figuur 8.9).

35

Slaapverstoring in nachtperiode door vliegverkeer 35%

29%

30%

29%

25% 17%

14%

15%

13%

5% 18+

18 t/m 64 Nieuwkoop

65+

ZuidWest

Figuur 8.9: Slaapverstoring door vliegverkeer in Nieuwkoop.

Wanneer gekeken wordt naar de ervaring van ernstige geluidshinder zijn hier verschillende bronnen voor verantwoordelijk. In Nieuwkoop vindt men het vliegverkeer op de eerste plaats van de ranglijst met bronnen van ernstige geluidshinder (figuur 8.10). Van de volwassenen in Nieuwkoop, ondervindt 22,0% ernstige geluidshinder van vliegtuigen. Dit is significant hoger dan het gemiddelde percentage volwassenen in de gehele regio van de overige gemeenten in de Rijnstreek, Duin en Bollenstreek en de Leidse Regio (cluster ZuidWest) (8,3%). Ook is dit percentage veel hoger dan de percentages voor de andere geluidsbronnen.

22,0%

Ernstige geluidshinder per bron (18+)

22,0% 17,0% 12,0% 7,0%

11,0% 8,3%

7,7% 6,5%

6,8%

8,1% 5,6%

4,7% 3,2%

2,0% -3,0%

vliegtuigen verkeer <50 brommers/ km/u scooters

buren Nieuwkoop

verkeer>50 km/u

1,2%1,7%

1,0%1,2%

0,6%0,4%

bedrijven/ industrie

treinen

windmolens

ZuidWest

Figuur 8.10: Bronnen van ernstige geluidshinder in Nieuwkoop.

36

9

In detail: Noordwijk

9.1

Bijzonderheden

In Noordwijk zijn 2 Sensornet meetposten in gebruik. In Noordwijkerhout en De Zilk staan geen meetposten. De meetposten hebben al jarenlang een hoge technische betrouwbaarheid, met in 2019 een tijdelijke onderbreking van meetpost 178 in de Voorstraat vanwege verbouwing van het pand. In september 2022 gaf het meetpunt op de Voorstraat tijdelijk geen signaal. Het meetpunt is hersteld en de data is nagekomen. Hierbij is waarschijnlijk een fout opgetreden, wat heeft geleid tot onwaarschijnlijke waarden. Hierom is besloten de data van dit meetpunt over 2022 niet mee te nemen in deze rapportage.

9.2

Aantallen vliegtuigpassages

Noordwijk heeft vooral last van inwevend landend verkeer verspreid over het hele duingebied. In de nacht wordt alleen gevlogen via de smalle corridor tussen Noordwijk en Katwijk. De nachtelijke landingsroute naar de Kaagbaan gaat langs de zuidkant van Noordwijk waar bijgevolg hinder wordt ondervonden van deze nachtvluchten. In Noordwijkerhout is ook hinder van startend verkeer van de Bergi-route. Er is onderzoek gedaan om de route te verleggen, maar dat leverde geen verschuiving op omdat het niet gunstiger werd. Per etmaal waren er in 2022 in Noordwijk gemiddeld 90 vliegtuigpassages, dat is een sterke stijging ten opzichte van 2021. Onderstaande kaart geeft de meetlocaties weer en de vliegtuigbewegingen per etmaal.

Johanna van Hoornstraat: opgeheven in 2014

Voorstraat: geen data 2022

Alk: 90

Figuur 9.1 Kaart met meetlocaties en gemiddeld aantal passages per etmaal in 2022.

Onderstaande tabel geeft inzicht in het jaartotaal van vliegtuigpassages per dagdeel, de jaargemiddelde geluidbelasting en het percentage geldige metingen. Tabel 9.1: Totaal aantal vliegtuigpassages in Noordwijk in 2022. Noordwijk Aantal vliegtuigpassages 2022 Meetpost

Locatie

nacht

dag

avond

TOTAAL

Geluidbelasting vliegtuiggeluid Lden in dB

mp231

Alk

(23-7 u) 5398

(7-19 u) 21528

(19-23 u) 5993

32919

45,9

Geldige metingen % 98,5

In onderstaande figuur 9.2 is de trend van het aantal vliegtuigbewegingen per etmaal te zien voor de meetpunten in Noordwijk. Zichtbaar is dat het aantal vliegtuigpassages in 2022 sterk is gestegen ten opzichte van 2021 en ruim boven het niveau is gekomen van voor de coronapandemie.

37

Gemiddeld aantal vliegtuigpassages per etmaal in Noordwijk

aantal vliegtuigpassages

120 100 80 60 40 20

mp231 Alk mp178 Voorstraat

0

mp233 Joh. V. Hoornstraat

2009

2010

2011

2012

2013

2014

2015

2016

2017

2018

2019

2020

2021

jaar Figuur 9.2: Trend gemiddeld aantal vliegtuigpassages per etmaal in Noordwijk. NB: meetpost Johanna van Hoornstraat is eind 2014 opgeheven.

9.3

Verdeling vliegtuigpassages over het etmaal

Uit figuur 9.3 blijkt dat het vliegverkeer vrij gelijkmatig over de dag verdeeld was, met pieken rond 11.00 uur en 19.00 uur. In Noordwijk is er gedurende de nacht ook vliegverkeer, doordat de nachtnaderingsroute naar de Kaagbaan langs de zuidkant van Noordwijk loopt. Deze vaste naderingsroute is verplicht tussen 23.00 en 6.30 uur, en een voorkeursroute vanaf 22.30 uur. De vliegtuigen naderen dan zoveel mogelijk in een zgn. glijvlucht met weinig tot geen motorvermogen, waardoor ze relatief stil zijn.

Figuur 9.3: Verdeling vliegtuigpassages over het etmaal.

9.4

Verdeling vliegtuigpassages over het jaar

In figuur 9.4 is de verdeling van het aantal vliegtuigpassages per maand boven Noordwijk zichtbaar. Hierbij zijn in het blauw de nachtvluchten weergegeven, in het rood de avondvluchten en in het geel de dagvluchten. De minste nachtvluchten waren er in januari en februari. In de zomermaanden was een sterke stijging de zien in het aantal nachtvluchten. Dit is vermoedelijk te verklaren door de vakanties in die maanden. In maart, mei en juli vonden de meeste vliegtuigpassages plaats.

Figuur 9.4 Verdeling vliegtuigpassages over het jaar.

38

9.5

SEL-waarde

Onderstaande figuur 9.5 geeft een beeld van de SEL-waarden in Noordwijk. De meeste vliegtuigpassages in Noordwijk hebben een geluidniveau met een SEL-waarde tussen de 60 en 75 dB. Het grootste aantal ligt rond de 68 dB.

Figuur 9.5: Verdeling geluidniveaus van vliegtuigpassages (jaargemiddeld).

