312024103.26.489 - Gemeente Kaag en Braassem - Accountantsverslag 2025 (Geanonimiseerd)

Accountantsverslag 2025

Publieke Sector Accountants

GS Aan de

PUBLIEKE SECTOR ACCOUNTANTS

gemeenteraad

gemeente Kaag Postbus

BV.

Kralingseweg 223

en

van

CE

Rotterdam

www.publiekesectoraccountants.nl info@psa-ra.nl

Geachte

leden

de

van

gemeenteraad,

Braassem

jaarrekening 2025 van uw gemeente afgerond. De jaarrekening van gemeente Kaag en Braassem is opgesteld onder verantwoordelijkheid van het college van burgemeester en wethouders. Met dit accountantsverslag informeren wij u over onze belangrijkste controlebevindingen. Op 18 mei 2026 hebben wij dit verslag besproken met de controller, de directie en de portefeuille financiën. Wij hebben de controle

1

2370 AA ROELOFARENDSVEEN

Onderwerp Accountantsverslag

3062

de

van

2025

Bij de jaarrekening 2025 hebben wij op 19 juni 2026

een

goedkeurende controleverklaring afgegeven.

Datum 19 juni 2026 Kenmerk 312024103.26.489

Ons

accountantsverslag is bedoeld om u te ondersteunen in de beoordeling van de jaarrekening 2025. De bevindingen en beschouwingen in dit verslag komen voort uit onze controlewerkzaamheden en diverse besprekingen die wij met uw medewerkers hebben gevoerd. Voor de goede orde vermelden wij dat uw controlerende taak uiteraard verder gaat dan uitsluitend het financieel getinte perspectief vanuit de accountantscontrole.

Wij maken

u

erop attent dat

accountantsverslag Wij geven

voor

is uitsluitend om

dit

Publieke Sector Accountants

B.V.

de

u

toestemming

dit

accountantsverslag

een

beperkte verspreidingskring geldt.

Het

bestemd

voor de gemeenteraad en het college van burgemeester en wethouders. accountantsverslag te publiceren via de agenda’s van de financiële commissie en

gemeenteraad.

Met

vriendelijke groet,

(geanonimiseerd) PUBLIEKE SECTOR ACCOUNTANTS

Publieke Sector Accountants

B.V. is ingeschreven in het

handelsregister

van

de Kamer

van

Koophandel te Utrecht onder

nummer

69411409.

Inhoudsopgave Ln

Contact: De

volgende personen kunnen benaderd bij vragen met betrekking tot dit accountantsverslag: worden

(geanonimise rd) PUBLIEKE SECTOR ACCOUNTANTS

.

Managementsa me nvatting 1. Onze

controleaanpak

2. Financiële

eccccoseseveesesceesesesescseeseeeseee

de uitkomsten

en

positie en resultaat

…

3.

Bevindingen eindejaarscontrole

4.

Interne

5.

Overige aangelegenheden

6.

Bijlage: verplichte tabel

beheersing

…

………

daarbij ……………

1

6 11

…

ene

eneren. 20 22

…

SiSa

…

1

………

……

… …. 30

………

Managementsamenvatting A lgemeen beeld

Belangrijkste bevindingen

De controle van uw gemeente verloopt over het algemeen goed. Uw organisatie is goed in staat om een kwalitatief goede jaarrekening op te stellen inclusief het bijbehorende balansdossier. De samenwerking hebben wij als prettig ervaren. Wij zullen de aandachtspunten in onze jaarlijkse evaluatie met de organisatie nader bespreken en toelichten. ,

Onze belangrijkste conclusie De strekking van onze controleverklaring bij uw jaarrekening 2025 is goedkeurend. De resterende controleverschillen zijn opgenomen in hoofdstuk 5. Uw rechtmatigheidsverantwoording Het college van burgemeester en wethouders heeft geen rechtmatigheidsfouten geconstateerd die groter zijn dan de verantwoordingsgrens. De afwijkingen ten aanzien van het begrotingscriterium zijn voor € 07 miljoen onrechtmatig. Ten aanzien van het voorwaardencriterium en het misbruik & oneigenlijk gebruik criterium zijn er geen bevindingen geconstateerd. ,

Centraal in onze controle staan risico’s die verband houden met schattingen en/of fraude. Schattingen kunnen de getrouwheid van de jaarrekening beïnvloeden door schattingsonzekerheden. Voor fraude geldt dat het opzettelijk is waardoor dit minder snel zal worden ontdekt door de interne en externe controle. De voornaamste schattingsposten in uw jaarrekening zijn de grondexploitaties en voorzieningen. Bij frauderisicofactoren richten wij ons met name op het aspect prestatielevering. Onderstaand presenteren wij u onze belangrijkste bevindingen die volgen uit de accountantscontrole 2025. Vormen van een nieuwe voorziening groot onderhoud na vaststelling nieuw onderhoudsplan gemeentelijke huisvesting ; Aandachtspunten uitgevoerde spendanalyse omtrent Europese aanbestedingen ; en Geschil Grietpolderweg

Financieel resultaat Het gerealiseerd totaalsaldo van baten en lasten in 2025 bedraagt € 25 miljoen positief. Uw eigen vermogen neemt daarom toe. Per saldo is tussentijds € 36 miljoen onttrokken aan de reserves zodat het uiteindelijk gerealiseerde resultaat over 2025 € 61 miljoen voordelig bedraagt. ,

,

,

,

Aanpak en uitkomsten

Financiële positie

Bevindingen controle

Interne beheersing

Overige onderwerpen

Bijlage

1.

1

Onze controleaanpak en de uitkomsten daarbij

Aanpak en uitkomsten

Financiële positie

Bevindingen controle

Interne beheersing

Overige onderwerpen

Bijlage

1. Onze controleaanpak en de uitkomsten daarbij Reikwijdte van de controle

1

Met de opdrachtbevestiging van 13 augustus 2025 (kenmerk 312024103. 25. 498) heeft u ons de opdracht gegeven tot het controleren van de jaarrekening 2025. De reikwijdte van onze controle staat omschreven in deze opdrachtbevestiging. Er is gedurende het verloop van de controle op geen enkele wijze sprake geweest van een beperking in de reikwijdte van onze controle. De doelstelling van de controle is het afgeven van een controleverklaring bij de jaarrekening van gemeente Kaag en Braassem. In dit accountantsverslag geven wij een toelichting op de bevindingen naar aanleiding van de controle. Onze controle wordt verricht in overeenstemming met Nederlands recht waaronder de Nederlandse Controlestandaarden en de beleidsregels toepassing Wet normering topinkomens (WNT). ,

Tijdens de uitvoering van de oorspronkelijke controleplanning hebben zich geen wijzigingen van materieel belang in de reikwijdte voorgedaan. Wij achten de reikwijdte van onze controle voor 2025 voldoende voor de doelstelling van onze controle.

Materialiteit

De materialiteitsbepaling bij de gemeente Kaag en Braassem is gebaseerd op het Besluit Accountantscontrole Decentrale Overheden (BADO) en het door uw gemeenteraad vastgestelde controleprotocol ‘Controleprotocol 2025’ d. d. 15 december 2025. De bij onze controle van de jaarrekening 2025 toegepaste goedkeuringstoleranties bedragen derhalve: Bron: jaarrekening 2025*

Afwijkingen

Goedkeuringsmaterialiteit

€ 1. 941. 300

*de totale lasten (excl. stortingen in de reserves) op basis van de jaarrekening 2025 bedragen € 97. 068. 000.

De gemeenteraad heeft in het controleprotocol de rapporteringstolerantie vastgesteld op € 150. 000.

