Werken aan leefbaarheid in IJsselveld-Oost (nov 2021)

Werken aan leefbaarheid in IJsselveld-Oost

2

Inhoud Hoofdstuk 1 - Inleiding ....................................................................................................................... 4 1.1 Inleiding ................................................................................................................. 5 1.2 Proces ................................................................................................................... 5 1.3 Leeswijzer ............................................................................................................. 5 Hoofdstuk 2 – Wijkbeschrijving in het kort .......................................................................................... 6 2.1 Schets van de wijk ................................................................................................. 6 2.2 Demografische samenstelling IJsselveld-Oost ....................................................... 6 Hoofdstuk 3 – Samenvatting .............................................................................................................. 7

DEEL 1 Openbare ruimte, veiligheid, werken, leren en integreren .....................................................12 Hoofdstuk 4 – Leefbaarheid in IJsselveld-Oost ..................................................................................12 4.1 Leefbaarheid ........................................................................................................12 4.2 Veiligheid..............................................................................................................12 4.3 Werken.................................................................................................................13 4.4 Leren ....................................................................................................................13 4.5 Integreren .............................................................................................................13 Hoofdstuk 5 - Bestaande activiteiten .................................................................................................14 5.1 Leefbaarheid ........................................................................................................14 5.2 Veiligheid..............................................................................................................16 5.3 Werken.................................................................................................................17

5.4 Leren ....................................................................................................................17 5.5 Integreren .............................................................................................................18 5.6 Gezondheid ..........................................................................................................18 Hoofdstuk 6 - Conclusies ..................................................................................................................19 6.1 Leefbaarheid ........................................................................................................19 6.2 Veiligheid..............................................................................................................20 6.3 Werken.................................................................................................................21 6.4 Leren ....................................................................................................................21 6.5 Integreren .............................................................................................................21 Hoofdstuk 7 Aanbevelingen ..............................................................................................................22 7.1 Leefbaarheid

........................................................................................................22

3

7.2 Veiligheid.............................................................................................................25 7.3 Werken.................................................................................................................26 7.4 Leren ....................................................................................................................27 7.5 Integreren .............................................................................................................27

DEEL 2 Wijkstrategie IJsselveld-Oost ...............................................................................................28 8. Aanleiding .....................................................................................................................................28 8.1 Waarom een wijkenstrategie? ...............................................................................28 9. Regionale en lokale ontwikkelingen ........................................................................29 9.1 Woonvisie ...................................................................................................................................29 9.2 Samenvattend ......................................................................................................29 10. Wijkbeschrijving IJsselveld-Oost..................................................................................................30 10.1 Samenvattend ....................................................................................................30 11.

SWOT-analyse van de wijk.........................................................................................................31 11.1 Uitkomsten SWOT ..............................................................................................32 11.2 Voorlopige conclusies .........................................................................................32 12. Beeld van de toekomst ................................................................................................................33 13. Plan voor de toekomst.................................................................................................................35 13.1 Tijdspad en volgorde ..........................................................................................35 13.2 Randvoorwaarden ..............................................................................................35 13.3 Bewonersparticipatie ..........................................................................................35 13.4 Aanpak ...............................................................................................................36 13.5 Vervolg ...............................................................................................................37 13.6 Overige maatregelen ..........................................................................................39 13.7 Borging

afspraken ..............................................................................................40 Bijlage 1: Regionale en lokale ontwikkelingen .............................................................41 Bijlage 1.1: Leefstijlen vestigers in IJsselstein .............................................................45 Bijlage 2: Wijkbeschrijving ..........................................................................................46 Bijlage 2.1: Toelichting gemeentelijke beleidsmonitor 2019 .........................................54 Bijlage 3: Huidige cijfers doelstellingen .......................................................................59

IJsselstein, november 2021

4

Hoofdstuk 1 - Inleiding 1.1 Inleiding In de wijk IJsselveld-Oost wordt door onder andere gemeente, woningcorporatie Provides, Pulse, overige instellingen en wijkbewoners veel gedaan om de wijk mooi, toegankelijk en leefbaar te houden. We zien dat er veel mooie resultaten worden bereikt, maar merken ook dat de wijk kwetsbaar is. Dit zien we onder andere terug in de periodieke Beleidsmonitor gemeente IJsselstein, waarin inwoners hun oordeel kunnen geven over leefbaarheid en veiligheid, sociale kwaliteit en sociale kracht, wijkgericht werken en de openbare ruimte in hun eigen wijk. IJsselveld-Oost scoort op diverse onderdelen vaak lager dan de overige wijken. In dit rapport geven we de huidige situatie weer van IJsselveld-Oost. Hoe staat de wijk ervoor? Welke kansen heeft de wijk en welke problemen doen zich voor? Wat voor aanpak zetten de verschillende organisaties en partijen in om negatieve tendensen te keren? Welke partijen spelen daarbij een actieve rol? Welke vraagstukken doemen op, welke oplossingen worden daartoe ingezet en welke beleidskaders zijn daarbij nodig? Er zijn hierbij twee invalshoeken genomen, namelijk de leefbaarheid in relatie tot de openbare ruimte, veiligheid, werken, leren en integreren. De bevindingen, conclusies en aanbevelingen zijn beschreven in deel 1 van dit rapport. De tweede invalshoek beschrijft de leefbaarheid in relatie tot wonen.

In deel 2 van dit rapport is aan de hand hiervan een wijkstrategie opgesteld. 1.2 Proces Deel 1 Onder regie van de gemeente hebben verschillende organisaties hun kracht en inventiviteit ingezet om met elkaar in beeld te brengen hoe IJsselveld-Oost er momenteel voorstaat op het gebied van de openbare ruimte, veiligheid, werken, leren en integreren en wat er nodig is om in IJsselveld-Oost het verschil te maken. De afgelopen maanden zijn er (digitale) bijeenkomsten geweest en gesprekken gevoerd met professionals waaronder beleidsadviseurs, wijkagenten, Pulse (jongerenwerk, jeugdpreventie en vreedzame wijk), Boa’s, Lister, basis- en middelbare scholen, Provides en Wijkmediation XL. Deel 2 Om te komen tot een wijkstrategie hebben woningcorporatie Provides en de gemeente gebruik gemaakt van diverse interne en externe bronnen over de woningvoorraad in IJsselveld-Oost, de bewonersopbouw en algemene ontwikkelingen op het gebied van volkshuisvesting en de 2-jaarlijkse beleidsmonitor van de gemeente IJsselstein (GBM 2019). Daarnaast is gebruik gemaakt van de bevindingen uit het onderzoek van de leefbaarheid in relatie tot de openbare ruimte, veiligheid, werken, leren en integreren (Deel 1). In de wijkstrategie is een sterkt-/zwakteanalyse (SWOT) opgesteld, die is getoetst bij professionals binnen de gemeente IJsselstein, Provides, politie en de zorg,- en welzijnspartijen.

Ook is de huurdersvereniging HVIJ geraadpleegd vanuit het huurdersperspectief. De inbreng van al deze partijen is gebruikt om de SWOT-analyse aan te scherpen en vanuit daar het toekomstbeeld voor IJsselveldOost te formuleren en in kaart te brengen wat nodig is om dit te bereiken. 1.3 Leeswijzer In hoofdstuk 2 wordt de wijk IJsselstein-Oost in het kort beschreven. De samenvatting in hoofdstuk 3 geeft voor de snelle lezer de bevindingen en aanbevelingen weer over de thema’s die in deel 1 en deel 2 zijn uitgewerkt.