9.6

Vlieghoogte

De hoogte van de passerende vliegtuigen wordt weergegeven in de onderstaande staafdiagrammen (figuur 9.6). Deze geven aan hoeveel vliegtuigen overkomen tussen bepaalde hoogten. Vrijwel alle gemeten passages geschieden boven de voorgeschreven minimale hoogte van 600 meter. Het vliegverkeer dat onder de 450 meter hoogte vliegt, betreft voornamelijk maatschappelijk verkeer, zoals de helikopter-operatie van de politie, trauma-en reddinghelikopters. Daarnaast vinden op deze lage hoogtes zakelijke vluchten, lesvluchten en privévluchten plaats. Niet ondenkbaar is dat een aantal van deze vluchten samenhangen met de grand prix van Zandvoort.

Figuur 9.6: Verdeling vlieghoogte boven Noordwijk.

9.7

Noordwijkerhout/De Zilk

In Noordwijkerhout en de Zilk staan geen meetposten. Het aantal vliegtuigen in Noordwijkerhout is het best vergelijkbaar met Lisse, al zitten de startende vliegtuigen in Lisse iets lager. In De Zilk is het aantal vliegtuigen lager.

9.8

GGD Gezondheidsmonitor

In Noordwijk ondervindt 18% van de volwassenen ernstige geluidshinder (zie figuur 9.7). Dit is ruim lager dan het gemiddelde percentage in de overige gemeenten in de Rijnstreek, Duin en Bollenstreek en de Leidse Regio (cluster ZuidWest), dat op 26% ligt. In de leeftijdscategorie van 18 t/m 64 jaar is een vergelijkbaar beeld te zien. In de leeftijdscategorie 65+ is het verschil kleiner, maar met 22% ondervindt nog steeds een ruim lager percentage ernstige geluidshinder in vergelijking met de gehele regio.

39

Ernstige geluidshinder (totaal) 35% 30% 26%

26%

25% 20%

26%

22% 18%

17%

15% 18+

18 t/m 64 Noordwijk

65+

ZuidWest

Figuur 9.7: Ervaren ernstige geluidshinder in Noordwijk.

Ten opzichte van de voorgaande gezondheidsmonitor (uit 2016) is het percentage volwassenen tussen 18 en 64 jaar in Noordwijk dat ernstige geluidshinder ervaart met ongeveer 3% gedaald. Uit figuur 9.8 blijkt dat de ernstige geluidshinder die in Noordwijk door vliegtuigen wordt ervaren, in de periode van 2016 tot 2020 licht gedaald is met ongeveer 2%. Dit is zichtbaar in figuur 9.8.

Figuur 9.8: Trend ervaren ernstige geluidshinder in Noordwijk.

Wanneer gekeken wordt naar de slaapverstoring in de nachtperiode door vliegtuigen, wordt duidelijk dat in Noordwijk een kleiner percentage van de volwassenen slaapverstoring ervaart door vliegverkeer dan in de overige gemeenten in de Rijnstreek, Duin en Bollenstreek en de Leidse Regio (cluster ZuidWest) het geval is (zie figuur 9.9). Dit beeld blijft vergelijkbaar in de verschillende leeftijdscategorieën (18 t/m 64 jaar en 65+).

40

Slaapverstoring in nachtperiode door vliegverkeer 35% 25% 15%

11%

14% 10%

15%

13%

17%

5% 18+

18 t/m 64 Noordwijk

65+

ZuidWest

Figuur 9.9: Ervaren slaapverstoring door vliegverkeer in Noordwijk.

Wanneer gekeken wordt naar de ervaring van ernstige geluidshinder zijn hier verschillende bronnen voor verantwoordelijk. Uit figuur 9.10 blijkt dat in Noordwijk men het vliegverkeer terugvindt op de vierde plek in de ranglijst met oorzaken voor ernstige geluidshinder. Van de volwassenen in Noordwijk, ervaart 4,4% ernstige geluidshinder door vliegtuigen. Dit is lager dan de gemiddeld ervaren ernstige geluidshinder door vliegtuigen in de overige gemeenten in de Rijnstreek, Duin en Bollenstreek en de Leidse Regio (cluster ZuidWest) (8,3%). De ervaren geluidsoverlast door vliegtuigen is lager dan de geluidsoverlast die wordt ervaren door brommers/scooters (7,3%) en buren (5,6%) en is vergelijkbaar met het verkeer langzamer dan 50 km/u (4,5%). De ervaren overlast door vliegtuigen in Noordwijk is hoger dan de ervaring van ernstige geluidsoverlast door verkeer sneller dan 50 km/u (2,7%), bedrijven/industrie (1,3%), windmolens (0,7%) en treinen (0,4%).

Ernstige geluidshinder per bron (18+) 20,0% 15,0% 10,0% 5,0%

11,0% 7,3%

8,1% 5,6%

6,5% 4,5%

8,3% 4,4%

2,7%3,2%

1,3%1,7%

0,7%0,4%

0,4%1,2%

0,0%

Noordwijk

ZuidWest

Figuur 9.10: Bronnen van ernstige geluidshinder in Noordwijk.

41

10

In detail: Oegstgeest

10.1

Bijzonderheden

Sinds 3 november 2021 is een nieuwe meetpost operationeel in Oegstgeest, namelijk op het Rustenburgerpad. Dit meetpunt heeft een laag percentage valide metingen van 53,5%, doordat het meetpunt met meerdere storingen kampte. Doordat het een meetpunt op een school betreft, is de bereikbaarheid tijdens storingen tijdens schoolvakanties minimaal. Hierdoor is het meetpunt van 25 juli 2022 tot 1 september 2022 buiten dienst geweest.

10.2

Aantallen vliegtuigpassages

Oegstgeest heeft aan de ZO-kant vooral te maken met landend verkeer op de Kaagbaan en aan de NW-kant specifiek ook met de nachtelijke aanvliegroute naar de Kaagbaan. Per etmaal waren er gemiddeld tussen de 69 en 183 vliegtuigpassages. Dat is meer dan in 2021. Onderstaande kaart geeft de meetlocaties weer en de vliegtuigbewegingen per etmaal.

Clinckenburgh: 183

Bibliotheek Lange Voort: 127

Zwembad Lange Voort: 176

Rustenburgerpad: 69

Figuur 10.1 Kaart met meetlocaties en gemiddeld aantal passages per etmaal in 2022.

Tabel 10.1 geeft inzicht in het jaartotaal van vliegtuigpassages per dagdeel, de jaargemiddelde geluidbelasting en het percentage geldige metingen. In de tabel wordt duidelijk dat op het Rustenburgerpad minder vliegtuigpassages gemeten zijn. Dit vanwege de eerder genoemde storingen.

42

Tabel 10.1: Totaal aantal vliegtuigpassages in Oegstgeest in 2022 Oegstgeest Aantal vliegtuigpassages 2022 Meetpost

mp128 mp147 mp162 UB095

Locatie

Geluidbelasting Geldige vliegtuiggeluid metingen Lden in dB %

nacht

dag

avond

TOTAAL

(23-7 u)

(7-19 u)

6063 5232

46854 31038

(19-23 u) 13954 10011

66871 46281

49,9 52,6

98,8 99,3

5659

43948

13307

62914

49,7

97,7

1165

18338

5658

25161

55,5

53,5

Clinckenburgh Bibliotheek Lange Voort Zwembad Lange Voort Rustenburgerpad

Figuur 10.2 toont de trend van de gemiddelde etmaal aantallen van de afgelopen 11 jaar. Vanaf 2010 is er een stijgende lijn met dalingen in 2014, 2017 en 2019 door langdurig onderhoud aan de Kaagbaan. In 2022 is het aantal vliegtuigpassages verder gestegen na de coronapandemie.