Aanpak en uitkomsten

Financiële positie

Bevindingen controle

Interne beheersing

Overige onderwerpen

Bijlage

Aandachtspunten voor controle en rapportage

Voor de jaarrekeningcontrole 2025 hebben wij een aantal aandachtspunten geïdentificeerd die een verhoogd (bruto) risico kunnen vormen op fouten of afwijkingen in de financiële verslaggeving vóórdat er beheersingsmaatregelen zijn toegepast om deze risico’s te beperken. Deze risico’s kunnen een materiële fout in uw jaarrekening veroorzaken en mogelijk impact hebben op de bedrijfsvoering. Het opnemen van een risicogebied of aandachtspunt in deze opsomming betekent niet dat daadwerkelijk sprake is van risico’s die zich manifesteren. De aandachtspunten zijn enkel bedoeld om aan te geven dat wij tijdens onze controle (extra) aandacht hebben besteed aan deze gebieden. ,

De risicogebieden voor deze jaarrekening zijn als volgt: De actualiteit van de gevoerde administratie(s) gericht op de betrouwbaarheid van de (tussentijdse) informatievoorziening. Voorzieningen: vanwege het schattingselement en de daarmee samenhangende (subjectieve) schattingsonzekerheden. De waardering van activa als gevolg van schattingselementen. Naleving van de (Europese) aanbestedingsregels. Het risico op het ontbreken van een prestatieverklaring in het inkoopproces. Het risico op een onrechtmatige handmatige betaling. De waardering en risico inschatting met betrekking tot lopende grondexploitaties inclusief de geldende regels rondom het tussentijds winstnemen. Uw fiscale positie in het kader van de vennootschapsbelasting (Vpb). Vanuit de controlerichtlijnen dienen wij specifiek aandacht te besteden aan de mogelijkheid die het management heeft om specifieke controlemaatregelen te omzeilen. Dit risico is niet uniek voor uw gemeente. Belangrijke voorbeelden zijn de memoriaalboekingen (handmatige (correctie)boekingen) en posten die gezien hun aard schattingselementen in zich hebben. De getrouwheid van de rechtmatigheidsverantwoording en de tijdigheid en kwaliteit van de onderbouwing. De voortgang en status van de (noodzakelijke en gewenste) verbeteringen met betrekking tot de kwaliteit van de interne beheersing.

Voortgang van de (geplande) kwaliteitsimpulsen aan uw IT-omgeving. De kwaliteit van de SiSa-bijlage waaronder aansluitingen onderbouwingen en de door uw organisatie uitgevoerde controles in relatie tot de rechtmatigheidsverantwoording. De verantwoording van de lasten in het kader van het sociaal domein die zijn uitbesteed aan derden. Hierbij gaat het met name om de wijze waarop dit is uitbesteed (mandaat of delegaat) en hoe zich dit doorvertaalt naar de gemeentelijke jaarrekening met name de rechtmatigheidsverantwoording. ,

,

,

,

,

Ter voorkoming van een materiële fout in de jaarrekening heeft u voor bovenstaande risicogebieden interne beheersingsmaatregelen getroffen. Wij hebben ons tijdens de controle gericht op de opzet en het bestaan van de door u ingerichte beheersingsomgeving die deze risico’s moeten verkleinen. Voor een toelichting op een aantal onderkende risico’s en aandachtpunten verwijzen wij naar het hoofdstuk ‘belangrijke bevindingen’. Daarnaast verwijzen wij u naar onze bevindingen in het hoofdstuk ‘Interne beheersing’. ,

Aanpak en uitkomsten

Financiële positie

Bevindingen controle

Interne beheersing

Overige onderwerpen

Bijlage

2

De baten en lasten , alsmede balansmutaties met betrekking tot specifieke uitkeringen zijn rechtmatig

Uw gemeente maakt gebruik van 23 specifieke uitkeringen die verantwoord zijn via de SiSa-bijlage in uw jaarrekening. Op basis van uw controleprotocol en normenkader hebben wij de naleving van het financieel rechtmatigheidskader voor uw gemeente met betrekking tot deze specifieke uitkeringen gecontroleerd. Hierbij zijn geen materiële bijzonderheden geconstateerd.

De jaarrekening voldoet aan het BBV

Significante verslaggevingsgrondslagen en de toepassing hiervan zijn belangrijk voor de presentatie van de financiële positie en de baten en lasten van gemeente Kaag en Braassem. Daarnaast vereisen zij van het college van burgemeester en wethouders het toepassen van oordeelsvorming ten aanzien van moeilijke subjectieve en complexe posities die vaak – vanwege de noodzaak om inschattingen te moeten maken over het effect van zaken – inherent onzeker zijn.

3

Onze conclusie is derhalve dat de baten en lasten alsmede de balansmutaties met betrekking tot specifieke uitkeringen rechtmatig zijn weergegeven in de jaarrekening 2025. ,

,

,

,

De belangrijkste verslaggevingsgrondslagen van gemeente Kaag en Braassem zijn uiteengezet in de jaarstukken 2025 in het onderdeel ‘Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling’. Wij hebben het door het college van burgemeester en wethouders toegepaste proces voor belangrijke verslaggevingsgrondslagen geëvalueerd en hebben gegevensgerichte controlewerkzaamheden uitgevoerd. Wij hebben de toepassing van de juiste methodiek de aannames de berekeningen en de consistente toepassing van de betrokken modellen en/of de van toepassing zijnde financiële verslaggeving beoordeeld. Wij zijn van mening dat de verslaggevingsgrondslagen en de toegepaste inschattingen redelijk zijn en consistent zijn gebruikt: de jaarstukken voldoen aan het BBV (Besluit begroting en verantwoording).

,

,

De rechtmatigheidsverantwoording in de jaarrekening

In de jaarrekening 2025 legt uw college van burgemeester en wethouders verantwoording af over een drietal rechtmatigheidscriteria die niet expliciet blijken uit het getrouw opnemen van de baten en lasten alsmede de balansmutaties. Dit betreffen het begrotingsvoorwaarden- en misbruik- en oneigenlijk gebruik criterium. In deze rechtmatigheidsverantwoording licht het college toe in hoeverre bij de in de jaarrekening verantwoorde baten en lasten alsmede de balansmutaties het begrotings- voorwaarden- en misbruik- en oneigenlijk gebruik criterium zijn nageleefd. Dit houdt in dat de verantwoorde baten en lasten alsmede de balansmutaties in overeenstemming zijn met door de gemeenteraad vastgestelde kaders zoals de begroting en verordeningen en met bepalingen in de relevante wet- en regelgeving. Bij de waarderingsgrondslagen in de jaarrekening is het door de gemeenteraad vastgestelde normenkader van de relevante wet- en regelgeving verder toegelicht. ,

,

,

,

,

,

Deze verantwoording hanteert een grensbedrag omdat alleen de van belang zijnde aspecten in de verantwoording hoeven te worden betrokken. Deze grens is door de gemeenteraad bepaald en bedraagt 2% van de totale lasten exclusief toevoegingen aan de reserves

Aanpak en uitkomsten

Financiële positie

Bevindingen controle

Interne beheersing

Overige onderwerpen

Bijlage

en is daarmee

vastgesteld op € 1. 941. 360 Er zijn geen afwijkingen geconstateerd boven dit grensbedrag en toegelicht in de rechtmatigheidsverantwoording in uw jaarrekening.

Geen materiele fouten in de jaarrekening

Naar aanleiding van onze jaarrekeningcontrole resteren er ongecorrigeerde afwijkingen. Door ons gerapporteerde bevindingen zijn niet materieel (dus hebben geen invloed op de strekking van onze controleverklaring). De overige bevindingen zijn naar onze mening van belang voor uw beoordeling van de jaarstukken en de verdere kwaliteitsverbetering van de administratieve organisatie en interne beheersing. Voor de (niet materiële) fouten en tekortkomingen in de jaarstukken verwijzen wij u naar de diverse onderdelen van dit rapport.

Goedkeurende controleverklaring voor getrouwheid en rechtmatigheid

Wij zijn van oordeel dat de jaarrekening 2025 van gemeente Kaag en Braassem een getrouw beeld geeft van het eigen vermogen op 31 december 2025 en het resultaat over 2025. Onze conclusie is dat de baten en lasten alsmede de balansmutaties met betrekking tot specifieke uitkeringen rechtmatig zijn weergegeven in de jaarrekening 2025. ,

,

Hierbij geldt als voorwaarde dat de door ons gecontroleerde jaarrekening ongewijzigd door de gemeenteraad wordt vastgesteld. Wij verzoeken u derhalve ons een door voorzitter en de griffier ondertekend besluit van de vastgestelde jaarrekening te verstrekken. Mochten nog wijzigingen worden aangebracht in de definitieve versie van de jaarrekening dan dienen wij deze te beoordelen alvorens onze controleverklaring hierbij mag worden opgenomen.

Aanpak en uitkomsten

Financiële positie

Bevindingen controle

Interne beheersing

Overige onderwerpen

Bijlage

4

2.