5

Hoofdstuk 2 – Wijkbeschrijving in het kort 2.1 Schets van de wijk IJsselveld-Oost is in de beginjaren ’70 van de vorige eeuw gebouwd als overloopgebied voor de woningtekorten in de gemeente Utrecht. De wijk heeft 1.185 woningen en een oppervlakte van 43 hectare. Er wonen 2.860 mensen (cijfers 2020). De huizenblokken staan in een repeterend patroon, omgeven door veel groen. Er zijn weinig accenten aangebracht aan de bouwblokken. Het type bebouwing bestaat uit portieketage flats in vier woonlagen, rijwoningen twee woonlagen met platdak, rijwoningen twee woonlagen met kap, patiowoningen, nieuwbouwflats met lift en kleinschalige bedrijfsgebouwen. De wijk heeft een eenzijdige woningvoorraad met een hoog aandeel sociale huurwoningen (60%). Dit zijn vooral portieketagewoningen. Er is nauwelijks sprake van midden huur woningen (1% vrije huursector). De koopwoningen in de wijk liggen gemiddeld in het lagere prijssegment. Door het grote aandeel sociale huurwoningen, is de wijk gekenmerkt door een relatief grote instroom van inwoners met een (relatief) lage sociaaleconomische positie. 2.2 Demografische samenstelling IJsselveld-Oost IJsselveld-Oost telt 1215 huishoudens. De belangrijkste kenmerken van de bewoners zijn:

Leeftijdscategorieën 0-15 jaar 15-25 jaar 25-45 jaar 45-65 jaar 65+ jaar Migratieachtergrond Autochtoon Huishouden Gemiddelde huishoudgrootte Huishoudens met kinderen Huishoudens zonder kinderen Eenpersoonshuishoudens • • • • • •

IJsselveld-Oost

IJsselstein

Nederland

21% 14% 27% 24% 14%

17% 13% 22% 30% 17%

16% 12% 25% 28% 19%

55%

80%

76%

2,3 42% 21% 37%

2,4 41%

2,1 41%

31%

31%

De verdeling tussen man en vrouw is evenwichtig. De wijk kent relatief veel gescheiden bewoners (met 12% is dat 1,5 keer zoveel als in de rest van IJsselstein) De wijk heeft in verhouding weinig bewoners met een leeftijd boven de 45 jaar. Daartegenover zijn er veel bewoners met een leeftijd tot 45 jaar. Er zijn in verhouding weinig bewoners met een autochtone achtergrond. De wijk kent relatief veel eenpersoonshuishoudens. De inkomenspositie van bewoners is zwak: - Net iets meer dan de helft van de bewoners heeft inkomen uit arbeid of een eigen onderneming. - Relatief veel bewoners leven onder of rond het sociaal minimum (11%, landelijk 7%). - Het bruto jaarinkomen is beduidend lager dan in de rest van IJsselstein en Nederland. - Het aantal uitkeringen, met name bijstandsuitkeringen, ligt fors hoger dan de rest van IJsselstein en Nederland. - Bijna de helft van de bewoners van IJsselveld-Oost behoort tot de landelijk laagste inkomensgroep (landelijk 40%).

6

Hoofdstuk 3 – Samenvatting In IJsselveld-Oost is in de periode 2009-2016 veel extra inzet gepleegd, met als doel om op lange termijn van IJsselveld-Oost een hoogwaardige, gewilde en levensloopbestendige woonwijk te maken. In deze periode zijn met behulp van landelijke en provinciale subsidies activiteiten uitgevoerd, gericht op het creëren van een gevarieerder en mooier woningaanbod, het verbeteren van de openbare ruimte en het verbeteren van de veiligheid en sociale kwaliteit van de wijk. Na 2016 is de integrale aanpak gecontinueerd in regulier beleid, is er nieuw beleid opgesteld, bestaand beleid herijkt en zijn maatregelen en acties ingezet. Zo zijn er vorderingen gemaakt. Anno 2021 zien we ook dat we er nog steeds niet zijn. Een analyse over de wijk maakt duidelijk dat we ons moeten blijven inzetten voor de leefbaarheid in IJsselveld-Oost en we moeten blijven investeren in de wijk en haar inwoners. De inzet die wordt voorgesteld, moet zoveel mogelijk opgaan in regulier beleid en reguliere projectstructuren. Daarmee voorkomen we onnodige vertraging en borgen we een structurele inzet. Zonder de inbreng en inzet van buurtbewoners zal er geen duurzaam leefbare wijk ontstaan. De aanpak van problemen en het inzetten van maatregelen zal dan ook samen met de wijkbewoners moeten gebeuren.

Die inbreng van wijkbewoners is al op verschillende manieren vorm gegeven, maar willen we met de wijkbewuste aanpak vergroten en borgen. We constateren dat het niet slechts om één aspect gaat waar de inzet zich op moet richten. Er is op meerdere gebieden tegelijk inzet nodig; een integrale aanpak. Het gaat om de thema’s 1. Leefbaarheid/openbare ruimte, 2. veiligheid, 3. werken, 4. leren, 5. integreren en 5. wonen. De bevindingen over de aangegeven thema’s zullen we in het kort beschrijven. De aanbevelingen die worden aangegeven, zullen op korte termijn door betrokken partijen opgepakt moeten worden en binnen twee jaar tot concrete resultaten moeten leiden. Leefbaarheid/openbare ruimte Door wijkbewoners en samenwerkingspartners is aangegeven dat afval een groot probleem blijft dat tot veel frustratie leidt. Dit betekent dat extra inzet nodig is en dat er afspraken moeten komen over de aanpak van zwerfvuil in de wijk. Daarnaast moet worden beoordeeld of en met welk bestuurlijk handhavingsinstrument de gemeente IJsselstein effectief kan optreden. Optimaliseren afvalbeleid en groenonderhoud. Uitwerking in beheerplannen openbare ruimte.

Het wijkbewust werken zoals dit door de gemeente dit jaar is vastgesteld, is één van de manieren om de bewoners te betrekken bij het schoonhouden, het beheer en het onderhoud van de openbare ruimte. Activeer bewoners proactief tot het indienen van een aanvraag van het wijkbudget. Het is daarbij belangrijk dat de deelnemers aan activiteiten een afspiegeling van de wijk zijn zodat de betrokkenheid een breder draagvlak heeft. Betrek jongeren en andere wijkbewoners intensiever bij projecten in de openbare ruimte. Geef ruimte aan wijkbewoners om het beheer over te nemen en als ze dat willen, de kwaliteit te verhogen door eigen bijdragen.

7

Studio 10 levert een wezenlijke bijdrage aan de leefbaarheid in de wijk, maar heeft zich niet echt ontwikkeld tot multifunctioneel bruisend hart van de wijk, voor en door bewoners. Er moet voor alle partijen duidelijkheid komen over de toekomstige inzet van Studio 10. In de avonden en het weekend moeten jongeren een plek hebben waar zij terecht kunnen. Betrek de jongeren ook bij het ontwerpproces en ontwikkelen van ontmoetingsplekken.

Continueer projecten zoals Vreedzame wijken, die een aantoonbare positieve bijdrage leveren aan een veilig, positief sociaal klimaat in de wijk. Zorg dat de kennis en ervaringen die het project Wijkmediation XL traject zijn opgedaan, goed worden geborgd. Blijf met het huidige beleid voor welzijn, zorg en inkomen aandacht houden voor de kwetsbare personen in de wijk. Zorg dat voorzieningen en structuren, zoals het sociaal team, jeugdteam, WIL en onderwijs, laagdrempelig en toegankelijk blijven. Bij de woningtoewijzing van sociale huurwoningen kunnen intakegesprekken ervoor zorgen dat Provides de toekomstige bewoner goed informeert over wijk en buurt. Daarbij krijgt Provides een beeld over de toekomstige bewoner en kan zo beoordelen of eventuele hulp/ondersteuning wenselijk is. Bij onderhoudsprojecten van Provides beoordelen of er koppelkansen zijn met de gemeente voor het upgraden van de openbare ruimte in de directe omgeving.