Gemiddeld aantal vliegtuigpassages per etmaal in Oegstgeest

200

Aantal vliegtuigpassages

180 160 140 120

100 80 60 40 20 0 2009

2010

2011

2012

2013

2014

2015

2016

2017

2018

2019

2020

mp128 Clinckenburg

2021

2022: Schiphol + overig

mp147 Lange Voort

jaar

mp162 Zwembad UB095 Rustenburgerpad

Figuur 10.2: Trend gemiddeld aantal gemeten vliegtuigpassages per etmaal in Oegstgeest.

10.3

Verdeling vliegtuigpassages over het etmaal

Oegstgeest heeft vooral te maken met landend verkeer op de Kaagbaan (en in mindere mate Zwanenburgbaan). De meeste nachtelijke passages worden gemeten bij meetpost 128 aan de Clinckenburgh, die ligt het dichtst bij de nachtnaderingsroute naar de Kaagbaan. Deze vaste naderingsroute wordt gebruikt tussen 22.30 en 6.30 uur. De vliegtuigen naderen dan indien mogelijk in een zgn. glijvlucht met weinig tot geen motorvermogen, waardoor ze relatief stil zijn. Zoals zichtbaar is in figuur 10.3 waren er pieken in de ochtend rond 8.00 uur en van 10.00 tot 14.00 uur en ‘s avonds rond 19.00 uur door het stelsel van afwisselende start- en landingspieken op Schiphol.

Figuur 10.3: Verdeling vliegtuigpassages over het etmaal (jaargemiddeld).

43

10.4

Verdeling vliegtuigpassages over het jaar

In figuur 10.4 staat de verdeling van het aantal gemeten vliegpassages per maand over het jaar. Hierbij zijn de gele kolommen de dagvluchten, rood de avondvluchten en blauw de nachtvluchten. Er zijn pieken te zien in april en augustus. De minste nachtvluchten waren in februari en oktober.

Figuur 10.4: Verdeling vliegtuigpassages over het jaar.

10.5 SEL-waarde Figuur 10.5 geeft een beeld van de SEL-waarden. De meeste vliegtuigpassages in Oegstgeest hebben een SELwaarde tussen de 67 en 75 dB; het hoogste aantal ligt rond de 70 dB.

Figuur 10.5: Verdeling geluidniveaus van vliegtuigpassages (jaargemiddeld).

10.6

Vlieghoogte

De hoogte van de passerende vliegtuigen wordt weergegeven in de onderstaande staafdiagrammen (figuur 10.6). Deze geven aan hoeveel vliegtuigen overkomen tussen bepaalde hoogten. Vrijwel alle gemeten vliegtuigen boven Oegstgeest zitten onder de 3000 voet (900 meter). Voor burgerluchtvaart, dat is het vliegverkeer van en naar Schiphol, geldt een minimale vlieghoogte van circa 600 meter. De grafiek toont flink wat luchtvaart beneden de 450 meter. Het vliegverkeer dat op deze lage hoogtes vliegt, betreft voornamelijk maatschappelijk verkeer, zoals de helikopter-operatie van de politie en traumahelikopters van en naar het LUMC. Daarnaast vinden op deze lage hoogtes zakelijke vluchten, lesvluchten en privévluchten plaats. Ook zijn er veel kleine (privé)vliegtuigen geregistreerd door Sensornet.

Figuur 10.6: Verdeling vlieghoogte boven Oegstgeest.

10.7

GGD Gezondheidsmonitor

In Oegstgeest ervaart een hoger percentage (29%) van de volwassenen ernstige geluidshinder in vergelijking met de overige gemeenten in de Rijnstreek, Duin en Bollenstreek en de Leidse Regio (cluster ZuidWest) (26%), zie figuur 10.7. Wanneer uitsplitsing in twee leeftijdscategorieën (18 t/m 64 jaar en 65+) plaatsvindt, ziet men een vergelijkbaar beeld.

44

Ernstige geluidshinder (totaal) 35% 30%

30%

29% 26%

29% 26%

26%

25% 20% 15% 18+

18 t/m 64 Oegstgeest

65+

ZuidWest

Figuur 10.7:Ervaren ernstige geluidshinder in Oegstgeest.

Uit figuur 10.8 blijkt dat ten opzichte van de voorgaande gezondheidsmonitor (uit 2016) het percentage volwassenen tussen 18 en 64 jaar in Oegstgeest dat ernstige geluidshinder ervaart vrijwel gelijk gebleven is. De ernstige geluidshinder die door volwassenen in Oegstgeest door vliegtuigen wordt ervaren, is in de periode van 2016 tot 2020 licht gedaald met ongeveer 1%.

Figuur 10.8: Trend ervaren ernstige geluidshinder in Oegstgeest.

Als gekeken wordt naar de slaapverstoring in de nachtperiode, wordt door de volwassen inwoners van Oegstgeest significant meer slaapverstoring vanwege vliegverkeer ervaren, met 23% tegenover 14% in de overige gemeenten in de Rijnstreek, Duin en Bollenstreek en de Leidse Regio (cluster ZuidWest) (figuur 10.9). Bij uitsplitsing tussen twee leeftijdscategorieën (18 t/m 64 jaar en 65+) is een vergelijkbaar beeld te zien, waarbij volwassenen van de leeftijd boven 65 jaar iets vaker slaapverstoring door vliegverkeer ervaren dan volwassenen tussen 18 en 65 jaar.

45

Slaapverstoring in nachtperiode door vliegverkeer 35% 27% 25%

23%

21% 17%

14%

15%

13%

5% 18+

18 t/m 64 Oegstgeest

65+

ZuidWest

Figuur 10.9: Slaapverstoring door vliegverkeer in Oegstgeest.

Wanneer gekeken wordt naar de ervaring van ernstige geluidshinder zijn hier verschillende bronnen voor verantwoordelijk. In Oegstgeest vindt men het vliegverkeer op de eerste plaats van de ranglijst met bronnen van ernstige geluidshinder, zoals duidelijk wordt in figuur 10.10. Van de volwassenen in Oegstgeest, ondervindt 18,5%% ernstige geluidshinder van vliegtuigen. Dit is significant hoger dan het gemiddelde percentage volwassenen in de overige gemeenten in de Rijnstreek, Duin en Bollenstreek en de Leidse Regio (cluster ZuidWest) (8,3%). Ook is dit percentage veel hoger dan de percentages voor de andere bronnen van ernstige geluidshinder.