5

Financiële positie

Aanpak en uitkomsten

Financiële positie

en

resultaat

Bevindingen controle

Interne beheersing

Overige onderwerpen

Bijlage

2. Financiële positie en resultaat

Aanpak en uitkomsten

Financiële positie

6

Bevindingen controle

Interne beheersing

Overige onderwerpen

Bijlage

De vermogenspositie van uw gemeente neemt in absolute zin toe

In het Bbv de verslaggevingsregels voor gemeenten wordt een duidelijk onderscheid gemaakt tussen resultaatbepaling en resultaatbestemming. Alle baten en lasten dienen via het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening te lopen. Er mogen geen baten of lasten rechtstreeks in het eigen vermogen (dat bestaat uit de algemene reserve en de bestemmingsreserves) worden gemuteerd. ,

,

De mutaties in het eigen vermogen vinden plaats door middel van de resultaatbestemming. Het gerealiseerd totaalsaldo van baten en lasten in 2025 bedraagt € 25 miljoen positief. Per saldo is tussentijds € 36 miljoen onttrokken aan de reserves zodat het uiteindelijk gerealiseerde resultaat over 2025 € 61 miljoen voordelig bedraagt. Dit resultaat is afzonderlijk vermeld onder het eigen vermogen in de balans. ,

,

,

,

Eigen vermogen (in € 1. 000. 000)

2025

2024

2023

Eigen vermogen per 1 januari

541,

494,

448,

Tussentijdse resultaatbestemming

-/- 36,

-/- 24,

-/- 32,

Gerealiseerd resultaat

61,

70,

79,

Totaal (‘gerealiseerd saldo van baten en lasten’)

25,

46,

46,

Eigen vermogen per 31 december

566,

541,

494,

De tussentijdse resultaatbestemming bestaat uit de stortingen in en onttrekkingen uit de reserves in overeenstemming met de besluiten van uw gemeenteraad. De omvang van het eigen vermogen bedraagt ultimo 2025 382 % van het balanstotaal (op 1 januari 2024: 448% van het balanstotaal). In de toelichting op balans bij het onderdeel eigen vermogen van de jaarrekening geeft het college een nadere toelichting op de mutaties in het eigen vermogen over het jaar 2025. Wij verwijzen u naar deze toelichting. ,

,

,

Als signaalwaarde voor de solvabiliteitsratio geldt volgens de VNG een percentage van 20%. Bij een solvabiliteitsratio lager dan 20% bevindt de gemeente zich op glad ijs. In de begroting 2025 heeft de gemeenteraad de solvabiliteit bepaald op 25%. De solvabiliteit in de jaarrekening 2025 komt uit op 38% en is derhalve 14 procentpunten hoger dan begroot. Ter vergelijking hebben wij de solvabiliteit van een aantal gemeenten opgenomen. Daaruit blijkt dat de solvabiliteit van uw gemeente per 31 december 2025 (38%) rond het gemiddelde van Nederland ligt.

Aanpak en uitkomsten

Financiële positie

Bevindingen controle

Interne beheersing

Overige onderwerpen

Bijlage

7

Ter vergelijking over 2024:

8

Solvabiliteit 2024 39% 42% 40% 38% 41% 23% 54% 20%

Gemeente Nederland Zuid-Holland 25. 000 tot 50. 000 inwoners (gemiddeld) Kaag en Braassem (2025) Alphen aan den Rijn Bodegraven-Reeuwijk Nieuwkoop Wijdemeren Bron: www. waarstaatjegemeente. nl

Het college van burgemeester en wethouders kwalificeert het weerstandsvermogen als uitstekend

Het weerstandsvermogen bestaat uit de relatie tussen de beschikbare weerstandscapaciteit en de benodigde weerstandscapaciteit vanwege ingeschatte risico’s. De beschikbare weerstandscapaciteit heeft het college bepaald op € 334 miljoen. In de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing heeft het college een opsomming gegeven van ingeschatte risico’s. Op basis van de door de gemeente uitgevoerde risicosimulatie volgt een benodigde weerstandscapaciteit van € 32 miljoen. De verhouding tussen de beschikbare weerstandscapaciteit en de benodigde weerstandscapaciteit in de jaarrekening is 103 (2024: 10). Wij verwijzen u voor de onderkende risico’s en de kwantificering daarvan naar de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing. Overigens merken wij hierbij op dat deze cijfers niet aan accountantscontrole of een beoordelingsopdracht zijn onderworpen. ,

,

,

Voor meer gedetailleerde informatie over uw weerstandspositie verwijzen wij u naar paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing van uw jaarstukken 2025.

Resultaat 2025 is beïnvloed door reservemutatie(s)

Het feitelijke saldo van baten en lasten in een jaar wordt weergegeven als het gerealiseerde totaalsaldo van baten en lasten. Daarnaast kent de gemeente ook het gerealiseerde resultaat. Dit is het gerealiseerde totaalsaldo van baten en lasten plus of min de tussentijdse resultaatbestemmingen. Deze bestemmingen bestaan uit in de loop van het jaar gedane onttrekkingen uit reserves minus de tussentijdse stortingen in reserves. De stortingen dan wel onttrekkingen aan reserves vinden plaats op basis van de door u genomen besluiten. Het gerealiseerde resultaat is dus mede het gevolg van de bestuurlijke besluitvorming. Concreet betekent dit voor uw gemeente het volgende:

Aanpak en uitkomsten

Financiële positie

Bevindingen controle

Interne beheersing

Overige onderwerpen

Bijlage

Exploitatieresultaat (in € 1. 000. 000)

9

Totale baten

997,

Totale lasten

971,

Gerealiseerde saldo van baten en lasten voordelig

25,

Af: stortingen in reserves

39,

Bij: onttrekkingen aan reserves

74,

Saldo mutaties reserves , per saldo onttrekking

36,

Gerealiseerd resultaat (voordelig)

61,

De exploitatie over 2025 laat een voordelig gerealiseerd totaal saldo van baten en lasten van € 25 miljoen zien ten opzichte van een begroot (na wijziging) nadelig saldo van € 49 miljoen. Dit is een voordeel van € 75 miljoen. Tussentijds is voor € 36 miljoen onttrokken aan de reserves wat per saldo leidt tot een gerealiseerd resultaat van € 61 miljoen. Het gerealiseerde voordelig resultaat ad € 61 miljoen is afzonderlijk op de balans onder het eigen vermogen opgenomen. Uw gemeenteraad besluit (op voorstel van het college) tot het bestemmen van het resultaat 2025. In de jaarstukken wordt op diverse plaatsen een nadere toelichting gegeven op de totstandkoming van het resultaat en worden de verschillen tussen de begroting (na wijziging) en de gerealiseerde baten en lasten verklaard. Wij verwijzen u naar deze toelichtingen. ,

,

,

,

,

,

,

Het voordelige exploitatieresultaat 2025 (vóór bestemming) is mede ontstaan na een aantal incidentele baten en lasten. Door het effect van de incidentele baten en lasten buiten beschouwing te laten ontstaat meer inzicht in de reguliere baten en lasten. Het inzicht in de reguliere baten en lasten is van belang omdat het een betere indicatie geeft van de toekomstige baten en lasten overigens zonder rekening te houden met beleidswijzigingen. In de toelichting op het overzicht van baten en lasten is eveneens inzicht in de incidentele baten en lasten gegeven. Kortheidshalve verwijzen wij u naar deze uiteenzetting. ,

,

Aanpak en uitkomsten

Financiële positie

Bevindingen controle

,

Interne beheersing

Overige onderwerpen

Bijlage

3.

0 1

Bevindingen eindejaarscontrole

Aanpak en uitkomsten

Financiële positie

Bevindingen controle

Interne beheersing

Overige onderwerpen

Bijlage

3. Bevindingen eindejaarscontrole Oplevering is voldoende en op onderdelen voor verbetering vatbaar

Bij de start waren de concept jaarstukken gereed. De oplevering van de onderbouwende stukken was goed op orde en voldoende om de controle te kunnen starten. Wij vragen voor volgend jaar aandacht voor de oplevering van de voortgezette controle. Dit is een vast onderdeel van de oplevering dat jaarlijks terugkeert en waarvoor wij een format hebben verstrekt. Uit deze controle komen over het algemeen correcties die u als gemeente ook graag scherp zou willen hebben bij het opstellen van de jaarrekening. Verder vragen wij ook uw blijvende aandacht voor de aanlevering van de informatie van derden waaronder de participatiewet lokale heffingen jeugd WMO en de VOF Braassemerland. ,

,

,

,

Wat deze controle opviel is dat wij elkaar goed wisten te vinden bij onduidelijkheden en specifieke vragen hierdoor sneller afgewikkeld konden worden. Wij hebben bij de controle van de jaarrekening de volledige en constructieve medewerking van uw organisatie gehad. Wij zullen onze bevindingen in een gezamenlijke evaluatie met uw gemeente bespreken om de samenwerking verder te optimaliseren.