Veiligheid Blijvende inzet op problematisch groepsgedrag van jongeren is noodzakelijk. Blijf werken aan de slagkracht en het versterken van de onderlinge samenwerking binnen de groepsaanpak. Onderzoek welke partners missen bij de kerngroep groepsaanpak. Scholen spelen een belangrijke rol in met name de signalerende functie, maar worden nu nog niet structureel in de aanpak betrokken. Ontwikkel een centraal meldpunt waar scholen en leerplichtambtenaren met vermoedens naartoe kunnen. Zorg in de aanpak voor het ontwikkelen van effectieve interventies, zoals bureau Halt, om verdere ontsporing tot het plegen van het eerste strafbare feit te voorkomen.

Aanpak jonge aanwas en drugs: Investeer in een structurele samenwerking tussen gemeente, politie, zorgpartners en scholen.

8

Werken Blijf inzetten op het terugdringen van jeugdwerkloosheid. In een situatie van hoge jeugdwerkeloosheid en schooluitval, met name onder jongeren met een migratieachtergrond, is inzet gericht op onderwijs en arbeidsmarktparticipatie van jongeren noodzakelijk. Start met gezamenlijke acties van onderwijs, bedrijfsleven en gemeente om voldoende (maatschappelijke) stageplekken te realiseren voor mbo-studenten.

Leren Professionals moeten binnen de leefwereld van jongeren contact leggen en vertrouwen winnen om van daar uit jongeren te motiveren en perspectief te laten zien

Leerplichtambtenaren in een vroeg stadium betrekken om schooluitval terug te dringen.

Aanbieden huiswerkbegeleiding in de wijk

Via de digitale vacaturebank, de MaS-bank, actief (maatschappelijke) stageplekken aanbieden

Integreren Het is belangrijk dat wijkbewoners met verschillende achtergronden zich inzetten voor de wijk, waardoor de onderlinge verbondenheid en betrokkenheid tussen de wijkbewoners wordt versterkt. Dit kan onder andere door succesvolle projecten als Vreedzame wijken te continueren. Zorg dat professionals investeren in het opbouwen en vasthouden van netwerken.

Wonen We constateren dat er een beperkte differentiatie is in de woningvoorraad in de wijk. Er is een groot aandeel sociale huurwoningen (59%) en nauwelijks middenhuur (tussen € 755 en circa € 950). Binnen de sociale huurwoningvoorraad is sprake van een overaanbod aan grote woningen.

9

Deze opbouw van de woningvoorraad zorgt ervoor dat een groot deel van de inwoners (50%) behoort tot de laagste inkomensgroep, waarvan 11% onder of rond sociaal minimum. Doordat er in deze wijk veel huurwoningen staan met een lage huur, worden relatief veel woningen toegewezen aan kwetsbare bewoners (uitstroom maatschappelijke opvang, beschermd wonen, statushouders, etc.). Om ervoor te zorgen dat IJsselveld-Oost een gewilde, gevarieerde en veerkrachtige wijk is waar bewoners zich veilig voelen en bewoners betrokken zijn bij elkaar, bij hun woning en hun omgeving, is het nodig de bewonersdifferentiatie te verbeteren. Dit kan door te sturen in de samenstelling en kenmerken van de woningvoorraad en in de woningtoewijzing van de sociale huurwoningen. Mogelijkheden hiervoor zijn: A. Transformatie sociaal bezit met behulp van de volgende mogelijkheden: Verkoop sociale huurwoningen (continueren bestaand beleid Provides) Upgrading sociale huurwoning naar het middenhuursegment (in combinatie met toevoegen woningkwaliteit) Splitsing van grote sociale huurwoningen tot kleinere sociale huurwoningen voor één- en tweepersoonshuishoudens Sloop sociale huurwoningen met vervangende nieuwbouw ander segment (lange termijn) B.

Sociale nieuwbouw in overige wijken om afname aandeel sociale huurwoning in IJsselveld-Oost mogelijk te maken (woningbouwprogramma 2019-2030) C Nieuwbouw van woningen in de koop, middenhuur en vrije sector huur (woningbouwprogramma 2019-2030) D. Renovatie/verduurzamen sociale huurwoningen zorgt voor een betere betaalbaarheid (lagere energielasten) voor de bewoners

E. Woningtoewijzing sociale huurwoningen Differentiëren in toewijzing sociale huurwoningen (minder kwetsbare huurders, meer huishoudens lage middeninkomen) Instroom ouderen door toegankelijkheid woningen sociale huur woningsplitsing op begane grond, toegankelijkheid openbare ruimte).

(i.c.m.

Meer lokale toewijzing in plaats van regionaal (binnen de mogelijkheden van de wettelijke regels)

Communicatie Het is belangrijk dat communicatie naar de wijkbewoners over plannen, inzet en activiteiten niet alleen digitaal verloopt, maar ook schriftelijk in eenvoudige leesbare taal gebeurt (niet ambtelijk en geen jargon) en ook in persoonlijke ontmoetingen kan plaatsvinden.

10

Monitoren en evalueren Het is noodzakelijk is om de aanpak op de verschillende thema’s helder te monitoren en tussentijdse evaluaties uit te voeren. De gemeente heeft als regievoerder een belangrijke rol om de bovenstaande bevindingen te delen. Afhankelijk van het thema zal de verantwoordelijkheid voor het oppakken van de acties, monitoring en evaluaties in werkgroepen en/of bij professionals komen te liggen. Dit is met de samenwerkende partijen al besproken en afgestemd. In de samenwerking met Provides ligt er de mogelijkheid om onderwerpen en activiteiten vast te leggen in de gezamenlijke prestatieafspraken.

11

DEEL 1 Openbare ruimte, veiligheid, werken, leren en integreren Hoofdstuk 4 – Leefbaarheid in IJsselveld-Oost 4.1 Leefbaarheid Leefbaarheid is een brede term. Eigenlijk geeft men hiermee aan hoe geschikt een gebied is om er te wonen. Groen in de wijk, geen afval op straat en een veilige omgeving waarin je elkaar kunt groeten zijn elementen die sterk kunnen bijdragen aan de leefbaarheid. De wijk IJsselveld-Oost is de afgelopen jaren opgeknapt. De komende jaren zijn er zeer beperkte (financiële) mogelijkheden tot herinrichting van openbare ruimte of het opknappen van pleinen. Sinds 2012 gelden voor heel IJsselstein vastgelegde kwaliteitscriteria voor het onderhoud van de openbare ruimte. Deze kwaliteitscriteria gelden gemeentebreed, dus ook voor het onderhoud van de heringerichte pleinen en de rest van de openbare ruimte in IJsselveldOost. Door het intensieve gebruik van de pleinen in IJsselveld-Oost bestaat echter een groter risico op verrommeling, wat de uitstraling van de wijk kan aantasten. Beoordeling leefbaarheid door inwoners Vergeleken met vorige jaren is het rapportcijfer voor leefbaarheid in IJsselstein een fractie gedaald (van een 7,5 naar een 7,4). In IJsselveld-Oost is dit cijfer gedaald (van een 6,9 in 2015 naar 6,3 in 2019). (Dimensus GBM IJsselstein 2019).

In voorgaande metingen is gevraagd naar de veiligheid in de buurt, dit jaar specifiek naar de sociale veiligheid in de buurt. Om deze reden is er geen tijdsvergelijking mogelijk. Vanuit de landelijke leefbaarheidsmonitor wordt IJsselveldOost beoordeeld als de enige zwakke wijk van IJsselstein. De bewoners ervaren de verloedering, vermogensdelicten en gebrek aan sociale veiligheid als grootste probleem. De gemiddelde economische situatie in de wijk is relatief laag. Provides en de gemeente verrichten veel inspanningen om een goed woon- en leefklimaat in de wijken en buurten te realiseren en te behouden. Desondanks scoort IJsselveld Oost het laagst op de vraag hoe prettig IJsselsteiners het vinden om in hun buurt te wonen (zie tabel). 4.2 Veiligheid Eén op de zes IJsselsteiners voelt zich vaak of soms onveilig in IJsselstein (17%). Bewoners van IJsselveld-Oost (36%) voelen zich veel vaker dan gemiddeld (vaak/soms) onveilig. Van de IJsselsteiners voelt iets meer dan één op de tien (12%) zich wel eens onveilig in de eigen buurt. Bewoners van IJsselveld-Oost voelen zich ook in de eigen buurt veel vaker onveilig (42%), zelfs vaker dan in IJsselstein als geheel (Dimensus GBM IJsselstein 2019). In IJsselveld-Oost ligt de criminaliteit voor een aantal delicten boven het gemiddelde van IJsselstein.