Ernstige geluidshinder per bron (18+) 20,0% 18,0% 16,0% 14,0% 12,0% 10,0% 8,0% 6,0% 4,0% 2,0% 0,0%

18,5%

8,3%

11,0% 7,8%

5,8%6,5%

8,1% 4,7%

Oegstgeest

3,8%3,2%

1,5%1,7%

0,5%0,4%

0,4%1,2%

ZuidWest

Figuur 10.10: Bronnen van ernstige geluidshinder in Oegstgeest.

46

11

In detail: Teylingen

11.1

Bijzonderheden

Het percentage geldige metingen van de Sensornet meetposten scoort relatief hoog in Teylingen. Wat betreft NOMOS, het meetsysteem van Schiphol, is eind 2014 een geluidmeetpost in Warmond opgesteld, en sinds medio 2016 heeft ook Sassenheim een NOMOS meetpost. Doordat dit meetsysteem anders van opzet is dan het systeem van Sensornet, kunnen de via beide systemen verzamelde gegevens niet met elkaar worden gecombineerd. Deze rapportage ziet daarom uitsluitend op de informatie die via de meetpunten van Sensornet is verzameld. Het percentage metingen op de meetpost op de Bonekruidstraat was 65,4%, vanwege diverse storingen. Deze storingen hebben geleid tot vervanging van de meetpost.

11.2

Aantallen vliegtuigpassages

In heel Teylingen is hinder van landend verkeer op de Kaagbaan, de zwaarste bundel loopt via Warmond over de oostkant van Sassenheim, maar er is ook inwevend verkeer vanaf zee. Ook is hinder van startend verkeer (‘Bergi-route’ tussen Lisse en Sassenheim, en ‘Valko-route’ zuid langs Sassenheim richting Katwijk). Hierdoor is er bij elke windrichting sprake van vliegtuiglawaai. Ook is er sprake van landend verkeer (Warmond en ZW-zijde Sassenheim) naar de Kaagbaan (ook ’s nachts). Per etmaal waren er in 2022 in Teylingen gemiddeld tussen de 176 en 246 vliegtuigpassages. Dat is meer dan er in 2021 gemeten werden. Onderstaande kaart (figuur 11.1) geeft de meetlocaties weer en de vliegtuigbewegingen per etmaal.

Wilhelminalaan, Sassenheim: 242

J.P. Gouverneurlaan, Sassenheim: 246 Bonekruidstraat, Voorhout: 176

Smirnoffstraat, Sassenheim: 203

nachtnaderingsroute

Figuur 11.1: Kaart met meetlocaties en gemiddeld aantal passages per etmaal in Teylingen in 2022.

Tabel 11.1 geeft inzicht in het jaartotaal van vliegtuigpassages per dagdeel, de jaargemiddelde geluidbelasting en het percentage geldige metingen.

47

Tabel 11.1: Totaal aantal geregistreerde vliegtuigpassages in Teylingen in 2022. Teylingen, Sassenheim Aantal vliegtuigpassages 2022 Meetpost

Geluidbelasting vliegtuiggeluid

Geldige metingen

Locatie

nacht

dag

avond

TOTAAL

Lden in dB

%

mp214 mp220

Gouverneurlaan Smirnoffstraat

(23-7 u) 7200 6660

(7-19 u) 64242 51676

(19-23 u) 18438 15699

89880 74035

49,9 50,4

99,2 98,8

mp211 mp216

Bonekruidstraat, Voorhout Wilhelminalaan

5344 8516

43379 61312

15374 18325

64097 88153

50,7 49,7

65,4 98,7

In Teylingen wordt sinds 2009 vliegtuiggeluid gemeten. De jaarcijfers fluctueren, zoals uit de grafiek blijkt, maar er is feitelijk al vanaf 2010 een stijgende trend, met uitzondering van de jaren 2014, 2017 en 2019 (vanwege langdurig onderhoud aan de Kaagbaan). In 2020 was er een sterke daling vanwege de coronacrisis. In 2021 is een toename te zien.

Gemiddeld aantal vliegtuigpassages per etmaal in Teylingen Aantal vliegtuigpassages

300 250 200 150 100 50 0 2009

2010

2011

2012

2013

2014

2015

2016

2017

2018

2019

2020

mp216 Wilhelminalaan

jaar

mp214 J.P. Gouverneurlaan

2021

2022: Schiphol + overig

mp220 Smirnofflaan mp211 Bonekruidstraat

Figuur 11.2: Trend gemiddeld aantal vliegtuigpassages per etmaal in Teylingen.

11.3

Verdeling vliegtuigpassages over het etmaal

In Teylingen was het vliegverkeer redelijk gelijkmatig verdeeld over de dag, met een piek rond 10.00 uur en rond 13.00 uur (zie figuur 11.3). Het aantal gemeten nachtvluchten was in 2022 hoger dan in 2021. De vaste naderingsroute wordt gebruikt tussen 22.30 uur en 6.30 uur. De vliegtuigen naderen dan indien mogelijk in een zgn. glijvlucht met weinig tot geen motorvermogen, waardoor ze relatief stil zijn. De nachtelijke aanvliegroute loopt onderlangs bij Voorhout en over de noordkant van Warmond.

Figuur 11.3: Verdeling vliegtuigpassages over het etmaal (jaargemiddeld).

48

11.4

Verdeling vliegtuigpassages over het jaar

Figuur 11.4 geeft de verdeling van het aantal gemeten vliegtuigbewegingen over het gebruiksjaar 2022 boven Teylingen weer. In de maanden maart tot en met september was er in Teylingen het meeste vliegverkeer. Dit kan mogelijk verklaard worden doordat vanaf maart 2022 wereldwijd veel coronamaatregelen zijn opgeheven.

Figuur 11.4: Verdeling vliegtuigbewegingen over het jaar.

11.5

SEL-waarde

De volgende figuur (11.5) geeft een overzicht van de jaargemiddelde SEL-waarden. De meeste vliegtuigpassages in Teylingen hebben een geluidniveau met een SEL-waarde tussen de 59 en 80 dB, het grootste aantal ligt tussen de 66 en 72 dB.

Figuur 11.5: Verdeling geluidniveaus van vliegtuigpassages (jaargemiddeld).

11.6

Vlieghoogte

De hoogte van de passerende vliegtuigen wordt weergegeven in de onderstaande figuur 11.6. Deze geeft het aantal vliegtuigen weer dat op bepaalde hoogten overkomt. Voor burgerluchtvaart, dat is het vliegverkeer van en naar Schiphol, geldt een minimale vlieghoogte van circa 600 meter. De grafiek toont flink wat luchtvaart beneden de 450 meter. Het vliegverkeer dat op deze lage hoogtes vliegt, betreft voornamelijk maatschappelijk verkeer, zoals de helikopter-operatie van de politie en trauma-helikopters van en naar het LUMC. Daarnaast vinden op deze lage hoogtes zakelijke vluchten, lesvluchten en privévluchten plaats.

Figuur 11.6: Verdeling aantal vliegtuigbewegingen per vlieghoogte.