Grondexploitaties

Een belangrijke post in de jaarrekening van de gemeente Kaag en Braassem betreft de voorraden (grondexploitaties). Door de schattingscomponenten die samenhangen met de waardering van de grondexploitaties besteden wij hier tijdens de controle bijzondere aandacht aan. De risico’s voor de grondexploitaties zijn in essentie terug te brengen tot de zogenoemde vijf P’s: ,

Planning: is de tijdsplanning van de projecten afgestemd op de (on)mogelijkheden in de markt? Immers de marktbehoefte bepaalt welke projecten op welk moment te realiseren zijn. Programmering: in de afgelopen jaren hebben economische ontwikkelingen geleid tot belangrijke wijzigingen in woningbehoefte en vraag naar bedrijventerrein. Is er een kritische analyse van de ‘mix’ van aanbod van bedrijventerrein en woningen (huur koop vrije kavels appartementen etc. ) in de projecten in relatie tot de huidige marktvraag in de gemeente? Prijs: de verkoopprijzen van woningen zijn momenteel hoog. Hoe vertaalt dit zich in grondprijzen en wat zijn de verwachtingen op de (middel-)lange termijn? Plankosten: zijn de geraamde kosten die voor de grondexploitaties gemaakt moeten worden realistisch? U kunt hierbij denken aan de totstandkoming van de ramingen van bijvoorbeeld civieltechnische werken en interne plankosten. Parameters: zijn de gehanteerde kosten- en opbrengstenindexaties in lijn met de actuele marktontwikkelingen en zijn de renteparameter en disconteringsvoet in overeenstemming met de voorschriften in het BBV? ,

,

Aanpak en uitkomsten

,

,

Financiële positie

,

Bevindingen controle

,

Interne beheersing

Overige onderwerpen

Bijlage

1 1

De grondexploitaties zijn door uw gemeente voor de jaarrekening 2025 opnieuw doorgerekend (geactualiseerd) en waar nodig zijn door uw college de verwachtingen bijgesteld. Daarbij is tevens beoordeeld of het onderhanden werk in de jaarrekening op een juiste wijze is gewaardeerd en of er mogelijk een (aanvullende) verliesvoorziening moet worden getroffen of winstnames moeten worden verwerkt. ,

In exploitatie genomen gronden Uw gemeente heeft op peildatum 31 december 2025 vier in exploitatie genomen bouwgronden. Per jaareinde 2024 waren dat ook vier projecten. In 2025 is het project Vm. gemeentehuis Rijnsaterwoude afgesloten en is de grondexploitatie Emmalaan Woubrugge vastgesteld door de gemeenteraad. Per saldo blijft het aantal lopende grondexploitaties daarom gelijk. De actieve bouwgronden in exploitatie zijn verantwoord onder de voorraden op de balans. De projecten verschillen sterk in omvang complexiteit en risico’s die aan de waardering van de grondexploitaties zijn verbonden. De totale boekwaarde per 31 december 2025 bedraagt € 64 miljoen (2024: € 33 miljoen). Op deze boekwaarde zijn verliesvoorzieningen in mindering gebracht voor in totaal € 63 miljoen (2024: € 39 miljoen). De waarde in de hoofdbalans voor het ‘onderhanden werk waaronder bouwgronden in exploitatie’ bedraagt daarom € 02 miljoen (2024: € - 06 miljoen) en is het saldo van eerdergenoemde bedragen. Verder schrijft het BBV voor dat eventuele verliezen waarvoor de boekwaarde van het project niet toereikend is als credit-voorziening op de balans moet worden gepresenteerd. Dit bedrag ziet u terug onder de voorzieningen als ‘voorziening nadelige complexen grondbedrijf’ voor in totaal € 683. 000 (2024: € 1688 miljoen).

De totale voorziening op de in exploitatie genomen bouwgronden bedraagt in 2025 € 69 miljoen (2024: € 56 miljoen). ,

,

,

,

,

,

,

,

,

,

,

In 2024 is er € 295. 000 resultaat genomen door het afsluiten van het project Vm. Gemeentehuis Rijnsaterwoude. In 2025 zijn bij een aantal projecten de verwachte resultaten op de projecten veranderd ten opzichte van 2024. Hierdoor zijn bij een aantal projecten de verliesvoorzieningen gemuteerd. De totale verliesvoorziening op de grondexploitaties is in 2025 € 69 miljoen (2024: 56 miljoen). Dit verschil wordt hoofdzakelijk veroorzaakt door een toename van de verliesvoorziening op het project Braassemerland (GEM) van € 125 miljoen). ,

,

,

De onzekerheden die met de resultaten van grondexploitaties samenhangen ontstaan doordat de waardering (en daarmee de te nemen winsten en verliezen) gebaseerd zijn op schattingen. De omvang van de in de toekomst nog te realiseren opbrengsten en kosten is hier een belangrijke factor in. In de huidige portefeuille van bouwgronden in exploitatie verwacht uw gemeente de komende jaren nog € 111 miljoen (2024: € 134 miljoen) aan investeringen te doen en moet er nog € 161 miljoen (2024: € 146 miljoen) aan opbrengsten worden gerealiseerd. De meeste kosten zijn nog te realiseren bij de projecten Braassemerland (GEM) (€ 51 miljoen) en Grietpolder Leimuiden (€ 45 miljoen). De meeste opbrengsten zijn nog te realiseren bij eveneens deze projecten € 49 miljoen en € 92 miljoen voor Braassemerland (GEM) respectievelijk Grietpolder Leimuiden. ,

,

,

, ,

,

,

,

,

Risicoanalyse en controleaanpak Wij controleren de waardering van de grondexploitaties aan de hand van een risicoanalyse. In deze analyse betrekken wij de omvang van de nog te realiseren kosten en opbrengsten de looptijd van de projecten afwijkingen van het MPG ten opzichte van eerdere ,

Aanpak en uitkomsten

Financiële positie

,

Bevindingen controle

Interne beheersing

Overige onderwerpen

Bijlage

2 1

jaren het effect van de parameters programmering winstnemingen en verliesvoorzieningen. Op basis van onze inschatting kwalificeren wij de volgende onderdelen als het meest risicovol: ,

,

,

Op termijn kan het project Grietpolder risicovoller worden in termen van waardering. In de jaarrekening 2025 en in het MPG 2026 heeft het project een positieve eindwaarde en er zijn geen opbrengsten gerealiseerd waardoor er nog geen sprake kan zijn van winstname. Het effect van dit project hebben wij daarom ondanks de omvang als laag ingeschat. Gezien de omvang van het project Braassemerland en ook de verliesvoorzieningen hebben wij dit project nader beoordeeld in het kader van de controle van de jaarrekening. Wij hebben de calculatie als passend aangemerkt. Wel merken wij op dat de geraamde plankosten fors zijn toegenomen ten opzichte van de eerdere actualisaties. Parameters De parameters die uw gemeente hanteert voor de kosten- en opbrengstenstijgingen binnen de grondexploitaties zijn vastgelegd in het MPG. Voor de stijging van de kosten wordt een parameter gehanteerd van 20 % in 2025 en verder (2024: 20%). De opbrengsten worden niet geïndexeerd tenzij dit contractueel is vastgelegd (2024: 0% tenzij contractueel vastgelegd). Het rentepercentage bedraagt 25% en de disconteringsvoet waartegen de verliesvoorzieningen contant worden gemaakt bedraagt 20% en is voorgeschreven in het BBV. ,

,

,

,

Wij hebben deze parameters als passend aangemerkt. De berekening van de parameters en de doorrekening naar de grondexploitaties zijn in overeenstemming met het BBV. Plankosten De plankosten die in de concept-jaarrekening waren bijgeschreven op de actieve bouwgronden in exploitatie waren gebaseerd op de begroting. Het is van belang om waarborgen te treffen dat alleen de werkelijke plankosten op de projecten worden bijgeschreven. Hierbij dienen tevens maatregelen van interne beheersing te worden ingericht om dit achteraf te kunnen toetsen.