Daarbij gaat het om overlast, jongerenoverlast, vandalisme, autokraak en geweld, met name huiselijk geweld. Jeugdcriminaliteit en overlast behoren tot de belangrijkste problemen in dit gebied. Geweld en huiselijk geweld komen relatief veel voor in de wijk. Daarentegen geven de politie en Boa’s aan dat er in de afgelopen maanden zeer weinig meldingen van (jeugd)overlast binnen zijn gekomen. Of de

12

overlast daadwerkelijk is afgenomen is hiermee niet met zekerheid te zeggen. Er kan ook sprake zijn van minder meldingsbereidheid bij de inwoners. 4.3 Werken De werkloosheid in IJsselveld-Oost ligt hoger dan in de rest van IJsselstein. IJsselveld-Oost telt een relatief grote groep langdurig werklozen met een grote afstand tot de arbeidsmarkt. Procentueel heeft IJsselveld Oost het hoogst aantal werkeloosheidsuitkeringen, bijstandsuitkeringen en arbeidsongeschiktheidsuitkeringen van IJsselstein (zie grafieken). Bewoners hebben gemiddeld het minst te besteden van heel IJsselstein en de wijk heeft naar verhouding de meeste huishoudens rond het sociaal minimum. Onder de bewoners met een bijstandsuitkering bevinden zich veel (voormalige) vluchtelingen.

4.4 Leren In de wijk wonen relatief veel jongeren en jongvolwassenen. De wijk IJsselveld-Oost telde (op 01/01/2020) 2.845 inwoners, waarvan 997 jongeren van 0 tot 25 jaar, dat is 25,7%. Het percentage jongeren in IJsselveld-Oost zal de komende jaren hoog blijven en verhoudingsgewijs nog toenemen. Het ontbreekt relatief veel jongeren in IJsselveld-Oost aan een positief toekomstperspectief. Het is belangrijk om schooluitval vroegtijdig aan te pakken. Jongeren zonder startkwalificatie hebben meer moeite om aansluiting te vinden op de arbeidsmarkt en lopen een groter risico om bij criminele activiteiten betrokken te raken. Mensen zonder een startkwalificatie hebben ook hogere zorgkosten. Schooluitval en voortijdig schoolverlaten (vsv) zijn niet alleen nadelig voor de jeugdige zelf, maar ook voor de samenleving. 4.5 Integreren Er wonen bovengemiddeld veel mensen met een niet-westerse migratieachtergrond in IJsselveld-Oost: 38,1%, tegenover 54,5% autochtoon en 7,3% migratie Westers. Deze groep heeft in veel gevallen nog een kwetsbare positie op de arbeidsmarkt. De wijk kent daarnaast een instroom van personen met een kwetsbare achtergrond. De achterstand van de kinderen van deze groepen is gerelateerd aan de achterstand van de ouders.

13

Hoofdstuk 5 - Bestaande activiteiten Het werken aan de leefbaarheid van de wijk is niet nieuw in IJsselveld-Oost. In dit hoofdstuk geven wij een globale schets van de aanpak die op elk van de 5 beleidsterreinen van de aanpak krachtwijken reeds in gang is gezet. 5.1 Leefbaarheid ➢ Afvalbeheer Veel conflicten tussen bewoners vinden hun oorsprong in enorme en langdurige ergernis over de manier waarop vuilnis (afval en grofvuil) wordt gedumpt op en om (en niet in) de ondergrondse opslag en over het zwerfvuil rondom de ringen die door de gemeente zijn opgehangen aan de lantarenpalen. Door meerdere professionals is aangegeven dat afval in de wijk een probleem blijft. De handhavers van de gemeente leveren een belangrijke bijdrage aan het realiseren van een schone en veilige buurt. Zij spreken mensen aan, zij informeren hen en waarschuwen of beboeten diegenen die regels overtreden. Bij het op heterdaad ontdekken van te vroeg, te laat of op onjuiste wijze aanbieden van huishoudelijke afvalstoffen wordt een bestuurlijke strafbeschikking toegepast en wordt de overtreder gesommeerd de overtreding te beëindigen. De ondergrondse containers worden binnenkort voorzien van sensoren die bijhouden hoe vol de containers zijn. Daardoor hoeven de vuilniswagens er alleen naartoe wanneer dat daadwerkelijk moet. De ondergrondse container stuurt automatisch een signaal als deze bijna vol is.

Hierdoor worden de ondergrondse containers op tijd geleegd en wordt voorkomen dat bewoners het afval niet kwijt kunnen. ➢ Bewonersinitiatieven Uit de beleidsmonitor (2019) is naar voren gekomen dat de participatie in IJsselveld-Oost aanzienlijk is gestegen: van een 7.0 naar een 7.9. In IJsselveld Oost zijn dan ook verschillende bewonersinitiatieven met betrekking tot het onderhoud van de openbare ruimte in gang gezet. Een voorbeeld hiervan is de Knijperploeg, waarbij een groep vrijwilligers meerdere keren per jaar een ronde door IJsselveld Oost doet en alle rommel die zij tegenkomen opruimen. Pleinportiers is een ander initiatief dat in de wijk wordt ingezet. Dit is een project voor kinderen in IJsselveld Oost, die op een vrolijke en speelse manier de verantwoordelijkheid nemen voor hun plein. In kleine groepjes werken de PleinPortiers 1 x per week aan een schonere, nettere en gezelligere woonomgeving. Een ander project waar bewoners (wijk breed) actief bij betrokken kunnen worden is het opknappen van Studio 10. Inwoners bij projecten betrekken helpt bovendien om ze er enthousiast voor te maken en zo draagvlak te creëren. Tenslotte is de gemeente IJsselstein in samenwerking met RMN in gesprek over de aanleg van containertuintjes. Containertuintjes zijn circulaire tuintjes rondom ondergrondse containers waarmee mensen worden verleid anders naar hun omgeving te kijken.

Een vrijwilliger uit de buurt ‘adopteert’ een containertuintje. Dit zijn mensen die de containertuintjes willen onderhouden. Deze buurtbewoner(s) houdt/houden de omgeving van de container schoon en draagt/dragen merkbaar bij aan de leefbaarheid van de buurt. Samen met bewoners wordt hiermee extra ingezet op een schone en groene buurt. Belangrijke voorwaarde is dat dit initiatief kleinschalig wordt gestart en het een plek is waar bewoners zelf de tuintjes willen onderhouden en de buurt netjes willen houden. Gezien het belang van een onderhouden openbare ruimte voor de leefbaarheid van de wijk is het van belang te investeren in het stimuleren van het schoonhouden, beheer en onderhoud van de openbare ruimte door wijkbewoners. Dit door in te blijven zetten op gezamenlijke afspraken over onderhoud van de openbare ruimte, maar vooral door samen met bewoners preventief te werken aan een goed onderhouden openbare ruimte.