11.7

GGD Gezondheidsmonitor

In Teylingen ervaart een iets hoger percentage (28%) van de volwassenen ernstige geluidshinder in vergelijking met de overige gemeenten in de Rijnstreek, Duin en Bollenstreek en de Leidse Regio (cluster ZuidWest) (26%) (zie figuur 11.7). In de leeftijd van 18 t/m 64 jaar ziet men een vergelijkbaar percentage in Teylingen als in de

49

gehele regio. Voor de volwassenen van 65 jaar en ouder, ervaart een significant hoger percentage (35%) ernstige geluidshinder.

Ernstige geluidshinder (totaal)

35%

35% 30%

28%

26%

26%

26%

26%

25% 20% 15% 18+

18 t/m 64 Teylingen

65+

ZuidWest

Figuur 11.7: Ervaren ernstige geluidshinder in Teylingen.

Figuur 11.8 geeft de trend weer van de ervaren ernstige geluidshinder in Teylingen. Ten opzichte van de voorgaande gezondheidsmonitor (uit 2016) is het percentage volwassenen tussen 18 en 64 jaar in Teylingen dat ernstige geluidshinder gedaald met ongeveer 4%. De ernstige geluidshinder die door volwassenen in Teylingen door vliegtuigen wordt ervaren, is in de periode van 2016 tot 2020 licht gedaald met ook ongeveer 4%.

Figuur 11.8: Trend ervaren ernstige geluidshinder in Teylingen.

Als gekeken wordt naar de slaapverstoring in de nachtperiode door vliegtuigen, wordt duidelijk dat in Teylingen een significant hoger percentage (31%) van de volwassenen slaapverstoring ervaart door vliegverkeer dan in de overige gemeenten in de Rijnstreek, Duin en Bollenstreek en de Leidse Regio (cluster ZuidWest) het geval is (zie figuur 11.9). Dit beeld blijft vergelijkbaar in de verschillende leeftijdscategorieën (18 t/m 64 jaar en 65+).

50

Slaapverstoring in nachtperiode door vliegverkeer 35%

31%

32%

31%

25% 17%

14%

15%

13%

5% 18+

18 t/m 64 Teylingen

65+

ZuidWest

Figuur 11.9: Ervaren slaapverstoring in de nachtperiode door vliegverkeer in Teylingen.

Wanneer gekeken wordt naar de ervaring van ernstige geluidshinder zijn hier verschillende bronnen voor verantwoordelijk. In Teylingen vindt men het vliegverkeer op de eerste plaats van de ranglijst met bronnen van ernstige geluidshinder. Dit blijkt uit figuur 11.10. Van de volwassenen in Teylingen, ondervindt 17,5%% ernstige geluidshinder van vliegtuigen. Dit is significant hoger dan het gemiddelde percentage volwassenen in de overige gemeenten in de Rijnstreek, Duin en Bollenstreek en de Leidse Regio (cluster ZuidWest) (8,3%). Ook is dit percentage veel hoger dan de percentages voor de andere bronnen van ernstige geluidshinder.

Ernstige geluidshinder per bron (18+) 20,0%

17,5%

15,0% 10,0% 5,0%

8,3%

11,0% 8,4%

5,4%6,5%

8,1% 4,5%

3,3%3,2%

2,9% 1,2%

1,0%1,7%

0,3%0,4%

0,0%

Teylingen

ZuidWest

Figuur 11.10: Ervaring bronnen van ernstige geluidshinder in Teylingen.

51

Bijlage 1 – Overzichtstabel Aantal vliegtuigpassages en jaargemiddelde geluidbelasting in de periode 1-11-2021 t/m 31-10-2022 Kaag en Braassem, Leimuiden Meetpost mp262 mp263

Locatie Meerewijck Drechtlaan

Aantal vliegtuigpassages 2022 nacht

dag

avond

(23-7 u) 2803 5181

(7-19 u) 31671 60930

(19-23 u) 8893 17071

Leiden

TOTAAL

Geluidbelasting vliegtuiggeluid Lden in dB

43367 83182

53,1 51,6

Aantal vliegtuigpassages 2022

Geldige metingen % 41,7 99,4

Meetpost

Locatie

nacht

dag

avond

TOTAAL

Geluidbelasting vliegtuiggeluid Lden in dB

mp149 mp141 mp161 mp139

Valkenpad Regenboogpad Broekplein Groene Maredijk

(23-7 u) 977 5547 2695 2939

(7-19 u) 26017 39946 28828 35786

(19-23 u) 8029 13305 7571 11319

35023 58798 39094 50044

45,8 46,2 47,3 46,8

99,1 97,3 95,9 99,1

Geluidbelasting vliegtuiggeluid

Geldige metingen

Lisse Meetpost mp189 mp201 mp391

Aantal vliegtuigpassages 2022 Locatie

nacht

dag

avond

TOTAAL

Lden in dB

%

Vivaldistraat Heereweg IBB-straat

(23-7 u) 1581 0 5947

(7-19 u) 30458 12649 54810

(19-23 u) 8494 3565 15710

40533 16214 76467

48,2 47,9 50,4

92,5 83,2 89,6 Geldige metingen %

Nieuwkoop Meetpost mp252 mp265 mp250

Geldige metingen %

Aantal vliegtuigpassages 2022 Locatie

nacht

dag

avond

TOTAAL

Geluidbelasting vliegtuiggeluid Lden in dB

Teylersplein Sportlaan, Zevenhoven Ambroziolaan

(23-7 u) 5296 4300 4801

(7-19 u) 59842 57190 54925

(19-23 u) 18785 16347 17025

83923 77837 76751

53,6 56,2 51,9

96,6 95,9 89,5 Geldige metingen %

Noordwijk

Aantal vliegtuigpassages 2022

Meetpost

Locatie

nacht

dag

avond

TOTAAL

Geluidbelasting vliegtuiggeluid Lden in dB

mp178 mp231

Voorstraat Alk

(23-7 u) 5028 5398

(7-19 u) 41014 21528

(19-23 u) 12002 5993

58044 32919

56,9 45,9

87,9 98,5 Geldige metingen %

Oegstgeest Meetpost mp128 mp147 mp162 UB095

Aantal vliegtuigpassages 2022 Locatie

nacht

dag

avond

TOTAAL

Geluidbelasting vliegtuiggeluid Lden in dB

Clinckenburgh Bibliotheek Lange Voort Zwembad Lange Voort Rustenburgerpad

(23-7 u) 6063 5232 5659 1165

(7-19 u) 46854 31038 43948 18338

(19-23 u) 13954 10011 13307 5658

66871 46281 62914 25161

49,9 52,6 49,7 55,5

98,8 99,3 97,7 53,5 Geldige metingen % 99,2 98,8 65,4 98,7

Teylingen Meetpost mp214 mp220 mp211 mp216

Aantal vliegtuigpassages 2022 Locatie

nacht

dag

avond

TOTAAL

Geluidbelasting vliegtuiggeluid Lden in dB

Gouverneurlaan Smirnoffstraat Bonekruidstraat, Voorhout Wilhelminalaan

(23-7 u) 7200 6660 5344 8516

(7-19 u) 64242 51676 43379 61312

(19-23 u) 18438 15699 15374 18325

89880 74035 64097 88153

49,9 50,4 50,7 49,7

52

Katwijk Meetpost

Aantal vliegtuigpassages september 2022 Locatie

nacht

dag

avond

(23-7 u)