Evaluatie rechtmatigheidsverantwoording 2025

Het college legt via de rechtmatigheidsverantwoording verantwoording af over het rechtmatig handelen op een drietal rechtmatigheidscriteria. Dit betreft het begrotings- het voorwaarden- en het M&O-criterium. In dit onderdeel van het accountantsverslag evalueren wij de rechtmatigheidsverantwoording in 2025. ,

Verantwoording Op basis van de rechtmatigheidsverantwoording in de jaarrekening 2025 blijkt dat er geen rechtmatigheidsafwijkingen zijn geconstateerd groter dan de verantwoordingsgrens (2% van de lasten exclusief dotaties aan de reserves). De rechtmatigheidsafwijkingen hebben betrekking op het begrotingscriterium.

Aanpak en uitkomsten

Financiële positie

Bevindingen controle

Interne beheersing

Overige onderwerpen

Bijlage

3 1

Samenvatting rechtmatigheidsverantwoording (x 1. 000)

Bedragen

Begrotingscriterium (bruto)

€ 702

Begrotingscriterium (netto)

€ 702

Voorwaardencriterium (met name Europese aanbestedingen

en participatiewet)

€ 0

M&O-criterium

€ 0

Rechtmatigheidsfouten bruto

€ 702

Rechtmatigheidsfouten netto

€ 702

In de paragraaf bedrijfsvoering heeft het college een toelichting opgenomen rondom de interne controlewerkzaamheden inzake rechtmatigheid en haar bevindingen hierbij omdat de bevindingen lager zijn dan de verantwoordingsgrens en hoger dan de rapporteringsgrens. De gemeenteraad heeft de rapporteringsgrens (€150. 000) vastgesteld waarboven rechtmatigheidsafwijkingen in de paragraaf bedrijfsvoering moeten worden toegelicht. ,

Daarnaast zijn in de waarderingsgrondslagen de grondslagen voor de rechtmatigheidsverantwoording vastgesteld dat de verplichte modeltekst is gehanteerd voor de rechtmatigheidsverantwoording.

opgenomen.

En hebben wij

Evaluatie aanpak Het college heeft voorafgaand goed nagedacht over haar plan van aanpak om voldoende waarborgen te treffen om een rechtmatigheidsverantwoording te kunnen opnemen in de jaarrekening die geen materiële afwijkingen bevat. Hiertoe is onder andere een risicoanalyse uitgevoerd processen geactualiseerd en een intern controleplan opgesteld. Daarnaast heeft het college zorggedragen voor het tijdig actualiseren van verordeningen en het in kaart brengen van de risico’s en maatregelen rondom Misbruik & Oneigenlijk gebruik. ,

Evaluatie uitvoering Wij hebben de uitgevoerde interne controleprogramma’s beoordeeld. Op basis van onze werkzaamheden komen wij tot dezelfde conclusie inzake de uitkomsten (fouten en onzekerheden) van de verbijzonderde interne controle. Begrotingscriterium

Aanpak en uitkomsten

Financiële positie

Bevindingen controle

Interne beheersing

Overige onderwerpen

Bijlage

4 1

Het totaal aan bruto begrotingsonrechtmatigheden bedraagt € 702. 000. Dit is een overschrijding van de lasten op programma 3. “Ruimte en leefomgeving”. Deze overschrijding is vooral het gevolg van de actualisatie van de grondexploitatie en de toename van de verliesvoorziening met name op het project Braassemerland (GEM). Dit is vooral veroorzaakt doordat er in de actualisatie veel plankosten (interne uren) aan de grondexploitatiebegroting zijn toegevoegd. ,

Voor de overig begrotingsafwijkingen is in de financiële verordening afgesproken dat: “De na het moment van de door de raad laatst vastgestelde tussentijdse rapportage over het betreffend verslagjaar geconstateerde over- en/of onderschrijdingen van programmabaten-budgetten resp. onderschrijdingen van programmalasten- en/of investeringskredietbudgetten voor dat verslagjaar zijn rechtmatig mits deze soort afwijking(en) uiterlijk bij of met de jaarrekening over dat verslagjaar aan de raad worden gemeld en toegelicht”. Aangezien alle afwijkingen in de jaarrekening zijn toegelicht volgen hier verder geen onrechtmatigheden uit. ,

Voorwaardencriterium Het voorwaardencriterium is met name relevant bij Europese aanbestedingen subsidieverstrekkingen kwijtschelding van lokale heffingen en verstrekkingen in het kader van het sociaal domein. Uit dit onderdeel volgen geen onrechtmatigheden. ,

,

M&O-criterium Op basis van de rechtmatigheidsverantwoording blijken geen bevindingen in het kader van misbruik en oneigenlijk gebruik (M&O). De gemeente beschikt over een nota M&O-beleid. Op basis van de uitgevoerde risicoanalyse en overige interne controlewerkzaamheden blijken geen bijzonderheden.

Sociaal domein

De gemeente Kaag en Braassem voert diverse regelingen uit in het sociaal domein waarbij deze taken zijn ondergebracht bij derde partijen. Hieronder hebben wij een overzicht opgenomen van de belangrijkste onderdelen en door wie deze werkzaamheden uitgevoerd worden:

Onderdeel

Uitvoerder

Jeugdwet

SOZ Holland Rijnland

Wmo

Driemaster / Participe/ Tom in de buurt Participe

PGB’s

Aanpak en uitkomsten

Financiële positie

Wijze van uitbesteding Opdracht / Mandatering Opdracht Opdracht

Bevindingen controle

Interne beheersing

Bepaling last boekjaar Afrekening op basis van lumpsumovereenkomst (bureaukosten)/ werkelijke lasten Afrekening op basis van lumpsumovereenkomst / werkelijke lasten Lumpsum / Afrekening op basis van werkelijke lasten

Overige onderwerpen

Bijlage

5 1

Uitkeringen

SozaAlphen

Mandatering

Afrekening op basis van werkelijke lasten

Ten behoeve van de afronding van onze controlewerkzaamheden met betrekking tot het sociaal domein hebben wij de controleverklaringen ontvangen van de verschillende uitvoerders. Uit deze rapportages bestaande uit eindverantwoordingen en controleverklaringen blijken geen nadere onzekerheden of fouten die boven de rapporteringsdrempel uitkomen. ,

,

Net als voorgaande jaren zijn niet alle jaarrekeningen en verantwoordingen van deze partijen tijdig ontvangen. Het is van belang dat tijdige aanlevering plaatsvindt om te zorgen voor een juiste beheersing van de zorgkosten.

Voorziening groot onderhoud

In de jaarrekening 2025 is een voorziening voor groot onderhoud aan diverse activa opgenomen waaronder het onderhoud van het gemeentehuis. De voorzieningen voor groot onderhoud moeten voldoen aan strikte voorwaarden met name omdat deze voorzieningen onderdeel zijn van het vreemd vermogen. Deze voorziening is bedoeld voor het egaliseren van kosten voor groot onderhoud aan deze activa. Om de voorziening toereikend te houden wordt er jaarlijks een dotatie gedaan van gelijke omvang (het is immers om de kosten te egaliseren). De dotatie is bij het voorgaande plan bepaald en goedgekeurd door de gemeenteraad. De bepaling van deze dotatie vond plaats door alle verwachte toekomstige kosten voor groot onderhoud te delen door de totale looptijd van het plan. ,

,

,

Op dit moment zijn er onzekerheden rondom de gemeentelijke huisvesting. Het is daarom niet mogelijk om een realistisch betrouwbaar en actueel beheerplan op te stellen bij het onderhoud van het gemeentehuis. Een dergelijk beheerplan is wel noodzakelijk voor in stand houden van een voorziening groot onderhoud. Wij hebben hierover ook gerapporteerd via onze managementletter. De gemeente heeft de gespaarde middelen voor het onderhoud van het gemeentehuis daarom vrij laten vallen en gedeeltelijk gereserveerd in een bestemmingsreserve. ,

Op het moment dat een nieuw onderhoudsplan wordt vastgesteld adviseren wij om opnieuw een voorziening in te stellen voor groot onderhoud. Het structureel egaliseren van onderhoudskosten via een bestemmingsreserve is niet wenselijk. Ook de Provincie is hier alert op bij het uitoefenen van het toezicht op uw gemeente. ,