➢ Het Wijkbewust werken Het Wijkbewust werken is eén van de manieren om te komen tot wederzijdse participatie; bewoners die participeren in beleid en initiatieven van de gemeente, en de gemeente die participeert in initiatieven 14

van bewoners. Een manier van werken die zich richt op alle wijken en alle inwoners van IJsselstein, en waarbij gemeente, bewoners en instellingen samen werken aan vraagstukken en kansen van een gebied, met als doel een positieve bijdrage aan het leefklimaat in IJsselstein Voor IJsselveld Oost is er in 2021 €4.770 initiatievenbudget beschikbaar. Dit budget is bedoeld voor activiteiten die door bewoners georganiseerd worden en een positieve bijdrage leveren aan het woonplezier en de leefbaarheid in de buurt, wijk, IJsselstein Het Wijkbewust werken is gericht op alle inwoners van IJsselstein die met de gemeente willen meepraten (denken, doen) over ontwikkelingen op het gebied van leefbaarheid. Het bewonersadviesplatform is een platform waarin bewoners, gemeente en instellingen elkaar informeren over ontwikkelingen en voorgenomen ontwikkelingen op gebied van leefklimaat, in de buurt, de wijk, IJsselstein, en bespreken hoe participatie rondom die ontwikkelingen het beste vormgegeven kan worden. Het doel van het bewoners-adviesplatform “gebiedsgerichte participatie” is vergroting van de betrokkenheid van bewoners bij de gemeente, en omgekeerd. Waarmee betere kwaliteit en meer draagvlak kan ontstaan voor beleid en uitvoering van plannen op gebied van leefklimaat, van gemeenten en bewoners.

➢ Buurtbemiddeling Buurtbemiddeling is er voor alle inwoners van IJsselstein die in een conflictsituatie met buurtgenoten zitten. Ruzie met de buren kan allerlei redenen hebben: hard geluid, pesterijen, overlast van kinderen of rondslingerend vuil. Wat het ook is, het kan zomaar hoog oplopen. Buurtbemiddelaars helpen dan door passende ondersteuning te bieden. Dit kan informatie zijn, een advies of een bemiddeling. Bij een bemiddeling voeren twee ervaren buurtbemiddelaars een gesprek met de betrokken bewoners. Zij praten vervolgens ook met de buren. Als beide partijen instemmen, organiseren de bemiddelaars een gezamenlijk gesprek. Daarin wordt de situatie besproken en gezocht naar oplossingen. De ervaring leert dat die gesprekken vaak verrassend succesvol zijn. ➢ Vreedzame wijken De Vreedzame Wijk komt voort uit De Vreedzame School. De vreedzame school wordt in paragraaf 3.5 verder toegelicht. In een Vreedzame Wijk wordt een gedeelde ‘taal’ gesproken en wordt ernaar gestreefd dat bewoners en professionals een gemeenschappelijke ‘basishouding’ hebben bij grensoverschrijdend gedrag. Professionals geven daarbij het goede voorbeeld. Met name wanneer conflicten met en tussen bewoners gelijktijdig op het werkterrein van andere professionals liggen is het niet vanzelfsprekend dat partijen contact met elkaar hebben.

De vreedzame aanpak kan een impuls aan deze samenwerking geven door het bevorderen van de gemeenschappelijke houding. Een van de doelstelling van de vreedzame wijkaanpak IJsselstein is dan ook het mobiliseren van professionals om actief de eigen verantwoordelijkheid voor het grotere geheel op te pakken. Wanneer alle betrokken instanties in de wijk zich de Vreedzame Wijk methode en uitgangspunten eigen hebben gemaakt zal het pedagogische beleid van de individuele wijkinstelling worden versterkt. De afgelopen vier jaar hebben vele partners vanuit de vreedzame wijken en de XL-mediators zich ingezet op het Kameraplein in IJsselveld Oost. Dit is terug te zien in zichtbare resultaten. Bewoners die jaren in conflict waren nodigden elkaar via de Coördinator Vreedzame Wijk IJsselstein uit om gezamenlijk het einde van de Ramadan te vieren. Uit gesprekken met Pulse, het jeugdteam(scholen WIJ) komt naar voren dat vreedzame wijken een traject is dat een lange adem heeft. Gezinnen hebben vaak een afstand tot en weinig vertrouwen in de zorgorganisaties. Een voorbeeld dat werd genoemd is dat door middel van de vreedzame wijken andere instanties die normaal gesproken niet binnenkomen bij een gezin nu wel een ingang hebben. ➢ WijkmediationXL Op en rond het Kameraplein speelden spanningen en conflicten die grote impact op de leefbaarheid in de buurt hadden.

Partners melden incidenten als verbaal en fysiek geweld, vechtpartijen, pesten, bedreigingen en intimidaties van en door een 50-tal kinderen en jongeren van verschillende leeftijden en achtergronden. Dit leidde vervolgens tot overlast, gevoelens van onveiligheid en spanningen en conflicten tussen ouders en andere buurtbewoners. Dit conflict was dermate geëscaleerd dat de huidige inzet en aanpak niet meer voldeed. Daarom is de zogenoemde “XL-interventie” ingezet. Deze aanpak bestaat naast individuele mediation gesprekken uit begeleiding van kwetsbare gezinnen en

15

gezinsleden, ter voorkoming van grotere problematiek. Deze inzet is gericht op het duurzaam oplossen van het wijkconflict, door het structureel veranderen van problemen rondom overlast, omgangsvormen en onacceptabel gedrag. De opdracht op het Kameraplein is in de afrondende fase. De inzet van Mediation XL is geanalyseerd. Daarbij is geconstateerd dat gekeken moet worden naar een borging: hoe kunnen lokale partners verder gaan met de kennis en ervaringen die zijn opgedaan. ➢ Studio 10 Pulse heeft plannen om de naam en inrichting van Studio 10 te wijzigen. Het doel is om weer een multifunctioneel centrum voor de hele wijk, voor en door wijkbewoners, een kloppend hart van de wijk te worden, een plek voor jong en oud. Studio 10 wordt (nog) (te)veel gezien als een jongerencentrum, inlooplocatie voor jongeren. Een jongerencentrum dient niet alleen een ruimte te zijn om te chillen, maar ook om te activeren, een begeleidings-, activerings- en scholingscentrum. Er wordt door Pulse gekeken naar een andere naam, uitstraling en inzet van het wijkcentrum. Een buurthuis of andere ontmoetingsruimte voor jongeren kan bijdragen aan het beheersbaar maken en verminderen van de jongerenoverlast. Boa’s en jongerenwerkers krijgen van de jongeren vaak te horen dat zij ‘s avonds nergens terecht kunnen.

Het ontbreekt momenteel aan geschikte locaties waar jongeren elkaar kunnen ontmoeten, zonder dat dit tot overlast leidt voor de omgeving. 5.2 Veiligheid ➢ Groepsaanpak IJsselstein kent, net als andere gemeenten, situaties waarbij jeugd in groepsverband voor overlast zorgt. Vanuit haar zorg voor een leefbare en veilige woonomgeving voor haar inwoners, heeft de gemeente ervoor gekozen om de overlast, hinder en criminaliteit, veroorzaakt door problematisch (groeps)gedrag door jeugd aan te pakken door middel van een integrale aanpak. Hierbij zetten ketenpartners op het gebied van jeugd, zorg en veiligheid zich, onder regie van de gemeente, gezamenlijk in om overlast door groepsgedrag tegen te gaan. Om de wijk op langere termijn leefbaar en veilig te houden dient specifieke aandacht gegeven te worden aan actieve begeleiding van jongeren in de wijk, om hen te ondersteunen bij hun ontwikkeling, en om afglijden te voorkomen. Dit gebeurt al, maar verdient intensivering. De eerste stappen zijn hierin gezet door het periodiek toevoegen van bureau Halt aan de groepsaanpak. Daarnaast wordt actief samengewerkt met de middelbare school (Cals College). In de gesprekken die zijn gevoerd is naar voren gekomen dat partners binnen de groepsaanpak aangeven dat, sinds de uitbraak van Corona en de beperkende Covid19-maatregelen, de groepsaanpak slagkracht mist in de preventieve fase.