(7-19 u)

(19-23 u)

Geluidbelasting vliegtuiggeluid

Geldige metingen

TOTAAL

Lden in dB

%

mp017

Kerkweg

24

231

87

342

47,1

60,3

mp025

Overrijn

29

360

107

496

46,2

94,0

mp015

De Ruijterstraat

84

399

123

606

46,4

95,6

Katwijk

Meetpost

Aantal vliegtuigpassages oktober 2022

Locatie

nacht

dag

avond

(23-7 u)

(7-19 u)

(19-23 u)

Geluidbelasting vliegtuiggeluid

TOTAAL

Lden in dB

Geldige metingen

%

mp017

Kerkweg

42

772

303

1117

41,9

99,8

mp025

Overrijn

39

713

270

1022

42,6

100,0

mp015

De Ruijterstraat

116

847

354

1317

42,6

100,0

53

Bijlage 2 – Toelichting meetmethodiek Waarom laten de gemeenten vliegtuiggeluid meten? Tot begin jaren 2000 ging de aandacht van het Rijk vooral uit naar het gebied dichterbij Schiphol, waar de geluidbelasting het hoogste is. Verder weg gelegen gebieden, zoals Holland Rijnland, hebben echter ook te maken met hinder door vliegtuiggeluid. De gemeenteraden in onze regio wilden ook inzicht in het vliegtuiggeluid in hun gemeenten. Het meetsysteem van Schiphol (NOMOS) had toen slechts één meetpost in onze regio, in Leiden. Daarom besloot een aantal gemeenten vanaf 2007 om zelf het vliegtuiggeluid te laten meten. De gestelde doelen hiervan zijn: ▪ Inzicht bieden in de ontwikkeling van de geluidbelasting in de gemeente. ▪ Aantonen dat geluidbelasting ook door metingen vastgesteld kan worden; een vergelijking mogelijk maken met de berekende waarden. ▪ Aan bewoners het signaal afgeven dat de gemeente ongerustheid en klachten over vliegtuiggeluid serieus neemt. De metingen kunnen niet gebruikt worden om Schiphol ‘af te rekenen’ op het vliegtuiggeluid. De Wet Luchtvaart kent alleen normen voor vliegtuiggeluid op basis van berekeningen. Die liggen vast in de zogenaamde Gelijkwaardigheidscriteria, die onderdeel uitmaken van het Nieuwe Normen en Handhavingsstelsel (NNHS). Deze criteria stellen echter een totaalplafond voor het gehele gebied rond Schiphol en zijn dus niet locatie-specifiek.

Meten en rekenen Er zijn twee manieren om erachter te komen hoeveel vliegtuiggeluid er op een plaats is: meten en rekenen. Metingen en berekeningen van dezelfde vliegtuigpassages leveren een ander resultaat op. Een berekende decibel is niet zomaar te vergelijken met een gemeten decibel. Iedere manier heeft voor- en nadelen, zodat geen manier ‘beter’ is dan de andere. Het hangt van het doel af welke methode het meest geschikt is. Meten + microfoon hoort wat u zelf hoort - niet altijd mogelijk (vanwege wind en ander stoorgeluid) - herkennen vliegtuiggeluid is lastig, fouten zijn onvermijdelijk

Rekenen + kan altijd + zekerheid + toekomstvoorspelling mogelijk - theoretische geluidproductie

Meten is geschikt om trends in de hoeveelheid vliegtuiggeluid op een plaats te bepalen. Schiphol heeft zelf al jaren een netwerk van meetposten, NOMOS genaamd. Die meetposten staan in een groot gebied rond Schiphol, zie http://nomos.schiphol.nl/. Inmiddels staan er in onze regio 6 meetposten van NOMOS: Leiden, Leimuiden, Lisse, Nieuwkoop, Warmond en Sassenheim. De gegevens van de NOMOS meetposten zijn ook opgenomen in onze rapportage. Wat meet Sensornet? De meetposten van Sensornet meten en registreren elke seconde het geluid in de omgeving. Door middel van filters in de meetpost zelf en in de centrale computer worden de vliegtuigpassages onderscheiden van het achtergrondgeluid. Het systeem registreert en berekent een heleboel gegevens, zowel per vliegtuigpassage als gemiddelden. De belangrijkste parameters zijn: Geluidniveau - Van iedere vliegtuigpassage wordt het ‘geluidniveau’ bepaald. Dit is een maat voor de hoeveelheid geluid veroorzaakt door één vliegtuig dat voorbij vliegt. Het geluidniveau kan op meerdere manieren worden uitgedrukt: ▪ Piekwaarde (LAmax): het maximale geluidniveau dat kortstondig optreedt tijdens een vliegtuigpassage; ▪ SEL-waarde: Sound Exposure Level, een maat voor de totale geluidenergie van een vliegtuigpassage. Deze maat is een combinatie van hoe hard het geluid was en hoe lang het duurde.

Geluidbelasting - Een maat voor het geluid dat door alle vliegtuigen gezamenlijk gedurende een periode wordt veroorzaakt op een bepaalde plaats. Daarbij worden de geluidniveaus van alle vliegtuigen die van het vliegveld 54

vertrekken en daarop aankomen op een voorgeschreven manier bij elkaar opgeteld. De maat voor geluidbelasting door vliegtuigen wordt uitgedrukt in dB Lden (day-evening-night). Hierbij telt geluid in de avond en nacht extra zwaar mee. Voor de handhaving van Schiphol gelden normen voor de geluidbelasting gedurende een jaar. De Wet Luchtvaart schrijft voor dat de geluidbelasting berekend wordt (niet gemeten). Aantallen vliegtuigpassages – Het aantal succesvol gemeten vliegtuigpassages per uur van de dag, per dagdeel, maand of jaar. Hoe meet Sensornet? De meetposten van Sensornet bestaan uit een microfoon en een computer die op het dak van een gebouw van maximaal twee verdiepingen geplaatst zijn. De computer bekijkt of het gemeten geluid overeenkomt met dat van een vliegtuig. Zo ja, dan wordt deze gebeurtenis geregistreerd en doorgegeven aan de server van Sensornet. De gemeten geluidniveaus van al het geluid (dus niet alleen vliegtuigen) zijn live te volgen op internet via www.sensornet.nl/project/ Vliegtuigherkenning Sensornet gebruikt meerdere manieren tegelijk om vliegtuiggeluid te herkennen: ▪ Transpondergegevens: De meeste vliegtuigen (> 90%) hebben een ADS-B transponder aan boord die gegevens uitzendt over de positie van dat vliegtuig.