Voorziening verplichting wethouderspensioen

Uw gemeente heeft in de jaarrekening een voorziening opgenomen voor wethouderspensioenen. Wij hebben via de managementletter gerapporteerd over de overdracht van de pensioenen naar het ABP per 1 januari 2028. Bij een aantal gemeenten is eerder onderzoek uitgevoerd naar de overdrachtswaarde uitgevoerd door het ministerie van BZK samen met VNG IPO en de Unie van Waterschappen. Het resultaat van dit onderzoek voor gemeenten die hebben deelgenomen aan dit onderzoek is dat de benodigde overdrachtswaarde ultimo 2024 binnen een bandbreedte van 10-20% hoger is dan de ,

,

Aanpak en uitkomsten

Financiële positie

Bevindingen controle

Interne beheersing

Overige onderwerpen

Bijlage

6 1

beschikbare voorzieningen. De commissie BBV heeft de stellige uitspraak gedaan dat voor de hoogte van de voorzieningen in de jaarrekening 2025 geanticipeerd moet worden op de overdracht naar het ABP. Uw gemeente heeft de toereikendheid van de voorziening laten onderzoeken door een externe partij. De uitkomst is dat er in 2025 een extra kapitaalstorting gedaan moest worden van 16%. Deze extra kapitaalstorting naar aanleiding van de overdracht naar het ABP ad. € 533. 000 is verwerkt in de jaarrekening. De kapitaalstorting is gebaseerd op de dekkingsgraad van november 2025 en bedraagt 1222%. ,

Europese aanbestedingen: aandachtspunten

In het kader van de verbijzonderde interne controle heeft uw organisatie een analyse uitgevoerd van de opdrachtverleningen met als doel vast te stellen of is voldaan aan de richtlijnen voor Europese aanbestedingen. Ten aanzien van de uitgevoerde spendanalyse hebben wij nog enkele opmerkingen: Bij één leverancier is onvoldoende onderbouwd waarom deze partij de enige aanbieder is die de benodigde goederen of diensten kan leveren. De onderbouwing beperkt zich tot een collegebesluit. Wij verwachten hier aanvullende documentatie zoals resultaten van een marktconsultatie waaruit blijkt dat geen alternatieve leveranciers beschikbaar zijn. Daarnaast merken wij op dat een onderhandelingsprocedure zonder (voorafgaande) aankondiging eveneens een procedure is om de markt te informeren over deze keuze. Dit aandachtspunt is al in het voorgaande jaar opgenomen in het accountantsverslag en lijkt nog niet te zijn opgevolgd. Wel heeft de gemeente met een inkoopadviseur en een jurist dit verder onderzocht en zij zijn van mening dat dit rechtmatig is. Wij hebben hier een toelichting op ontvangen maar nog geen onderbouwende documentatie waar dit uit blijkt. Dit zullen wij volgend jaar verder beoordelen aangezien dit op dit moment zorgt voor een onrechtmatigheid. Wij adviseren dit alsnog te doen.

In diverse gevallen ontbreekt in de spendanalyse een afdoende vastlegging van de onderbouwing van de rechtmatigheid. Wij constateren dat de beoordeling regelmatig gebaseerd lijkt op voorgaande jaren zonder een zichtbare analyse van de boekingen in het huidige jaar. Dit leidt tot onduidelijkheid en onnodige aanvullende vragen terwijl deze werkzaamheden wel zijn uitgevoerd door de VIC. Wij adviseren de vastlegging van de analyse op dit punt aan te scherpen. Inhuur via Flextender is niet per definitie rechtmatig. In de huidige spendanalyse lijkt dit wel als zodanig verwerkt. De gemeente geeft aan dat dit onderdeel is van de reguliere inkoopcontrole. Dit hebben wij niet kunnen vaststellen. Ook bij aanbestedingen via Flextender bestaat het risico dat opdrachten niet op de juiste wijze in de markt worden gezet. Wij adviseren dit expliciet mee te nemen in de spendanalyse. ,

,

,

,

,

,

Op basis van de uitgevoerde spendanalyse zijn geen onrechtmatigheden geconstateerd.

Wet normering topinkomens (WNT)

De Wet normering topinkomens (WNT) is in werking getreden met ingang van 1 januari 2013. De WNT regelt niet alleen de openbaarmaking van topinkomens in de publieke en semipublieke sector maar stelt ook maxima aan de hoogte van de bezoldiging van topfunctionarissen en tevens aan de ontslagvergoedingen. ,

Aanpak en uitkomsten

Financiële positie

Bevindingen controle

Interne beheersing

Overige onderwerpen

Bijlage

7 1

Met ingang van 1 januari 2013 is bij wet vastgelegd dat rechtspersonen of organisaties die volledig of in aanzienlijke mate uit publieke middelen zijn gefinancierd beloningen van topfunctionarissen openbaar dienen te maken ook als deze de in de wet gestelde maximale bezoldiging over € 246. 000 niet te boven gaat. Daarnaast dienen gemeenten het salaris openbaar te maken van overige medewerkers (inclusief – wanneer aan bepaalde voorwaarden is voldaan – ingehuurd personeel) die een bezoldiging ontvangen boven deze norm. Ten slotte stelt de WNT een aantal overige eisen zoals een maximale ontslagvergoeding voor topfunctionarissen van € 75. 000. In 2025 is voor geen van de topfunctionarissen en overige medewerkers sprake van een overschrijding van de grensbedragen. ,

,

In het kader van de WNT attenderen wij u erop dat u de plicht heeft om uiterlijk 1 juli 2026 uw WNT-verantwoording over het kalenderjaar 2025 via internet op een algemeen toegankelijke wijze openbaar te maken. Indien op grond van andere op de verantwoordelijke van toepassing zijnde regelgeving of een besluit een later tijdstip waarop het financieel verslaggevingsdocument openbaar moet worden gemaakt geldt is die latere datum de uiterlijke datum van openbaarmaking. ,

Grietpolderweg

Al enkele jaren is sprake van een juridisch geschil met betrekking tot het dijklichaam aan de Grietpolderweg. Dit geschil is opgenomen in de paragraaf weerstandsvermogen van de jaarrekening 2025. De voorlopige zittingsdatum staat gepland voor juli. Aan juridische procedures is per definitie een aanzienlijke mate van onzekerheid verbonden. In dit specifieke geval is die onzekerheid zodanig groot dat op dit moment niet betrouwbaar kan worden ingeschat of en zo ja op welke wijze het geschil zal uitvallen. Om die reden heeft de gemeente geen voorziening gevormd in de jaarrekening. Wij achten deze verwerkingswijze juist gelet op de bestaande onzekerheid en het ontbreken van een betrouwbare schatting van een eventuele verplichting. Dit neemt echter niet weg dat het juridische geschil voor de gemeente wel degelijk een onzekerheid vormt. Deze onzekerheid is passend toegelicht in de paragraaf weerstandsvermogen. In de jaarrekening 2025 is wel een vordering opgenomen met betrekking tot de Grietpolderweg op de aannemer waar het geschil mee is ontstaan. Wij zijn van mening dat door dit juridische geschil deze vordering onzeker is en hebben dit dus opgenomen onder de ongecorrigeerde controleverschillen in hoofdstuk 5. ,

,

,

Aanpak en uitkomsten

Financiële positie

Bevindingen controle

Interne beheersing

Overige onderwerpen

Bijlage

8 1

4.

9 1

Interne beheersing

Aanpak en uitkomsten

Financiële positie

Bevindingen controle

Interne beheersing

Overige onderwerpen

Bijlage

4. Interne beheersing Kernboodschappen interimcontrole

Naar aanleiding van de interim-controle hebben wij de managementletter uitgebracht op 9 december 2025. Deze managementletter is besproken met uw concerncontroller directie en de portefeuillehouder financiën. De bevindingen zijn aan de hand van de raadsletter besproken met de financiële commissie op 19 januari 2025. De opvolging van deze bevindingen beoordelen wij bij de interim-controle 2026. De aandachtspunten jaarrekening zijn voor zover nodig verwerkt in de jaarrekening. ,

,

Aanpak en uitkomsten

Financiële positie

Bevindingen controle

,

Interne beheersing

Overige onderwerpen

Bijlage

0 2

5.