Vanuit de politie, boa’s, het jeugdteam en Pulse is aangegeven dat er constant gewerkt moet worden aan de onderlinge samenwerking Er moet ook nog meer geïnvesteerd worden in vroegtijdig signaleren. Tenslotte zullen ook de jongeren die (nog) niet in beeld zijn betrokken worden bij de integrale visie. ➢ Buurtvrijwilligers Buurtvrijwilligers zijn bewoners die zich in willen zetten voor de veiligheid en leefbaarheid van de buurt. Doelgroep zijn met name jongeren die ‘s avonds in de buurt rondhangen en incidenten en/of overlast veroorzaken. Het toezicht door buurtvrijwilligers vindt in nauwe samenwerking plaats met de gemeente en de politie. De opzet van het project is om contact te leggen met de jongeren en hen waar nodig aan te spreken op hun gedrag. In IJsselveld Oost zijn voorafgaand aan de jaarwisseling en tijdens de jaarwisseling succesvol buurtvrijwilligers ingezet. Het doel is om de buurtvrijwilligers te blijven betrekken, zodat zij een structurele bijdrage aan de wijk kunnen leveren. ➢ Aanvullende maatregelen naar aanleiding van de toegenomen (jongeren)overlast in de wijk. - Extra surveillance van de toezichthouders (boa’s): minimaal twee keer per dag een ronde op en rondom het Cruyff court. Ook in de avonden en in het weekend. - Zowel zichtbaar als onopvallend toezicht door de politie. Deze inzet is deels afgestemd met de boa's maar betreft ook opsporingsonderzoeken.

16

-

-

Extra wijkagent. Sinds augustus 2020 is er een tweede wijkagent voor de wijk IJsselveld-Oost ingezet. Twee boa’s hebben de opleiding tot wijk-boa gevolgd.

5.3 Werken In een situatie van hoge jeugdwerkeloosheid en schooluitval, met name onder jongeren met een migratieachtergrond , is inzet gericht op (onderwijs, arbeidsmarkt)participatie van jongeren noodzakelijk. Het ontbreekt relatief veel jongeren in IJsselveld-Oost aan een positief toekomstperspectief. Inzet hierop is van groot belang, voor de jongere zelf en de samenleving in het algemeen. In de wijk wordt ingezet op een combinatie van leren en werken om voortijdig schoolverlaten tegen te gaan en jongeren beter voor te bereiden op de arbeidsmarkt. Als jongeren bijvoorbeeld iets willen weten over het kiezen van een nieuwe school, opleiding of stage kunnen zij terecht bij het JIP (Jongeren Informatie Punt van Pulse). Samen met de regio gemeenten en scholen wordt daarnaast hard gewerkt aan het voorkomen van voortijdig school verlaten door jongeren, met diverse maatregelen. Om jongeren meer betrokken te laten voelen bij de maatschappij en zich daar verantwoordelijk voor te voelen nemen zij in het voortgezet onderwijs deel aan maatschappelijke stages. Ondanks dat de wettelijke verplichting is vervallen gaan we hier als IJsselstein mee door. ➢ Jongerenloket Als jongeren geen werk hebben en geen inkomen, kunnen zij zich melden bij het Jongerenloket in Nieuwegein. Dit is een samenwerking van WIL en het RMC.

Hier wordt gekeken of jongeren naar werk of (vervolg) opleiding kunnen worden toegeleid. Het doel is om te voorkomen dat jongeren afhankelijk worden van een uitkering. Wanneer dit niet mogelijk blijkt te zijn wordt begeleiding naar werk verder door werkcoaches van WIL gedaan. Zij werken vanuit het Lokaal werkteam IJsselstein. Vanuit het lokaal werkteam kunnen diverse ondersteuningstrajecten en instrumenten worden ingezet om jongeren naar werk toe te leiden, of als werk niet mogelijk is naar een zinvolle dagbesteding. IJsselstein Werkt is een gratis platform voor alle bedrijven in IJsselstein. Zij kunnen geheel kosteloos al hun vacatures laten plaatsen. IJsselstein Werkt heeft als doel om alle bedrijven en inwoners van IJsselstein bij elkaar te brengen. Door inwoners lokaler te laten werken draagt het platform bij aan de reductie van het woon-werkverkeer en de bevordering van de sociale cohesie en de lokale economie in de stad. 5.4 Leren ➢ Voorschool De voorschool van Pulse is op een aantal plaatsen in IJsselstein te vinden. Naar de voorschool (ook wel VE genoemd) kunnen peuters van 2.5 tot 4 jaar toe. De voorschool is bedoeld voor peuters die extra aandacht nodig hebben als het gaat om taalontwikkeling, motoriek of sociaal-emotionele vaardigheden. Op de scholen vindt tevens een veelheid aan maatregelen plaats om onderwijsachterstanden van kinderen te bestrijden.

Vanuit onderwijsbeleid is het beleid er op gericht om jongeren voor wie dit mogelijk is een startkwalificatie te laten halen. Dit begint al in de voorschoolse periode met de voor- en vroegschoolse educatie voor “achterstandskinderen”. Daarnaast ontvangen alle scholen extra middelen voor achterstandskinderen (zogeheten gewichten leerlingen) voor extra ondersteuning. Hiernaast houdt leerplicht een vinger aan de pols en bewaakt of jongeren op koers blijven voor een startkwalificatie. ➢ Vreedzame school Sinds enkele jaren wordt in IJsselveld Oost (Jenaplanschool De overkant”) het project Vreedzame school uitgevoerd om de houding en vaardigheden van kinderen in het omgaan met elkaar en hun omgeving positief te beïnvloeden. De opgedane democratische vaardigheden van de leerlingen worden ingezet bij wijkactiviteiten. Een voorbeeld hiervan zijn de eerder beschreven PleinPortiers. Om ouders te begeleiden is er schoolmaatschappelijk werk en wordt opvoedingsondersteuning geboden. Voor volwassenen is er een aanbod volwasseneneducatie in de wijk (Taalontmoetingsochtend, Taalinloop, Vrouwentaalgroep, Het Taalhuis IJsselstein).

17

➢ Startkwalificatie Op verschillende manieren wordt door diverse partners ingezet om jongeren voor wie dit mogelijk is een startkwalificatie te laten halen. Vanaf 18-23 jaar vallen jongeren die geen startkwalificatie hebben en het onderwijs hebben verlaten onder de categorie voortijdig schoolverlater. Wanneer jongeren het onderwijs zonder startkwalificatie hebben verlaten, zijn zij in beeld bij de instanties en worden zij benaderd om te bezien of niveau verbetering nog mogelijk is. Vanuit het lokaalwerkteam kunnen diverse ondersteuningstrajecten en instrumenten worden ingezet om jongeren naar werk toe te leiden, of als werk niet mogelijk is naar een zinvolle dagbesteding. Een voorbeeld dat aangeeft dat kwetsbare jongeren lastig te bereiken zijn is het programma ‘Petje af’, een zomerschool voor kinderen/jongeren met een achterstand, dat een aantal jaar geleden in IJsselstein als experiment is ingezet. Door gebrek aan belangstelling is dit gestopt. 5.5 Integreren De gemeente IJsselstein is een samenleving waar mensen van verschillende achtergronden wonen. In IJsselveld Oost wonen naar verhouding veel statushouders. Goede Nederlandse taalbeheersing vormt de basis voor een succesvolle leergang in basis-, voortgezet- en beroepsonderwijs. Daarom investeert de gemeente in voor- en vroegschoolse educatie.

Vluchtelingen die in de gemeente IJsselstein komen wonen, worden begeleid door VluchtelingenWerk West en Midden-Nederland. Vrijwilligers bieden begeleiding bij de asielprocedure, huisvesting, integratie, taal en werk. 5.6 Gezondheid Voor de komende 4 jaar is een beleidsnota IJsselstein Gezond en Vitaal opgesteld. Voor de periode 2021-2025 staan de beleidsdoelstellingen beschreven. Met de nota “IJsselstein Gezond en Vitaal” wordt nagestreefd om samen met inwoners en samenwerkingspartners ervoor te zorgen dat iedereen in IJsselstein de mogelijkheid heeft om gezonde en vitale keuzes te maken. ➢ Jongerenwerk & buurtsportcoach In IJsselveld-Oost wordt het bijdragen aan het gezond opgroeien van kinderen gestimuleerd door het jongerenwerk en de buurtsportcoach. Een buurtsportcoach motiveert kinderen om deel te nemen aan sport en bewegen. Daarnaast zet het jongerenwerk sport als middel in voor een zinvolle, prettige en nuttige vrijetijdsbesteding. Dit is met name gericht op kinderen en jongeren van 9-17 jaar uit IJsselveldOost. De buurtsportcoach maakt verbinding tussen verschillende sectoren, zoals de sector sport & bewegen, onderwijs, welzijn, de buurt, zorg in algemene zin en kinderopvang.