Indien Sensornet met haar ontvanger de transponder van een vliegtuig in de buurt van een meetpost registreert, is de kans zeer groot dat een gemeten geluidpiek van dat vliegtuig afkomstig is. ▪ Patroonherkenning: Het systeem kijkt ook naar de kans dat het geluid van een vliegtuig afkomstig kan zijn, gebaseerd op de karakteristieken van het geluid. Wanneer die kans meer dan 50% is, wordt de gebeurtenis meegeteld als vliegtuigpassage. ▪ Driehoeksbepaling: De meetposten van Sensornet staan niet op zich, maar zijn opgesteld in ‘meetdriehoeken’. Daardoor kan de computer vliegtuigen herkennen: een specifiek geluidpatroon dat binnen zeer korte tijd op meerdere meetposten wordt gemeten kan alleen maar van een vliegtuig afkomstig zijn. Iets anders kan zich immers niet zo snel verplaatsen. Indien er maar 2 meetposten staan in een gemeente is de betrouwbaarheid minder groot. Betrouwbaarheid meetsysteem Sensornet De grootste uitdaging bij het meten van vliegtuiggeluid is om het te onderscheiden van het achtergrondgeluid, zoals voorbijrijdende auto’s, brommers of motoren, of harde wind. Vooral bij zachte vliegtuigpassages, die verder van Schiphol veel voorkomen, is dit moeilijk. Hierbij zijn hoofdzakelijk 3 soorten fouten mogelijk: 1. 2. 3.

Een geluid dat niet van een vliegtuig komt, wordt ten onrechte wel als vliegtuig aangemerkt. Een geluid dat wel van een vliegtuig komt, wordt ten onrechte niet herkend. De vliegtuigpassage wordt te hard aangegeven door cumulatie met achtergrondgeluiden.

Omdat de eerste 2 soorten fouten tegengesteld zijn, is het niet mogelijk beide fouten uit te sluiten: een meetsysteem dat is ingesteld om vooral de eerste fout te vermijden, maakt vaker de tweede fout, en omgekeerd. NOMOS (het meetsysteem van Schiphol) is ingesteld om vooral de eerste fout te vermijden. Het doet dit o.a. door alle zachte vliegtuigpassages (met een piek lager dan 60-65 decibel) niet mee te tellen; hiermee voorkomt NOMOS dat omgevingsgeluid ten onrechte wordt aangemerkt als vliegtuiggeluid. Sensornet zoekt een evenwicht tussen de eerste en tweede soort fout. Dat betekent dat NOMOS en Sensornet per geregistreerde vliegtuigpassage ongeveer dezelfde hoeveelheid geluid meten, maar dat NOMOS minder vliegtuigpassages registreert. De 3e fout is duidelijk zichtbaar op bijvoorbeeld oudejaarsdag: er worden dan extreem hoge geluiden gemeten als er tegelijk met een vliegtuigpassage vuurwerk wordt afgestoken. Om die reden zijn de metingen op oudejaarsdag en op andere tijden met een zeer hoog achtergrondniveau (bijv. bouwwerkzaamheden) niet meegenomen.

55

Onderzoek naar meetsystemen Het onderzoeksbureau Ardea bracht in juni 2012 een rapportage 1 uit over vergelijkend onderzoek naar een aantal meetsystemen rond Schiphol, waaronder Sensornet. De bevindingen zijn: ▪ Alle meetsystemen hebben een nauwkeurigheid (foutmarge) van 1-2 dB ▪ De totale eindnauwkeurigheid wordt vooral bepaald door de meetomstandigheden, zoals meteo, afstand tot het vliegpad en reflecties in de omgeving. Dit kan een grotere spreiding in resultaten (3-5 dB) opleveren. De andere systemen zoals NOMOS gebruiken geen driehoeksmetingen, maar zeer gevoelige microfoons en geavanceerde software om het vliegtuiggeluid te onderscheiden. Geconstateerd is dat de meetposten van NOMOS aanzienlijk minder vliegtuigbewegingen registreren dan Sensornet. Locaties meetposten Er staan in de regio Holland Rijnland 21 meetposten van Sensornet. Deze zijn hoofdzakelijk geplaatst op gemeentelijke gebouwen zoals gemeentehuizen en scholen. Een aantal meetposten staat op woningen. Het functioneren van een meetpost is afhankelijk van de medewerking van de gebouwbeheerder. Bij scholen bijvoorbeeld gebeurt het wel eens dat een storing niet direct verholpen kan worden, omdat de school dicht is (vakantie). De interne gegevensopslag van de meetposten is echter groot, waardoor ook bij een langdurige onderbreking van de verbinding meestal geen gegevens verloren gaan.

Sensornet heeft een storingscoördinator, die bij storingen meteen actie onderneemt. Tabel 2.1: Meetposten Sensornet in de regio Holland Rijnland gemeente locatie nummer meetpost Kaag en Braassem Meerewijck, Leimuiden 262 Drechtlaan, Leimuiden 263 Katwijk Kerkweg, Valkenburg UB017 Overrijn, Katwijk UB025 De Ruijterstraat, Rijnsburg UB015 Leiden Valkenpad 149 Regenboogpad 141 Broekplein 161 Groene Maredijk 139 Lisse Vivaldistraat 189 Heereweg 201 Ina Boudier Bakkerstraat 391 Nieuwkoop Teylersplein, Nieuwveen 252 Ambroziolaan, Nieuwveen 250 Sportlaan, Zevenhoven 265 Noordwijk Voorstraat 178 Alk 231 Oegstgeest Clinckenburgh 128 Winkelcentrum Lange Voort 147 Zwembad Poelmeer 162 Rustenburgerpad UB095 Teylingen J.P. Gouverneurlaan, Sassenheim 214 Smirnoffstraat, Sassenheim 220 Wilhelminalaan, Sassenheim 216 Bonekruidstraat, Voorhout 211

1 Rapport ‘Technische beschrijving vliegtuig geluidmeetsystemen: Luistervink, Nomos, Sensornet’, kenmerk 25971JGA1.016,

d.d. 1 juni 2012, opgesteld door Ardea acoustics & consult.

56

Bijlage 3 – Banenstelsel, geluid en vliegpaden

Jaargemiddelde berekende geluidbelasting in de nacht Lnight (bron BAS)

48 dB 40 dB

43 dB

Hierboven staan de Lnight-geluidcontouren rond Schiphol van het gebruiksjaar 2014 (recenter is niet aanwezig), van resp. 48, 43 en 40 dB Lnight. Deze wijken zowel in vorm als in weergegeven waarden af van de L dencontouren. De Lden-contouren omvatten de gebieden waar de berekende geluidbelasting gedurende het gehele etmaal meer is dan 48 dB(A), terwijl de Lnight-contouren de gebieden omvatten waar de berekende geluidbelasting tussen 23.00 en 7.00 uur meer is dan 40 dB(A). De Lden is een door de Europese Unie gekozen maat voor de beoordeling van de door mensen ondervonden hinder als gevolg van omgevingsgeluid. De Lnight is een maat voor de beoordeling van de gezondheidseffecten (in dit geval slaapverstoringen) bij mensen door nachtelijk geluid. (Bron BAS)

57

Onderstaande kaarten geven een indicatie van de vliegpaden en aantallen vliegbewegingen in een gemiddeld jaar boven de Leidse Regio/Bollenstreek van en naar de Kaagbaan (en Zwanenburgbaan). In de nacht wordt uitsluitend de oranje route gevlogen. Landend verkeer Leidse Regio en Bollenstreek (bron BAS 2016)