1 2

Overige aangelegenheden

Aanpak en uitkomsten

Financiële positie

Bevindingen controle

Interne beheersing

Overige onderwerpen

Bijlage

5. Overige aangelegenheden Notitie verwonderpunten commissie BBV

2 2

In november 2025 heeft de commissie BBV een advies ‘Perspectief op inzicht en toegankelijkheid’ gegeven aan de Minister van Binnenlandse zaken naar aanleiding van het project ‘verwonderpunten’. Binnen dit project zijn door diverse partijen ‘verwonderpunten’ benoemd ten aanzien van het BBV met name door medewerkers van gemeenten provincies verbonden partijen en waterschappen. ,

,

,

Het advies toont aan dat de toepassing van het baten- en lastenstelsel de inrichting van programma’s en paragrafen en de verwerking van risico’s en kengetallen in de praktijk leidt tot onnodige complexiteit en beperkte vergelijkbaarheid tussen overheden. Zo signaleren de commissie en betrokken partijen dat bepaalde onderdelen van het baten-lastenstelsel het inzicht van de raad beperken. Daarnaast wijst de commissie op het toenemende aantal verplichte paragrafen en aanvullende verantwoordingsonderwerpen wat leidt tot omvangrijke documenten en verminderde leesbaarheid. Het doel is om te komen tot een beter samenhangend stelsel waarin risico’s financiële positie en inhoudelijke informatie eenduidiger en meer integraal worden gepresenteerd onder meer door toevoeging van nieuwe W-vragen herziening van kengetallen en een nieuwe paragraaf “financiële positie”. Ook wordt aanbevolen om terminologie te harmoniseren (bijvoorbeeld rondom resultaat/saldo) en onnodige voorschriften te schrappen om de toegankelijkheid te verhogen. De aanpassingen leiden ook tot verdere harmonisatie van het BBV en het BBVW. Er zijn twee onderdelen uit het advies die wij nader willen uitlichten. ,

,

,

,

,

Het weerstandsvermogen vormt de buffer voor het opvangen van risico’s. De commissie BBV adviseert daarom artikel 8 lid 1e het bedrag voor onvoorzien op nihil te stellen. Ook omdat deze post in gaat tegen het budgetrecht van de raad. Overschrijdingen moeten bij begrotingswijziging aan de raad worden voorgelegd en mogen niet uit een algemene post worden gefinancierd. De commissie stelt dan ook voor dit lid te laten vervallen maar omdat de basis van deze post voorzien is in de Gemeentewet artikel x adviseert de commissie om het bedrag voor onvoorzien op nihil te stellen. ,

,

,

,

,

Daarnaast kent het BBV het principe van ‘arbeidsgerelateerde verplichtingen van gelijkblijvend volume’. Conform het BBV artikel 44 lid 3 is het niet toegestaan om op jaareinde voorzieningen aan te leggen voor nog te betalen vakantiedagen vakantiegeld en andere personeel gerelateerde lasten die jaarlijks een vergelijkbaar volume hebben. Dit is een keuze geweest ten tijde van de introductie van het BBV op macro economische gronden en heeft tot gevolg dat de raad een onvolledig inzicht heeft in de bedragen waar medewerkers van een gemeente recht op hebben en een verschil tussen verslaggeving volgens het BBV en de RJ. Door de introductie van het individueel keuzebudget (IKB) zijn de bedragen die op jaareinde nog verschuldigd zijn aan medewerkers geleidelijk afgenomen. Ook de recente CAO wijziging met betrekking tot het keuzeverlof heeft tot een nadere uitsplitsing geleid van bedragen die wel en niet in de stukken voor de raad worden getoond. De commissie is van mening dat artikel 44 lid 3 niet bijdraagt ,

,

Aanpak en uitkomsten

Financiële positie

Bevindingen controle

Interne beheersing

Overige onderwerpen

Bijlage

,

het inzicht van de raad en wellicht juist een onjuiste voorstelling van de financiële positie geeft. De commissie BBV adviseert de minister om artikel 44 lid 3 BBV te laten vervallen en een overgangstermijn van vier (4) jaar te hanteren. aan

,

Vooralsnog blijft het BBV zoals dit er nu ligt voor de jaarrekening van toepassing. Het ligt wel in de lijn der verwachting dat de Minister van Binnenlandse zaken de adviezen van de commissie BBV op termijn zal gaan overnemen. Wij adviseren u om de ontwikkelingen op dit gebied te blijven volgen.

Geen meningsverschil met het college van burgemeester en wethouders

Er zijn geen meningsverschillen met het college van burgemeester en wethouders geweest en er waren geen beperkingen bij de uitvoering van onze controle. Naar onze mening is ons bij de uitvoering van onze controleopdracht door het college en de medewerkers van uw gemeente de volledige medewerking verleend en hebben wij volledige toegang tot de benodigde informatie gehad.

Bevestigingen van het college van burgemeester en wethouders ontvangen

Wij hebben namens het college van burgemeester en wethouders een ondertekende schriftelijke bevestiging bij de jaarrekening ontvangen d. d. 19 juni 2026.

Naleving van wet- en regelgeving

Wij hebben geen kennis van te rapporteren omstandigheden in verband met het niet-naleven van wet- en regelgeving.

Betrouwbaarheid en continuïteit van de automatiseringsomgeving

Onze jaarrekeningcontrole is gericht op het geven van een oordeel omtrent de jaarrekening zelf en is niet primair gericht op het doen van uitspraken omtrent de betrouwbaarheid en de continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking als geheel of van onderdelen daarvan. Onze bevindingen daaromtrent raken dan ook slechts die onderdelen die wij onderzocht hebben in het kader van de jaarrekening wat wil zeggen dat wij ter zake geen volledigheid pretenderen. Uit de door ons uitgevoerde werkzaamheden zijn geen bijzonderheden gebleken waarop wij u via deze rapportage willen attenderen. ,

Geen aanwijzingen van

fraude

In Nederland is de accountant wettelijk verplicht om alle ontdekte fraudegevallen te rapporteren aan het management van de organisatie. Wij merken op dat onze controle niet specifiek is ingericht op het ontdekken van fraude. De accountant is wel verantwoordelijk voor het betrekken van frauderisico’s in de planning en uitvoering van zijn controleopdracht.

Aanpak en uitkomsten

Financiële positie

Bevindingen controle

Interne beheersing

Overige onderwerpen

Bijlage

3 2

Wij hebben een fraudediscussie gevoerd met het controleteam en met het financieel management van de gemeente Kaag en Braassem waarbij wij de nadruk hebben gelegd op de vermoedens van materiële onjuistheden als gevolg van fraude in de jaarstukken. Van het management en directie hebben wij de bevestiging ontvangen dat er geen onregelmatigheden zijn geconstateerd waarbij het management of werknemers die een belangrijke rol spelen bij de maatregelen van interne beheersing of anderen in het geval dat de fraude van materieel belang kan zijn op de jaarrekening zijn betrokken. ,

,

Tevens hebben wij zelfstandig werkzaamheden uitgevoerd die gericht waren op het risico van het ‘omzeilen’ van de interne beheersingsmaatregelen door het management te detecteren. Wij hebben specifieke controles uitgevoerd op memoriaalboekingen en schattingen en hebben middels gegevensanalyses onderzocht of sprake is van significante en ongebruikelijke transacties. Hoewel wij op grond van de controle- en overige standaarden een kritische houding moeten hebben ten opzichte van risico’s van fraude in de jaarrekening merken wij op dat onze controle niet specifiek is gericht op het ontdekken hiervan. Tijdens de uitvoering van onze controle van de jaarrekening 2025 hebben wij geen aanwijzingen verkregen dat er sprake is geweest van fraude. ,

Tot slot merken wij op dat het college beschikt over een geactualiseerde frauderisicoanalyse. In onze managementletter 2025 hebben wij nog enkele aandachtspunten benoemd ten aanzien van de frauderisicoanalyse.

Inzicht in onze tijdsbesteding

In het rapport “In het publieke belang” van de NBA de Nederlandse Beroepsorganisatie van Accountant zijn maatregelen opgenomen die de kwaliteit en onafhankelijkheid van de controlerend accountant moeten waarborgen of verbeteren. Op basis van één van de maatregelen rapporteren wij de bestede uren van onze controlewerkzaamheden aan u. Hieronder treft u de opgave van onze tijdsbesteding aan inclusief een schatting van nog te besteden uren voor de afronding van de jaarrekeningcontrole (waaronder het voeren van besprekingen en het archiveren van ons dossier). ,

,

,

Uren geraamd

Uren Besteed

Tekenend accountant en (senior) manager

249

370

Overige teamleden

373

455

Wij hebben de opdracht niet binnen de geraamde uren uitgevoerd.