De buursportcoach werkt met alle leeftijdsgroepen, daarnaast wordt de coach ingezet bij verschillende doelgroepen zoals personen met een beperking, chronische aandoening, gewichtsproblematiek, een lage sociaaleconomische status, een migratieachtergrond of werkzoekenden.

18

Hoofdstuk 6 - Conclusies De wijk is ruim opgezet, er is veel openbare ruimte met veel groen. Er zijn veel voorzieningen in de buurt (o.a. winkelcentrum, sneltram, school, sporthal, buurthuis, recreatie). De binnenterreinen bieden mogelijkheden om samen met bewoners de aantrekkelijkheid en het gebruik van de directe woonomgeving te versterken. Er zijn plannen gemaakt voor ingrijpende vernieuwing van de sociale huurwoningen en voorzieningen in de wijk. De plannen bestaan uit de splitsing van panden, upgrading (middenhuur) sloop/nieuwbouw en concrete plannen voor winkelcentrum Clinckhoeff. De wijk kent een groot aantal actieve bewoners. Uit de Dimensus beleidsmonitor blijkt dat IJsselveld-Oost het hoogste aantal vrijwilligers heeft. De laatste jaren zijn er veel inspanningen geleverd, bijvoorbeeld door middel van het wijkbewust werken 2021 en de Integrale Visie Openbare Ruimte 2021. In onderstaande paragrafen worden per thema conclusies getrokken met betrekking tot de huidige situatie op de verschillende domeinen.

6.1 Leefbaarheid ➢ Afval in de wijk blijft een probleem Door samenwerkingspartners is aangegeven dat afval een groot probleem blijft dat tot veel frustratie leidt. Momenteel zijn de problemen met het afval nog niet opgelost. Er zijn nog veel bijplaatsingen, waardoor een rommelige situatie ontstaat. Rommelige situatie bij containerplaatsen leidt tot een onprettige woonbeleving. Het schoonhouden en onderhoud van een container is belangrijk voor een goede uitstraling. De invoering van het nieuwe meldingssysteem, waardoor er een signaal wordt gestuurd wanneer de container vol zit, zal mogelijk tot een oplossing leiden. ➢ Het wijkbewust werken is één van de manieren om de bewoners te betrekken bij de leefbaarheidsvraagstukken Gezien de noodzaak van een onderhouden openbare ruimte voor de leefbaarheid van de wijk is het van belang te investeren in het stimuleren van het schoonhouden, beheer en onderhoud van de openbare ruimte door wijkbewoners. Dit door in te blijven zetten op gezamenlijke afspraken over onderhoud van de openbare ruimte, maar vooral door samen met bewoners preventief te werken aan een goed onderhouden openbare ruimte. ➢ Betrek inwoners intensiever bij projecten in de openbare ruimte Een goede manier om jongeren en andere bewoners te betrekken en zelf verantwoordelijk voor de wijk te maken, is om beheertaken in hun handen te leggen.

Samenwerken is hierbij het uitgangspunt. Burgers, bedrijven en gemeente zijn partners in het beheer van de openbare ruimte. ➢ Studio 10 levert een wezenlijke bijdrage aan de leefbaarheid in de wijk, maar heeft zich niet echt ontwikkeld tot multifunctioneel bruisend hart van de wijk, voor en door bewoners. De conclusie met betrekking tot studio 10 uit de tussenevaluatie in 2012 en vier jaar later in het rapport “Hoe Verder in IJsselveld-Oost na 2016” is nog actueel. Studio 10 wordt (nog) (te)veel gezien als een jongerencentrum, inlooplocatie voor jongeren. Een jongerencentrum dient niet alleen een ruimte te zijn om te chillen, maar ook om te activeren, een begeleidings-, activerings- en scholingscentrum. Er wordt door Pulse gekeken naar een andere naam, uitstraling en inzet van het wijkcentrum.

19

6.2 Veiligheid ➢ Blijvende inzet op problematisch groepsgedrag is noodzakelijk Een relevant deel van gevoel van onveiligheid wordt gevormd door overlast door jeugd. Dit bevestigt de noodzaak tot onverminderde inzet op de aanpak van problematisch groepsgedrag door jeugd, in heel IJsselstein. ➢ Blijf werken aan de slagkracht en het versterken van de onderlinge samenwerking binnen de groepsaanpak In de gesprekken die zijn gevoerd is naar voren gekomen dat partners binnen de groepsaanpak aangeven dat de groepsaanpak slagkracht mist. Er wordt veel gesproken, maar de resultaten en concrete aanpak blijven uit. Vanuit meerdere deelnemers binnen de groepsaanpak is aangegeven dat gewerkt moet worden aan het verbeteren van de onderlinge samenwerking. ➢ Bredere kijk op de doelgroep Om de wijk op langere termijn leefbaar en veilig te houden dient specifieke aandacht gegeven te worden aan actieve begeleiding van jonge jongeren in de wijk, om hen te ondersteunen bij hun ontwikkeling, en om afglijden te voorkomen. Dit gebeurt al, maar verdient intensivering. De eerste stappen zijn hierin gezet door het periodiek toevoegen van bureau Halt aan de groepsaanpak. Bureau Halt kan bijvoorbeeld preventieve Halt-interventies inzetten. Deze interventies hebben tot doel verdere ontsporing tot het plegen van het eerste strafbare feit te voorkomen.

Daarnaast dient actief te worden samengewerkt met de middelbare school (Cals College). Het doel van deze samenwerking is om signalen van mogelijke ontsporing van jongeren naar de criminaliteit vroegtijdig op te pakken en in te brengen binnen de groepsaanpak. De samenwerking tussen gemeente, jongerenwerk en het onderwijs moet dan ook gericht zijn op het voorkomen dat jongeren vroegtijdig de school verlaten en afglijden. ➢ Scholen spelen een belangrijke rol in met name de signalerende functie Door verschillende professionals en de scholen zelf (voortgezet onderwijs) wordt aangegeven dat zij het belangrijk vinden dat scholen intensiever worden betrokken bij de aanpak. De scholen moeten een grotere rol gaan spelen bij het signaleren van verdachte situaties bij de kinderen en hier melding van maken. Zij hebben een belangrijke signalerende functie, omdat zij de kinderen dagelijks zien en mogelijk aan het gedrag van kinderen kunnen zien of er zich problemen voordoen. ➢ Vreedzame wijken: Deze extra inzet werpt zijn vruchten af De afgelopen vier jaar hebben vele partners vanuit de vreedzame wijken en de XL-mediators zich ingezet op het Kameraplein. Dit is terug te zien in zichtbare resultaten. Bewoners die jaren in conflict waren nodigden elkaar zelfs via de Coördinator Vreedzame Wijk IJsselstein uit om gezamenlijk het einde van de Ramadan te vieren.

➢ Vreedzame wijken is een traject dat een lange adem heeft Uit gesprekken met Pulse, het jeugdteam(scholen WIJ) komt naar voren dat vreedzame wijken een traject is dat een lange adem heeft. Gezinnen hebben vaak een afstand tot en weinig vertrouwen in de zorgorganisaties. Een voorbeeld dat werd genoemd is dat door middel van de vreedzame wijken andere instanties die normaal gesproken niet binnenkomen bij een gezin nu wel een ingang hebben. ➢ Mediation XL De opdracht op het Kameraplein is in de afrondende fase. De inzet van Mediation XL is geanalyseerd. Deze analyse is gedaan met het doel om te kijken wat er van het traject op het Kameraplein is geleerd en hoe we dat in kunnen zetten om snel signalen te herkennen in een andere wijk. Daarbij is geconstateerd dat gekeken moet worden naar een borging: hoe kunnen lokale partners verder gaan met de kennis en ervaringen die zijn opgedaan.