Startend verkeer Leidse regio en Bollenstreek (bron BAS 2016)

58

Onderstaande kaarten geven een indicatie van de vliegpaden en aantallen vliegtuigbewegingen boven het Groene Hart in een gemiddeld jaar. In de nacht wordt de oranje route gevlogen naar de Zwanenburgbaan. Landend verkeer Nieuwkoop en Groene Hart (bron BAS 2016)

Startend verkeer Nieuwkoop en Groene Hart (bron BAS 2016)

59

Jaargemiddelde berekende geluidbelasting etmaalwaarden in Lden (bron BAS 2016)

60

Bijlage 4 – Verklarende woordenlijst BAS: Bewoners Aanspreekpunt Schiphol (o.a. klachtenlijn). BRS: Bestuurlijke Regie Schiphol: overlegorgaan van uitsluitend overheidsorganen in de periferie van Schiphol. Dit platform, waarin in totaal 56 gemeenten en 4 provincies zijn vertegenwoordigd, fungeert als officiële gesprekspartner voor het Rijk met deze bestuurslagen. CDA: Continuous Descent Approach: geluidarme glijvluchtnadering met motoren stationair draaiend. Cluster Groene Hart: overlegorgaan samengesteld uit gemeenten die geheel of gedeeltelijk binnen een bepaalde contour in de invloedsfeer van de Aalsmeerbaan liggen. Dit platform is bedoeld als eerste trap ter bespreking van regiostandpunten om in te brengen bij de BRS. In cluster Groene Hart zijn onder meer vertegenwoordigd de gemeenten Alphen aan den Rijn, Bodegrtaven-Reeuwijk, Nieuwkoop en de provincie Zuid Holland. Cluster ZuidWest: overlegorgaan samengesteld uit gemeenten die geheel of gedeeltelijk binnen een bepaalde contour in de invloedsfeer van de Kaagbaan liggen. Dit platform is bedoeld als eerste trap ter bespreking van regiostandpunten om in te brengen bij de BRS. In cluster ZuidWest zijn vertegenwoordigd de gemeenten Kaag en Braassen, Katwijk, Leiden, Leiderdorp, Hillegom, Lisse, Noordwijk, Oegstgeest, Teylingen en de provincie Zuid Holland.

Geluidniveau: Dit is een maat voor de hoeveelheid geluid veroorzaakt door één vliegtuig dat voorbij vliegt. Het geluidniveau kan op meerdere manieren worden uitgedrukt: ▪ Piekwaarde – het maximale geluidniveau dat kortstondig optreedt gedurende een passage ▪ SEL-waarde – Sound Exposure Level, een maat voor de totale geluidenergie van een vliegtuigpassage. Deze maat is een combinatie van hoe hard het geluid was en hoe lang het duurde. Geluidbelasting: Een maat voor het geluid dat door alle vliegtuigen gezamenlijk gedurende een jaar wordt veroorzaakt op een bepaalde plaats. Daarbij worden de geluidniveaus van alle vliegtuigen die van het vliegveld vertrekken en daarop aankomen op een voorgeschreven manier bij elkaar opgeteld. De maat voor geluidbelasting door vliegtuigen (maar ook van wegverkeerslawaai en spoorweglawaai) is decibel Lden Hierbij telt het geluid in de avond en nacht extra zwaar mee. ILT: Inspectie Leefomgeving en Transport, handhavingsdienst van ministerie I&W. LVNL: Luchtverkeersleiding Nederland. Lden: De Lden (Engels: Level day-evening-night) is de EU-maat om de geluidbelasting door omgevingslawaai uit te drukken. Voor de bepaling van Lden wordt het etmaal in drie periodes verdeeld: ▪ dagperiode 7.00-19.00 uur ▪ avondperiode 19.00-23.00 uur ▪ nachtperiode 23.00-07.00 uur Per periode wordt het equivalente geluidniveau over een jaar bepaald.

Bij de avond- en de nachtwaarde wordt vervolgens een straffactor van respectievelijk 5 en 10 dB opgeteld. De Lden is het logaritmisch gemiddelde van de dag-, avond- en nachtwaarde, waarbij gebruik wordt gemaakt van een 'energetische' middeling. Dit betekent dat de duur van elke periode ook wordt meegewogen. 61

20 Ke contour/ LIB-5 contour: Een maat voor geluidbelasting door vliegtuiggeluid, ontwikkeld in de jaren ‘60 door prof. Kosten. Deze maat ligt ten grondslag aan de geluidcontour die beperkend is voor woningbouw, de 20 Ke-contour, ook wel LIB-5contour, uit het Luchthaven Indeling Besluit. Vliegtuigpassages lager dan 65 dB worden niet meegeteld in de berekening. NADP-2: Noise Abatement Departure Procedure-2; vliegtuig stijgt minder snel maar accelereert harder. Daardoor wordt brandstof bespaard. De effecten op hinderbeleving staan ter discussie en worden nader onderzocht. NOMOS: Het geluidmeetsysteem van Schiphol (Noise Monitoring System). SEL-waarde: Het SEL (Sound Exposure Level) is een A-gewogen maat voor het geluid tijdens een gehele vliegtuigbeweging (in tegenstelling tot de LAmax). Het SEL vormt de basis om onder andere de Lden en de Lnight te berekenen. Slot: Tijdsperiode waarbinnen een vliegtuig mag opstijgen of landen, vrijgegeven door de Slotcoördinator. Tweede baanpreferentie regel: Deze regel bepaalt dat een tweede start- of landingsbaan pas wordt ingezet als het aanbod meer bedraagt dan de beschikbare capaciteit van de eerste start- of landingsbaan. In de baanpreferentietabel voor de dag behoren de Kaagbaan en de Aalsmeerbaan tot de meest preferente baancombinatie voor starts bij zuidelijk baangebruik.

De Kaagbaan vormt daarbij de primaire startbaan en de Aalsmeerbaan de secundaire startbaan. De secundaire baan wordt voor starts ingezet als het aanbod meer bedraagt dan de beschikbare capaciteit van de primaire baan. Voor de baancombinatie Kaagbaan en Aalsmeerbaan betekent dit dat naarmate het aanbod voor starts bij zuidelijk baangebruik toeneemt, de Aalsmeerbaan vaker als tweede startbaan wordt ingezet. Vierde baan regel: Met deze regel wordt een maximum gesteld op het aantal bewegingen dat op een dag en gedurende een jaar op de vierde baan wordt afgehandeld, tijdens momenten dat zowel twee start- als twee landingsbanen tegelijkertijd in gebruik zijn. Hierbij is de vierde baan gedefinieerd als de start- of landingsbaan met het minst aantal vliegbewegingen tijdens een aaneengesloten periode dat vier banen tegelijkertijd in gebruik zijn, niet zijnde de Kaagbaan of Polderbaan. Vliegtuigpassage: Een hoorbare en meetbare passage van een vliegtuig. Of een passage hoorbaar is hangt af van omgevingsfactoren, zoals verkeer, wind en weerkaatsing of absorptie door de bodem.

62