Aanpak en uitkomsten

Financiële positie

Bevindingen controle

Interne beheersing

Overige onderwerpen

Bijlage

4 2

Bevestiging

onafhankelijkheid

Bevestiging onafhankelijkheid In overeenstemming met Nederlandse wet- en regelgeving waaronder de Verordening inzake Onafhankelijkheid (ViO) van de Nederlandse Beroepsorganisatie van Accountants (NBA) dient de externe accountant mogelijke conflicten met betrekking tot zijn onafhankelijkheid zowel in wezen als in schijn onder de aandacht te brengen van het college en de gemeenteraad. ,

,

,

,

Wij bevestigen dat onze onafhankelijke positie ten opzichte van gemeente Kaag en Braassem in overeenstemming met de Nederlandse wettelijke en beroepsvoorschriften is gewaarborgd. Wij zijn van mening dat onze objectiviteit gedurende het afgelopen jaar niet is aangetast. Stelsel van waarborgen om onafhankelijke positie te waarborgen Publieke Sector Accountants beschikt over een stelsel van maatregelen om onze onafhankelijke positie bij controlecliënten te waarborgen. Het stelsel van maatregelen is een integraal onderdeel van de bestuurlijke organisatie en van het voor de gehele organisatie van toepassing zijnde stelsel van kwaliteitsbeheersingsmaatregelen. Bijgaande niet-limitatieve opsomming geeft u een indruk van de maatregelen die bijdragen aan het waarborgen van onze onafhankelijke positie: Schriftelijke onafhankelijkheidsbepalingen waarin alle bestaande onafhankelijkheidsvereisten en de risico’s ten aanzien van de bedreiging van de onafhankelijkheid en de daaraan gerelateerde waarborgen zijn verwerkt. Procedures voor tijdige bekendmaking van de voorschriften en de daarin aangebrachte wijzigingen aan alle partners en werknemers bij Publieke Sector Accountants. Procedures voor de organisatie van periodieke training inzake de toepassing van de onafhankelijkheidsvoorschriften.

Procedures die erop gericht zijn dat onze gevolmachtigden en werknemers in specifieke casussen en omstandigheden de onafhankelijkheidsvoorschriften naleven. De benoeming van professionals op seniorniveau die verantwoordelijk zijn voor het continu actualiseren van de procedures en voorschriften de tijdige bekendmaking ervan en het adequaat functioneren van het gehele stelsel van waarborgen. Procedures voor een schriftelijke rapportage per controlecliënt waarin is vastgelegd of sprake is van omstandigheden die de onafhankelijkheid van de accountant die de controleopdracht uitvoert bedreigen op welke wijze met potentiële bedreigingen is omgegaan en indien er bedreigingen zijn gesignaleerd welke maatregelen dan zijn genomen om deze bedreiging voor de onafhankelijkheid weg te nemen. De vastlegging van deze beoordeling inclusief een gemotiveerde conclusie (de zogenoemde onafhankelijkheidsevaluatie) wordt in het dossier opgenomen. Procedures die vereisen dat een daartoe geëigende afdeling binnen Publieke Sector Accountants wordt geconsulteerd als sprake is van een mogelijke aantasting van de onafhankelijkheid in relatie tot een specifieke cliënt. Wij zullen dan ook overwegen de gemeenteraad of de financiële commissie te raadplegen. Procedures voor het interne toezicht in relatie tot de toetsing en bewaking van de naleving van de onafhankelijkheidsvoorschriften. ,

,

,

,

De opzet en werking van ons stelsel van maatregelen worden periodiek door de externe toezichthouder getoetst.

Aanpak en uitkomsten

Financiële positie

Bevindingen controle

Interne beheersing

Overige onderwerpen

Bijlage

5 2

Interne roulatie Een te grote mate van vertrouwdheid of vertrouwen kan een bedreiging vormen voor de onafhankelijkheid van de accountant wanneer bepaalde leden van het controleteam geregeld en voor lange tijd aan de wettelijke controle van een controlecliënt meewerken. Wij beoordelen de bedreiging voor de onafhankelijkheid die kan voortvloeien uit de langdurige betrokkenheid van andere leden van het controleteam bij de controleopdracht. Waar nodig nemen wij maatregelen om de bedreiging weg te nemen. Wij merken op dat er in het kader van onze controleopdracht geen sprake is geweest van een dergelijke bedreiging. Persoonlijke , zakelijke of financiële relaties Wij hebben een evaluatie gemaakt van persoonlijke zakelijke en financiële relaties tussen Publieke Sector Accountants haar partners en haar medewerkers en de gemeente Kaag en Braassem die van invloed kunnen zijn op onze onafhankelijkheid. Bij deze evaluatie zijn ons geen zaken gebleken welke aan u gerapporteerd dienen te worden. ,

,

,

Geschenken en persoonlijke uitingen van gastvrijheid De Nederlandse onafhankelijkheidsregels vereisen dat de eindverantwoordelijke accountant de met governance belaste organen informeert over geschenken en persoonlijke uitingen van gastvrijheid die Publieke Sector Accountants een bestuurder of interne toezichthouder van Publieke Sector Accountants of een lid van het controleteam heeft ontvangen van of verstrekt aan de gemeente Kaag en Braassem of een bij de gemeente Kaag en Braassem betrokken persoon. Hierbij is een drempel van € 100 opgenomen in de regels. Wij zijn van mening dat de verstrekte en ontvangen geschenken en persoonlijke uitingen van gastvrijheid gepast zijn en derhalve niet tot een bedreiging voor de onafhankelijke uitvoering van de controleopdracht hebben geleid. Volledigheidshalve merken wij op dat wij geen geschenken en persoonlijke uitingen van gastvrijheid hebben verstrekt/ontvangen die een (geschatte) waarde van meer dan € 100 hebben. ,

Aanvullende dienstverlening Een overzicht van de aanvullende dienstverlening hebben wij hieronder opgenomen. Aanvullende dienstverlening Geen aanvullende werkzaamheden

Aanpak en uitkomsten

Financiële positie

Bevindingen controle

Interne beheersing

Overige onderwerpen

Bijlage

6 2

Conclusie onafhankelijkheid De voorschriften in het kader van onafhankelijkheid zijn binnen de Nederlandse Beroepsorganisatie van Accountants (de NBA) opgenomen in de ‘Verordening inzake Onafhankelijkheid (ViO)’ en vormen een belangrijk onderdeel van het ‘normenkader’ waaraan een accountant moet voldoen. De naleving van de ViO is binnen Publieke Sector Accountants ingebed. Op basis van onze toetsing concluderen wij dat onze onafhankelijkheid als certificerend accountant bij de gemeente Kaag en Braassem in 2025 voldoende is gewaarborgd.

Controleverschillen

Overzicht van de controleverschillen: Aard van de fouten

Bedragen

Rechtmatigheidsfouten inzake specifieke uitkeringen Rechtmatigheidsfouten

N. v. t.

Totaal rechtmatigheidsfouten in de controle

N. v. t.

Getrouwheidsfouten Getrouwheidsfout (afwijking van grondslagen voor verslaggeving zoals bijvoorbeeld het stelsel van baten en lasten)

N. v. t.

Overige fouten

N. v. t.

Totaal getrouwheidsfouten in de controle

N. v. t.

,

Aard van de onzekerheden

Bedragen

Onzekerheid inzake rechtmatigheid

N. v. t.

Onzekerheid inzake waardering vordering Grietpolderweg

467. 000

Totaal onzekerheden in de controle

467. 000

Wij hebben van het college een schriftelijke bevestiging bij de jaarrekening ontvangen waarin het college bevestigt dat de nietgecorrigeerde fouten zowel individueel als in totaal in het kader van de jaarrekening niet materieel zijn. Daarnaast is in de jaarrekening een aantal correcties doorgevoerd naar aanleiding van onze controle. Uw organisatie beschikt over een overzicht van deze correcties. ,

,

Aanpak en uitkomsten

,

Financiële positie

Bevindingen controle

Interne beheersing

Overige onderwerpen

Bijlage

7 2

Disclaimer en beperking in gebruik

Dit verslag is alleen bestemd voor de gemeenteraad en het college van burgemeester en wethouders en mag niet in zijn geheel of gedeeltelijk worden verstrekt of aangehaald zonder onze schriftelijke toestemming vooraf. Er wordt geen verantwoordelijkheid aan een derde partij geaccepteerd omdat dit verslag daar niet voor opgesteld en bedoeld is. Dientengevolge nemen wij geen enkele verplichting of plicht van zorg aan ieder ander persoon aan wie dit verslag getoond of in zijn handen komt op ons. ,