20

6.3 Werken ➢ Blijf inzetten op het terugdringen van jeugdwerkloosheid Het ontbreekt relatief veel jongeren in IJsselveld-Oost aan een positief toekomstperspectief. In een situatie van hoge jeugdwerkeloosheid en schooluitval, met name onder jongeren met een migratieachtergrond, is inzet gericht op onderwijs, arbeidsmarkt)participatie van jongeren noodzakelijk. Er wordt al veel gedaan, maar blijvende inzet is noodzakelijk.

6.4 Leren ➢ Met name bij jongeren met een kwetsbare achtergrond is het lastig om ze gebruik te laten

maken van het diverse aanbod van (studie)begeleiding en ze hier naar toe te leiden Op verschillende manieren wordt door diverse partners ingezet om jongeren voor wie dit mogelijk is een startkwalificatie te laten halen. Vanuit het lokaalwerkteam worden bijvoorbeeld diverse ondersteuningstrajecten en instrumenten ingezet om jongeren naar werk toe te leiden, of als werk niet mogelijk is naar een zinvolle dagbesteding. In de praktijk blijkt het lastig om kwetsbare jongeren te bereiken. Een voorbeeld hiervan is het programma ‘petje af’ , een zomerschool voor kinderen/jongeren met een achterstand, dat een aantal jaar geleden in IJsselstein als experiment is ingezet. Door gebrek aan belangstelling is dit gestopt. Het behalen van een startkwalificatie is van zeer groot belang. Het vormt de basis voor een geslaagde betaalde loopbaan. Om schooluitval zoveel mogelijk tegen te gaan, zet de gemeente in op handhaving van leerplicht en trajectbegeleiding van jongeren. Inzet hierop is, voor zowel de jongere zelf als de samenleving van groot belang.

6.5 Integreren ➢ Actieve betrokkenheid van alle inwoners met een migratieachtergrond is zeer wenselijk Gezien de bevolkingssamenstelling in de wijk (45% heeft een migratieachtergrond) is actieve betrokkenheid van deze groep bewoners zeer wenselijk. De afgelopen periode zijn hierin stappen gezet. Mede door de inzet van de “vreedzame wijken” zijn bewoners actief betrokken en gestimuleerd om zich in te zetten voor de wijk. Juist vanuit het belang van een gedeeld verantwoordelijkheidsgevoel, voor de wijk en haar inwoners, is een blijvende investering in het onderhoud van contacten met alle inwoners noodzakelijk. Het is belangrijk dat buren met verschillende achtergronden zich inzetten voor de wijk, waardoor de onderlinge verbondenheid en betrokkenheid tussen de wijkbewoners wordt versterkt.

21

Hoofdstuk 7 Aanbevelingen In dit hoofdstuk worden per thema aanbevelingen geformuleerd voor toekomstig beleid. De aanbevelingen geven aan wat er moet gebeuren en wie dit moet doen. Dit zorgt voor duidelijk over wat welke betrokken partijen zouden moeten doen. De aanbevelingen voor IJsselveld-Oost zijn uitgewerkt op basis van 6 thema’s. 1. Wonen 3. Veiligheid 5. Leren

2. Leefbaarheid 4. Werken 6. Intrigeren

De maatregelen zijn weggezet in de tijd en geven aan wanneer een maatregel wordt opgepakt: Afkorting D KT MT LT

Tijdpad Doorlopend Korte termijn (<2 jaar) Middellange termijn (2-5 jaar) Lange termijn (> 5 jaar)

7.1 Leefbaarheid ✓

Extra inzet en afspraken met betrekking tot de aanpak van zwerfvuil in de wijk blijft nodig Tijdpad: KT Het is aan te bevelen om met de verschillende professionals (RMN, gemeente) die betrokken zijn bij de aanpak/verwerking van afval de hotspotlocaties in beeld te brengen. Ook de sociaal werkers van Pulse, politie en boa’s, die dagelijks in de wijk aanwezig zijn, kunnen hun bevindingen delen met de Beleidsadviseur Leefomgeving en Openbare Ruimte/ Account RMN die verantwoordelijk is voor de beleidsvelden afval, zwerfafval, openbare ruimte algemeen. Op deze manier ontstaat een beeld van hoe schoon het over het algemeen in de wijk is en welke locaties/containers extra aandacht nodig hebben . Op deze locaties kan vervolgens extra worden gehandhaafd. Betrokken partijen:

✓

Keuze m.b.t. het bestuurlijke handhavingsinstrument Tijdpad: KT Daarnaast kan worden overwogen met welk bestuurlijk handhavingsinstrument de gemeente IJsselstein m.b.t. het verkeerd aanbieden van afval bij niet-heterdaad wil optreden. In de huidige situatie kan hier in de praktijk lastig tegen worden opgetreden. Toezichthouders kunnen de overtreders alleen aanspreken op hun gedrag en een waarschuwing geven. Mocht de keuze worden gemaakt om wel op te kunnen treden in niet-heterdaad situaties dan zal een wijziging in de afvalstoffenverordening moeten plaatsvinden. Het nieuwe systeem (sensoren) waar binnenkort mee gewerkt gaat worden zorgt voor een efficiëntere manier van vuilophaal en er wordt voorkomen dat containers overvol zitten. Daarmee kan het aantal bijplaatsingen door te volle containers verminderd worden Het is een aanbeveling om de uitkomsten te evalueren. Betrokken partijen:

✓

Geef ruimte aan burgers en bewoners om het beheer over te nemen en als ze dat willen, de kwaliteit te verhogen door eigen bijdragen Tijdpad: KT Er moet gebruik worden gemaakt van het toegenomen aantal wijkbewoners dat participeert en zich (mogelijk) extra in wil zetten voor de buurt. Gezien het belang van een goed onderhouden openbare ruimte voor de leefbaarheid van de wijk is het van belang hier in te blijven investeren. Dit door in te blijven zetten op gezamenlijke afspraken over onderhoud van de openbare ruimte. Belangrijk is dat initiatieven zoveel mogelijk vanuit de bewoners zelf komen, zodat zij zelf actief vorm geven aan de inrichting van de eigen leefomgeving. Betrokken partijen:

22

✓

Activeer bewoners proactief tot het indienen van een aanvraag van het wijkbudget Tijdpad: KT Bewoners moeten worden geactiveerd om zelf met voorstellen en initiatieven voor de wijk te komen die de leefbaarheid verbeteren. Vervolgens moeten zij worden gestimuleerd om gebruik te maken van het wijkbudget. Op deze manier wordt geprobeerd om onder andere de aantrekkelijkheid van de openbare ruimte te verhogen en tevens de sociale cohesie te versterken Betrokken partijen:

✓

Er moet voor alle partijen duidelijkheid zijn over de toekomstige inzet van Studio 10 Tijdpad: KT De gemeente, als eigenaar van het pand, is de partij die duidelijkheid moet gegeven over de toekomstige inzet van studio 10. Wanneer duidelijk is dat studio 10 ook in de toekomst en voor langere termijn als buurtcentrum blijft fungeren kan een verbouwing een toegevoegde waarde geven aan het geheel. De verbouwing kan door Pulse aangegrepen worden als kans om de bezoekers van Studio 10 er actief bij te betrekken. Dit kan de bezoekende jongeren activeren en leiden tot vergroting van het verantwoordelijkheidsgevoel voor het gebouw. Vervolgens is het advies dat Pulse een duidelijk en gedegen plan van aanpak opstelt waarin wordt beschreven hoe studio 10 zich kan ontwikkelen tot een plek voor iedereen uit de wijk, uitgaande van een bijdrage aan de leefbaarheid en veiligheid in de wijk. Betrokken partijen: